Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Grammar Telangana వ్యాసాలు Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu Grammar వ్యాసాలు

1. వాతావరణ కాలుష్యం

‘ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం’ అన్నారు పెద్దలు. వాతావరణం పరిశుభ్రంగా ఉండి, చక్కటి ఆరోగ్యకరంగా ఉంటే మానవుని జీవితం ఆనందదాయకంగా ఉంటుంది. మానవునికి హానికరమైన పదార్థాలు వాతావరణంలో కలిసి ఉంటే దానిని వాతావరణ కాలుష్యం అంటారు.

వివిధ కర్మాగారాలు, పరిశ్రమలు, లెక్కలేనన్ని మోటారు వాహనాలు, మురికినీరు మొదలైనవి వాతావరణ కాలుష్యానికి కారణాలు. కర్మాగారాల వల్ల నదులన్నీ మురికినీటితో నిండిపోయి జలకాలుష్యం ఏర్పడుతోంది. పరిశ్రమలవల్ల గాలి కలుషితమవుతోంది. ‘మోటారు వాహనాల వల్ల నగరాలలోను, పట్టణాలలోను ధ్వని కాలుష్యం ఎక్కువవుతోంది.

వాతావరణ కాలుష్యం చాలా భయంకరంగా తయారయింది. పారిశ్రామికీకరణ వల్ల ఈ సమస్య మరీ ఘోరంగా తయారయింది. వాతావరణ కాలుష్యం మానవుని మనుగడకే పెద్ద సవాలుగా పరిణమించింది. దీనివల్ల ఉదరకోశవ్యాధులు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, కేన్సర్, గుండెజబ్బుల వంటి వ్యాధులు పెరిగిపోతున్నాయి.

వాతావరణ కాలుష్య నివారణకు ప్రభుత్వం ప్రత్యేకమైన ప్రణాళికలు తయారుచేసి అమలు చేయాలి. పరిశ్రమలు, కర్మాగారాలు మానవుల నివాసాలకు దూరంగా నెలకొల్పాలి. ప్రతి వ్యక్తి తనఇంటినీ, పరిసరాలనూ పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవాలి. అవకాశం ఉన్నచోట మొక్కలను విరివిగా పెంచాలి. ఐక్యరాజ్యసమితి, ప్రపంచ ఆరోగ్యసంస్థలు పరిశోధనలు చేసి వాతావరణ కాలుష్య నివారణకు తగు సూచనలు చేశాయి. వాటిని మనం విధిగా పాటించాలి.

2. బాలకార్మికులు

నిరక్షరాస్యత, కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులు, కరవు కాటకాల కారణంగా లక్షలాది పిల్లలు చిన్న వయస్సులోనే కార్మికులుగా చేరుతున్నారని అంతర్జాతీయ కార్మిక నిర్వహణ సంస్థ (ఐ.ఎల్.ఒ.) తన సర్వేలో వెల్లడించింది.

ప్రపంచంలో ఏ దేశంలోనూ లేనంతగా భారతదేశంలో బాలకార్మిక వ్యవస్థ ఉందని ఐ.ఎల్.ఒ. నిర్వహించిన సర్వేలో తెలియజేసింది. దేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్లోనే అత్యధికంగా బాలకార్మికులు ఉన్నారని ఆ నివేదికలో పేర్కొన్నారు.

బాలకార్మిక వ్యవస్థను నిర్మూలించడానికి చర్యలు తీసుకుంటామని ప్రభుత్వం పలు సందర్భాలలో చేస్తున్న ప్రకటనలు కేవలం ప్రకటనలుగానే మిగిలిపోతున్నాయి. కాబట్టి నిర్దిష్టమైన ప్రణాళికను ఏర్పాటు చేసి అది అమలు జరిగేటట్లు చూడాలి. ప్రభుత్వం రూపొందించిన బాలకార్మిక నియంత్రణ చట్టం సరిగా అమలు అయ్యేటట్లు చూడాలి.

భారతదేశంలో 8.7 కోట్ల మంది బాలలు పాఠశాలలకు వెళ్ళడం లేదని, వీరంతా ఇళ్ళలోను, కర్మాగారాల్లోను, పొలాల్లోను పని చేస్తున్నారని ‘గ్లోబల్ మార్చ్ ఎగనెస్ట్ చైల్డ్ లేబర్’ అనే అంతర్జాతీయ సంస్థ పేర్కొంది. కాబట్టి బాలకార్మికుల కోసం ప్రత్యేక పాఠశాలలు నెలకొల్పాలి. వాళ్ళు చదువుకొనే అవకాశం కల్పించాలి.

మన రాష్ట్రంలో 16 లక్షల మంది బాలకార్మికులు ఉన్నారు. బాలకార్మిక వ్యవస్థను పూర్తిగా రూపుమాపేందుకు ప్రభుత్వం తగు చర్యలు తీసుకుంటున్నది.

బాలకార్మికులను కూలివారుగానే చూస్తే వారు కార్మికులుగానే మిగిలిపోతారు. వారిలో ఉన్న యోగ్యతను, ప్రతిభను వెలికి తీసేందుకు సహకారం అందజేస్తే భవిష్యత్తులో ఒక మంచి నిపుణుడిని అందించేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి ప్రజలు కూడా బాలకార్మిక వ్యవస్థ నిర్మూలనకు సహకరించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

3. కరవు నివారణోపాయాలు

అనావృష్టి వల్ల కరవు వస్తుంది. వరుసగా కొన్నేండ్లు కరువు వస్తే క్షామం ఏర్పడుతంది. సామాన్య వర్షపాతంలో 75% కన్నా తక్కువ వర్షపాతం ఉండే స్థితిని ‘కరవు’గాను, 50% కన్నా తక్కువ వర్షపాతం ఉండే స్థితిని ‘తీవ్రమైన కరవు’ గాను భారత వాతావరణ శాఖ నిర్వచించింది.

ఋతుపవనాల నియమరహిత స్వభావం వల్ల దేశంలో ఏదో ఒకచోట ప్రతి సంవత్సరం తరచుగా కరవులు సంభవిస్తున్నాయి. ఎక్కువగా వాయవ్య భారతదేశం, ఆ తరువాత దక్షిణ మరియు మధ్య భారతదేశంలో తరచుగా కరవులు సంభవిస్తున్నాయి. రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, ఒడిశా, ఉత్తరప్రదేశ్, గుజరాత్, కర్ణాటక, తమిళనాడులు ౬తిగా కరవులు సంభవించే రాష్ట్రాలు.

వారణోపాయాలు :

1. కరవు పీడిత ప్రాంతాలలో భూమిశిస్తు పూర్తిగా తొలగించడం గానీ, తగ్గించడం గానీ చేయాలి.
2. క్షామపీడిత ప్రాంతాలలో ప్రజలు తిరిగి వ్యవసాయం చేసుకొనేందుకు వీలుగా ఆర్థిక సహాయం అందించడం, నీటిపారుదల సౌకర్యాలు కలిగించడం వంటివి చేయాలి.
3. ఆయా ప్రాంతాల అవి ఏయే పంటలు వేస్తే బాగా పండుతాయో వ్యవసాయదారులకు సూచనలిచ్చాలి.
4. పండిన పంటలకు మార్కెటింగ్ సౌకర్యం కలిగించాలి.
5. తుపానులు వచ్చినపుడు తట్టుకొని, నిలబడి పంటనిచ్చే కొత్త రకాలను శాస్త్రజ్ఞులు కనిపెట్టాలి.
6. వాతావరణ సమతౌల్యాన్ని కాపాడాలి.

కరవు నష్టాలను తగ్గించేందుకు భారత ప్రభుత్వం “కరవుకు గురయ్యే ప్రాంతాల ప్రణాళిక (Drought prone area programme) ప్రవేశపెట్టింది. ఈ ప్రణాళికలో నీటిపారుదల, మృత్తికా పరిరక్షణ, వనీకరణ మొదలగు పథకాలున్నాయి. ప్రభుత్వమేకాకుండా ప్రజలు కూడా మానవతా దృష్టితో కరవుపీడిత ప్రాంతీయులను ఆదుకోవడం తమ కర్తవ్యంగా భావించాలి.

4. పర్యావరణ సంరక్షణ

భూమి, నీరు, గాలి మొదలైన వాటితో మనిషికి ఉండే అవినాభావ సంబంధమే పర్యావరణం. కాబట్టి పర్యావరణం అంటే పరిసరాల వాతావరణం అని అర్థం. పరిసరాల వాతావరణం కలుషితం కాకుండా కాపాడుకోవడమే పర్యావరణ సంరక్షణ అనబడుతుంది.

ప్రాణులు నివసించేది నేలపైన గదా ! ఆ నేలతల్లిని సరిగా చూసుకోవాలి. భూమిపై చెత్తా, చెదారమే కాదు ఓషధులుంటాయి. చెట్లుంటాయి.: జంతువులుంటాయి. మనం జీవించటానికి ఆహారం లభించేది భూమి వల్లనే గదా ! రసాయనిక ఎరువుల వాడకం వల్ల భూమి నిస్సారమైపోతోంది. భూమిని ఆరోగ్యంగా ఉంచాలి. భూమి సమతౌల్యాన్ని పోషించాలి.

జలకాలుష్యం మిక్కిలి భయంకరమైనది. రసాయనిక పదార్థాలు, పరిశ్రమల వల్ల విడుదలయ్యే ద్రవపదార్థాలు సాగునీటిని, త్రాగేనీటిని కాలుష్యపరుస్తాయి. మురుగునీరు, త్రాగేనీరు అనే భేదం లేకుండా పోతోంది. డ్రైనేజీ వ్యవస్థ అరకొరగా ఉంది. దీనివల్ల కలరా, మలేరియా ఫ్లోరోసిస్, విషజ్వరం, టైఫాయిడ్ వంటివేకాక వైద్యులకి అంతుపట్టని కొత్త రోగాలు కూడా బయలుదేరాయి.

ఇక వాయు కాలుష్యం, గాలివల్లనే మనం జీవిస్తున్నాం. అటువంటి గాలి స్వచ్ఛంగా ఉండాలి. కానీ ఆధునిక పారిశ్రామికత పేరుతో గాలి కూడా కలుషితమైపోతోంది. విషపూరితమైన గాలి పీల్చటం వలన ఊపిరితిత్తులు, జీర్ణకోశం, గుండెకాయ, కళ్ళు అనారోగ్యానికి గురై ప్రమాదాలు సంభవిస్తున్నాయి. జీవితం రోగాలమయం అవుతోంది.

యంత్రాలవల్ల, వాహనాల వల్ల ధ్వనికాలుష్యం వ్యాపిస్తోంది. అణుశక్తి పరీక్షల వల్ల కూడా వాతావరణ కాలుష్యం ఏర్పడుతోంది. 1970లో అమెరికాలో పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం బయలుదేరింది. వాటి నుంచి శాస్త్రజ్ఞులు పర్యావరణ కాలుష్యనివారణకు విశేషమైన కృషి చేస్తున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 5వ తేదీని పర్యావరణ దినోత్సవంగా పాటిస్తున్నారు. పర్యావరణ వ్యవస్థలోని సమతౌల్యాన్ని కాపాడుకోవటానికి అందరూ కృషి చేయాలి.

5. విద్యార్థులు – క్రమశిక్షణ

విద్యను అర్థించేవారు విద్యార్థులు. క్రమశిక్షణ అంటే సక్రమమైన ప్రవర్తనని కలిగిఉండటం. నిజానికి క్రమశిక్షణ అన్ని వర్గాలవాళ్ళకీ, అన్ని వయస్సుల వాళ్ళకీ అవసరమే. అయితే విద్యార్థులు భావిభారత పౌరులు! జాతి భవిష్యత్తు వాళ్ళమీదే ఆధారపడి ఉంది. “మొక్కై వంగనిదే మానై వంగునా !” అన్నారు. చిన్నప్పుడే క్రమశిక్షణ అలవడటం సాధ్యం. పెద్దయిన తర్వాత మనిషి మారటం చాలా కష్టం. అందుకని విద్యార్థుల్లో క్రమశిక్షణ ఉండాలి.

అయితే విద్యార్థుల్లో క్రమశిక్షణ ఎందుకు లోపిస్తోంది ? అనే అంశాన్ని లోతుగా పరిశీలించవలసి ఉంది. అందుకు కొన్ని
కారణాలు :

1. కావలసిన కోర్సులో సీటు దొరకకపోవడం కావలసిన రంగంలో ఉద్యోగం దొరకకపోవడం.
2. రాజకీయ పార్టీల, నాయకుల ప్రభావం, జోక్యం.
3. విద్యాలయాల్లో అవినీతి, అవకతవకల పరంపరలు !
4. ప్రభుత్వం విద్యను వ్యాపారంగా చేయడం.
5. తల్లిదండ్రుల అశ్రద్ధ, అలసత్వం.

ఇన్ని కారణాలతో పాటు పేర్కొనవలసిన మరొక రెండు ముఖ్యమైన అంశాలున్నాయి – ఒకటి సినిమా, రెండు టీ.వీ ! ఈ రెండూ మానసిక వికాసానికి, జ్ఞానాభివృద్ధికి ఉద్దేశించబడ్డాయి. కానీ పాశ్చాత్య విషసంస్కృతి ప్రభావంచే ఈ రెండు ప్రసార సాధనాలూ యువకులపై, విద్యార్థులపై “స్లోపాయిజన్” లా పనిచేస్తున్నాయి.

విద్యార్థుల్లో క్రమశిక్షణ అలవడాలంటే ముందుగా –

1. విద్యను వ్యాపారంగా మార్చే ధోరణులపై కఠిన వైఖరి అవలంభించాలి.
2. విద్యారంగంలోని అవకతవకల్ని, అవినీతిని (లీకేజీ, మాస్ కాపీయింగ్ సంప్రదాయాల్ని) అరికట్టాలి.
3. ఉపాధ్యాయులు చిత్తశుద్ధితో, ఆదర్శవంతంగా ప్రవర్తిస్తూ బోధనకి అంకితమవ్వాలి.
4. రాజకీయ పార్టీల నీడ కూడా విద్యాలయాలపై పడకూడదు.
5. విద్యాభ్యాసం తర్వాత ఉద్యోగం వస్తుందన్న గ్యారంటీ ఉండాలి.
6. విద్యార్థుల్లో దేశభక్తి, సచ్ఛీలత, సహనం అలవడేలా తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి.

క్రమశిక్షణ ఇతరులు బలవంతంగా రుద్దినట్లు ఉండకూడదు. ఆత్మగౌరవానికి సంబంధించినదిగా, ఆత్మశక్తికి సంబంధించినదిగా, జీవితధ్యేయంగా క్రమశిక్షణను అలవరచుకోవాలి. అప్పుడు విద్యార్థులతో పాటు దేశం కూడా అక్షరజ్యోతిగా వెలిగి అభివృద్ధి బాటలో పయనిస్తుంది.

6. దూరదర్శన్

విజ్ఞానశాస్త్ర ప్రగతికి, మానవుడి ప్రతిభకి నిదర్శనం టెలివిజన్ దృశ్యతరంగాలను గాలిలో ప్రసారం చేయటం ద్వారా దృశ్యాలు చూడగలుగుతున్నాం. శబ్దతరంగాల ద్వారా శబ్దం వింటున్నాం. టెలివిజన్ ను మానవుడి ప్రతిసృష్టిగా పేర్కొనాలి. ఇది బ్రిటన్లో 1936లో మొదట వ్యాప్తిలోకి వచ్చింది. దీనిని స్కాట్ దేశపు ఇంజనీర్ జాన్ లాగ్ బైర్డ్ 1928లో కనిపెట్టాడు.

టెలివిజన్ ఈనాడు ప్రపంచమంతటా వ్యాప్తిచెందింది. టీ.వీ.లు లేని ఊరులేదు. ఇది కేవలం ప్రచార సాధనమో, వినోద సాధనమో కాదు. టీ.వీ.ల ద్వారా ప్రభుత్వం, వాణిజ్యసంస్థలు ప్రచారం చేసుకోవచ్చు. మన సంస్కృతిని, కళలను కాపాడుకోవచ్చు. మనం చూడలేని ప్రదేశాలు చూడవచ్చు.

ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే ప్రపంచాన్ని మన ముందు నిలబెట్టేది టెలివిజన్, విద్యారంగంలో, వైద్యరంగంలో, వాణిజ్యరంగంలో, విజ్ఞానశాస్త్ర రంగంలో నేడు టెలివిజన్కు తిరుగులేని స్థానం ఉంది. “వీడియో” పరిజ్ఞానానికి టీ.వీ. మూలకారణం. నిరక్షరాస్యత నిర్మూలనలో టెలివిజన్ కీలకపాత్ర వహిస్తోంది. ప్రజల్ని అన్ని రంగాలలోనూ చైతన్యవంతం చేస్తున్న శక్తివంతమైన సాధనం టెలివిజన్.

విదేశీ ఛానల్స్ ప్రసారం వల్ల యువత నిర్వీర్యమవుతోంది. మన సంస్కృతిని విస్మరిస్తున్నారు. సినిమాల వ్యామోహం, సెక్స్ వ్యామోహం ఎక్కువై పెడదారి పడుతున్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదిక ప్రకారం పిల్లలపై టీ.వీ.లు దుష్ప్రభావం చూపిస్తున్నాయని వెల్లడైంది.

కాబట్టి టెలివిజన్ని మంచికి ఉపయోగించుకొనేలా చూడవలసిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిది. ప్రైవేట్ ఛానల్స్ను నియంత్రించి వాటిపై సెన్సారు అధికారాన్ని కలిగిఉండాలి. అప్పుడే టీ.వీ. వల్ల సత్ప్రయోజనాలుంటాయి.

7. గ్రంథాలయాలు

“చిరిగిన చొక్కా అయినా తొడుక్కో – కానీ ఒక మంచి పుస్తకం కొనుక్కో” అన్నది సూక్తి. ఇటువంటి సూక్తులెన్నో పుస్తకాల ప్రాముఖ్యాన్ని, ప్రాశస్త్యాన్ని వివరించేవి ఉన్నాయి. తరతరాల విజ్ఞాన సంపదను అందించేవి గ్రంథాలు. అటువంటి గ్రంథాలు గల నివాసాన్ని గ్రంథాలయం (Library) అంటారు.

అయ్యంకి వెంకట రమణయ్య, గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు; నాళం కృష్ణారావు మొదలైనవాళ్ళు మన రాష్ట్రంలో గ్రంథాలయోద్యమాన్ని చేపట్టి గ్రంథాలయాలను స్థాపించారు. గ్రంథాలయ మహాసభలు నిర్వహించి పుస్తకాలను సేకరించి భద్రపరిచారు.

ప్రపంచంలో గొప్ప గొప్ప గ్రంథాలయాలున్నాయి. అమెరికాలో గల ‘కాంగ్రెసు లైబ్రరీ’, రోము నగరంలోని ‘వాటికన్ లైబ్రరీ’,’ ‘’బ్రిటిష్ లైబ్రరీ’ మొదలైనవి ప్రపంచంలో పేరొందాయి. మన దేశంలో చెన్నైలోని “కన్నెమరా” గ్రంథాలయం, తంజావూరులోని “సరస్వతీ మహలు”, వేటపాలెంలోని “సారస్వత నికేతనం”, హైదరాబాదులోగల “శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం” మొదలైనవి చెప్పుకోదగ్గవి చాలా ఉన్నాయి. కడపలో సి.పి. బ్రౌన్ స్మారక గ్రంథాలయం కూడా నెలకొల్పబడింది.

గ్రంథాలయాలలో చాలా రకాలున్నాయి. ప్రభుత్వ గ్రంథాలయాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థల గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి.
గ్రంథాలయాల వల్ల చాలా లాభాలున్నాయి :

1. గ్రంథాలయాలు మనిషిని మనీషిగా మారుస్తాయి.
2. మహామేధావులు తరతరాలుగా సంపాదించిన అనుభవాలు, ఆలోచనలు గ్రంథాలలో భద్రపరచబడతాయి.
3. దేశాభ్యుదయానికి, సమాజవికాసానికి మూలస్తంభాలు గ్రంథాలయాలు.
4. గ్రంథపఠనమనే మంచి అలవాటు అలవడుతుంది.
5. గ్రంథాలు తండ్రివలె ఆదేశిస్తాయి. తల్లివలె లాలిస్తాయి. మిత్రుని వలె ఆదుకుంటాయి. గురువువలె ప్రబోధిస్తాయి.

గ్రంథాలయాధికారులు పుస్తకాలు కొనేటప్పుడు అత్యంత శ్రద్ధ వహించాలి. డబ్బును దుర్వినియోగం చెయ్యకుండా మంచి పుస్తకాలనే కొనాలి. హాని కలిగించే పుస్తకాలను నిర్మొహమాటంగా తిరస్కరించాలి. పోటీ పరీక్షలకి, ఉద్యోగ పరీక్షలకి, చదువుకి కావలసిన పాఠ్య గ్రంథాలు, క్విజ్ పుస్తకాల వంటివాటికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ప్రభుత్వం గ్రంథాలయోద్యమాన్ని నీరుకార్చకుండా తగిన శ్రద్ధవహిస్తే సమాజం అభ్యుదయ పథంలో పయనిస్తుంది.

8. కంప్యూటర్

కంప్యూటర్ అనేది ఒక ఎలక్ట్రానిక్ పరికరం. కంప్యూటర్లో ‘డేటా’ (Data) ను నిల్వచేయవచ్చు. దాన్ని మళ్ళీ ఎప్పుడైనా వెనక్కి తీసుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా కంప్యూటర్ చాలా కచ్చితంగా, త్వరగా ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఇటువంటి అద్భుత సాధనమైన కంప్యూటర్ను కనిపెట్టినవాడు ఛార్లెస్ బాబ్బేజి.

కంప్యూటర్ గురించి మాట్లాడినప్పుడు మనం తరచుగా హార్డువేర్, సాఫ్ట్వేర్ అనే పదాలను వింటూ ఉంటాం. హార్డువేర్ అంటే కంప్యూటర్ పరికరాలు. సాఫ్ట్వేర్ అంటే కంప్యూటర్ పనిచేయడానికి కావలసిన పద్ధతిని తెలిపేది.

కంప్యూటర్లను ఉపయోగించి ప్రస్తుతం పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. కూడికలు, తీసివేతలు, గుణకారాలు (హెచ్చవేతలు), భాగహారాలు వంటి లెక్కలు చాలా వేగంగా చేయడానికి కంప్యూటర్ బాగా పనికివస్తుంది. కంప్యూటర్ల ద్వారా వాతావరణ పరిస్థితిని తెలుసుకోవచ్చు. విమానాలు, బస్సులు, రైళ్ళు మొదలైనవాటి టెక్కెట్ల రిజర్వేషన్లకు కంప్యూటర్లను ఉపయోగిస్తారు.

పెద్ద పెద్ద కర్మాగారాల్లో, కార్యాలయాల్లో, బ్యాంకుల్లో ఇవి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతున్నాయి. విద్య, వైద్య, వ్యాపార, వ్యవసాయ, సమాచార, శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో ఈ కంప్యూటర్లు ప్రముఖపాత్ర వహిస్తున్నాయి. కంప్యూటర్ను ఉపయోగించి ఇంటర్ నెట్ అనే సౌకర్యం ద్వారా ప్రపంచంలో జరుగుతున్న విషయాలన్నింటినీ మన ఇంట్లోని కంప్యూటర్ ముందు కూర్చొని తెలుసుకోవచ్చు.

అయితే కంప్యూటర్లని వాడటం వల్ల ఉద్యోగాలకు నష్టం వాటిల్లుతుందనీ, నిరుద్యోగ సమస్య పెరుగుతుందనీ కొందరి వాదన. ఇది కొంతవరకు నిజమే. ఆ మాత్రంచేతనే ఆధునిక విజ్ఞానాన్ని త్రోసిరాజనడం న్యాయం కాదు. కాబట్టి భావిభారత పౌరులైన విద్యార్థులు కంప్యూటర్ విద్య ఆవశ్యకతను గుర్తించి తప్పక దాన్ని అభ్యసించాలి.

9. జాతీయ సమైక్యత

ఒక దేశంలో పుట్టి పెరిగిన వారంతా ఒక జాతి వారని చెప్పవచ్చు. మనది భారతజాతి. భాష, మతం, సంస్కృతి, ఆచార వ్యవహారాలు ఒక్కటైనా, కాకున్నా ఒకే ప్రభుత్వం కిందనున్న ప్రజలంతా ఒకే జాతి అని చెప్పవచ్చు. మతాలు వేరయినా, భాషలు, రాష్ట్రాలు వేరయినా జాతి అంతా కలసి ఉండటమే జాతీయ సమైక్యత అంటారు.

మన భారతీయులలో కనిపించే దౌర్బల్యం అనైక్యత. మతం పేరిటనో, అధికారాన్ని ఆశించో మన రాజులొకరితో ఒకరు కయ్యాలాడుకొని విదేశీయుల పాలనలో దేశాన్ని పడవేశారు. నేటికీ మన దేశౌన్నత్యాన్ని సహింపలేని విదేశాలున్నాయి. దేశాలతో మన జాతి సమైక్యతకు భంగం కలిగించే కొన్ని శక్తులు, మన దేశంలోనే ఉండి పొత్తు పెట్టుకొంటున్నవి. అట్టి అవాంఛనీయ శక్తులను తుదముట్టించి మన జాతినంతా ఒకే త్రాటిపై నిలపాలి. మనం ఏ రాష్ట్రం వారమైనా, ఏ భాషను మాట్లాడే వారమైనా మనమందరం భారతీయులమనే మాట మరువరాదు.

కొందరు మత కలహాలు పెంచి వారిలో భేదాలు రెచ్చగొట్టి హత్యలకు, లూటీలకు, గృహదహనాలకు సిద్ధపడుతున్నారు. దీనివల్ల ప్రజలలో ఇతర మతంవారిపై ద్వేషం పెరుగుతుంది. కొందరికి ప్రాంతీయ దురభిమానం, మరికొందరికి తమ భాషలపై మోజు ఎక్కువ. స్వభాషాభిమానం ఉండటం మంచిదే. కానీ పరభాషపై ద్వేషం ఉండకూడదు. భాషా రాష్ట్రాలుగా విభజించిన తరువాత ప్రాంతీయ దురభిమానాలు పెరిగి నదీ జలాల కొరకు, తమ ప్రాంతాల అభివృద్ధి కొరకు పరస్పరం కలహించుకొంటున్నారు.

మన జాతిలో అనైక్యతను పోగొట్టి ఐక్యపరచటానికి ప్రభుత్వం జాతీయ సమైక్యతా మండలిని స్థాపించింది. భారత జాతి అంతా ఒక్కటే అని బోధిస్తున్నది. జాతీయ సమైక్యతవల్ల దేశం అన్నిరంగాలలో అభివృద్ధి చెందుతుంది. అంతేకాకుండా విదేశాలలో భారతజాతి కీర్తిపతాకలు రెపరెపలాడతాయి.

10. మతసామరస్యం

భారతీయ సమాజంలోని వ్యక్తులకు మతం అనేది పుట్టుక నుండి సంక్రమిస్తుంది. అదే విధంగా మతము యొక్క ప్రభావం వ్యక్తిపై పుట్టుక నుండి మరణించే వరకు ఉంటుంది. ప్రపంచంలో అధిక ప్రభావం కలిగిన ముఖ్యమైన మతాలన్నీ భారతదేశంలో ఉన్నాయి.

ఎవరికి వారు వారి మతం గొప్పదిగా భావించడం జరుగుతుంది. ఒకనాటి సమాజాన్ని క్రమబద్ధం చేయడానికి, ఆనాటి సమాజంలో శాంతిభద్రతలు కాపాడుకోవడానికి మతాన్ని ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. భారతదేశంలో ఉన్న మతాలను ఏడు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

1. హిందూమతం,
2. ముస్లింమతం,
3. క్రైస్తవమతం,
4. బౌద్ధమతం,
5. జైనమతం,
6. సిక్కుమతం,
7. పార్సీ, .

యూదుమతం. భారతీయ సమాజంలో హిందూమతం వారే ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ అనేక కారణాలవల్ల మతాల మధ్య వ్యత్యాసాలు, సంఘర్షణలు రోజురోజుకు పెరిగిపోతున్నాయి. ఈ విధమైన మతతత్వానికి అనేక కారణాలున్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి :

1. ప్రజలలో స్వార్థబుద్ధి,
2. మహమ్మదీయులలో ఆర్థిక బలహీనతల కారణంగా మైనార్టీలకు ఎక్కువ సౌకర్యాలను కలిగించాలనే వారి వాదన,
3. ప్రాంతీయతత్త్వం మొదలైన కారణాలవల్ల భారతీయ సమాజంలో మతతత్త్వం వెర్రితలలు వేస్తోంది. మతతత్వానికి మరొక ముఖ్యకారణం మతంతో రాజకీయాలు మిళితమై ఉండటం.

మతాన్ని రాజకీయాల్లో చేర్చటంవల్ల భారత్ నుండి పాకిస్థాన్ విడిపోయింది. నేడు సిక్కుమతం వారు భారత్ నుండి విడిపోయి స్వతంత్ర దేశంగా ఏర్పడతామని అనేక సంవత్సరాలుగా ఉద్యమిస్తూనే ఉన్నారు. మరో ప్రక్క ‘రామజన్మభూమి – బాబ్రీమసీదు’ వివాదం మతసమస్యగా తయారయింది.

భారతదేశంలో మతకలహాలు తరచూ సంభవిస్తూనే ఉన్నాయి. అల్ప సంఖ్యాకులకు, అధిక సంఖ్యాకులకు మధ్య పరస్పర విశ్వాసం, సామరస్యం లోపించడంతో ఈ భయానక వాతావరణం ఏర్పడి అల్లర్లు, అలజడులు, ఆస్తినష్టం, ప్రాణనష్టం తరచు ఏర్పడుతూనే ఉన్నాయి. వివిధ రాజకీయ పక్షాలు పాక్షిక ప్రయోజనాల సాధనకోసం మతకలహాలను ఒక ఆయుధంగా ఉపయోగించుకొంటున్నాయి.

ఈ విధమైన పరిస్థితులను చక్కదిద్దాలంటే ప్రజలు చైతన్యవంతులై రాజకీయ నాయకుల బూటకపు మాటలకు మోసపోక పరమత సహనం కలిగిఉండాలి. మత సామరస్యంతో అందరూ కలిసిమెలసి జీవించడం నేర్చుకోవాలి.

11. జనాభా సమస్య (కుటుంబ నియంత్రణ)

జనాభా ఎక్కువగుట వలన సమస్య ఏర్పడటాన్ని జనాభా సమస్య అంటారు.

“అమెరికాలో డాలర్లు పండును
ఇండియాలో సంతానం పండును”

అని తెలుగులో బాలగంగాధరతిలక్ అనే కవి వ్యంగ్యంగా భారతీయులకి సంతానంపై గల మక్కువ తెలిపాడు. జనాభా సమస్య ఏర్పడటానికి ఈ క్రింది కారణాలు ముఖ్యం

1. సంతానం ఎక్కువగా ఉండటం గొప్పదనంగా భావించడం.
2. ఆడపిల్లలు లేదా మగపిల్లలు కావాలనే కోరికలు.
3. చిన్నప్పుడే వివాహాలు చెయ్యటం.
4. నిరక్షరాస్యత.
5. మత విశ్వాసాలు.

ఇన్ని కారణాల వల్ల రాను రాను జనాభా ఇబ్బడి ముబ్బడిగా పెరిగిపోతోంది. జనాభా సమస్యను పరిష్కరించటానికి ప్రభుత్వం పటిష్ఠమైన ప్రణాళికా విధానం రూపొందించింది.

జనాభా సమస్య నిర్మూలనకు తీసుకోవలసిన చర్యలు :

1. ‘కుటుంబ నియంత్రణ’ ను అన్ని మతాల ప్రజలు పాటించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.
2. జనాభా సమస్య వల్ల ఏర్పడే నష్టాలను ప్రజలకు తేటతెల్లం చెయ్యాలి.
3. స్త్రీల కంటె పురుషులు కుటుంబ నియంత్రణ చికిత్స చేసుకోవటం తేలిక అని చెప్పాలి.
4. కుటుంబ నియంత్రణకి ప్రోత్సాహం కలిగించే సదుపాయాలు, సౌకర్యాలు కల్పించాలి.
5. ఆడయినా, మగయినా ఒకటేనన్న భావాన్ని కలిగించాలి.
6. కుటుంబ నియంత్రణ పాటించడం పాపమనే భావనని తొలగించాలి.

అప్పుడు మాత్రమే జనాభా పెరుగుదలను అరికట్టడం సాధ్యమవుతుంది. జనాభా సమస్య వల్ల నష్టాలు ఇవి

1. జనాభా పెరుగుదల వల్ల ఆహార సమస్య, నిరుద్యోగ సమస్య, కాలుష్య సమస్యల వంటివి ఎక్కువవుతాయి.
2. విద్యాలయాలలో సీట్లు లభించక విద్యావకాశాలు తగ్గిపోతాయి.
3. దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి చిన్నాభిన్నమవుతుంది.
4. “అందరికీ ఆరోగ్యం” అనేది సాధ్యం కానేరదు.
5. సంతానం ఎక్కువగా ఉంటే తల్లిదండ్రులపై భారం ఎక్కువై పిల్లల్ని సక్రమంగా పెంచి పోషించలేరు.
6. జనాభా ఇదే విధంగా పెరుగుతూవుంటే బట్టకీ, ఇంటికీ కూడా కరవు తప్పదు.

అందువల్ల ప్రభుత్వం జనాభా సమస్య నిర్మూలనకే అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ‘చిన్న కుటుంబమే చింతలు లేని కుటుంబం’ అని బోధించడమే కాదు. నాయకులు, అధికారులు తాము కూడా పాటించాలి. కుటుంబ నియంత్రణ పాటించని వారిని శిక్షించే చట్టం రూపొందించాలి. అప్పుడే దేశం ప్రగతి మార్గంలో పయనిస్తుంది.

12. విజ్ఞానయాత్రలు

విజ్ఞానయాత్రలు లోకజ్ఞానాన్ని కలిగించేవి. అయినా ఇవి వినోదయాత్రలుగా, విహారయాత్రలుగా వ్యవహారంలో ఉన్నాయి. అంటే కొన్ని ప్రత్యేకస్థలాలకి ప్రయాణం చేయటం వల్ల విజ్ఞానం సంపాదించవచ్చు. విజ్ఞాసమే కాకుండా వినోదం కూడా లభిస్తుంది.

పుస్తక పఠనం వల్ల పుస్తక జ్ఞానం మాత్రమే లభిస్తుంది. లోకానుభవం, ప్రజల ఆచారవ్యవహారాలు, మన సంస్కృతి తెలుసుకోవాలంటే పర్యటనలు తప్పనిసరి. పుస్తకాలలో ఉన్న విషయాలను పూర్తిగా ఆకళింపు చేసుకోవాలంటే యాత్రలు చేయవలసి ఉంది.

ఉదాహరణకు నీటి నుంచి విద్యుత్ ఎలా లభిస్తోందో పుస్తకాలలో వివరంగా ఉంటుంది. అది చదివితే కొంతమాత్రమే తెలుస్తుంది. అది కేవలం “Bookish knowledge”. జలవిద్యుత్ కేంద్రానికి వెళ్ళి, అది పనిచేసే విధానాన్ని పరిశీలించినప్పుడు సంపూర్ణ జ్ఞానం లభిస్తుంది. ముఖ్యంగా చరిత్ర, సైన్సు వంటి విషయాల అవగాహనకు యాత్రలు ఎంతో అవసరం.

విజ్ఞానయాత్రల వల్ల ముఖ్యమైన ప్రయోజనాలు –

1. లోకజ్ఞానం అలవడుతుంది.
2. మానసిక విశ్రాంతి లభిస్తుంది.
3. విభిన్న సంస్కృతుల్ని, భాషల్ని, జీవన విధానాల్ని తెలుసుకోవచ్చు.
4. పదిమందితో ఏవిధంగా మెలగాలో అనుభవం వస్తుంది.
5. స్నేహితులను పొందే అవకాశం లభిస్తుంది.
6. జాతి సమైక్యత, దేశ సమైక్యతకి దోహదం చేస్తాయి.
7. కవులకి, చిత్రకారులకి, మానసిక రోగులకి స్ఫూర్తిని, ఉల్లాసాన్ని కలిగిస్తాయి.

ఇటువంటి విజ్ఞాన యాత్రల్లో చాలా రకాలున్నాయి –

1. ప్రకృతికి సంబంధించినవి – ఊటీ, హిమాలయాలు, జోగ్ జలపాతం మొదలగునవి.
2. చారిత్రక సంబంధమైనవి-ఎల్లోరా, రామప్పగుడి, చార్మినార్ మొదలగునవి.
3. శాస్త్ర సంబంధమైనవి-బిర్లా ప్లానిటోరియం, పరిశ్రమలు, అణుకేంద్రాలు మొదలగునవి.
4. మత సంబంధమైనవి-కాశీ, మక్కా, వాటికన్, తిరుపతి మొదలగునవి.

ఈ యాత్రల పట్ల విద్యార్థి దశనుండే ఉత్సాహం ఏర్పడేలా చూడాలి. విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే లోకజ్ఞానం అలవడితే జీవితం సంపన్నమవుతుంది – అర్ధవంతమవుతుంది. ఉపాధ్యాయుల, విద్యార్థుల మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడతాయి. ఉపాధ్యాయుల వల్ల ఎన్నో విషయాలు తెలుసుకోవచ్చు. విద్యార్థులలో ఐకమత్యానికి కూడా ఈ యాత్రలు తోడ్పడతాయి.

విజ్ఞానయాత్రలు లేదా విహారయాత్రలు కేవలం యువకులకో లేదా విద్యార్థులతో, కళాకారులకో అనుకోవటం సరికాదు. అన్ని వయస్సులవాళ్ళకీ, అన్ని వృత్తులవాళ్ళకీ అవసరమే. కూపస్థ మండూకం లాగా జీవించటం మానవుడి నైజం కాదు కాబట్టి విజ్ఞానయాత్రలు అత్యంతావశ్యకాలు.

13. విద్యార్థులు – సంఘసేవ

విద్యార్థుల ప్రప్రథమ కర్తవ్యం విద్యాభ్యాసం అనటంలో సందేహం లేదు. కానీ విద్యార్థులు కూడా ఈ దేశపు పౌరులే. వాళ్ళూ సంఘజీవులే. సంఘంలో భాగస్వాములే. కాబట్టి సంఘసేవలో వాళ్ళకీ బాధ్యత ఉంది. విద్యాభ్యాసానికి ఆటంకం లేకుండానే సంఘసేవ చేసే అవకాశాలున్నాయి.

“చిన్ని నా బొజ్జకు శ్రీరామరక్ష” అని స్వార్థంగా జీవించటం సంఘజీవి లక్షణం కాదు. గురజాడ అన్నట్టు
“సొంతలాభం కొంత మానుకు
పొరుగువాడికి తోడుపడవోయ్”

అన్న భావనైనా కనీసం ఉండాలి. ఇతరులకి మనం తోడ్పడితే ఇతరులు మనకి తోడ్పడతారు. అదే సంఘీభావం అంటే. సంఘసేవ ఎలా చెయ్యాలి ? ఏ పనులు చేస్తే సంఘసేవ అవుతుంది ? విద్యార్థులు చేయదగిన కార్యక్రమాలు ఏవి ? అంటే-

1. ప్రమాదాల బారినుండి కాపాడటం,
2. వృద్ధులకి, అంగవికలురకి చేయూతనివ్వటం,
3. ఆపదలో ఉన్నవారికి సహకారమందించటం,
4. విద్యాదానం చేయటం,
5. మురికివాడల్ని పరిశుభ్రం చెయ్యటం మొదలగునవి.

ఇవి ఏ విద్యార్థి అయినా చేయదగిన కనీస కార్యక్రమాలు. సంఘసేవకి పదవులు అక్కరలేదు. ధనమూ అంతగా అవసరం లేదు. సేవాతత్పరత ఉంటే చాలు. మానవతా దృక్పథం ఉంటే చాలు. కొందరు కీర్తికోసం, ప్రచారం కోసం సేవచేస్తున్నట్టు నటిస్తారు. అది స్వార్థపూరితమైన ప్రవర్తన అవుతుంది.

విద్యార్థులు అటువంటివారు కారు. నిజంగా తలచుకుంటే విద్యార్థులు చేయలేనిది ఏమీ ఉండదు. ఉత్సాహం, బలం, ఆసక్తి గల విద్యార్థులే అసలైన సంఘసేవా పరాయణులుగా ఉంటారు. అందుకనే జాతీయ సేవా పథకం (National Service Scheme – NSS) విద్యాలయాలలో ప్రవేశపెట్టారు.

ప్రతి కళాశాలలోనూ ఈ జాతీయ సేవా పథకంలో చాలామంది విద్యార్థులు చేరి సంఘసేవ చేస్తున్నారు. హైస్కూల్సులో ఎన్సిసి, స్కౌట్స్లో కూడా చేరి సంఘసేవ చేస్తున్నారు. ఒక విధంగా ప్రభుత్వ సంస్థలు, దేశసేవకులనిపించుకొనే నాయకులు చేయని, చేయలేని పనులు విద్యార్థులు చేసి చూపించడం ప్రశంసనీయం.

విద్యార్థులు ఈ విధంగా సంఘసేవ చెయ్యటంలో వారికొక ఆత్మసంతృప్తి కలుగుతుంది. ఆత్మవిశ్వాసం ఏర్పడుతుంది. తమ దేశభక్తిని ప్రకటించుకొనే సువర్ణావకాశం సంఘసేవ. కార్యదీక్షా దక్షతలు అలవడతాయి. కాబట్టి విద్యార్థుల్ని సత్పౌరులుగా తీర్చిదిద్దే సంఘసేవా కార్యక్రమాలకి ప్రభుత్వం ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలి.

14. నిరుద్యోగ సమస్య

ఉద్యోగం లేకపోవడమే నిరుద్యోగం. ఉద్యోగాలు చేయగలవారందరికీ ఉద్యోగాలు చూపించలేకపోవడాన్నే నిరుద్యోగ సమస్య అంటారు. పూర్వకాలంలో అందరూ కులవృత్తులకే ప్రాధాన్యమిచ్చేవారు. కానీ నేడు అందరూ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం ఎగబ్రాకుట వల్ల నిరుద్యోగ సమస్య తీవ్రరూపం దాల్చింది.

మనకు స్వాతంత్ర్యం లభించిన తరువాత ప్రభుత్వం అనేక పాఠశాలలను, కళాశాలలను స్థాపించింది. వాటిలో చదివి ఉత్తీర్ణులైన అందరికీ ఉద్యోగాలు చూపించడం ఒక చిక్కు సమస్యగా తయారైంది. ఉద్యోగం లభించకపోవడంతో యువకులకు చదువులపై నిరాశానిస్పృహలు కలుగుతున్నాయి. అటు కులవృత్తి చేయలేక, ఇటు ఉద్యోగం లభింపక ఉభయభ్రష్టులవుతున్నారు.

నిరుద్యోగ సమస్య తీరాలంటే ప్రభుత్వం విద్యావిధానంలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు తేవాలి. వృత్తి విద్యల కెక్కువ ప్రోత్సాహమివ్వాలి. ఇంటికొక ఉద్యోగమిచ్చే పథకం ప్రవేశపెట్టాలి. పరిశ్రమలు విరివిగా స్థాపించాలి. స్వయం ఉపాధి పథకాలను ప్రవేశపెట్టి, బ్యాంకుల ద్వారా ఋణాలు ఇప్పించాలి.

యువతీయువకులు నిరాశా నిస్పృహలకు లోనుకాకుండా, ధైర్యంగా ఏదో ఒక వృత్తిని చేపట్టి స్వతంత్రంగా జీవించడం అలవరచుకోవాలి.

These TS 10th Class Physical Science Bits with Answers Chapter 3 Acids, Bases, and Salts will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 3 Acids, Bases, and Salts

Question 1.
Which of the following is the most accurate way of showing neutralization? ()
(A) acid+base → acid-base solution
(B) acid+base → salt+water
(C) acid +base → sodium chloride+hydrogen
(D) acid+base → neutral solution
Answer:
(B) acid+base → salt+water

Question 2.
The gas liberated when zinc reacts with dilute HCl is ()
(A) oxygen
(B) nitrogen
(C) carbon dioxide
(D) hydrogen
Answer:
(D) hydrogen

Question 3.
A metal that does not react with hydrochloric acid ( )
(A) Au
(B) Zn
(C) Mg
(D) all
Answer:
(A) Au

Question 4.
The acid formed when CO₂ is dissolved in water : ( )
(A) carboxyüc acid
(B) cifric acid
(C) carbonic acid
(D) all the above
Answer:
(C) carbonic acid

Question 5.
The salt formed when MgO reacts with sulphuric acid is ( )
(A) Mg₃S₂
(B) MgO₃
(C) MgSO₄
(D) MgSO₂
Answer:
(C) MgSO₄

Question 6.
The gas liberated when zinc reacts with sodium hydroxide. ( )
(A) CO₂
(B) H₂
(C) N₂
(D) SO₂
Answer:
(B) H₂

Question 7.
The acid which gives sour taste to pickles is ( )
(A) nitric acid
(B) sulphuric acid
(C) oxalic acid
(D) acetic acid
Answer:
(D) acetic acid

Question 8.
The acid formed when N₂O₅ is dissolved in water : ( )
(A) nitrous acid
(B) carbonic acid
(C) oxalic acid
(D) nitric acid
Answer:
(D) nitric acid

Question 9.
When sodium oxide es dissolved In water we get : ( )
(A) NaOH
(B) NaH₂
(C) NaCl
(D) Na(OH)₂
Answer:
(A) NaOH

Question 10.
A non-metallic oxide among the following is : ( )
(A) Na₂O
(B) CaO
(C) N₂O₃
(D) K₂O
Answer:
(C) N₂O₃

Question 11.
The nature of CaO is ( )
(A) acidic
(B) neutral
(C) amphoteric
(D) basic
Answer:
(D) basic

Question 12.
Litmus solution Is a dye extracted from: ( )
(A) eggshells
(B) blood of leaches
(C) lichen
(D) blood of crabs
Answer:
(C) lichen

Question 13.
The salt formed when zinc pieces react with dilute HC1 : ( )
(A) ZnO
(B) ZnCl₂
(C) Zn2Cl₃
(D) Zn(OH)₂
Answer:
(B) ZnCl₂

Question 14.
Baking powder contains a mild edible acid called ( )
(A) tartaric acid
(B) oxalic acid
(C) carbonic acid
(D) palmitic acid
Answer:
(A) tartaric acid

Question 15.
The precipitate formed when CO₂ is passed through lime water : ( )
(A) CaCO₃
(B) CaHCO₃
(C) Ca(HCO₃)₂
(D) CaCl₂
Answer:
(A) CaCO₃

Question 16.
The balanced equation showing the reaction between copper oxide and Hydrochloric acId. ( )
(A) CuO+2HCl → Cu(OH)₂+Cl₂
(B) CuO+2HCl → CuHOCI+O₂
(C) CuO+2HCl → CuCl₂+ H₂O
(D) CuO+2HCl → CuHCl+O₂
Answer:
(C) CuO+2HCl → CuCl₂+ H₂O

Question 17.
These oxides are generally acidic in nature: ( )
(A) metallic oxides
(B) non-metallic oxides
(C) neutral oxides
(D) Amphoteric oxides
Answer:
(B) non-metallic oxides

Question 18.
The acid obtained when common salt reacts with dilute sulphuric acid is( )
(A) nitric acid
(B) carbonic acid
(C) citric acid
(D) hydrochloric add
Answer:
(D) hydrochloric add

Question 19.
Buttermilk contains the following acid : ( )
(A) citric acid
(B) tactic acid
(C) butyric acid
(D) carbonic acid
Answer:
(B) tactic acid

Question 20.
The vitamin which is mostly present In citric acid : ( )
(A) vitamin A
(B) vitamin B₁₂
(C) vitamin E
(D) vitamin C
Answer:
(D) vitamin C

Question 21.
The substance that does not show acidic property when dissolved In water: ( )
(A) HCl gas
(B) CO₂ gas
(C) SO₂ gas
(D) glucose
Answer:
(D) glucose

Question 22.
The pH of blood is about ( )
(A) 4.8 to 7.5
(B) 6.4 to 6.9
(C) 7.32 to 7.45
(D) 1 to 2
Answer:
(C) 7.32 to 7.45

Question 23.
The concentration of H ions in a solution whose pH is 8. ( )
(A) log 10^-8
(B) 10⁸
(C) 8¹⁰
(D) 10^-8
Answer:
(D) 10^-8

Question 24.
If bases are heated we get : ( )
(A) non-metallic oxides
(B) metallic oxides
(C) neutral oxides
(D) amphoteric oxides
Answer:
(D) amphoteric oxides

Question 25.
pH= ( )
(A) -log [H⁺]
(B) \(\frac{1}{\log \left[\mathrm{H}^{+}\right]} \)
(C) \(-\frac{1}{\log \left[\mathrm{H}^{+}\right]} \)
(D) both A & B
Answer:
(A) -log [H⁺]
(B) \(\frac{1}{\log \left[\mathrm{H}^{+}\right]} \)

Question 26.
A common substance which behaves as a base in aqueous solution ( )
(A) CO₂
(B) ZnO
(C) NH₃
(D) P₂O₅
Answer:
(C) NH₃

Question 27.
Common salt Is obtained by the neutralization of sodium hydroxide with ( )
(A) nitric acid
(B) carbonic acid
(C) sulphuric acid
(D) hydrochloric acid
Answer:
(D) hydrochloric acid

Question 28.
The substances which are soapy to touch ( )
(A) acids
(B) alcohols
(C) diamonds
(D) bases
Answer:
(D) bases

Question 29.
Which of the following has the highest pH value? ( )
(A) lemon Juice
(B) grape Juice
(C) urine
(D) blood
Answer:
(B) grape Juice

Question 30.
Identify the base among: ( )
(A) SO₂
(B) SO₃
(C) NH₃
(D) P₂O₅
Answer:
(C) NH₃

Question 31.
The anhydride of Carbonic acid ( )
(A) CO₂
(B) CO
(C) SO₂
(D) N₂O₃
Answer:
(A) CO₂

Question 32.
The pH range of acids is ( )
(A) 7 to 14
(B) 0 to 14
(C) 5 to 12
(D) 0 to 7
Answer:
(D) 0 to 7

Question 33.
The pH range of bases is ( )
(A) 0 to 14
(B) 7 to 14
(C) 5 to 12
(D) 10 to 7
Answer:
(B) 7 to 14

Question 34.
The antacid tablets contain ( )
(A) strong acid
(B) strong base
(C) weak acid
(D) weak base
Answer:
(D) weak base

Question 35.
Aqueous solutions of non-metallic oxides are : ( )
(A) bases
(B) acids
(C) salts
(D) hydrides
Answer:
(B) acids

Question 36.
The pH of gastric Juice ês ( )
(A) O
(B) 7
(C) >7
(D) <7
Answer:
(D) <7

Question 37.
“NaOH is a strong base” – the reason is ( )
(A) It gives large number of Na⁺ ions
(B) its ionization Is less
(C) gives large number of H⁺ ions
(D) none of these
Answer:
(A) It gives large number of Na⁺ ions

Question 38.
The negative logarithm of hydrogen ion molar concentration in a solution is called ( )
(A) Avogadro numter
(B) oxidation number
(C) pH
(D) molarity
Answer:
(C) pH

Question 39.
Acids form the following ions In water ( )
(A) H₃O
(B) OH^–
(C) H⁺
(D) HO^–₂
Answer:
(A) H₃O

Question 40.
To prevent tooth decay we have to use toothpastes more of ……………………… nature. ( )
(A) acidic
(B) basic
(C) saltish
(D) neutral
Answer:
(B) basic

Question 41.
The ionic compounds which are produced by the neutralization of acid with base are ( )
(A) alkalies
(B) de-odourants
(C) antacids
(D) salts
Answer:
(D) salts

Question 42.
Aqueous solution of sodium chloride is called : ( )
(A) hypo
(B) brine
(C) phenol
(D) alcohol
Answer:
(B) brine

Question 43.
The chemical formula of Baking soda : ( )
(A) NaHCO₃
(B) Na₂CO₃
(C) Na₂SO₄
(D) Na₂S₂O₃
Answer:
(A) NaHCO₃

Question 44.
The chemical formula of bleaching powder: ( )
(A) Ca(OH)₂
(B) CaHCO₃
(C) CaOCl₂
(D) NaHCO₃
Answer:
(C) CaOCl₂

Question 45.
The salt used in removing permanent hardness of water ( )
(A) sodium hydrogen carbonate
(B) sodium thiosulphate
(C) sodium chloride
(D) sodium carbonate
Answer:
(D) sodium carbonate

Question 46.
The number of water molecules present in one formula unit of sodium carbonate : ( )
(A) 5
(B) 10
(C) 7
(D) 2
Answer:
(B) 10

Question 47.
The chemical formula of hydrated copper sulphate is : ( )
(A) CuSO₄.7H₂O
(B) CuSO₄.10H₂O
(C) CuSO₄.2H₂O
(D) CuSO₄.5H₂O
Answer:
(D) CuSO₄.5H₂O

Question 48.
The common name of calcium sulphate hemihydrate is ( )
(A) Plaster of paris
(B) Blue vitriol
(C) Baking soda
(D) Hypo
Answer:
(A) Plaster of Paris

Question 49.
Baking soda on heating Is converted into: ( )
(A) alum
(B) washing soda
(C) caustic soda
(D) hypo
Answer:
(B) washing soda

Question 50.
The chemical formula of milk of magnesia is ( )
(A) MgCO₃
(B) MgCl
(C) Mg(OH)₂
(D) MgSO₄
Answer:
(C) Mg(OH)₂

Question 51.
Which of the following elements forms an acidic oxide? ( )
(A) Mg
(B) Na
(C) P
(D) Al
Answer:
(C) P

Question 52.
pH for base is more than ………….. . ( )
(A) 4
(B) 3
(C) 7
(D) 5
Answer:
(C) 7

Question 53.
H₂O+ …………………….. → H₃O⁺ ( )
(A) H⁺
(B) OH^–
(C) H₂O
(D) H₃O
Answer:
(A) H⁺

Question 54.
Which of the following substance has the lowest pH value? ( )
(A) sugar
(B) tomato juice
(C) vineger
(D) washing soda
Answer:
(C) vineger

Question 55.
The acid forms In stomach is …………………………… ( )
(A) HCl
(B) H₂SO₄
(C) CH₃COOH
(D) HNO₃
Answer:
(A) HCl

Question 56.
Many salts absorb water from atmosphere this property is called ………………….. .()
(A) Crystallisatlon
(B) Hydration
(C) Deliquenscene
(D) Efflorescene
Answer:
(A) Crystallisatlon

Question 57.
Non-metallIc oxides are …………………….. In nature. ( )
(A) neutral
(B) basic
(C) acidic
(D) non-metallic
Answer:
(C) acidic

Question 58.
The acidity of acids Is formed due to ……………………. produced. ( )
(A) H⁺ or H₃O⁺ ions
(B) OH^– ions
(C)Cl^–
(D) Mg²⁺
Answer:
(A) H⁺ or H₃O⁺ ions

Question 59.
The acid is …………………… ( )
(A) dry HCl gas
(B) NaOH solution
(C) Na₂SO₄
(D) Aqueous solution of HCl
Answer:
(D) Aqueous solution of HCl

Question 60.
Weak acid is ………………… ( )
(A) HCl
(B) NaOH
(C) Mg(OH)₂
(D) CH₃COOH
Answer:
(D) CH₃COOH

Question 61.
ApproxImate pH value of milk is …………….. . ( )
(A) 3.4
(B) 6.6
(C) 7.5
(D) 9
Answer:
(B) 6.6

Question 62.
…………………… is produced by the action of chlorine on dry slaked lime. ( )
(A) Bleaching powder
(B) Washing soda
(C) Baking soda
(D) Sodium chloride
Answer:
(A) Bleaching powder

Question 63.
The calcium sulphate hemi hydrate is …………………….. . ( )
(A) Gypsum
(B) Slaked lime
(C) Plaster of Paris
(D) Quick lime
Answer:
(C) Plaster of Paris

Question 64.
On dissolving bases In water produces …………………. ions. ( )
(A) hydrogen
(B) hydroxide
(C) chlorine
(D) magnesium
Answer:
(B) hydroxide

Question 65.
Acid rain occurs when pH value of rain water is less than ……………………….. .
(A) 6.5
(B) 5.6
(C) 7.2
(D) 2.7
Answer:
(B) 5.6

Question 66.
………………………. is a mild non-corrosive base.
(A) Baking soda
(B) Bleaching Powder
(C) Plaster of Paris
(D) Gypsum
Answer:
(A) Baking soda

Question 67.
Litmus solution is a dye extracted from ………………. . ( )
(A) Tree
(B) Aloevera
(C) Uchen
(D) Litmus
Answer:
(C) Uchen

Question 68.
To overcome Indigestion problem ……………………… tablets are used. ( )
(A) antacid
(B) paracetamol
(C) aspirin
(D) acidity
Answer:
(A) antacid

Question 69.
The process of dissolving an acid or a base in water is an ……………… process.
(A) exothermic
(B) endothermic
(C) neutralisation
(D) oxidation
Answer:
(A) exothermic

Question 70.
Acids or bases are mixed with ………………………. to dilute. ( )
(A) water
(B) carbon
(C) each other
(D) oxygen
Answer:
(A) water

Question 71.
As the pH value increases from 7, it represents a ……………….. in H₃O⁺ ion concentration. ( )
(A) increase
(B) decrease
(C) disappearance
(D) addition
Answer:
(B) decrease

Question 72.
If pH of rain water is less than 5.6, it is called …………………… ( )
(A) water
(B) heavy rain
(C) normal rain
(D) acid rain
Answer:
(B) heavy rain

Question 73.
Chemical formula of common salt is …………………….. . ( )
(A) Na₂CO₃
(B) NaCl
(C) NaHCO₃
(D) CaSO₄
Answer:
(B) NaCl

Question 74.
The reagent used in the preparation of chloroform is …………………….. . ( )
(A) CaOCl₂
(B) CaSO₄
(C) NaHCO₃
(D) Na₂CO₃
Answer:
(A) CaOCl₂

Question 75.
One of the ingredlants in antacids is …………………. . ( )
(A) Na₂CO₃
(B) CaOCl₂
(C) CaSO₄
(D) NaHCO₃
Answer:
(D) NaHCO₃

Question 76.
…………………… are sour to taste ard turn blue litmus to …………………. . ( )
(A) Bases, red
(B) Bases, blue
(C) Acids, red
(D) Acids, blue
Answer:
(C) Acids, red

Question 77.
…………………….. is example of synthetic indicator. ( )
(A) Acid
(B) Red litmus
(C) Blue litmus
(D) Phenolphthalein
Answer:
(D) Phenolphthalein

Question 78.
When base reacts with metal ………………………. gas is evolved. ( )
(A) O
(B) H₂
(C) Cl₂
(D) CO₂
Answer:
(B) H₂

Question 79.
Non-metallic oxides are ……………………. in nature. ( )
(A) acidic
(B) basic
(C) neutral
(D) effervescence
Answer:
(A) acidic

Question 80.
Mixing an acid or base with water is a process called …………….. . ( )
(A) dilution
(B) concentration
(C) addition
(D) substitution
Answer:
(A) dilution

Question 81.
The pH value In acidic solution is ………………….. . ( )
(A) 7
(B) >7
(C) <7
(D) No value
Answer:
(C) <7

Question 82.
Acids that give less H₃O⁺ ions are said to be ………………… . ( )
(A) strong acid
(B) strong base
(C) weak base
(D) weak acid
Answer:
(D) weak acid

Question 83.
Tooth decay starts when the pH of the mouth is lower than …………………….. . ( )
(A) 6.3
(B) 7.2
(C) 8.5
(D) 5.5
Answer:
(D) 5.5

Question 84.
…………………………… is also known as table salt or common salt. ( )
(A) sodium chloride
(B) sodium carbonate
(C) sodium hydrogen carbonate
(D) magnesium chloride
Answer:
(A) sodium chloride

Question 85.
Bleaching powder is produced by the action of …………………… on dry slaked lime. ( )
(A) sodium
(B) chlorine
(C) magnesium
(D) hydrogen
Answer:
(B) chlorine

Question 86.
(1) Acid (A) Red cabbage solution ( )
(2) Base (B) Na₂CO₃
(3) Neutral (C) MgO
(4) Indicator (D) CO₂
(5) SaIt (E) NaCI
(A) 1-A, 2-B, 3-C, 4-E, 5-D
(B) 1-C, 2-B, 3-A, 4-D, 5-E
(C) 1-D, 2-C, 3-E, 4-A, 5-B
(D) 1-D, 2-C, 3-A, 4-B, 5-E
Answer:
(C) 1-D, 2-C, 3-E, 4-A, 5-B

Question 87.
Which one of the following types of medicines is used for treating indigestion ( )
(A) antibiotic
(B) analgesic
(C) antacid
(D) antiseptic
Answer:
(C) antacid

Question 88.
Many salts absorb water from atmosphere. This property is called ( )
(A) crystallisation
(B) hydration
(C) deliquescence
(D) efflorescence
Answer:
(C) deliquescence

Question 89.
The natural Indicator among the following is ( )
(A) phenolphthalein
(B) Methyl orange
(C) Methyl red
(D) Litmus
Answer:
(D) Litmus

Question 90.
An aqueous solution of sodium acetate will turn ( )
(A) Methyl orange yellow
(B) Red litmus blue
(C) Phenolphthaleiri solution pink
(D) all of these
Answer:
(D) all of these

Question 91.
An aqueous solution of which of the following substances will conduct electric current? ( )
(A) ethyl alcohol
(B) acetic acid
(C) acetone
(D) ethen
Answer:
(B) acetic acid

Question 92.
The acid formed In stomach which help in digestion is a dilute solution of ()
(A) HCl
(B) H₂SO₄
(C) CH₃COOH
(D) Citric acid
Answer:
(C) CH₃COOH

Question 93.
A few drops of methyl orange are added to a soap solution the colour of the solution becomes ( )
(A) Orange
(B) Yellow
(C) Pink
(D) Remains colourless
Answer:
(B) Yellow

Question 94.
A solution turned pink when a drop of phenolphthalein was added to it. Then the probable pH of that solution is …………………….. .( )
(A) 5
(B) 6
(C) 7
(D) 10
Answer:
(D) 10

These TS 10th Class Physical Science Bits with Answers Chapter 2 Chemical Equations will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 2 Chemical Equations

Question 1.
What happens when die. Hydrochloric acid is added to iron filings. ( )
(A) hydrogen gas and iron chloride are produced
(B) chlorine gas and iron hydroxide are produced
(C) no reaction takes place
(D) iron salt and water are produced
Answer:
(A) hydrogen gas and iron chloride are produced

Question 2.
In the chemical reaction the symbol Δ represents ( )
(A) compressing
(B) heating
(C) cooling
(D) smelting
Answer:
(B) heating

Question 3.
The reaction is which heat is absorbed is called ( )
(A) exothermic reaction
(B) endothermic reation
(C) catalytic reaction
(D) reversible reaction
Answer:
(B) endothermic reaction

Question 4.
Identify the exothermic reaction among the following. ( )
(A) C+O₂ → CO₂
(B) N₂+O₂ → 2NO
(C) CaO+H₂O → Ca(OH)₂
(D) all the above
Answer:
(A) C+O₂ → CO₂

Question 5.
Atomic mass of oxygen ( )
(A) 8U
(B) 23U
(C) 27U
(D) 16U
Answer:
(D) 16U

Question 6.
Chemical reactions occur with the ……………………. of chemical bonds. ( )
(A) formation
(B) breaking
(C) both A&B
(D) none
Answer:
(B) breaking

Question 7.
The metal formed when zinc reacts with AgNO₃ is ( )
(A) Au
(B) Ag
(C) Al
(D) Cu
Answer:
(B) Ag

Question 8.
The substances that are present on right side of a chemical equation are called; ( )
(A) reactants
(B) oxidants
(C) reductants
(D) products
Answer:
(D) products

Question 9.
The formula of hypochlorous acid is ( )
(A) HCl
(B) H₂SO₄
(C) HOCl
(D) H₂Cl₃
Answer:
(C) HOCl

Question 10.
Every gas at STP occupies 22.4 liters and it ¡s known as ( )
(A) gram molecular weight
(B) gram equivalent weight
(C) gram molecular mass
(D) gram molecular volume
Answer:
(D) gram molecular volume

Question 11.
Burning of liquid petroleum gas (LPG) is a ………………….. change. ( )
(A) physical
(B) chemical
(C) both A&B
(D) neither physical nor chemical
Answer:
(B) chemical

Question 12.
Identify the balanced equatIon among ( )
(A) H₂+O₂ → 2H₂O
(B) H₂+O₂ → 2HO₂
(C) 2H₂+O₂ → 2H₂O
(D) H₂+2O₂ → H₂O₄
Answer:
(C) 2H₂+O₂ → 2H₂O

Question 13.
In exothermic reactions, heat energy is ( )
(A) absorbed
(B) created
(C) released
(D) none of these
Answer:
(C) released

Question 14.
What happens when dli hydrochloric acid is added to iron fillings? Choose the correct answer. ( )
(A) hydrogen gas and iron chloride are produced
(B) chlorine gas and iron hydroxide are produced
(C) no reaction takes place
(D) iron salt and water are produced
Answer:
(C) no reaction takes place

Question 15.
Downward arrow (↓) In a chemical equation indicates ( )
(A) Direction
(B) Gas
(C) Precipitation
(D) No reaction
Answer:
(C) Precipitation

Question 16.
Which of the following is a skeleton reaction? ( )
(A) C₃H₈+O₂ → CO₂+H₂O
(B) Fe₂O₃+2Al→ 2Fe+Al₂O₃
(C) AgNO₃+Nacl → AgCl+NaNo₃
(D) Ca(OH)₂+CO₂ → CaCO₃+H₂O
Answer:
(A) C₃H₈+O₂ → CO₂+H₂O

Question 17.
A solution of sodium carbonate reacts with Ca(OH)₂ to give ( )
(A) CaCO₃
(B) NaOH
(C) both A and B
(D) Cao
Answer:
(C) both A and B

Question 18.
C₆H₂O₆+6O₂ → …………. + 6H₂O+Q ( )
(A) CO₂
(B) 6CO₂
(C) 3CO₂
(D) 4CO₂
Answer:
(B) 6CO₂

Question 19.
Na₂SO₄+ ………………. → BaSO₄+2NaCl ( )
(A) BaCl₂
(B) 2BaCl
(C) Ba₂Cl
(D) BaCl
Answer:
(A) BaCl₂

Question 20.
…………… ( )
(A) 2O₂
(B) 2O₃
(C) O₂
(D) 3O₂
Answer:
(D) 3O₂

Question 21.
The reaction Zn + H₂SO₄ →ZnSO₄+H₂ represents reaction. ( )
(A) Combination
(B) double displacement
(C) displacement
(D) decomposition
Answer:
(C) displacement

Question 22.
A balanced equation contains ( )
(A) Equal number of moles of reactants and products
(B) Equal number of molecules of reactants and products
(C) Equal number of atoms of different elements on reactant side and product side
(D) All the above
Answer:
(D) All the above

Question 23.
The number of molecules present in 1g of Hydrogen is ( )
(A) 6 x 10²³
(B) 3 x 10²³
(C) 1 x 10²³
(D) 2 x 10²³
Answer:
(B) 3 x 10²³

Question 24.
Choose double displacement reaction ( )
(A) X+YZ → XZ+Y
(B) X+Y→XY
(C) XYZ→XY + Z
(D) XV + AB → AX + BY
Answer:
(D) XV + AB → AX + BY

Question 25.
Which information is not conveyed by a balanced equation? ( )
(A) Symbols and formulae of all the substances involved in a particular reaction.
(B) Number of atoms/molecules of the reactants and products involved
(C) Physical states of reactants and products
(D) Whether a particular reaction is actually possible or not.
Answer:
(C) Physical states of reactants and products

Question 26.
Which of the following is not a balanced equation? ( )
(A) Fe + Cl₂ →FeCl₃
(B) Zn +S → ZnS
(C) Mg + CuSO₄ → MgSO₄ + Cu
(D) NaOH + HCl → NaCl+ H₂O
Answer:
(A) Fe + Cl₂ →FeCl₃

Question 27.
Which of the following gases indicates the brown fumes liberating in the boiling tube, when lead nitrate is heated? ( )
(A) H₂
(B) O₂
(C) CO₂
(D) NO₂
Answer:
(D) NO₂

Question 28.
The reaction that takes place when quicklime is added to water is ( )
(A) displacement reaction
(B) gas liberating reaction
(C) heat liberating reaction
(D) combustion reaction
Answer:
(C) heat liberating reaction

These TS 10th Class Telugu Bits with Answers 8th Lesson లక్ష్యసిద్ధి will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Telugu Bits 8th Lesson లక్ష్యసిద్ధి

బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (\(\frac{1}{2}\) మార్కు)

PAPER – I : PART – B

1. సొంతవాక్యాలు (1 మార్కు)

ప్రశ్న 1.
కల్లోలం : ……………………….
జవాబు:
కోస్తా తీరంలో తుఫాను కల్లోలం రేపింది.

ప్రశ్న 2.
పసందు : ………………..
జవాబు:
సంక్రాంతి పిండి వంటలు పసందుగా ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3.
క్షేత్రం : ………………………..
జవాబు:
తెలంగాణలో యాదగిరిగుట్ట పుణ్యక్షేత్రంగా విరాజిల్లు తోంది.

ప్రశ్న 4.
ఎత్తుల కెదుగు : ………………………
జవాబు:
అసమర్థులు ఊహలతో ఎత్తుకెదుగుటకు ప్రయత్నిస్తారు.

ప్రశ్న 5.
అంగలార్చు : …………………………….
జవాబు:
కొందరు కోపంతో ఇరుతలపై అంగలార్చుదురు.

2. అర్థాలు

ప్రశ్న 1.
డాక్టర్లు రోగులకు ప్రాణం పోస్తూ ఉన్నారు. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.)
A) జీవం ఇవ్వడం
B) జీవం తీయటం
C) క్రమ్ము
D) మూగు
జవాబు:
A) జీవం ఇవ్వడం

ప్రశ్న 2.
విద్యార్థులు విద్యను యజ్ఞంగా చేయాలి. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.)
A) అసెంబ్లీ
B) దీక్షగా చేయు
C) కోరిక
D) మూగు
జవాబు:
B) దీక్షగా చేయు

ప్రశ్న 3.
రోగులపై చీమలు ముసురుకొన్నాయి. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.)
A) రక్తం
B) కన్పించాయి
C) మూగుతున్నాయి
D) జీవం
జవాబు:
C) మూగుతున్నాయి

ప్రశ్న 4.
తల్లడిల్లి – పదానికి అర్థం
A) సొంతరాష్ట్రం
B) విలవిలలాడు
C) భయపడిపోవు
D) అంగీకారం
జవాబు:
B) విలవిలలాడు

ప్రశ్న 5.
తెలంగాణ సంస్కృతి ఎంతో ఉత్కృష్టమైంది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
A) పూజ్యమైనది
B) రమ్యమైనది
C) భవ్యమైనది
D) శ్రేష్టమైనది
జవాబు:
D) శ్రేష్టమైనది

ప్రశ్న 6.
ఆస్తిత్వం – పదానికి అర్థం
A) ఉనికి
B) మునిగి
C) పోలిక
D) మురికి
జవాబు:
A) ఉనికి

ప్రశ్న 7.
సంక్షోభం అంటే అర్థం
A) స్నేహం
B) కలత
C) మడత
D) నడత
జవాబు:
B) కలత

ప్రశ్న 8.
తల్లడిల్లిపోవు అనే పదానికి అర్థం
A) తలక్రిందు కావడం
B) కలత చెందడం
C) వెళ్ళిపోవడం
D) ఆలోచించడం
జవాబు:
B) కలత చెందడం

ప్రశ్న 9.
ఆకాశం నుండి తారలు దిగి వచ్చాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థాన్ని గుర్తించండి.
A) సినిమా స్త్రీలు
B) దేవతా స్త్రీలు
C) గ్రహాలు
D) నక్షత్రాలు
జవాబు:
D) నక్షత్రాలు

ప్రశ్న 10.
ముందుగా రాసుకొన్న ప్రసంగం వల్ల తప్పులు దొర్లవు – గీత గీసిన పదానికి అర్థాన్ని గుర్తించండి.
A) వ్యాసం
B) ఉపన్యాసం
C) సంగతి
D) పాఠం
జవాబు:
B) ఉపన్యాసం

ప్రశ్న 11.
హర్షణీయం – అనే పదానికి అర్థం.
A) విచారించదగినది
B) సంతోషించదగినది
C) ఆలోచించదగినది
D) తొలగించతగినది
జవాబు:
B) సంతోషించదగినది

ప్రశ్న 12.
చాలా ఎక్కువ కాలం – అనే అర్థం వచ్చే పదం.
A) సుదీర్ఘకాలం
B) అచిరకాలం
C) పురాతనము
D) పొడవైనది
జవాబు:
A) సుదీర్ఘకాలం

ప్రశ్న 13.
కృష్ణానదికి వెళ్ళి ఉపస్పర్శము చేయుము. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం)
A) అర్ఘ్యము
B) తలస్నానం
C) స్నాన ఆచమనాలు
D) మునగడం
జవాబు:
D) మునగడం

ప్రశ్న 14.
వారి సఖ్యత అమోఘము. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం)
A) విరోధం
B) స్నేహం
C) కలయిక
D) కాపురం
జవాబు:
B) స్నేహం

ప్రశ్న 15.
మా తండ్రిగారి మాటలు హర్షణీయంగా ఉన్నది. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం)
A) గంభీరం
B) విచారకరం
C) సంతోషదాయకం
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
C) సంతోషదాయకం

3. పర్యాయపదాలు

ప్రశ్న 1.
తూర్పున ఇంద్రధనుస్సు వచ్చింది. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.)
A) దివాకరుడు, భానుడు
B) ఎద, ఎడద
C) పీడ, బాధ
D) శక్రధనువు, ఐరావతం
జవాబు:
D) శక్రధనువు, ఐరావతం

ప్రశ్న 2.
హృదయమున మంచి ఆలోచనలు రావాలి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.)
A) ఎద, డెందము
B) అచల, ధరణి
C) భానుడు, భాస్కరుడు
D) పీడ, బాధ
జవాబు:
A) ఎద, డెందము

ప్రశ్న 3.
తెలంగాణ భూమి వీరభూమి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.)
A) అచల, ధరణి
B) భానుడు, పీడ
C) కష్టం, అడుము
D) బ్రతుకు, గాలి
జవాబు:
A) అచల, ధరణి

ప్రశ్న 4.
సంస్కరణలు, బాగుచేయడం – అనే పదాలకు సమా నార్థక పదం
A) మంచి ఆలోచన
B) చావు
C) రూపుమాపడం
D) చెడ్డ ఆలోచన
జవాబు:
C) రూపుమాపడం

ప్రశ్న 5.
ప్రశంస ద్వారా విద్యార్థులను సరిదిద్దవచ్చును – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) పొగడ్త, స్తోత్రం
B) దారి, మార్గం
C) బాధ, దుఃఖం
D) దేవాలయం, గుడి
జవాబు:
A) పొగడ్త, స్తోత్రం

ప్రశ్న 6.
“రాత్రి” అనే పదానికి పర్యాయపదం కానిది
A) నిశీధి
B) నిశ
C) పక్షము
D) రజని
జవాబు:
C) పక్షము

ప్రశ్న 7.
“లోకము, జగత్తు, ఇహము” పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) విశృంఖల
B) ప్రపంచము
C) పరలోకము
D) నేల
జవాబు:
B) ప్రపంచము

ప్రశ్న 8.
ఆనందంతో కూడా కంటివెంట భాష్పాలు రాలు తాయి. గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) అశ్రువులు,కన్నీరు
B) పుష్పాలు, ఆవిరి
C) చుక్కలు, జలము
D) బయర్లుకమ్ము, జిగేలుమను
జవాబు:
D) బయర్లుకమ్ము, జిగేలుమను

ప్రశ్న 9.
ప్రతి ఊరిలో గుడి తప్పక ఉంటుంది గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) పాడి, మడి
B) దేవళము, దేవుళ్ళు
C) కోవెల, కోనేరు
D) దేవళము, కోవెల
జవాబు:
D) దేవళము, కోవెల

ప్రశ్న 10.
“హృదయము” అనే పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) గుండె, మనస్సు
B) ఎద, దయ
C) డెందము, అందం
D) అంతరంగము, తరంగాలు
జవాబు:
A) గుండె, మనస్సు

ప్రశ్న 11.
“స్వేచ్ఛ, స్వైరము” పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) స్వతంత్రము
B) ఇష్టం వచ్చినట్లు
C) కట్టుబాటు
D) స్వేదం
జవాబు:
A) స్వతంత్రము

ప్రశ్న 12.
స్మరణ ద్వారా అవగాహన పెరుగుతుంది. గుర్తు పెట్టు కొంటే అవసరానికి జ్ఞప్తికి వస్తాయి. పై వాక్యంలో పర్యాయపదాలు ఉన్న పదం.
A) సంస్మరణ
B) అవగాహన
C) జ్ఞాపకం
D) అవసరం
జవాబు:
C) జ్ఞాపకం

ప్రశ్న 13.
ఈ కాలంలో బీజములు వేస్తే మొక్కలు బాగుగా పెరుగుతాయి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు)
A) మొక్క, మొలక
B) విత్తనము, విత్తు
C) అంకురం, మొక్క
D) విత్తనము, పైరు
జవాబు:
B) విత్తనము, విత్తు

ప్రశ్న 14.
పట్టణములోని ఏ అంగన కూడా కరుణించలేదు. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదం)
A) స్త్రీ, పురుషుడు
B) మహిళ, పుణ్యవతి
C) తేఱవ, వనిత
D) స్త్రీ, పుణ్యవతి
జవాబు:
C) తేఱవ, వనిత

ప్రశ్న 15.
ఆ ఉద్యానవనమంతా పుష్పములు నిండుగా విర బూసాయి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు)
A) పూవు, సుమము
B) పూవు, జలజం
C) మల్లి, సుమము
D) పూవు, పద్మము
జవాబు:
A) పూవు, సుమము

4. వ్యుత్పత్త్యర్థాలు

ప్రశ్న 1.
సౌధము ఆకాశాన్నంటుతున్నది. (గీత గీసిన పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం గుర్తించండి.)
A) సుధతో నిర్మింపబడునది
B) భాషించునది
C) సత్పురుషులలో ఉండునది
D) గురువు
జవాబు:
A) సుధతో నిర్మింపబడునది

ప్రశ్న 2.
సత్పురుషులయందు పుట్టునది. (దీనికి సరిపడు వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం గుర్తించండి.)
A) సౌధము
B) సంతానం
C) సంప్రదాయం
D) సత్యము
జవాబు:
D) సత్యము

ప్రశ్న 3.
గురుపరంపరచేతను వంశక్రమము చేతను వచ్చిన వాడున్ (దీనికి సరిపోవు వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం గుర్తించండి.
A) సంప్రదాయం
B) గురువు
C) సంతానం
D) సౌధము
జవాబు:
A) సంప్రదాయం

ప్రశ్న 4.
“క్షరములు కానివి” – దీనికి వ్యుత్పత్తి పదం
A) క్షారములు
B) ఆమ్లములు
C) అక్షరములు
D) వసంతాలు
జవాబు:
C) అక్షరములు

ప్రశ్న 5.
“నాశనము లేనిది” – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) క్షరము
B) ప్రత్యక్షము
C) అక్షరము
D) దారి
జవాబు:
C) అక్షరము

ప్రశ్న 6.
“సూర్యాదిగ్రహములచే అంతటను ప్రకాశించునది” – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) నక్షత్రాలు
B) ఆకాశం
C) విశ్వం
D) అంతర్యామి
జవాబు:
B) ఆకాశం

ప్రశ్న 7.
“హృదయము” – అను పదానికి సరియైన వ్యుత్పత్తి అర్థం
A) దయతో నిండినది
B) హరించగలది
C) హరింపబడునది
D) రంజింప చేయునది
జవాబు:
C) హరింపబడునది

ప్రశ్న 8.
మన భాష ఇతరులకు అర్థం కావాలి · గీత గీసిన పదానికి వ్యుత్పత్తి అర్థం గుర్తించండి.
A) భషించబడునది
B) భాషింపబడునది
C) భుజింపదగినది
D) బోధ చేయతగినది
జవాబు:
B) భాషింపబడునది

ప్రశ్న 9.
పరాశర మహర్షి కుమారుడు. (వ్యుత్పత్త్యర్థ పదము)
A) కణ్వుడు
B) శుక్రమహర్షి
C) పారాశర్యుడు
D) వశిష్ఠుడు
జవాబు:
C) పారాశర్యుడు

ప్రశ్న 10.
చిగురు వంటి శరీరం కలది. (వ్యుత్పర్యర్థ పదం)
A) పల్లవ పాణి
B) చిగురుబోడి
C) లతా తవ్వి
D) పల్లవదేహ
జవాబు:
D) పల్లవదేహ

5. నానార్థాలు

ప్రశ్న 1.
ఒక దిక్కు, లేఖ అనే నానార్థాలున్న పదం (June ’18)
A) టెలిగ్రామ్
B) ఉత్తరము
C) ఫేస్బుక్
D) వాట్సాప్
జవాబు:
B) ఉత్తరము

ప్రశ్న 2.
భారతదేశ ముఖచిత్రము 29వ రాష్ట్రంగా తెలంగాణ ఆవిర్భవించింది. (గీత గీసిన పదానికి గుర్తించండి.)
A) వర్గం, సంతానం
B) గాలి, రసం
C) ఆశ్చర్యం, చిత్తరువు
D) రాష్ట్రం, దేశం
జవాబు:
C) ఆశ్చర్యం, చిత్తరువు

ప్రశ్న 3.
సాహిత్యము – అన్న పదానికి నానార్థాలు
A) కలయిక, వాజ్మయము
B) భాష, సారస్వతము
C) గేయం, కథ
D) గానామృతం, భాషామృతం
జవాబు:
B) భాష, సారస్వతము

ప్రశ్న 4.
మూడు అనే పదానికి నానార్థాలు (June ’18)
A) ఒక సంఖ్య, కాలం చెల్లు
B) ఒక సంఖ్య, ఒక అంకె
C) ఒక అంకె, ఒక రాశి
D) ఒక పదం ఒక అంకె
జవాబు:
A) ఒక సంఖ్య, కాలం చెల్లు

ప్రశ్న 5.
తురుష్కుల పాలనలో దేశం అశాంతికి నిలయంగా మారింది గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
A) యోగ్య, భాగ్యం
B) రక్షణ, భక్షణ
C) రక్షణ, ఒక జాతి చేప
D) జెండా, అజెండా
జవాబు:
C) రక్షణ, ఒక జాతి చేప

ప్రశ్న 6.
తారలు దిగి వచ్చిన వేళ శుభం – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
A) వాలి భార్య, ముత్యం
B) అరుంధతి, సృష్టి
C) సీత, చూడామణి
D) రాముడు, సోముడు
జవాబు:
A) వాలి భార్య, ముత్యం

ప్రశ్న 7.
“ముహుర్తము, నిముషము, తృటి” – అనే నానార్థాలు వచ్చే పదం
A) క్షణము
B) క్షపణము
C) చిరము
D) పగలు
జవాబు:
B) క్షపణము

ప్రశ్న 8.
ఆమెకు ఎల్లప్పుడూ అనుమానమనే మబ్బు కమ్మి ఉంటుంది. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) జ్ఞానము, అజ్ఞానము
B) ఆందోళన, కంగారు
C) అనుమానం, కోపం
D) చీకటి, మేఘము
జవాబు:
D) చీకటి, మేఘము

ప్రశ్న 9.
తెలుగు భాషా సాహిత్యములు చాలా గొప్పవి. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) కలయిక, వాజ్మయము
B) భాష, గానం
C) భాష, సారస్వతము
D) భాష, గేయం
జవాబు:
C) భాష, సారస్వతము

ప్రశ్న 10.
శ్రీశ్రీ చాలా గొప్పకవి. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) శుక్రుడు, కవిత్వం చెప్పేవాడు
B) కవి, ఋషి
C) పండితుడు, బుధుడు
D) తండ్రి, కవి
జవాబు:
A) శుక్రుడు, కవిత్వం చెప్పేవాడు

ప్రశ్న 11.
ఈ రాజ్యం యొక్క రాజు గారు చాలా దయగలవారు. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) ప్రభువు, చంద్రుడు
B) ప్రభువు, సూర్యుడు
C) ఇంద్రుడు, రాజు
D) రాజు, మంత్రి
జవాబు:
A) ప్రభువు, చంద్రుడు

6. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రశ్న 1.
స్థలముకు వికృతి పదం
A) స్థలము
B) తలము
C) పొలము
D) తాళము
జవాబు:
B) తలము

ప్రశ్న 2.
తియ్యనైన భాష మన తెలుగు భాష – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
A) భాష
B) యాస
C) బాస
D) బోను
జవాబు:
C) బాస

ప్రశ్న 3.
యజ్ఞముకు వికృతి పదం
A) జన్నము
B) యన్నాణము
C) యాది
D) జోదు
జవాబు:
A) జన్నము

ప్రశ్న 4.
యుక్తికి వికృతి పదం
A) యూక్తి
B) ఉత్తి
C) ముక్తి
D) రక్తి
జవాబు:
B) ఉత్తి

ప్రశ్న 5.
పౌర్ణమి చంద్రుడు చల్లగా ఉంటాడు. గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
A) అమావాస్య
B) చెంద్రుడు
C) చందురుడు
D) సోముడు
జవాబు:
C) చందురుడు

ప్రశ్న 6.
“జీవితము” – అనే పదానికి సరియైన వికృతి
A) జీవిత
B) జీతము
C) జీవము
D) జిత్తు
జవాబు:
B) జీతము

ప్రశ్న 7.
“సేమము” – అనే పదానికి సరియైన ప్రకృతి
A) చేమము
B) సేద్యము
C) క్షేమము
D) శ్రేయము
జవాబు:
A) చేమము

ప్రశ్న 8.
“వడ్డి” – అనే పదానికి ప్రకృతి పదము
A) వృద్ధి
B) మిత్తి
C) పొత్తు
D) పరపతి
జవాబు:
A) వృద్ధి

ప్రశ్న 9.
సాగర గర్భము రత్నగర్భము – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
A) కరవు
B) రతనము
C) కడుపు
D) గర్వము
జవాబు:
C) కడుపు

ప్రశ్న 10.
ప్రతి అక్కరము ఒక మంత్రము – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం గుర్తించండి.
A) అక్కర
B) అక్షరము
C) అబ్బురము
D) అధిపతి
జవాబు:
B) అక్షరము

ప్రశ్న 11.
గోలకొండ పట్టణము చాలా విశాలమైనది. (గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం)
A) పట్నము
B) పట్టణము
C) నగరం
D) పత్తనము
జవాబు:
D) పత్తనము

ప్రశ్న 12.
మనదేశంలోని చాలా చట్టము లను మార్చాలి. (గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం)
A) శాస్త్రం
B) చట్రము
C) శాస్త్రము
D) శాసనం
జవాబు:
A) శాస్త్రం

ప్రశ్న 13.
వేటగాడి వలలో చాలా మత్స్యములు పడినాయి. (గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం)
A) మత్తియము
B) మచ్చెము
C) మత్తము
D) మచ్చీ
జవాబు:
B) మచ్చెము

ప్రశ్న 14.
ఆమె తన బడి పొత్తములు చాలా జాగ్రత్తగా దాచుకొనును. (గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం)
A) కావ్యములు
B) పుస్తకములు
C) పొత్తులు
D) గ్రంథము
జవాబు:
B) పుస్తకములు

భాషాంశాలు (వ్యాకరణం) (\(\frac{1}{2}\) మార్పు)

PAPER – II : PART – B

1. సంధులు

ప్రశ్న 1.
అత్యద్భుతం – ఏ సంధి ?
A) యణాదేశసంధి
B) గుణసంధి
C) సవర్ణదీర్ఘసంధి
D) త్రికసంధి
జవాబు:
A) యణాదేశసంధి

ప్రశ్న 2.
సచివాలయంలో మంత్రులు ఉంటారు. (గీత గీసిన పదం ఏ సంధి ?)
A) గుణసంధి
B) సవర్ణదీర్ఘసంధి
C) యణాదేశసంధి
D) అకారసంధి
జవాబు:
B) సవర్ణదీర్ఘసంధి

ప్రశ్న 3.
“ఆనందోత్సాహాలు” తెలంగాణ సాధనతో ప్రజల్లో మిన్నంటినవి. (గీత గీసిన పదం ఏ సంధి ?)
A) అకారసంధి
B) ఇకారసంధి
C) గుణసంధి
D) యణాదేశసంధి
జవాబు:
C) గుణసంధి

ప్రశ్న 4.
అత్యద్భుతము – సంధి విడదీయండి
A) అతి + అద్భుతం
B) అత్య + అద్భుతం
C) అత్యంత + ద్భుతం
D) అత్యద్భు+ భుతము
జవాబు:
A) అతి + అద్భుతం

ప్రశ్న 5.
భావోద్వేగం – సంధి విడదీయండి.
A) భావన + ఉద్వేగః
B) భావ + ఉద్వేగం
C) భావో + ఉద్వేగం
D) భావః + ఉద్వేగః
జవాబు:
B) భావ + ఉద్వేగం

ప్రశ్న 6.
ఆనందోత్సాహాలు – విడదీయండి.
A) ఆనః + ఉత్సాహం
B) ఆనః + ఉత్సాహః
C) ఆనంద + ఉత్సాహాలు
D) ఆనందః + ఉత్సాహం
జవాబు:
C) ఆనంద + ఉత్సాహాలు

ప్రశ్న 7.
సచివాలయం విడదీయండి.
A) సత్ + వాలయం
B) సత్ + చివాలయం
C) సచివ + అలవాలం
D) సచిన + ఆలయం
జవాబు:
D) సచిన + ఆలయం

ప్రశ్న 8.
కార్యాచరణ – విడదీయండి.
A) కార్య + ఆచరణ
B) కార్యా + ఆచరణ
C) కార్యాలు + ఆచారాలు
D) కార్యం + ఆచార్యం
జవాబు:
A) కార్య + ఆచరణ

ప్రశ్న 9.
అకారానికి ఏ, ఐలు పరమైతే, ‘ఐ’ కారము, ఓ ఔలు పరమైతే ‘ఔ’ కారము ఏకాదేశముగా వస్తాయి. ఇది ఏ సంధికి సంబంధించిన విషయం (June ’18)
A) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
B) వృద్ధి సంధి
C) గుణ సంధి
D) యణాదేశ సంధి
జవాబు:
B) వృద్ధి సంధి

ప్రశ్న 10.
దశాబ్దము – విడదీయండి.
A) దశ + ఆబ్దము
B) దిశా + అబ్దము
C) దశ + అబ్దము
D) దశః + అబ్దము
జవాబు:
C) దశ + అబ్దము

ప్రశ్న 11.
“ప్రపంచమంతా” – అనే పదాన్ని విడదీసి రాయండి.
A) ప్రపంచము + మంతా
B) ప్రపంచ + మంతా
C) ప్ర + పంచమంతా
D) ప్రపంచము + అంతా
జవాబు:
D) ప్రపంచము + అంతా

ప్రశ్న 12.
‘రామాలయం’ ఇది ఏ సంధి ?
A) గుణ సంధి
B) రుగాగమ సంధి
C) వృద్ధి సంధి
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
జవాబు:
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి

ప్రశ్న 13.
కోటీశ్వరులు – విడదీస్తే
A) కోటి + ఈశ్వరులు
B) కోట + ఈశ్వరులు
C) కోటు + ఇశ్వరులు
D) కోట్ + ఈశ్వరులు
జవాబు:
A) కోటి + ఈశ్వరులు

ప్రశ్న 14.
మాతృ + ఋణం పదాన్ని కలిపి రాస్తే
A) మాతాఋణం
B) మాతౄణం
C) మాతైఋణం
D) మాతూఋణం
జవాబు:
B) మాతౄణం

ప్రశ్న 15.
వృద్ధి సంధికి ఉదాహరణ
A) కలహాగ్నులు
B) వేంకటేశ్వరా
C) రసైక
D) ఏమని
జవాబు:
C) రసైక

2. సమాసాలు

ప్రశ్న 1.
తెలంగాణ జాతి ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధనతో పులకించింది. (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
D) ద్విగు సమాసం
జవాబు:
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ప్రశ్న 2.
హైద్రాబాద్ వీధులు జనసంద్రమయ్యాయి. (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
C) తృతీయా తత్పురుష సమాసం
D) చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
జవాబు:
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ప్రశ్న 3.
మక్కా మహమ్మదీయులకు ‘పవిత్ర స్థలం’ (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
D) ద్విగు సమాసం
జవాబు:
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ప్రశ్న 4.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రజల కొరకు ఎన్నో సంక్షేమ పథకాలు ప్రవేశపెట్టింది. (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
C) బహువ్రీహి సమాసం
D) తృతీయా తత్పురుష సమాసం
జవాబు:
A) చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం

ప్రశ్న 5.
స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలు – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) ద్విగు సమాసం
C) తృతీయా తత్పురుష
D) చతుర్థీ తత్పురుష
జవాబు:
A) ద్వంద్వ సమాసం

ప్రశ్న 6.
అన్యాయము – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) నఞ తత్పురుషం
C) ద్విగు సమాసం
D) తృతీయా తత్పురుష సమాసం పేరు
జవాబు:
B) నఞ తత్పురుషం

ప్రశ్న 7.
మూడుతరాలు – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) ద్వితీయా తత్పురుష
C) ద్విగు సమాసం
D) చతుర్థీ తత్పురుష
జవాబు:
C) ద్విగు సమాసం

ప్రశ్న 8.
ఉద్యమ చరిత్ర – సమాసం పేరు
A) నఞ తత్పురుష
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) ద్విగువు
D) షష్ఠీ తత్పురుష
జవాబు:
D) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 9.
ఉద్రిక్త ఘట్టాలు – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) నఞ తత్పురుష
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం
D) షష్ఠీ తత్పురుష
జవాబు:
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం

ప్రశ్న 10.
తెలంగాణ బిడ్డలు – సమాసం పేరు
A) షష్ఠీ తత్పురుష
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) ద్వంద్వ సమాసం
D) ద్విగువు
జవాబు:
A) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 11.
‘సంక్షేమ పథకాలు’ అనే దానికి సరైన విగ్రహవాక్యం
A) సంక్షేమంతో పథకాలు
B) సంక్షేమం వలన పథకాలు
C) సంక్షేమం కొరకు పథకాలు
D) సంక్షేమం నందు పథకాలు
జవాబు:
C) సంక్షేమం కొరకు పథకాలు

ప్రశ్న 12.
శతాబ్దం – ఏ సమాసం (Mar. ’18)
A) రూపక సమాసం
B) నఞ తత్పురుష సమాసం
C) ద్విగు సమాసం
D) ద్వంద్వ సమాసం
జవాబు:
C) ద్విగు సమాసం

ప్రశ్న 13.
రూపక సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) ఆశాపాశం
B) రామకృష్ణులు
C) సప్తపదులు
D) అసాధ్యం
జవాబు:
A) ఆశాపాశం

ప్రశ్న 14.
‘మా తల్లిదండ్రులు అంటే నాకిష్టం’ – వాక్యంలో ‘తల్లిదండ్రులు’ అను సమాసం పేరు (Mar. ’18)
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) ద్విగు సమాసం
D) రూపక సమాసం
జవాబు:
A) ద్వంద్వ సమాసం

3. ఛందస్సు

ప్రశ్న 1.
1, 3 పాదాలలో 3 సూర్యగణాలు, 2 ఇంద్ర గణాలు (ఏ పద్యపాదానికి చెందినవి ?)
A) ఆటవెలది
B) తేటగీతి
C) సీసం
D) ద్విపద
జవాబు:
A) ఆటవెలది

ప్రశ్న 2.
ప్రతిపాదంలో 3 ఇంద్రగణాలు, 1 సూర్యగణం ఉంటే అది ఏ పద్య పాదానికి చెందినవి ?
A) ఆటవెలది
B) ద్విపద
C) తేటగీతి
D) సీసం
జవాబు:
B) ద్విపద

ప్రశ్న 3.
“న-జ-భ-జ-జ – జ – ర” అనుగణాలు పద్యపాదంలో ఉంటాయి.
A) ఉత్పలమాల
B) చంపకమాల
C) మత్తేభం
D) శార్దూలం
జవాబు:
B) చంపకమాల

ప్రశ్న 4.
ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్య గణాలు గల పద్యపాదమేది ?
A) కందము
B) సీసము
C) తేటగీతి
D) ఆటవెలది
జవాబు:
C) తేటగీతి

ప్రశ్న 5.
పదమూడవ అక్షరంతో యతి చెల్లే పద్యపాదమేది ?
A) కందము
B) ద్విపద
C) ఉత్పలమాల
D) శార్దూలం
జవాబు:
D) శార్దూలం

ప్రశ్న 6.
‘కులశైలంబులు పాదు పెల్లగిలి దిక్కూలంబునం గూలినన్’ అనే పద్యపాదం ఏ వృత్తానికి చెందినది
A) ఉత్పలమాల
B) చంపకమాల
C) శార్దూలము
D) మత్తేభము
జవాబు:
D) మత్తేభము

ప్రశ్న 7.
చంపకమాలలో వచ్చే గణాలు వరుసగా
A) భరనభభరవ
B) మసజసతతగ
C) సభరనమయవ
D) నజభజజజర
జవాబు:
A) భరనభభరవ

ప్రశ్న 8.
ఉత్పలమాలలో మొత్తం అక్షరాలు ఎన్ని ?
A) 19
B) 20
C) 21
D) 18
జవాబు:
B) 20

ప్రశ్న 9.
శార్దూలము యొక్క యతి స్థానము
A) 10
B) 11
C) 13
D) 14
జవాబు:
C) 13

4. అలంకారాలు

ప్రశ్న 1.
భాగవతమున భక్తి, భారతమున యుక్తి, రామకథయే రక్తి – అలంకారం గుర్తించండి.
A) ఉపమాలంకారం
B) రూపకాలంకారం
C) ఉత్ప్రేక్ష
D) అంత్యానుప్రాసాలంకారం
జవాబు:
D) అంత్యానుప్రాసాలంకారం

ప్రశ్న 2.
“తలుపు గొళ్ళెం, హారతి పళ్ళెం, గుర్రపు కళ్ళెం” – అలంకారం గుర్తించండి.
A) అంత్యానుప్రాసాలంకారం
B) ఉపమాలంకారం
C) రూపకాలంకారం
D) ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
జవాబు:
A) అంత్యానుప్రాసాలంకారం

ప్రశ్న 3.
నీకు వంద వందనాలు – అలంకారం గుర్తించండి.
A) ఉపమాలంకారం
B) ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
C) రూపకాలంకారం
D) ఛేకానుప్రాసాలంకారం
జవాబు:
D) ఛేకానుప్రాసాలంకారం

ప్రశ్న 4.
శ్రీకాంత్ అంగి మల్లెపూవులా తెల్లగా ఉంది అలం కారం గుర్తించండి.
A) ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
B) శ్లేషాలంకారం
C) ఉపమాలంకారం
D) రూపకాలంకారం
జవాబు:
C) ఉపమాలంకారం

ప్రశ్న 5.
కింది వానిలో శ్లేషాలంకార లక్షణం గుర్తించండి.
A) నానార్థాలను కలిగి ఉండే అలంకారం
B) ఉపమేయానికి, ఉపమానానికి భేదం లేనట్లు చెప్పడం
C) హల్లుల జంట అర్థభేదంతో చెప్పడం
D) ఒక వస్తువును లేదా విషయాన్ని ఉన్నదాని కంటే ఎక్కువ చేసి చెప్పడం
జవాబు:
A) నానార్థాలను కలిగి ఉండే అలంకారం

ప్రశ్న 6.
కింది వానిలోఉపమాలంకార లక్షణం గుర్తించండి.
A) హల్లుల జంట, అర్థభేదంతో వెంట వెంటనే ప్రయోగిస్తే
B) ఉపమాన ఉపమేయాలకు చక్కని పోలిక చెప్పడమే
C) ఉపమాన ఉపమేయములకు అభేదాన్ని చెప్పడమే
D) ఒక వస్తువును గాని, విషయాన్ని ఉన్నదాని కంటే ఎక్కువ చేసి చెప్పటాన్ని
జవాబు:
B) ఉపమాన ఉపమేయాలకు చక్కని పోలిక చెప్పడమే

ప్రశ్న 7.
ఉన్న విషయాన్ని అధికం చేసి చెప్తే వచ్చే అలంకారం
A) రూపకాలంకారం
B) అతిశయోక్తి
C) స్వభావోక్తి
D) ఉపమాలంకారం
జవాబు:
B) అతిశయోక్తి

ప్రశ్న 8.
‘ఆమె ముఖము చంద్రబింబమువలె అందముగా ఉన్నది’ దీనిలోని అలంకారం
A) శ్లేషాలంకారం
B) రూపక అలంకారం
C) ఉపమాలంకారం
D) అంత్యానుప్రాసాలంకారము
జవాబు:
C) ఉపమాలంకారం

ప్రశ్న 9.
వృత్యానుప్రాసాలంకారంలో
A) ఒకే వర్గం అక్షరాలు వస్తాయి
B) అక్షరాల జంట మాటిమాటికి వస్తుంది
C) ఒకే అక్షరం మాటిమాటికి వస్తుంది
D) వాక్యాల చివర్లో ఒకే రకమైన అక్షరం ఉంటుంది
జవాబు:
C) ఒకే అక్షరం మాటిమాటికి వస్తుంది

ప్రశ్న 10.
హల్లుల జంట వెంట వెంటనే అర్థభేదంతో వస్తే
A) చేకానుప్రాసాలంకారము
B) లాటానుప్రాసాలంకారం
C) అంత్యానుప్రాసాలంకారము
D) శ్లేషాలంకారం
జవాబు:
A) చేకానుప్రాసాలంకారము

ప్రశ్న 11.
అతిశయోక్తి అలంకారమంటే (Mar. ’18)
A) ఉన్నది ఉన్నట్లు చెప్పడం
B) ఉన్నదానికన్నా ఎక్కువ చేసి చెప్పడం
C) ఉన్నది లేనట్టు చెప్పడం
D) ఊహించి చెప్పడం
జవాబు:
B) ఉన్నదానికన్నా ఎక్కువ చేసి చెప్పడం

5. వాక్య పరిజ్ఞానం

ప్రశ్న 1.
నేనియ్యడంగల చోద్యంబులు రేపు గగ్గొనియెదన్. అనే గ్రాంథిక భాషలోని వాక్యాన్ని ఆధునిక వచనంలోనికి మార్చితే,
A) నేను ఇక్కడ ఉన్న వింతలను రేపు కనుక్కొంటాను.
B) నేను ఇయ్యెడన్కల చోద్యంబుల్ రేపు కనుకొనెదన్
C) నేన్ ఈయెడన్ కల వింతలు రేపు చూస్తాను.
D) నేనియ్యెడన్ ఉన్న వింతలు రేపు చూచెదన్
జవాబు:
A) నేను ఇక్కడ ఉన్న వింతలను రేపు కనుక్కొంటాను.

ప్రశ్న 2.
‘అన్నము రవి చేత తినబడింది’ – అనే కర్మణి వాక్యాన్ని కర్తరి వాక్యంగా మార్చితే,
A) అన్నము రవిచేత తినెను
B) రవి అన్నము తినెను
C) అన్నముచే రవి తినబడినాడు
D) అన్నమును రవి తినలేదు
జవాబు:
B) రవి అన్నము తినెను

ప్రశ్న 3.
“నా దినం తీరుతుంది బాబూ” అని నాతో చెప్పాడు. అని ప్రత్యక్ష కథనంలో నున్న వాక్యాన్ని పరోక్ష కథనంలోకి మార్చితే,
A) నాదినం తీరదు బాబూ అని తనతో చెప్పాడు.
B) తనదినం తీరదు బాబూ అని నాతో చెప్పాడు.
C) తనదినం తీరదు బాబూ అని తనతో చెప్పలేదు.
D) తన దినం తీరుతుంది బాబూ అని నాతో చెప్పాడు.
జవాబు:
D) తన దినం తీరుతుంది బాబూ అని నాతో చెప్పాడు.

ప్రశ్న 4.
“చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా నేను ధరించవలసి వచ్చింది” అన్నారు స్థానంవారు. అని ప్రత్యక్ష కథనంలోనున్న వాక్యాన్ని పరోక్ష కథనంలోకి మార్చితే,
A) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా తాను ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అన్నారు.
B) చంద్రమతి వేషం ద్వితీయంగా తాను ధరించ వలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అన్నారు.
C) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా తాను ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అనలేదు.
D) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా నేనే ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అనలేదు.
జవాబు:
A) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా తాను ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అన్నారు.

ప్రశ్న 5.
సమాజంలో భద్రత ఉంది – దీనికి వ్యతిరేకార్థక వాక్యం గుర్తించండి.
A) సమాజంలో భద్రత లేకపోవచ్చు
B) సమాజంలో భద్రత ఉండాలి
C) సమాజంలో భద్రత ఉండి తీరాలి
D) సమాజంలో భద్రత లేదు
జవాబు:
D) సమాజంలో భద్రత లేదు

ప్రశ్న 6.
భావన వచ్చింది. పావని వచ్చింది. సంయుక్త వాక్యాన్ని గుర్తించండి.
A) భావన, పావని వచ్చారు
B) పావని వచ్చి భావన వచ్చింది
C) పావని భావన వచ్చింది
D) భావన రాలేదు పావని వచ్చింది
జవాబు:
A) భావన, పావని వచ్చారు

ప్రశ్న 7.
‘విజయుడవై తిరిగిరా’ ఇది ఏరకమైన వాక్యం ?
A) సందేహార్థకం
B) ప్రశ్నార్థకం
C) ఆశీర్వాదార్థకం
D) భావార్థకం
జవాబు:
C) ఆశీర్వాదార్థకం

ప్రశ్న 8.
బాగా చదివి నిద్రపోయాడు- గీత గీసిన పదం ఏ క్రియాపదం ?
A) అప్యర్థకం
B) హేత్వర్థకం
C) తద్ధర్మార్థకం
D) క్త్వార్థం
జవాబు:
D) క్త్వార్థం

ప్రశ్న 9.
తెలుగులోనే మాట్లాడండని, తెలుగులోనే రాయండని టీవీ లలో మంత్రిగారు చెప్పారు – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) ప్రత్యక్ష కథనం
B) పరోక్ష కథనం
C) కర్మణి వాక్యం
D) కర్తరి వాక్యం
జవాబు:
B) పరోక్ష కథనం

ప్రశ్న 10.
“సమాజాన్ని సంక్షేమ పథకాల రూపంలో ఆదుకోవడం తప్పనిసరి” అని మేథావులు నిర్ణయించారు.
A) పరోక్ష వాక్యం
B) కర్మణి వాక్యం
C) కర్తరి వాక్యం
D) ప్రత్యక్ష వాక్యం
జవాబు:
D) ప్రత్యక్ష వాక్యం

ప్రశ్న 11.
“సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను ఖండించారు. సంఘసంస్కర్తలు ఉద్యమాలు నడిపించారు.” – సంక్లిష్ట వాక్యం గుర్తించండి.
A) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను, ఉద్యమాలను ఖండించారు.
B) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను, ఉద్యమాలను నడిపించారు.
C) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను ఖండించి, ఉద్యమాలను నడిపారు.
D) సంఘసంస్కర్తలు ఉద్యమాలు నడిపారు మరియు దురాచారాలను ఖండించారు.
జవాబు:
C) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను ఖండించి, ఉద్యమాలను నడిపారు.

ప్రశ్న 12.
‘వాల్మీకి రామాయణం రచించారు’ ఇది ఏ వాక్యం ?
A) కర్మణి వాక్యం
B) కర్తరి వాక్యం
C) సంక్లిష్ట వాక్యం
D) సంయుక్త వాక్యం
జవాబు:
B) కర్తరి వాక్యం

ప్రశ్న 13.
‘రాము ఇసుకతో ఇల్లు కట్టాడు’ వాక్యాన్ని కర్మణి వాక్యంగా రాస్తే
A) రాముచే ఇసుకతో ఇల్లు కట్టాడు
B) ఇసుకతో ಇಲ್ಲ రాముచే కట్టబడింది
C) రాము ఇల్లు కట్టాడు ఇసుకతో.
D) ఇల్లు ఇసుకతో రాము కట్టాడు.
జవాబు:
B) ఇసుకతో ಇಲ್ಲ రాముచే కట్టబడింది

ప్రశ్న 14.
వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళారు. సంక్లిష్ట వాక్యంగా రాస్తే
A) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొని వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళారు.
B) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొని కారా గారాలకు వెళ్ళారు.
C) వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళి ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.
D) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. వేలాది యువకులు చనిపోయారు.
జవాబు:
B) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొని కారా గారాలకు వెళ్ళారు.

ప్రశ్న 15.
హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరాడు. ఆంగ్లభాషను చదివాడు. సంక్లిష్ట వాక్యంగా మారిస్తే
A) హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరి ఆంగ్లభాషను చదివాడు.
B) హైదరాబాద్ లో ఆంగ్లభాషను ఉస్మానియా కాలేజీలో చదివాడు.
C) ఆంగ్లభాషను చదవడానికి హైదరాబాద్లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరాడు.
D) హైదరాబాద్లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరి అనేక భాషలు చదివాడు.
జవాబు:
A) హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరి ఆంగ్లభాషను చదివాడు.

Telangana SCERT TS 10th Class English Guide Pdf Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures Textbook Questions and Answers.

TS 10th Class English Guide Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures

Comprehension:

I. Answer the following questions.

Question 1.
‘To Lincoln, defeat was a detour and not a dead end.’ Justify this statement from the life of Lincoln.
Answer:
Though Lincoln failed in many attempts, he didn’t lose hope. He couldn’t quit his trials. He failed in business at the age of 21, was defeated in a legislative race at age 22, failed again in business at age 24, overcame the death of his dear wife at the age of 26 had a nervous breakdown at age 27, lost a congressional race at age 34, lost a senatorial race at age 45, failed in an effort to become vice-president at age 47, lost a senatorial race at age 49 and was elected president of the United States at age 52.

Thus he had faced so many difficulties before he got the success. When he faced difficulties, he didn’t lose his way. He tried hard and got the success. Thus, Lincoln proved that defeat was a detour and not a dead end.

Question 2.
What did Socrates suggest as the secret to success? Do you agree or disagree with him? Give reasons for your answer.
Answer:
Socrates suggested that the burning desire is the only secret to success. Every one should agree with this idea Unless we have a strong passion for something, we cannot achieve it. According to Socrates, the burning desire would be the starting point of all accomplishments. It gives the perfect and adequate motivation to achieve something.

Question 3.
Complete the following table about the failures and successes of the great personalities mentioned In the lesson you have just read. The first one is done for you.

Answer:

Question 4.
How did Walt Disney create Mickey Mouse ?
Answer:
As a young cartoonist, Walt Disney faced many rejections from newspaper editors, who said he had no talent. One day a minister at a church hired him to draw some cartoons. Disney was working out of a small mouse infested shed near the church. After seeing a small mouse, he was inspired and that was the start of Mickey Mouse.

Question 5.
What is failing forward ?
Answer:
All success stories are stories of great failures. The only difference is that everytime they failed, they bounced back. This is called failing forward, rather than backward.

Question 6.
How can we get rid of setbacks ?
Answer:
Setbacks are inevitable in everybody’s life. A setback can act as a driving force and also teach us humility. In grief we will find courage and faith to overcome the setback we need to learn to become victors, not victims. We should not feel fear and doubt.

Study skills:

Read the following story.

An elderly carpenter was ready to retire. He told his employer-contractor of his plans to leave the house-building business to live a more leisurely life with his wife and enjoy his extended family. He would miss the paycheck each week, but he wanted to retire. They could get by.

The contractor was sorry to see his good worker go and asked if he could build just one more house as a personal favour. The carpenter agreed. But over time it was easy to see that his heart was not in his work. He resorted to shoddy workmanship and used inferior materials. It was an unfortunate way to end a dedicated career.

When the carpenter finished his work, his employer came to inspect the house. Then he handed the front-door key to the carpenter and said, “This is your house…my gift to you.”

The carpenter was shocked!
What a shame! If he had only known that he was building his own house, he would have done it all so differently.

So it is with us. We build our lives, a day at a time, often putting less than our best into the building. Then, with a shock, we realize we have to live in the house we have built. If we could do it over, we would do it much differently.

But, you cannot go back. You are the carpenter, and every day you hammer a nail, place a board, or erect a wall. Someone once said, “Life is a do-it-yourself project.” Your attitude, and the choices you make today, help build the “house” you will live in tomorrow. Therefore, build wisely!

I. Complete the table given below.

Answer:

II. Rewrite the above story by giving another ending of your own.
Answer:
An elderly carpenter was ready to retire. He told his employer – contractor of his plans to leave the house – building business to live a more leisurely life with his wife and enjoy his ‘ extended family. He would miss the paycheck each week, but he wanted to retire. They could get by.

The contractor was sorry to see his good worker go and asked if he could build just one more house as a personal favour. The carpenter agreed. He was very faithful and always trustworthy. Hence, he showed good workmanship and used superior materials and finished building the beautiful house.

When the carpenter finished his work, his employer came to inspect the house. He was so attracted that he wanted to live in it. The employer / contractor praised the carpenter and gave him a hundred gold coins as a reward so that he could live happily his remaining life. The ” carpenter went home with the huge gift he received and lived in the house with his family happily.

Listening:

Listen to the story about a farmer.

Attitude is Everything:

There was a farmer in Africa who was happy and contented. He was happy because he was contented. He was contented because he was happy. One day a wise man came to him and told him about the glory of diamonds and the power that goes along with them.

The wise man said, “If you had a diamond of the size of your thumb, you could have your own city. If you had a diamond, the size of your fist, you could probably own your own country.” And then he went away. That night the farmer couldn’t sleep.

He was unhappy and he was discontented. He was unhappy because he was discontented and discontented because he was unhappy. The next morning he made arrangements to sell off his farm, took care of his family and went in search of diamonds.

He looked all over Africa and couldn’t find any. He looked all through Europe and couldn’t find any. When he got to Spain, he was emotionally, physically and financially broke. He got so disheartened that he threw himself into the Barcelona River and committed suicide.

Back home, the person who had bought his farm was watering the camels at a stream that ran through the farm. Across the stream, the rays of the morning sun hit stone and made it sparkle like a rainbow. He thought it would look good on the mantel piece. He picked up the stone and put it in the living room. That afternoon the wise man came and saw the stone sparkling.

He asked, “Is Hafiz back?” The new owner said, “No, why do you ask?” The wise man x said, “Because that is a diamond. I recognize one when I see one.” The man said, no, that’s just a stone I picked up from the stream. Come, I’ll show you. There are many more.” They went and picked some samples and sent them for analysis. Sure enough, the stones were diamonds. They found that the farm was indeed covered with acres and acres of diamonds.

Just now you have listened to a story about a farmer. Here are some sentences that describe the events in the story. However, they are not in the order in which they occur in the story. Listen to the story and arrange them in the order in which they occur. Put 1 after the event that occurs first, 2 against the next and so on.

He threw himself into the Barcelona River and committed suicide.
The wise man said, “Because that is a diamond.”
He picked up the stone and put it in the living room.
He looked all through Europe and couldn’t find any.
They found that the farm was indeed covered with acres and acres of diamonds.
That night the farmer couldn’t sleep.
The person who had bought his farm was watering the camels at a stream.
He made arrangements to sell off his farm and went in search of diamonds.
He was unhappy and he was discontent.
A wise man told him about the glory of diamonds.

Answer:
Correct Order:-
1. A wise man told him about the glory of diamonds.
2. That night the farmer couldn’t sleep.
3. He was unhappy and he was discontented.
4. He made arrangements to sell off his farm and went in search of diamonds.
5. He looked all through Europe and couldn’t find any
6. He threw himself into the Barcelona River and committed suicide.
7. The person who had bought his farm was watering the camels at a stream.
8. He picked up the stone and put it in the living room.
9. The wise man said, “Because that is a diamond.”
10. They found that the farm was indeed covered with acres and acres of diamonds.

Oral Activity:

After listening to the story, work in pairs and discuss the advantages and disadvantages of travelling abroad. You may use the hints given in the box for your understanding.

Answer:
Travelling Abroad – Advantages and Disadvantages:
Now-a-days, it is easier and easier for people to travel abroad. Because of the globalization, travelling abroad has become necessary in today’s world. The number of foreign tourists is increasing day by day in each and every country. Along with advantages, travelling abroad brings disadvantages too.

Advantages:-
Some people travel abroad to discover the new lands, meet the people there, learn about their culture, gain knowledge, enjoy the architecture and beautiful scenery, pleasant weather etc. Some others travel abroad to work and earn more money. They want to maintain social status by making more money.

The students go abroad to study the specialized courses. They want to get jobs there with the educational qualifications acquired by them there. Thus, they get more opportunities to earn a living. They will get an exciting job and have an active life. The travellers will get a chance to observe how the people in other parts of the world live. Thus they will get a broader worldview.

Disadvantages:-
Today most of the people think that it is a status symbol living in abroad and earning money there. Thus they cut off themselves from their roots. They forget about their culture, customs, rituals etc. They give importance only to money. They abandon their parents and go abroad to earn more and more money. They don’t even think of their parents.

The old ones, when they really need the help from their offspring, can’t get any. Their condition is really miserable. This is all because of man’s thrust for money. In the process of earning money, they are leading mechanical lives. They are using their intellectual power for sake of other countries.

The skilled and clever people emigrate from their countries and use their skill for money. In-that way the countries lose persons with skill and workmanship. These countries are suffering from ‘Intellectual loss’.

Travelling abroad is necessary in this fast-growing world. It helps to promote the development of the tourism industry and the relations among the countries are strengthened. Still, one shouldn’t forget one’s own parents, country, culture etc. for the cause of going abroad.

Every Success Story is Also a Story of Great Failures Summary in English

Failures are the stepping stones to success. According to Tom Watson Sr. we have to double our failure rate if we want to get the success. Most of the successful persons had to face failures before reaching their positions. Abraham Lincoln was a good example for this. Before he became President of the United States, Lincoln failed in business at age 21, was defeated in a legislative race at age 22, failed again in business at age 24, overcame the death of his sweetheart at age 26, had a nervous breakdown at age 27, lost a congressional race at age 34, lost a senatorial race at age 45, failed in an effort to become vice-president at age 47, lost a senatorial race at age 49 and finally achieved the success.

Though Lee De Forest was publicly humiliated for transmitting the voices across the Atlantic, he invented the triodes tube and had over 180 patents to his credit. Though their wisdom was questioned, the Wright Brothers didn’t lose their confidence and took their famous flight. Colonel Sanders, the founder of Kentucky Fried Chicken Chain Restaurants had knocked on more than a thousand doors before he got his first order.

Walt Disney, the famous cartoonist had faced many rejections before he got the success. He created Mickey Mouse when he was inspired by a small mouse. Thomas Edison was considered a stupid in his childhood but he grew up to be a great scientist.

He was partially deaf and had only three months of formal schooling. He had made over 1000 experiments before he invented the ‘electric bulb’. He was the man with great attitude. Though Edison lost his factory to fire at age 67, he didn’t lose heart. Three weeks later, he invented the phonograph.

Henry Ford, the founder of the Ford Motor Company, forgot to put the reverse gear in the first car he made. He was broke at the age of 40. Lee lacocca was an American Businessman known for engineering the Ford Mustang and Ford Pinto cars. He was fired (dismissed from service) by Henry Ford II at the age of 54. Ludvig van Beethoven was a German composer and pianist. Though he was told that he had no talent for music, he gave some of the best music to the world.

Everytime the successful men failed, they bounced back which is called failing forward. Setbacks are inevitable in life. They teach us humility. We should get rid of fear and doubt and find courage and faith to overcome the setback. According to Napolean Hill whenever we think about something and believe it, we can achieve it. A burning desire is needed to achieve a purpose.

When a young man asked Socrates the secret to success, he took him to the river and ducked him into the water. He kept the young man there until he started turning blue and then pulled his head onto the water. The boy took a deep breath of air. Then Socrates made the boy realise that the secret to success is that he should want success as badly as he wanted the air.

IF YOU THINK:

If you think you are beaten, you are.
If you think you dare not, you don’t!
If you like to win, but think you can’t,
It’s almost a cinch ou won’t.
If you think you’ll lose, you’re lost;
For out in the world we find
Success begins with a fellow’s will;
It’s all in the state of mind.
If you think you are outclassed, you are,
You’ve got to think high to rise,
You’ve got to be sure of yourself before
You can ever win a prize.
Life’s battles don’t always go
To the stronger and faster man,
But sooner or later the man who wins
Is the man who thinks he can.

Our positive thinking makes us successful. If we think we are beaten, it certainly happens. If we think we daren’t we don’t dare to do any. If we don’t think about a win, surely we can’t get it. If we think that we will lose, we are lost. With will we will be successful. If we think we are overcome, we are surely overcame. We need to think high to achieve success. We need to have confidence and faith. The man who thinks properly wins finally. If we are stronger and faster, we can get rid of our difficulties.

Glossary:

overcome (v) = to defeat or succeed in controlling or dealing with something ;
detour (n) = a road or route that is used when the usual one is closed ;
triodes tube (n) = a triode is an electronic amplification tube having three active electrodes. Invented in 1906, the triode vacuum tube was the first electronic amplification device. This invention founded the electronic age, making possible amplified radio technology and long-distance telephony. ;
Lee de Forest = an American inventor with over 180 patents to his credit. He invented the Audion, a vacuum tube that takes relatively weak electrical signals and amplifies them. He is one of the fathers of the “electronic age,” as the Audion helped in the widespread use of electronics. He is also credited with one of the principal inventions that brought sound to motion pictures.
fraudulent (adj) = intended to cheat someone, usually in order to make money illegally;
Colonel Sanders = Colonel Harland David Sanders was an American businessman and restaurateur who founded the Kentucky Fried Chicken (KFC) Chain Restaurants ;
Beat-up (adj) = old and damaged;
Walt Disney = an American animator, film producer, director, screenwriter, voice actor, entrepreneur, entertainer, international icon and philanthropist, well known for his influence in the field of entertainment during the 20th century. He created some of the world’s most well-known fictional characters including Mickey Mouse. ;
infest (y) = to exist in large numbers in a particular place, often causing damage or disease (especially of insects or animals such as rats)

Henry Ford = An American industrialist, the founder of the Ford Motor Company, and sponsor of the development of the assembly line technique of mass production. He did not invent the automobile but he developed and manufactured the first automobile that many middle class Americans could afford to buy.
Lee lacocca = an American Business man known for engineering the Ford Mustang and Ford Pinto cars. He was the former chairman of the Chrysler Corporation. He was one of the most famous business people in the world. He is the author (or co-author) of several books, including lacocca ;
Ludwig van Beethoven= a German composer and pianist. He was a crucial figure in the transition between the Classical and Romantic eras in Western art music. He remains one of the most famous and influential of all composers. His best known compositions include 9 symphonies, 5 concertos, 2 piano sonatas and 16 string quartets. He also composed other chamber music, choral works (including the celebrated Missa Solemnis and songs). ;
Napoleon Hill = an American author in the area of the new thought movement who was one of the earliest producers of the modern genre of personal-success literature. He is widely considered to be one of the great writers on success.;
conceive = to form an idea, a plan, etc. in your mind; to imagine something ;
Socrates(469 – 399 BC)= A classical Greek Athenian philosopher credited as one of the founders of Western Philosophy. He is an enigmatic figure known chiefly throuqh the accounts of later classical writers, especially the writings of his students Plato and Xenophon and the plays of his contemporary Aristopanes. Many would claim that Plato’s dialogues are the most comprehensive accounts of Socrates to survive from antiquity. Socrates has become renowned for his contribution to the field of ethics. ;
ducked (v) = pushed somebody under water and held them there for a short time;
cinch (n) = a thing that is certain to happen ;
outclassed (v) = overcame;
attorney (n) = a lawyer ;
humiliate (v) = to make someone feel ashamed ;
quit (v) = to leave; to stop doing something ;
recipe (n) = set of instructions for cooking a particular type of food ;
rejection (n) = the act of not accepting ;
disaster (n) = event that causes great harm or damage ;
setback (n) = thing that hinders the progress of something ;
inevitable (adj) = that is sure to happen ;
humility (n) = humble attitude of mind, modesty;
victor (n) = winner of a battle, contest, game etc. ;
stumbling block (n) = thing that causes difficulty or hesitation, obstacle ;
gasp (v) = take one or more quick deep breaths with open mouth ;
accomplishment (n) = successful completion, thing achieved ;
will (n) = mental power by which a person can direct hs thoughts and actions or influence those of others;

Telangana SCERT 9th Class Telugu Guide Telangana 7th Lesson చెలిమి Textbook Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu 7th Lesson Questions and Answers Telangana చెలిమి

చదువండి – ఆలోచించి చెప్పండి (Textbook Page No. 68)

పాలకులు, పండితులు, శిష్టులు నిత్యజీవితంలో విరివిగా సంస్కృతం ఉపయోగించడం చేత, తెలుగు కావ్యభాషలో మూడువంతులు సంస్కృత పదాల ఆధిక్యత కనిపిస్తుంది. శ్రీనాథుని కాలం నాటికి సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలే, పద్యాలన్నింటిలో నిండిపోయాయి. తెలుగు మాటలు కనిపించకుండాపోయే స్థితి ఏర్పడ్డది. సంస్కృతాన్ని ఉపయోగించి, ఎంత గొప్పగా పద్యరచన చేసినా, కవులు తమ కావ్యాల్లో ఒక్కటైనా అచ్చతెనుగు పద్యాన్ని రాసేవాళ్ళు. ఆ ఒక్క పద్యానికే లోకులు ఆనందంతో పొంగిపోయేవాళ్ళు, ఒక కావ్యాన్ని అంతా, అచ్చంగా తెనుగు పదాలతో రచించిన కవి పొన్నికంటి తెలగన.

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
సంస్కృత పదాలు కావ్యభాషలో ఎక్కువగా ఎందుకు ఉండేవి ?
జవాబు:
పాలకులు, పండితులు, శిష్టులు, నిత్యజీవితంలో విరివిగా సంస్కృతం ఉపయోగించడం చేత, కావ్యభాషలో సంస్కృత పదాలు ఎక్కువగా ఉండేవి.

ప్రశ్న 2.
తెనుగు పద్యాన్ని ప్రజలెందుకు మెచ్చుకునేవాళ్ళు ?
జవాబు:
శ్రీనాథుని కాలం నాటికి కావ్యాలన్నీ, సంస్కృత సమాసాలతో నిండిన పద్యాలతో నిండిపోయాయి. క్రమంగా తెలుగుమాటలు, కనిపించని స్థితి వచ్చింది. దానితో అచ్చతెనుగు పద్యాన్ని చూస్తే ప్రజలు, ఆనందంతో మెచ్చుకొనేవారు.

ప్రశ్న 3.
పద్యాల్లో సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలు ఉండటం వలన లాభమా ? నష్టమా ? ఎందుకు?
జవాబు:
పద్యాల్లో సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలు ఉండడం వల్ల, సామాన్యులకు పద్యం తేలికగా అర్థం కాదు. సంస్కృత భాషా జ్ఞానం సంపూర్ణంగా లేని తెలుగువారు, ఆ సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాల పద్యాలను అర్థం చేసుకొని ఆనందించలేరు. కాబట్టి సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాల వల్ల, సామాన్య పాఠకులకు కష్టం. తెలుగు భాష క్రమంగా మరుగైపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
అచ్చతెనుగు పద్యాలతో కావ్యం రచించిన తెలంగాణ కవి ఎవరని మీరనుకుంటున్నారు ?
జవాబు:
అచ్చతెనుగు పద్యాలతో కావ్యం రచించిన తెలంగాణ కవి పేరు “పొన్నికంటి తెలగన”.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 70)

ప్రశ్న 1.
వృషపర్వుడు గర్వంతో ఉండడానికి కారణాలు చెప్పండి.
జవాబు:
వృషపర్వుడు రాక్షసులందరికీ రాజు. వృషపర్వుడిని యుద్ధంలో ఎదిరించగల శత్రువులు ఎక్కడా లేరు. ఆ వృషపర్వుడు అనంతమైన ఐశ్వర్యంతో రాక్షస రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడు. అందుకే, వృషపర్వుడు గర్వంగా ఉన్నాడు.

ప్రశ్న 2.
అరమరికలు లేని స్నేహం అంటే, ఎట్లా ఉంటుందో చెప్పండి.
జవాబు:
ఇద్దరి స్నేహితుల మధ్య స్నేహంలో భేదాభిప్రాయాలు, పొరపొచ్చాలులేని స్నేహాన్ని అరమరికలు లేని స్నేహం అంటారు. కర్ణుడికి, దుర్యోధనుడికి మధ్య ఉన్న స్నేహం, అరమరికలు లేని స్నేహం. వారు ఎప్పుడూ ఒకరిని ఒకరు సందేహించలేదు. వారు తగవులాడలేదు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 71)

ప్రశ్న 1.
సురకరువలి (సుడిగాలి) మీరెప్పుడైనా చూశారా? అది వచ్చినప్పుడు ఏం జరుగుతుంది ?
జవాబు:
నేను సురకరువలిని అనగా సుడిగాలిని చూశాను. అది వస్తే, తేలిక వస్తువులన్నీ చుట్టచుట్టుకొని, గాలిలో గుండ్రంగా తిరుగుతాయి. అట్టముక్కలు వంటివి గాలిలో బొంగరంలా తిరుగుతాయి.

ప్రశ్న 2.
శర్మిష్ఠ గర్వంతో మాట్లాడడానికి గల కారణాలు ఏమై ఉంటాయి?
జవాబు:
శర్మిష్ఠ రాక్షసరాజు వృషపర్వుడి కుమార్తె. ఆ వృషపర్వుడు, ఎక్కడ తమను తప్పుపడతాడో అని భయపడి, రాత్రింబగళ్ళు దేవతలు ఆ వృషపర్వుడికి సేవలు చేస్తూ ఉంటారు. వృషపర్వుడు మంచి భుజబలంతో రాక్షస రాజ్యాన్ని పట్టంకట్టుకున్నాడు. అటువంటి వాడికి కూతురుకాడం వల్ల, శర్మిష్ఠ గర్వంతో మాట్లాడి యుంటుంది.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 72)

ప్రశ్న 1.
“ఉసులొక్కటియై బొందులు వెసరెండుగనుండు” అంటే అర్థమేమి ? ఈ మాటలు దేవయాని ఎందుకన్నది ?
జవాబు:
శరీరాలు రెండూ వేరుగా నున్నా, ఆ రెండు శరీరాలలో ఉండే ప్రాణం ఒకటే అని దాని అర్థము. అంటే శర్మిష్ఠా దేవయానుల స్నేహం, ప్రాణస్నేహం అన్నమాట. వారిలో ఒకరు లేకపోతే మరొకరు ఉండలేరన్న మాట. వారిద్దరి మైత్రి గొప్పమైత్రి అని చెప్పడానికి, దేవయాని ఆ మాటలు చెప్పింది.

ఇవి చేయండి

I. అవగాహన- ప్రతిస్పందన

ప్రశ్న 1.
ఒకరివస్తువులు మరొకరు వాడుకుంటే కీడు తలపెట్టడం సరైనదేనా ? చర్చించండి.
జవాబు:
ఒకరి వస్తువులు ఒకరు వాడుకోవడం సరయిన పద్ధతి కాదు. పొరపాటున ఎవరైనా అట్లా వాడుకుంటే, వారికి కీడు తలపెట్టడం సరయిన పద్ధతి కాదు.

సామాన్యంగా హాస్టళ్ళలో, ఇళ్ళల్లో ఒకరి వస్తువులు మరొకరు పొరపాటున కాని, కావాలని కాని, తీసి వాడుతూ ఉంటారు. హాస్టళ్ళలో మిత్రుల సబ్బుబిళ్ళలు, తువ్వాళ్ళు, టూత్పేస్టులు, తినే పదార్థములు పొరపాటున కాని, కావాలని కాని, ఒకరివి మరొకరు వాడుతూ ఉంటారు.

తాము వాడుకొనే సబ్బులు, టూత్పేస్టులు తమవి కనబడకపోయినా, లేక తమ వస్తువులు ఖర్చయిపోయినా, ప్రక్కవారి వస్తువులు, ప్రక్కవారితో చెప్పి కాని, చెప్పకుండా కాని, తీసి వాడుతారు. ఇంటిలో సహితమూ, అన్నదమ్ములు, అక్కాచెల్లెండ్రు ఇలాగే ఒకరి వస్తువులు మరొకరు వాడుతారు. ఒకప్పుడు పొరపాటున ఇతరుల వస్తువులు తమ వస్తువులలాగే ఉండడం ‘వల్ల, వాటిని తమ వస్తువులని భ్రాంతిపడి, వాడవచ్చు.

ఏమయినా ప్రక్కవారు మన వస్తువులను తీశారనే కోపంతో, అహంకారంతో వారికి కీడు తలపెట్టడం సరయినది కాదు.

ప్రశ్న 2.
స్నేహితులంటే ఎట్లా ఉండాలో మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
స్నేహితుడన్నా, మిత్రుడన్నా ఒకటే. మిత్రుడు ఎలా ఉండాలో భర్తృహరి నీతి శతకములో ఇలా చెప్పాడు.
శ్లో॥ – పాపా న్నివారయతి, యోజయతే హితాయ,
గుహ్యం నిగూహతి, గుణాన్ ప్రకటీ కరోతి,
ఆపద్గతంచ న జహాతి, దదాతి కాలే,
సన్మిత్ర లక్షణ మిదం, ప్రవదన్తి సన్తః.

దీనికి తాత్పర్యం ఇలా చెప్పవచ్చు. “పాపకార్యాల నుండి మిత్రులను నివారిస్తాడు. హితాన్ని కలుగజేసే మంచిపనులు చేసేటట్లు చేస్తాడు. రహస్యాలను రహస్యంగా ఉంచుతాడు. మంచి గుణాలను ప్రశంసిస్తాడు. ఆపదలలో విడువకుండా ఆదుకుంటాడు.

లేని సమయంలో సకాలంలో ఇస్తాడు. అదే మంచి మిత్రుడి లక్షణం”. కాబట్టి పై విధమైన గుణాలు గలవారిని మంచి స్నేహితులని చెప్పవచ్చు. స్నేహం, త్యాగాన్ని కోరుతుంది. ప్రేమను వర్షిస్తుంది. సంతోషాన్నీ, సంతృప్తినీ కలిగిస్తుంది. అసంతృప్తిని పోగొడుతుంది.

స్నేహము స్వార్థాన్ని పూర్తిగా నశింపజేస్తుంది. స్నేహము సద్బుద్ధిని కలిగిస్తుంది. ఆశలను చిగురింపజేస్తుంది. “స్నేహమేరా శాశ్వతం. స్నేహాని కన్న మిన్న లోకాన లేదు” స్నేహితుడు అన్నవాడు పైన చెప్పినట్లు ఉండాలి.

ప్రశ్న 3.
పాఠం ఆధారంగా శర్మిష్ఠ, దేవయానిల స్వభావాలు ఎట్లా ఉన్నాయో కింది పట్టికలో రాయండి.

జవాబు:
శర్మిష్ఠ

1. రాక్షసరాజు కూతురుననే గర్వం, అహంకారం, కలిగియుండడం.
2. దేవయాని తనకు మంచి మిత్రురాలయినా, ఆమె కట్టిన మైల కోకను ధరించనని పట్టుదల.
3. తన తండ్రికి దేవతలు సేవలు చేస్తూ ఉంటారనీ, తన తండ్రి రాక్షస రాజ్యాధిపతి అనీ అహంకారం కల్గియుండడం.
4. స్నేహితురాలు అనునయించి మాట్లాడుతున్నా, నచ్చచెప్పిన ఆమె మాట వినని ధూర్తత్వం.
5. స్నేహితురాలు దేవయానిని అహంకారంతో నూతిలోకి త్రోసివేసిన దౌష్ట్యం.

దేవయాని

1. రాక్షస వంశానికి గురువయిన శుక్రాచార్యుని కుమార్తెననే కొద్దిపాటి అహంభావము.
2. శర్మిష్ఠ వంటి రాజకన్యతో గట్టి స్నేహం. శర్మిష్ఠ, దేవయానుల శరీరాలు వేరు అయినా, ప్రాణం ఒకటే అన్నంతగా రాజకుమార్తె శర్మిష్ఠతో మైత్రి చేయడం.
3. ఓరిమితో, పొరపాటున బట్టలు తారుమారయినందుకు కోపపడడం తగదని, స్నేహితురాలికి హితబోధ చేయడం.
4. శర్మిష్ఠ ఎగతాళి మాటలకు చివరకు అసహనంతో, తాను రాక్షస రాజగురువు కుమార్తెనని, స్నేహితురాలికి గుర్తుచేయడం.
5. శర్మిష్ఠ తొందరపాటుతనానికి బలియై, నూతిలోకి త్రోయబడడం.

ప్రశ్న 4.
కింది పేరా చదువండి – జవాబులివ్వండి.

2014 జూన్ 8న హిమాచల్ ప్రదేశ్లోని మండిజిల్లాలోని బియాస్ నది అందాలు వీక్షించడంలో లీనమైపోయారు 48 మంది ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులు. ముగ్గురు అధ్యాపకులతో కలిసి తెలంగాణ రాష్ట్రం నుండి విజ్ఞానయాత్రకు బయలుదేరారు. ఆ విద్యార్థులు, సన్నసన్నగా ప్రవహిస్తున్న బియాస్ నదిలో మధ్య బండరాళ్ళ మీద, మోకాలిలోతుదాకా వెళ్ళి, ఆ నది అందాలను ఆనాటి సాయంత్రం సుమారు ఆరుగంటల ముప్పై నిమిషాలవేళ తమ కెమెరాల్లో బంధిస్తున్నారు.

పైనున్న రిజర్వాయరు గేట్లు ఎత్తిన సంగతి గురించి పరిసరాల్లో ఉన్న హెచ్చరికలను వీళ్ళు గమనించలేదు. నదిలో హఠాత్తుగా నీటిమట్టం పెరగడం గమనించిన కొందరు ప్రమాదాన్ని శంకించి బయట పడటానికి ప్రయత్నం చేసారు. కొంతమంది ప్రాణాలు కాపాడుకోగలిగారు. మరికొందరు ఇతరులను కాపాడటానికి ప్రయత్నించారు. ఆ ప్రయత్నంలో కొందరు విజయం సాధిస్తే ఒకరిద్దరు ప్రాణాలనే పణంగా అర్పించారు. మొత్తంమీద సగం మంది విద్యార్థుల నిండు ప్రాణాలు, అందరూ చూస్తుండగానే ఆ నీటి ఉధృతికి గాల్లో కలిసిపోయాయి. ప్రపంచ మానవాళి హృదయాలను కలచివేసిన సంఘటన ఇది.

ఇటువంటి సంఘటనలు తరచూ మనం వింటున్నాం, చూస్తున్నాం. ఆకతాయితనంతో ఈత రానివాళ్ళను నీళ్ళలోకి తోసివేయడం, ఈత రాకున్నా మిత్రులను చూసి ఉత్సాహంతో నీళ్ళలో దూకి ప్రమాదాలు కొని తెచ్చుకోవడం, నీటిలోతును తప్పుగా అంచనావేసి, ప్రాణాలు పోగొట్టుకోవడం….. తీర్థయాత్రల్లో, పికినిక్ లో, విహారయాత్రల్లో, ఈతకొలనుల్లో, చెరువుల్లో, దిగుడుబావుల్లో ప్రమాదాలు జరుగుతూ ఉన్నాయి.

ఆరోగ్యం కోసం, శరీర దారుఢ్యం కోసం జిమ్లకు వెళ్ళడానికి, కరాటే, కుంగ్ఫూ లాంటి రక్షణ విద్యలు నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లే – ‘ఈతనేర్చుకోవడం’ అనేది కూడా చాలా ముఖ్యమైన అంశం. ఇది ఆత్మరక్షణకే గాక, నీటి ప్రమాదాల నివారణకూ దోహదపడుతుంది.

ప్రశ్నలు :

అ) సాధారణంగా నీటి ప్రమాదాలు ఎట్లాంటి సందర్భాల్లో జరుగుతాయి ?
జవాబు:

1. చెరువులు, కాలువలు, నదులలో స్నానానికి వెళ్ళినపుడు, అందులో ఈత కొట్టడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పుడు, నీటి ప్రమాదాలు జరుగుతాయి.
2. వాగులు, వంకలు దాటి ప్రయాణం చేస్తున్నప్పుడు, అమాంతంగా ఆ వాగుకు వరదవస్తే, ఆ ప్రవాహ వేగంలో కొట్టుకొనిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
3. నదులలో, సముద్రాలలో పడవలపై, లాంచీలపై, ఓడలపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, ఆ పడవలకూ, ఓడలకూ ప్రమాదాలు వస్తే, అవి నీటిలో మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అప్పుడు అందులో ప్రయాణిస్తున్న వారికి నీటిప్రమాదం రావచ్చు.
4. రోడ్లపై ప్రయాణించేటప్పుడు వరదనీటిని సాహసంగా దాటి ముందుకు వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించినపుడు దానిలో కొట్టుకుపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.
5. తీర్థస్నానాలకు వెళ్ళి, కొత్తచోట్ల నదులవంటి వాటిలో స్నానానికి దిగినపుడు, అక్కడ ఉండే లోతు తెలియక, మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.

ఆ) నీళ్ళవద్ద ఆకతాయితనం ప్రదర్శించడం మంచిదేనా ? ఎందుకో తెలుపండి.
జవాబు:
ఆకతాయితనం అంటే తుంటరితనం. అల్లరిచిల్లరిగా తిరగడం అని భావం. నీళ్ళల్లో దిగి స్నానాలు చేసేటప్పుడు అక్కడ లోతు ఎంతగా ఉంటుందో తెలిసికొని జాగ్రత్తగా ప్రక్కన ఉన్న ఏ కఱ్ఱనో, గొలుసునో ఆధారం చేసుకొని స్నానం చేయాలి.

మంచి వేగంగా ప్రవాహం ఉన్న నీటిలో ఒంటరిగా తోడులేకుండా దిగరాదు. స్నానాలు చేయరాదు. స్నానాలు చేసేటప్పుడు ఆకతాయితనంగా ప్రవర్తించి మునగడం, ఈతకొట్టడం, ప్రక్కవారిపై నీళ్ళుచల్లడం, ప్రక్కవారిని బలవంతంగా నీళ్ళలోకి లాగడం, గెంటడం వంటి అల్లరిపనులు చేయరాదు.

ప్రక్కవారికి ఈతరాకపోతే, వారిని నీటిలోకి గెంటితే వారు మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఈత రాకుండా, నీటిలో లోతులోకి దిగితే, ప్రవాహంలో తాము కొట్టుకుపోయే ప్రమాదం ఉంది. వరదలు వచ్చిన నదులలో, ఈతలు, స్నానాలు చేస్తే ప్రమాదాలు సంభవింపవచ్చు.

ఇ) ఈత నేర్చుకోవడం వల్ల ఏయే ప్రయోజనాలుంటాయి ?
జవాబు:

1. ఈత మంచి వ్యాయామము. ఈత ఈదేవారి, శరీరము మంచి తేలికగా పటుత్వంగా, ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది. ఈతను మించిన వ్యాయామం లేదని ఆరోగ్య శాస్త్రజ్ఞులు చెపుతారు.
2. ఈత వస్తే నీటి ప్రమాదాలు సంభవించినపుడు తేలికగా తప్పించుకోవచ్చు. ఈత ఈదుకొని గట్టు ఎక్కవచ్చు. ఈత వస్తే ప్రమాదాలు వచ్చినపుడు ప్రక్కవారిని సహితమూ రక్షింపవచ్చు.
3. ఈత వస్తే కాలువల్లో, ఏరుల్లో, నదుల్లో హాయిగా స్నానం చేయవచ్చు. కాలువలలో ఈది, అవతలి తీరాలకు చేరవచ్చు. ఈత వల్ల మంచి వ్యాయామము సిద్ధిస్తుంది. నీటిప్రమాదాలు వస్తే సురక్షితంగా తాము బయటపడవచ్చు. పక్కవారికి సాయపడవచ్చు.

ఈ) బియాస్ నది ప్రమాదానికి కారణమేమిటి ?
జవాబు:
విద్యార్థులు నదిలో తక్కువగా నీరు ఉన్నప్పుడు చక్కగా ఉల్లాసంగా విహరించారు. నది అందాలను తమ కెమేరాలలో బంధించారు. అయితే అనుకోకుండా నది యొక్క రిజర్వాయరు గేట్లు ఎత్తడం వల్ల నీరు ఒక్కసారిగా ముందుకు వచ్చింది. ప్రమాదకరమైన హెచ్చరికలను కూడా విద్యార్థులు గమనించలేదు.

కొందరికి ఈత కూడా రాదు. ఈ కారణాలతో నదీ ప్రవాహాన్ని తట్టుకోలేకపోయారు. తమ ప్రాణాలను కోల్పోయారు. కొందరు తమ మిత్రులను కాపాడబోయి వారు కూడా ప్రాణాలను పోగొట్టుకున్నారు. రిజర్వాయరు గేట్లు ఎత్తడం వల్ల, నీరు అధికమొత్తంలో రావడం వల్ల ఈ ప్రమాదం జరిగింది.

ప్రశ్న 5.
కింది గద్యాన్ని చదువండి.

భీమకవి జన్మస్థలము రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని వేములవాడ. కానీ ఆతడెన్నడునూ. ఒక్కచోటనున్నవాడు కాదు. మహేశ్వర వరప్రసాద కవితాఖడ్గమును ధరించి, తన్నెదిరించిన వారినెల్ల ఆ ఖడ్గప్రహారముతో భయపెడుతూ, ఆగ్రహానంతర మనుగ్రహవృష్టిని కురిపిస్తూ నిరంతరం సంచరించే అనంత శక్తిమంతుడా మహాకవి. సుమారు వేయిఏండ్ల కిందటి వాడైనా, అతని కావ్యసంపద లభించకపోయినా, ఆయన పద్యప్రసూనాలు వాడిపోక, ఇప్పటికీ నవ్య సుగంధాలను వెదజల్లుతూనే ఉన్నాయి. బహుభాషాకోవిదుడు, మహోగ్రుడుగా పేరుగన్న భీమన్న శాపం, అనుగ్రహం వేగంగా పనిచేసేవి. ఈయన 11వ శతాబ్దానికి చెందిన కవి అని కొందరి అభిప్రాయం.

కింది వాక్యాల్లోని తప్పొప్పులను గుర్తించండి.
అ) భీమకవి ‘ఖడ్గం ధరించి తిరిగేవాడు.   (✓)
ఆ) వేములవాడ .భీమకవి బహుభాషాకోవిదుడు.   (✓ )
ఇ) భీమకవి 11వ శతాబ్దికి చెందినవాడని కొందరంటారు.   (✗)
ఈ) భీమకవి ఎన్నడూ ఒక్కచోట ఉండలేదు.  (✓ )

II. వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ) స్నేహితుల మధ్య వివాదాలు ఎందుకు వస్తాయో వివరించండి.
జవాబు:

1. సామాన్యంగా ఆటలు ఆడుకొనేటపుడు స్నేహితుల మధ్య వివాదాలు వస్తూ ఉంటాయి.
2. స్నేహితులకు ఎవరైనా ఏదైనా బహుమతులు ఇచ్చినపుడు, అవి వారికి సమానంగా ఇవ్వలేదనే విషయం దగ్గర తగాదాలు వస్తాయి.
3. చదువులలో పోటీలు ఏర్పడినపుడు నోట్సులు, పుస్తకాలు దగ్గర తమకున్న బట్టలు వగైరా దగ్గర తగాదాలు వస్తాయి.
4. తల్లిదండ్రులు కాని, ఇతరులు కాని ఏవైనా బహుమతులు, స్నేహితులలో ఒకరికి ఇచ్చి, రెండవవారికి అవి ఇవ్వనపుడు, తమకు ఎక్కువ తక్కువలు ఉన్నాయనే విషయం దగ్గర వివాదాలు వస్తూ ఉంటాయి.
5. తమకు ఇంటివద్ద ఆస్తిపాస్తుల విషయంలో ఎక్కువ తక్కువలు ఆరోపించుకోవడం, అందులో ఎక్కువ ఉన్నవారికి గర్వం, అహంకారం వచ్చిందనే కారణంగా, రెండవవాడు తగాదా పెట్టడం వల్ల వివాదాలు వస్తాయి.

ఆ) “కుల, మత, వర్గ, పేద, ధనిక తేడా లేనిది స్నేహం ఒక్కటే” దీనిని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
స్నేహానికి హద్దులు లేవు. పరిమితులు లేవు. బడిలో చదువుకొనేటపుడు, ఆటలు ఆడుకొనేటప్పుడు, ఎందరో మనకు స్నేహితులవుతారు. అందులో వివిధ కులాలవారు, మతాలవారు, వర్గాలవారు, పేదలు, ధనికులు కూడా ఉంటారు. స్నేహానికి మనస్సులు రెండూ కలవడమే ముఖ్యం. ఒకరికొకరు ఇచ్చిపుచ్చుకోడంలోనే స్నేహం ఉంది.

లోకంలో ఎందరో వివిధ మతస్థులయిన, వివిధ కులాలవారయిన స్నేహితులు ఉన్నారు. వారు ఒకరికోసం మరొకరు తమ ప్రాణాలు ఇస్తారు. సుగ్రీవుడు వానరుడు. రామలక్ష్మణులతో స్నేహం చేసి అతడు, సీతను తిరిగి పొందడంలో రామునికి ఎంతో సాయం చేశాడు. అలాగే విభీషణుడు రాక్షసుడు. రాముని ఆశ్రయాన్ని పొందిన విభీషణుడు యుద్ధంలో రామునికెంతో సాయం చేశాడు. దీనినిబట్టి స్నేహానికి, కులమత వర్గ భేదాలు ఉండవని గ్రహించాలి.

ఇ) అచ్చతెలుగు భాషలో రాయబడిన ఈ పాఠం చదివారు కదా ! దీనిపై మీ అభిప్రాయాన్ని క్లుప్తంగా రాయండి.
జవాబు:
అచ్చతెనుగు పద్యం ఒకటి కావ్యంలో ఉంటేనే, అది ఎంతో గొప్ప విషయం అని కావ్యరసజ్ఞులు మెచ్చుకుంటారు. అలాంటిది నేను ఈ ‘చెలిమి’ పాఠంలో 12 అచ్చతెలుగు పద్యాలు చదువుకున్నాను. అయితే సంస్కృత సమాసాలతో పద్యాలు వినడానికి కమ్మగా, గంభీరంగా, ఇంపుగా ఉంటాయి. ఈ అచ్చతెలుగు పద్యాలు, ముద్దులు మూటలు కడుతూ ఉన్నాయి. శ్రవణ పర్వంగా ఉన్నాయి.

2. కింది ప్రశ్నకు పది వాక్యాల్లో జవాబు రాయండి.

అ) “ఆపదలో ఆదుకునేవాడే నిజమైన స్నేహితుడు” ఎందుకు వివరించండి.
జవాబు:
‘చెలిమి’ పాఠంలో రాక్షసరాజు కూతురు శర్మిష్ఠ, తన స్నేహితురాలైన దేవయానిని, చిన్న తప్పు కోసం అసహనంతో నూతిలోకి త్రోసివేసి, ఇంటికి వెళ్ళిపోయింది. దేవయానిని ఎవరూ ఆదుకోలేదు. శర్మిష్ఠ రాజు కూతురు కాబట్టి, ఆమె వెంట వేయిమంది చెలికత్తెలూ కూడా వెళ్ళిపోయారు.

దేవయాని చెలికత్తె ‘ఘూర్ణిక’ దేవయానిని విడువకుండా ఆమెకు సాయం చేద్దామని చూస్తూ, తాను ఒక్కతే ఏమీ చేయలేక సాయంచేసే వారికోసం ఎదురు చూసింది. ఇంతలో ప్రతిష్ఠానపురము ప్రభువైన యయాతి మహారాజు జాబాలి మహర్షి ఆశ్రమం నుండి తిరిగి వెడుతూ, దాహంతో దేవయాని ఉన్న నూతి దగ్గరకు వచ్చాడు. తన్ను రక్షించుమని దేవయాని చెలికత్తె కోరగా దేవయానిని రక్షించాడు.

దేవయానికి ఘూర్ణిక నిజమైన చెలికత్తె. అందుకే ఘూర్ణిక, దేవయానిని అడవిలో నూతిలో ఒంటరిగా విడిచిపెట్టి వెళ్ళలేదు. దేవయానికి వచ్చిన కష్టాన్ని యయాతి మహారాజుకు చెప్పింది. యయాతి మహారాజుచే దేవయానిని రక్షింపజేసింది. అందుకే ఆపదలో ఆదుకొన్నవారే నిజమైన స్నేహితులు అని చెప్పాలి. ఈ కథలో ఘూర్ణికయే, దేవయానికి నిజమైన స్నేహితురాలు.

(లేదా)

ఆ) మంచి స్నేహితులను ఎలా సంపాదించుకోవాలి ? ఆ స్నేహం కలకాలం ఉండడానికి ఏం చేయాలి ?
జవాబు:
మంచి స్నేహితులే మనకు నిజమైన సంపదలు. కాబట్టి మనకోసం ప్రాణం ఇచ్చే స్నేహితులను సంపాదించుకోవాలి. స్నేహితులకు అవసరం అయినపుడు, తన ధనాన్నీ, ప్రాణాన్నీ కూడా పంచి ఇవ్వాలి. స్నేహితుల అవసరాలు మనం తెలుసుకొని, వారికి మనం సాయపడాలి. స్నేహితుడు కష్టాల్లో ఉంటే, మన శక్తిని అంతా ధారపోసి వారికి మనం సాయపడాలి.

వారి అవసరం కోసం మనతో స్నేహం చేసేవారు, మంచి స్నేహితులు అనిపించుకోరు. ఎవరైతే మనం ఆపదలో ఉన్నపుడు, లేనిస్థితిలో ఉన్నపుడు ఆదుకొంటారో వారే మంచి స్నేహితులు. మనం తప్పుదారిలో నడిచేటప్పుడు అది మంచిదికాదని, దానివల్ల కలిగే లాభనష్టాలను వివరంగా మనకు తెలియపరచి, మంచిదారి చూపించేవారే మంచి స్నేహితులు.

మంచి స్నేహం త్యాగాన్ని కోరుతుంది. మంచి స్నేహితుల కోసం మనం ఎంతటి త్యాగానికైనా వెనుకడుగు వేయకూడదు. మంచి స్నేహం, కలకాలం నిలవాలంటే మిత్రులు చిన్న చిన్న విషయాలపై తగువులు పెట్టుకోరాదు. ఒకరి మనస్సులను మరొకరు బాగా అర్థం చేసుకోవాలి.

స్నేహితులకు అవసరమైతే తననూ, తన ఆస్తినీ, తన బంధువులనూ వినియోగించి తోడ్పడాలి. ఆ స్నేహం కలకాలం నిలుస్తుంది.

3. కింది అంశాల గురించి సృజనాత్మకంగా / ప్రశంసాత్మకంగా రాయండి.

శర్మిష్ఠ తన స్నేహితురాలైన దేవయానిని తిట్టి, బావిలో తోసింది కదా ! తర్వాత తన తప్పు తెలుసుకొని చింతిస్తే, ఎట్లా ఉంటుందో ఊహించి, “ఏక పాత్రాభినయా”నికి అనువుగా మాటలు రాయండి.
జవాబు:
శర్మిష్ట ఏకపాత్రాభినయము
“అయ్యో ! ఎంతపని చేశాను ? దేవయాని నాకు ఎంతో మంచి స్నేహితురాలు కదా ! దాన్ని నూతిలోకి తోశాను. పాపం ఏమయ్యిందో ! చచ్చిపోయిందేమో ! ఎంత పాపానికి ఒడిగట్టాను. నేను మిత్రద్రోహురాలిని. పాపం దేవయాని నాకు ఎంతో నచ్చచెప్పింది. అవును. సుడిగాలి వస్తే దేవయాని ఏం చేస్తుంది ? బట్టలు మారిపోడానికి దేవయాని నిజంగా కారణం కాదు కదా !

మరి నేను మాత్రం తప్పు చేయలేదా ? నేను దేవయాని బట్టలు కట్టుకున్నాను కదా ! నేను మాత్రం నా బట్టలు సరిగ్గా గుర్తించగల్గానా ? లేదు కదా ! నేను చేసిన తప్పే, దేవయానీ చేసింది. తప్పు మా ఇద్దరిదీ ఒక్కటే, కాని శిక్ష దేవయాని అనుభవిస్తోంది. ఇది అన్యాయం.

నేను రాజకుమార్తెననే అహంకారంతో ఈ తప్పుచేశా. ఇది నిజం. దేవయాని తండ్రిగారు మా రాక్షస వంశానికి గురువుగా మాకు, ముఖ్యంగా మా నాన్నగారికి, ఎంత ఉపకారం చేస్తున్నారు ? రాక్షసుల క్షేమానికి కారణం దేవయాని తండ్రి శుక్రాచార్యులు గారే !

నేను ఎంత తెలివితక్కువగా వ్యవహరించాను. ఎంత చెడ్డపని చేశాను. వెంటనే దేవయానిని రక్షించమని భటుల్ని పంపిస్తా. దేవయానిని రక్షింపజేసి, ఆమె దగ్గర నా తప్పు అంగీకరిస్తా. క్షమించమని కోరుతా ! (ఎవరక్కడ !)

III. భాషాంశాలు

పదజాలం

1. కింది వాక్యాల్లోని గీత గీసిన పదాలతో సొంతవాక్యాలు రాయండి.

అ) మన ఇరుగు పొరుగు వాళ్ళతో అనగి పెనగి ఉండాలి.
జవాబు:
అనగిపెనగి = మిక్కిలి స్నేహముతో కలిసియుండి
వాక్యప్రయోగం : మా తరగతిలోని బాలబాలికలందరం అనగి పెనగి సరదాగా ఉంటాము.

ఆ) చెలువలు బంగారు ఆభరణాలను చాలా ఇష్టపడతారు.
జవాబు:
చెలువలు = స్త్రీలు
వాక్యప్రయోగం : అట్లతద్దినాడు మా వీధిలో చెలువలు కుందెనగుడి ఆట ఆడారు.

ఇ) మా పాఠశాలలో తరగతికి వందమంది చొప్పున పది తరగతుల్లో వేవురు విద్యార్థులు చదువుతున్నారు.
జవాబు:
వేవురు = వేయిమంది
వాక్యప్రయోగం : మా గ్రామ జనాభాలో వేవురు పురుషులు, తొమ్మిదివందల మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.

ఈ) అమ్మనాన్నలు మనమంచికై కఠినంగా మాట్లాడినా నెగులు పడకూడదు.
జవాబు:
నెగులు = విచారము
వాక్యప్రయోగం : మా ఇంట్లో దొంగలు పడి, బంగారము దొంగిలించారని, మేమంతా నెగులుపడ్డాము.

2. కింది ప్రకృతి – వికృతులను జతపరచండి.

అ) ఆళి ( ) ఎ) సకి
ఆ) గర్వం ( ) బి) అబ్బురం
ఇ) అద్భుతం ( ) సి) ఓలి
ఈ) సఖి ( ) డి) కావరం
జవాబు:
అ) ఆళి ( సి ) ఎ) సకి
ఆ) గర్వం ( డి ) బి) అబ్బురం
ఇ) అద్భుతం ( బి ) సి) ఓలి
ఈ) సఖి ( ఎ ) డి) కావరం

ప్రకృతి – వికృతి
అ) ఆళి – ఓలి
ఆ) గర్వము – కావరం
ఇ) అద్భుతము – అబ్బురం
ఈ) సఖి – సకి

వ్యాకరణాంశాలు

1. కింది పదాలు విడదీసి, సంధి పేరు రాయండి.

అ) జగములేలు = …………………………..
జవాబు:
జగములు + ఏలు – ఉత్వసంధి

ఆ) అలరుఁబోఁడి = …………………………….
జవాబు:
అలరు + మేను – పోడ్యాదేశ సంధి

ఇ) నీరాట = …………………………
జవాబు:
నీరు + ఆట – ఉత్వసంధి

2. కింది సమాస పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి, సమాసం పేరు రాయండి.

అ) రక్కసిణేడు = …………………………
జవాబు:
రక్కసులకు తేడు = షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఆ) నీరాట = …………………….
జవాబు:
నీటి యందలి ఆట = `సప్తమీ తత్పురుష సమాసం

ఇ) పసిబిడ్డ = ……………………….
జవాబు:
పసిన బిడ్డ = విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

గసడదవాదేశ సంధి:

కింది పదాలను కలిపినప్పుడు, ఏర్పడిన రూపాలను గమనించండి.
అ) వాడు + కొట్టె = వాడుగొట్టె
ఆ) మీరు + చనుడు = మీరుసనుడు
ఇ) నీవు + టక్కరి = నీవుడక్కరి
ఈ) నిజము + తెలిసి = నిజముదెలిసి
ఉ) పాలు + పోక = పాలువొక

గమనిక:
పై ఉదాహరణలు గమనించారు కదా! పూర్వపదం చివర ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలున్నాయి. పరపదం మొదట, క, చ, ట, త, ప లున్నాయి. ఈ విధంగా ప్రథమా విభక్తి మీది ప్రత్యయాలకు, క, చ, ట, త, ప, లు పరమైతే, వాటి స్థానంలో గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి. అంటే
1) ‘క’ → ‘గ’ గా మారుతుంది.
2) ‘చ’ → ‘స’ గా మారుతుంది.
2) ‘ట’ → ‘డ’ గా మారుతుంది.
4) ‘త’ → ‘ద’ గా మారుతుంది.
5) ‘ప’ → ‘వ’ గా మారుతుంది.

ప్రథమ మీది పరుషాలకు
గ, స, డ, ద, వ లు బహుళముగానగు

అనగా క, చ, ట, త, ప లకు వరుసగా గ, స, డ, ద, వ, లు ఆదేశంగా వస్తాయి.

3. అభ్యాసం : కింది పదాలను విడదీసి రాయండి. వివరించండి.

అ) రావణుడు గొనిపోయె
ఆ) రాముడు సనుదెంచు
ఇ) వారు దనిసిరి
ఈ) వాడు వోయె
జవాబు:
అ) రావణుడు = గొనిపోయె = రావణుడు +
ఆ) రాముడు సనుదెంచె = రాముడు + చనుదెంచె
ఇ) వారు దనిసిరి = వారు + దనిసిరి
ఈ) వాడు వోయె = వాడు + వోయె

వివరణ :

1. రావణుడు
2. రాముడు
3. వారు
4. వాడు

– అనే పదాల చివర ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలు ఉన్నాయి. పరపదముల మొదట క, చ, ప లు ఉన్నాయి.
ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలకు క, చ, ట, త, ప లు పరమైతే గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి. కాబట్టి క, చ, ప లు – గ, స, వ లుగా మారాయి.

కింది పదాలను గమనించండి.

అ) కూరగాయలు – కూర + కాయ
ఆ) కాలుసేతులు – కాలు + చేయి
ఇ) టక్కుడెక్కులు – టక్కు + టెక్కు
ఈ) తల్లిదండ్రులు – తల్లి + తండ్రి
ఉ) ఊరువల్లెలు – ఊరు + పల్లె

పై పదాలు అన్నీ ద్వంద్వ సమాసానికి ఉదాహరణలే.

వివరణ : ద్వంద్వ సమాసంలో ‘కూర + కాయ’ అన్నపుడు ‘క’ స్థానంలో ‘గ’ వచ్చింది. ఈ విధంగా ద్వంద్వ సమాసపదాల్లో క, చ, ట, త, ప, లకు, గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా రావడాన్ని, “గసడదవాదేశం” అంటారు. అనగా ద్వంద్వ సమాసంలో మొదటి పదం మీద ఉన్న క చ ట ప లకు, గ స డ ద వ లు క్రమంగా వస్తాయి. దీన్నే ద్వంద్వ సమాసంలో, ‘గసడదవాదేశ సంధి’ అంటారు.

4. అభ్యాసం : కింది పదాలను కలుపండి. సంధి కార్యం తెలుపండి.

అ) అక్క + చెల్లి = …………………….
జవాబు:
అక్కాసెల్లెండ్రు (ద్వంద్వ సమాసంలో గసడదవాదేశం)

ఆ) అన్న + తమ్ముడు = ……………………….
జవాబు:
అన్నాదమ్ములు (ద్వంద్వ సమాసంలో గసడదవాదేశం)
సూత్రం : ద్వంద్వంబుపై పరుషములకు గ, స, డ, ద, వ లగు.

తేటగీతి

గమనిక : ‘తేటగీతి’ పద్యం సూర్య, ఇంద్ర గణాలతో ఏర్పడుతుంది. ఈ తేటగీతి పద్యలక్షణాలు తెలుసుకోబోయే ముందు సూర్యగణాలు, ఇంద్రగణాలు అంటే ఏవేవో చూద్దాం.

ఎ) సూర్యగణాలు (2)

1. న గణం I I I
2. హ గణం (గలము) – U I

బి) ఇంద్రగణాలు (6)

1. భ గణం – U I I
2. ర గణం – U I U
3. త గణం – U U I
4. న గము – I I I U
5. న లము – I I I I
6. స లము – I I U I

ఇప్పుడు కింది ఉదాహరణమును పరిశీలించండి.
ఉదా :

పై ఉదాహరణ ఆధారంగా, తేటగీతి పద్యలక్షణాలను కింది విధంగా చెప్పవచ్చు.
తేటగీతి పద్య లక్షణాలు :

• ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలు ఉంటాయి.
• ప్రతి పాదానికి, వరుసగా ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్యగణాలు ఉంటాయి.
• నాలుగో గణం మొదటి అక్షరం యతిమైత్రి స్థానం. ప్రాసయతి చెల్లుతుంది.
• ప్రాస నియమం లేదు.

ప్రాసయతి :

1. ప్రాసస్థాన అక్షరానికి, యతిని, పాటించడాన్ని ‘ప్రాసయతి’ అంటారు.
2. పద్యపాదంలో రెండవ అక్షరానికి, సాధారణ యతిమైత్రి స్థానంలోని తరువాతి అక్షరానికి, యతిని పాటించడం ‘ప్రాసయతి’ అంటారు.

5. పై పద్యానికి సంబంధించి మిగతా పాదాలకు గణవిభజన చేసి లక్షణాలను సరిపోల్చండి.

జవాబు:
2వ పాదం

లక్షణాలు సరిపోల్చడం :
1) పై పాదంలో వరుసగా ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్యగణాలు వచ్చాయి. కాబట్టి ఇది ‘తేటగీతి” పద్యపాదము.
2) మొదటి అక్షరం ‘గూ’ కు ను, నాలుగో గణం మొదటి అక్షరం ‘గో’ కు యతిమైత్రి.
ప్రాజెక్టు పని

స్నేహం గొప్పతనాన్ని తెలిపే కథలను / పాటలను సేకరించి, నివేదిక రాసి ప్రదర్శించండి.
జవాబు:
1) పాట : “స్నేహమేరా జీవితం, స్నేహమేరా శాశ్వతం”

2) కథ : ‘చిత్రగ్రీవుడు’ పావురాల రాజు. అతగాడు తన పావురాలతో ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాడు. గోదావరీ తీరంలో ఒక మర్రిచెట్టు ఉంది. ఒక బోయవాడు వచ్చి ఆ చెట్టు దగ్గరలో నూకలు చల్లి దానిమీద వల వేశాడు. “పక్షులు నూకల కోసం వల మీద వాలతాయి. వాటిని పట్టుకొని అమ్ముకుందాం” అనుకున్నాడు.

చిత్రగ్రీవుడితో ఎగురుతున్న పావురాలు ఆ నూకలను చూశాయి. అవి నేలమీద వాలి, నూకలను తిందామనుకున్నాయి. “ఇది మనుష్యుల సంచారం లేని అడవి. ఈ నూకలు ఇక్కడకు ఎందుకు వస్తాయి ? కాబట్టి ఈ నూకలను ఆశపడకండి” అని చిత్రగ్రీవుడు స్నేహితులకు సలహా చెప్పాడు. ఒక ముసలిపావురం చిత్రగ్రీవుడి మాటలు కాదంది. నూకలు తిందామంది. సరే అని పావురాలు కిందికి దిగాయి. వలలో చిక్కుకున్నాయి.

పావురాలు అప్పుడు ముసలి పావురాన్ని తిట్టాయి. చిత్రగ్రీవుడు “తిట్టకండి. మనం అంతా కలసి ఎగిరిపోదాం. నాకో స్నేహితుడు ఉన్నాడు మనల్ని రక్షిస్తాడు” అని చెప్పింది. పావురాలు అన్నీ కలసి వల ఎత్తుకొని, చిత్రగ్రీవుడి స్నేహితుడు హిరణ్యకుడు అనే ఎలుక ఉండే కన్నం దగ్గర వాలాయి. హిరణ్యకుణ్ణి చిత్రగ్రీవుడు గొంతెత్తి పిలిచాడు. హిరణ్యకుడు స్నేహితుని మాట విని పావురాల బంధాలన్నీ తన పళ్లతో కొరికివేశాడు. పావురాలు చిత్రగ్రీవుణ్ణి, హిరణ్యకుణ్ణి మెచ్చుకున్నాయి. అందుకే మనందరికీ మంచి స్నేహితులు ఉండాలి.

పద్యాలు – ప్రతిపదార్థాలు – భావాలు

I.

1వ పద్యం

చ. కనుఁగొని నెమ్మది న్నెగులు గ్రమ్మఁగ రక్కసియొజ్జయంచుఁ బే
ర్కొనఁ దగునట్టి శుక్రునకుఁ గూరిమి కూఁతురు దేవయాని నాఁ
దవరిన యిన్నెలంత నొక తప్పునకై వృషపర్వుపట్టి నూ
తమ బడఁద్రోచి పోయెనని దాని తెఱం గది విన్నవించివన్.

ప్రతిపదార్థం :
కనుగొని = చూచి ;
నెమ్మదిన్ = తన మనస్సులో
నెగులు = దుఃఖము
క్రమ్మగన్ = వ్యాపించగా
రక్కసియొజ్జయంచున్;
రక్షసి = రాక్షసులకు
ఒజ్జ = గురువు
అంచున్ = అని
పేర్కొనన్ = చెప్పడానికి
తగునట్టి = తగిన
శుక్రునకున్ = శుక్రుడు అనే వానికి
కూరిమి కూతురు = ప్రియమైన బిడ్డ
దేవయానినాన్ = దేవయాని అనే పేరుతో
తనరిన = ఒప్పిన
ఇన్నెలంతన్ (ఈ + నెలంతన్) = ఈ స్త్రీని (ఈ దేవయానిని)
ఒక తప్పునకై = ఒక్క తప్పుకోసం ;
వృషపర్వుపట్టి = వృషపర్వుడు అనే రాక్షసరాజు కూతురు ; శర్మిష్ఠ
నూతను = నూతిలో
పడఁదోచి (పడన్ + త్రోచి) = పడేటట్లు తోసి
పోయెన్ = వెళ్ళిపోయింది ;
అని = అని
దాని తెఱంగు = ఆమె విషయము (ఆ శర్మిష్ఠ విషయమును)
అది విన్నవించినన్ = ఆ ఘూర్ణిక అనే దేవయాని చెలికత్తె, యమాతి మహారాజుకు తెలుపగా,

భావం :
దేవయాని చెలికత్తె అయిన ఘూర్ణిక అనే ఆమె, యయాతి మహారాజును చూసి, తన మనస్సులో దుఃఖము నిండగా, ఆమె “ఓ మహారాజా! ఈమె దానవగురువు అని చెప్పబడే, శుక్రాచార్యుని కుమార్తె. ఈమె పేరు దేవయాని. ఈమెను ఒక తప్పుకొఱకు వృషపర్వుని కూతురు, ఈ బావిలో త్రోసిపోయింది” అని ఆ దేవయాని విషయమును, యయాతి మహారాజుకు చెప్పింది.

2వ పద్యం

తే. ‘అతివ, వృషపర్వుఁడన నెవ్వఁ? డతని యనుఁగుఁ
గూఁతుపేరేమి? తనుఁబట్టినూతఁద్రోయు
నంతపని యేమి చేసె నీయలరుఁబోఁడి?’
యనుడు నవ్వాలుగంటి యయాతిఁ జూచి

ప్రతిపదార్థం :
అతివ = ఓ యువతీ ! (ఓ ఘూర్ణికా!)
వృషపర్వుడు = వృషపర్వుడు
అనన్ = అనగా (అంటే)
ఎవ్వడు = ఎవడు ?
అతని = అతని యొక్క (ఆ వృషపర్వుని యొక్క)
అనుగు కూతురు = గారాబమైన బిడ్డ
పేరేమి (పేరు + ఏమి) = పేరు, ఏమిటి ?
తనుఁబట్టి (తనున్ + పట్టి) = తనను పట్టుకొని (ఈ దేవయానిని పట్టుకొని)
నూతన్ = బావిలో
త్రోయు = పడద్రోయవలసిన
అంతపని = అంత తప్పుపని;
ఈ అరుఁబోడి = ఈ పూవువంటి శరీరముగల ఈ సుకుమారి (దేవయాని)
ఏమి చేసె = ఏమి చేసింది ?
అనుడున్ = అని యయాతి ఘూర్ణికతో అనగా ;
అవ్వాలు గంటి (ఆ + వాలుగంటి) = ఆ దీర్ఘములైన కన్నులుగల ఘూర్ణిక
యయాతిన్ = యయాతి మహారాజును ;
చూచి = చూసి

భావం :
ఆ యయాతి మహారాజు ఘూర్ణికను చూసి, “ఓ యువతీ! వృషపర్వుడంటే ఎవరు ? అతని కూతురు పేరేమిటి? ఈ దేవయాని, తనను పట్టుకొని నూతిలో పడద్రోయవలసినంత దోషము ఏమి చేసింది ?” అని అడుగగా, ఆ ఘూర్ణిక ఆ మహారాజుతో.

3వ పద్యం

క. విను వృషపర్వుఁ డనంగాఁ
దనరున్ రక్కసులతేఁడు తన కనిలోనం
బెనఁగఁదగు మార్తు నెందుం
గని యెఱుఁగక జగము లేలుఁగడ లేని సిరిన్

ప్రతిపదార్థం:
విను = వినుము ; (ఓ మహారాజా! వినుము)
వృషపర్వుడు = వృషపర్వుడు.
అనంగాన్ = అనే
రక్కసులఱేడు = రాక్షసరాజు
తనరున్ = ఒప్పుచుండును (ఉన్నాడు)
తనకున్ = ఆ మహారాజునకు (ఆ మహారాజుతో)
అనిలోనన్ = యుద్ధంలో ;
పెనగందగు (పెనగన్ + తగు) = యుద్ధం చేయగల
మార్తున్ = శత్రువును
ఎందున్ = ఎక్కడనూ
కని = చూచి ;
ఎఱుగక = తెలియక
సిరిన్ = ఐశ్వర్యంతో
జగ = లోకాలు
ఏలున్ = పాలిస్తాడు.

భావం:
ఓ మహారాజా ! చెపుతాను విను. వృషపర్వుడనే పేరుగల ఒక రాక్షసరాజు ఉన్నాడు. ఆయనతో సాటిగా యుద్ధం చేయగల రాజు ఎవ్వరూ లేరు. అతడు అంతులేని ఐశ్వర్యంతో, లోకములను ఏలుతున్నాడు.

విశేషం : వృషపర్వుని సభానిర్మాణము రాక్షసులలో 1) దైత్యులు, 2) దానవులు, 3) అసురులు అని మూడు తెగలు ఉన్నాయని, రాజశేఖరుడు ‘కావ్యమీమాంస’లో చెప్పాడు. 1) హిరణ్యాక్షుడు, హిరణ్యకశిపుడు, ప్రహ్లాదుడు, బలి – మొదలగువారు, దైత్యులు. అనగా వీరు దితి కుమారులు. విప్రచిత్తి, శంబరుడు, నముచి మొదలయినవారు దానవులు. అనగా వారు దనువు కుమారులు. బలి, వృత్రాసురుడు, వృషపర్వుడు మొదలయినవారు, అసురులు.

ఇందులో వృషపర్వుడు, కశ్యపప్రజాపతి కుమారుడు. ఇతని తల్లిపేరు దనుజ. “మయబ్రహ్మ”, వృషపర్వుడికి సభాభవనం నిర్మించాడు. ఈ సభాభవనం కోసం తెచ్చిన వాటిలో మిగిలిన సామాగ్రితోనే, మయుడు ధర్మరాజుకు ‘మయసభ’ను కట్టి ఇచ్చాడు. ఆనాటి సభాభవనాల్లో, మయసభకు ఉన్న ఖ్యాతి చాలా గొప్పది.

వృషపర్వుని సభ కట్టగా మిగిలిన సామాగ్రితో కట్టిన మయసభయే అంత అందంగా ఉందంటే, ఇక వృషపర్వుడి సభ ఎంత అందమో ఊహించాల్సిందే.

4వ పద్యం

తే. అతని కూఁతురు శర్మిష్ఠ యనఁగ నొప్పుఁ
గూర్మి సకియలు వేగురు గొల్వనెపుడు
నా చెలియఁగూడి యీ కొమ్మయాడుకొనుచు
నరమరలు లేని చెలుముల ననఁగి పెనఁగి.

ప్రతిపదార్థం :
అతని కూతురు = ఆ వృషపర్వుడనే రాక్షసరాజు కూతురు,
శర్మిష్ఠయనఁగన్ (శర్మిష్ఠ + అనగన్) = శర్మిష్ఠ అనే పేరు గలది ;
ఒప్పున్ = ఒప్పుతోంది ; (ఉంది)
కూర్మిసకియలు = ప్రియమైన చెలులు ; (ఆమెను)
ఎపుడున్ = ఎప్పుడూ
వేగురు కొల్వన్ = వేయిమంది సేవిస్తుండగా ;
ఒప్పున్ = ఒప్పుతుంది ; (ఆమె ఉంటుంది)
ఆ చెలియన్ = ఆ శర్మిష్ఠను ;
కూడి = కలసి ;
ఈ కొమ్మ = ఈ దేవయాని ;
అరమరలు లేని = పొరపొచ్చెములులేని ;
చెలుములన్ = స్నేహాంతో
అనగి పెనగి = కలసిమెలసి
ఆడుకొనుచున్ = ఆడుకుంటూ

భావం :
ఆ వృషపర్వునికి శర్మిష్ఠ అను పేరు కల కూతురు ఉంది. ఆమెకు వేయిమంది చెలులు. ఎప్పుడూ సేవలు చేస్తూ ఉంటారు. ఆ శర్మిష్ఠతో ఈ దేవయాని పొరపొచ్చెములు లేని స్నేహంతో కలసిమెలసి ఆడుకుంటూ తిరుగుతుంది.

II.

5వ వచనం.

వచనం : తిరుగుచు నొక్కనాడు నీరాట సల్పునట్టియెడ.

ప్రతిపదార్థం :
తిరుగుచున్ = ఈ విధంగా వారు స్నేహంగా తిరుగుతూ;
ఒక్కనాడు = ఒకరోజున
నీరాట సల్పునట్టియెడన్ (నీరాట + చల్పు + అట్టి + ఎడన్) ;
నీరాట = జలక్రీడ
చల్పు + అట్టి + ఎడన్ = చేసేటటువంటి సమయంలో

భావం :
అలా తిరుగుతూ, ఒకరోజు వారు జలక్రీడ చేస్తున్న సమయంలో

36వ పద్యం

క. సురకరువలి చనుదెంచిన
దరిఁబెట్టినకోక లెల్లఁదడఁబడి పోఁగా
నరిగి యవి దెచ్చి చెలు ల
బ్బుర మగు తమ చీర లెల్లఁ బూనిన, నందున్

ప్రతిపదార్థం:
సురకరువలి = సుడిగాలి
చనుదెంచినన్ = రాగా
దరిన్ = ఒడ్డునందు (గట్టున)
పెట్టిన = తాము పెట్టినటువంటి (తాము పెట్టుకున్న)
కోకలు = కోకలు (చీరలు)
ఎల్లన్ = అన్నీ
తడబడిపోగాన్ = తారుమారు కాగా (చెల్లాచెదరు కాగా):
అరిగి = వెళ్ళి (వారందరూ గట్టుమీదికి వెళ్ళి)
అవి = ఆ తారుమారయిన చీరలు ;
తెచ్చి = తీసుకొనివచ్చి ;
చెలులు = ఆ శర్మిష్ఠ. చెలికత్తెలు
అబ్బురమగు = ఆశ్చర్యకరమైన
తమ చీరలు + ఎల్లన్ = తమ చీరలనన్నింటినీ
పూనినన్ = ధరింపగా
అందున్ = ఆ చీరల లోపల

భావం :
సుడిగాలిరాగా, గట్టుమీద వారు పెట్టుకున్న చీరలన్నీ తారుమారు అయ్యాయి (చెల్లాచెదరయ్యాయి). దానితో ఆ చెలికత్తెలు అపుడు పైకి వెళ్ళి, వారి బట్టలు తెచ్చుకొని ధరించారు.

7వ పద్యం

క. లలి నీ నెలఁతయుఁ దానును
వలువలు వీడ్వడఁగ దాల్చి, వైళమె చెలువల్
దలఁపింప నెఱిఁగి కినుకం
గులుకుచు రక్కసుల తేని కూఁతురు తెగువన్.

ప్రతిపదార్థం :
లలిన్ = ఒప్పునట్లుగా
ఈ నెలతయున్ = ఈ దేవయానియునూ ;
తానును = ఆ శర్మిష్ఠయునూ
వలువలు = చీరలు
వీడ్వడఁగఁ దాల్చి (వీడ్వడగన్ + తాల్చి) = తారుమారుగా ధరించి; (ఒకరి చీర మరొకరు కట్టుకొని)
వైళమ = ఆ వెంటనే
చెలువల్ = రాజకుమార్తె చెలికత్తెలు
తలపింపన్ = వారికి తమ పొరపాటును తెలియబరచగా
ఎఱిగి = అది తెలిసికొని (ఆ పొరపాటును తెలిసి)
కినుకన్ = కోపంతో
కులుకుచున్ = (తుళ్ళిపడుతూ) (పోట్లాడుతూ)
రక్కసుల లేని కూతురు = రాక్షసరాజు వృషపర్వుని కూతురు ; (శర్మిష్ఠ)
తెగువన్ = సాహసంతో

భావం :
అప్పుడు ఈమెయు, ఆమెయు ఒకరి చీరలు మరొకరు కట్టుకున్నారు. అది చూసి, చెలులు వారికి తెలియబరచారు. అపుడు రాక్షసరాజు కూతురు శర్మిష్ఠ ఆ విషయం తెలిసికొని, కోపంతో త్రుళ్ళిపడుతూ, సాహసంతో ఇలా అంది.

8వ పద్యం : (కంఠస్థ పద్యం)

* ఉ. ‘నెట్టన రేయినిం బగలు నేరమి వెట్టునటంచు వేలుపు
ల్వెట్టియుఁ గొట్నముల్చలుప వ్రీలని చేబలు వొప్పు పోఁకుడుం
బట్టము గట్టుకొన్న వృషపర్వుని కూఁతుర, నట్టి నేను నీ
కట్టిన మైలఁ గట్టుదునె కావరమేటికి వచ్చెనీ’ కనన్.

ప్రతిపదార్థం:
నెట్టన = మిక్కిలిగా
రేయినిన్ = రాత్రియునూ
పగలున్ = పగలునూ
నేరమీ వెట్టునటంచున్ (నేరమి + పెట్టును + అటంచున్) ;
నేరమి = దోషము
పెట్టు వేలుపుల్ = ఆరోపిస్తాడని ;
వెట్టియున్ = దేవతలు
కొట్నముల్ = ఊడిగములును (సేవలును)
చలుపన్ = చేస్తుండగా
వ్రీలని = భంగపడని
చేబలు వొప్పు (చేబలువు + ఒప్పు) = భుజబలము ఒప్పుతుండగా
సోకుడుంబట్టము (సోకుడు + పట్టము) = రాక్షసరాజ్యానికి పట్టాభిషేకము
కట్టుకున్న = చేసికొన్న
వృషపర్వుని కూతురన్ = వృషపర్వునికి కూతురిని
అట్టినేను = అటువంటి నేను
నీ కట్టిన మైలన్ = నీవు కట్టి విడిచిన మైలకోకను;
కట్టుదు = కట్టుకుంటానా ?
నీకున్ = నీకు
కావరము = గర్వము
ఏటికిన్ = ఎందుకు
వచ్చెన్ = వచ్చింది
అనన్ = అనగా

భావం :
“దేవతలందరూ ఎక్కడ తమను తప్పుపడతారో అని, రాత్రింబగళ్ళు తప్పకుండా వెట్టినీ, ఊడిగాన్నీ చేస్తుండగా, తిరుగులేని భుజబలంతో రాక్షసరాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసికొన్న వృషపర్వుడి కూతురిని. అటువంటి నేను, నీవు కట్టుకున్న మైల చీరను కట్టుకుంటానా ? నీకు ఇంత పొగరు ఎందుకు వచ్చింది” అని శర్మిష్ఠ దేవయానిని అడిగింది.

III.

9. వచనం విని యయ్యెలనాఁగకు దేవయాని యిట్లనియె.

ప్రతిపదార్థం :
విని = ఆ శర్మిష్ఠ మాటలు విని
అయ్యెలనాగకున్ = ఆ యువతియైన శర్మిష్ఠకు
దేవయాని = ఈ దేవయాని
ఇట్లనియె (ఇట్లు + అనియె) = ఇలా చెప్పింది.

భావం :
అది విని, శర్మిష్ఠతో దేవయాని ఇలా అన్నది.

10వ పద్యం

క. ‘ఉసు తొక్కటియై బొందులు
వెస రెండుగ నుండి, వల్వవీడ్వడుటకుఁ గాఁ
గస రెద, విధి తగ వగునా ?
పసిబిడ్డవె ? వాయి తెఱచి పల్కెదవు చెలీ !

ప్రతిపదార్థం:
చెలీ = ఓ చెలియా ! శర్మిష్ఠా !
ఉసురు = ప్రాణము (మన ఇద్దరి ప్రాణము)
ఒక్కటియై = ఒకటే అయి
బొందులు = శరీరాలు ;
వెసన్ = క్రమముగా ;
రెండుగన్ + ఉండి = రెండుగా ఉండి ;
వల్వ = చీర
వీడ్వడుటకుగాన్ = తారుమారైనందుకుగాను ;
కసరెదు = (నన్ను) కసరుకొంటున్నావు ; (విసుగుకుంటున్నావు)
ఇది = ఇలా కసరుకోడం
తగునా (తగవు + అగునా) = న్యాయమేనా ?
వాయి = నోరు
తెఱచి = తెరిచి
పల్కెదవు = మాట్లాడుతున్నావు.
పసిబిడ్డవె (పసిబిడ్డవు + ఎ) – నీవు పసిపిల్లవా ? ; (అంత తెలియని దానివా ?)

భావం :
ఓ చెలీ ! మనం ఇద్దరమూ ప్రాణం ఒకటియై, శరీరాలు రెండుగా బ్రతుకుతున్నాము. నీవు చీర తారుమారై నందుకే, ఇంతగా కసరుతున్నావు. ఇది న్యాయమేనా ? నోరుచేసి మాట్లాడుతున్నావు. నీవేమి పసిదానవా ?

11వ పద్యం

క. అనవుడు మడుగకఁ మిక్కిలి
కినుకం గేరడము లాడ గేలిగఁ గొనుచు
న్విని విని వేసరి యోర్వక
యెనసిన వగతోడఁ గూడ నీ పడుచనియెన్

ప్రతిపదార్థం :
అనవుడున్ = అని దేవయాని అనగా
ఉడుగక = మానక
మిక్కిలి కినుకన్ = మిగుల కోపంతో
కేరములు = నిష్ఠూరములు
ఆడన్ = పలుకగా (శర్మిష్ఠ మాట్లాడగా)
కేలిగన్ = పరిహాసముగా
కొనుచున్ = తీసుకుంటూ (శర్మిష్ఠ మాటలను)
విని విని = ఆ మాటలు విని విని ;
వేసరి = విసిగి, (దేవయాని విసిగి)
ఓర్వక = ఓర్చుకోలేక
ఎనసిన = పొందిన
వగతోడఁ గూడన్ (వగతోడన్ + కూడన్) = ఆ మాటలకు కలిగిన దుఃఖముతో కూడా
ఈ పడుచు = ఈ దేవయాని ;
అనియెన్ = ఇలా చెప్పింది

భావం :
ఈ దేవయాని అలా అన్నప్పటికీ, శర్మిష్ఠ మానక, కోపంతో అలాగే నిష్ఠూరములు మాట్లాడగా, ఈ దేవయాని వాటిని పరిహాసంగా భావించి విని విని, విసిగిపోయి, చివరకు వాటిని ఓర్చుకోలేక, మనస్సులో కలిగిన దుఃఖముతో ఇలా అంది.

12వ పద్యం : (కంఠస్థ పద్యం)

మత్తకోకిల.
‘ఓలి రక్కసి వంగడంబున కొజ్జకూరిమి కూఁతుర
వేలవేలుపుఁగన్నియం దగనీపు గట్టినపుట్టముం
దాలుపందగునమ్మ నా’ కని దాని కర్మిలిఁ బల్కఁ దా
నాలకింపక నూతఁద్రోచి గయాళి యై చనియెవ్వడిన్.

ప్రతిపదార్థం :
ఓలి = చెలీ !
రక్కసివంగ డంబునకున్ = రాక్షస వంశానికి
ఒజ్జ = గురువైన (శుక్రునకు)
కూరిమి కూతురన్ = గారాపు బిడ్డను;
నేలవేలుపు కన్నియన్= బ్రాహ్మణ కన్యను
తగన్ = ఒప్పునట్లుగా
నీవు = నీవు
కట్టినపుట్టమున్ = ధరించిన వస్త్రాన్ని
నాకున్ = నాకు ;
తాలుపన్ = ధరించడానికి
తగునమ్మ = తగునా తల్లీ !
అని = అని
దానికిన్ = ఆమెకు (శర్మిష్ఠకు)
అర్మిలిన్ + పల్కన్ = ప్రేమతో బదులు చెప్పగా
తాన్ = ఆమె (శర్మిష్ఠ)
ఆలకింపక = ఆ మాటలు వినక ;
గయాళియై = గయ్యాళిదై
వడిన్ = వేగముగా (దేవయానిని)
నూతన్ + త్రోచి = బావిలోకి తోసి
చనియెన్ = వెళ్ళింది.

భావం :
ఓసీ శర్మిష్ఠా ! నేను మీ రాక్షస వంశానికి తగినట్టి గురువైన శుక్రాచార్యుని గారాబు బిడ్డను. బ్రాహ్మణ కన్యను. కనుక నాకు మాత్రము, నీవు కట్టిన వస్త్రమును కట్టవచ్చునా? అని, ఆమె మాటలకు ప్రేమగా బదులు పలుకగా, శర్మిష్ఠ ఆ మాటలను వినిపించుకోకుండా, గయ్యాళితనముతో ఈమెను బావిలోకి త్రోసి వెళ్ళింది.

13. వచనం
అని యక్కలికి తెఱం గెఱింగించిన విని
కటకటంబడుచు మగిడి పొగడందగు తేజినెక్కి
మక్కువతో యయాతి తన ప్రోలికిం జనియె.

ప్రతిపదార్థం :
అని = దేవయాని చెలికత్తె అయిన ఘూర్ణిక
అక్కలికి (ఆ + కలికి) = ఆ శర్మిష్ఠ యొక్క
తెఱంగు = విధమును
ఎఱింగించినన్ = తెలుపగా
విని = (యయాతి) ఆ మాటలు విని ;
కటకటం బడుచున్ = బాధపడుతూ
మగిడి = తిరిగి
పొగడంగ (పొగడన్ + తగు) = పొగడదగిన
తేజిన్ = గుఱ్ఱాన్న
ఎక్కి = ఎక్కి
మక్కువతోన్ = ప్రేమతో
యయాతి = యయాతి
తన ప్రోలికిన్ = తన పట్టణానికి
చనియెన్ = వెళ్ళాడు.

భావం :
అని దేవయాని చెలికత్తె అయిన ఘూర్ణిక ఆ సంగతంతా చెప్పగా విని, జాలిపడుతూ, ‘తిరిగి శ్రేష్ఠమైన గుఱ్ఱాన్ని ఎక్కి, యయాతి మహారాజు తన పట్టణానికి వెళ్ళాడు.

పాఠం నేపథ్యం

ప్రతిష్ఠానపురానికి రాజు యయాతి. అతడు ఒకసారి వేటకు వెళ్ళినపుడు దారితప్పి, జాబాలి అనే ఋషి ఆశ్రమం చేరుకుంటాడు. జాబాలి అతనికి రామాయణ కథ సంక్షిప్తంగా చెప్పి, ఒంటరిగా అడవిలో తిరుగరాదని ఉపదేశించి పంపిస్తాడు. తిరిగి వెళ్తున్న యయాతి దప్పికగొని ఒక నూతి దగ్గరకు పోయాడు. ఆ నూతిలో నున్న ఒక స్త్రీ తనను రక్షించుమని ఏడుస్తుంటే అతడు కాపాడుతాడు. అప్పుడు అక్కడికి చేరిన ఆమె చెలికత్తె రాజుతో వివరించిన సంగతులే ఈ పాఠం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ఈ పాఠం కావ్య ప్రక్రియకు చెందినది. సంస్కృత పదాలను ఉపయోగించకుండా, కేవలం అచ్చతెలుగు మాటలతో రాసిన కావ్యం ఇది. అచ్చతెనుగు పదాలు, అనగా దేశ్యపదాలు, మఱియు వికృతి పదాలు కలిసిన భాష. యయాతి చరిత్ర, తెలుగులో మొదటి అచ్చతెనుగు కావ్యం.

‘యయాతి చరిత్ర’ అనే ఈ అచ్చతెనుగు కావ్యాన్ని “పొన్నికంటి తెలగన” రచించాడు.
ఈ పాఠం, ‘యయాతి చరిత్ర’ కావ్యంలోని తృతీయాశ్వాసములోనిది.

కవి పరిచయం

పాఠం పేరు : ‘చెలిమి’

కవి పేర : ‘పొన్నికంటి తెలగన’

కవి కాలం : 16వ శతాబ్దం

పొన్నికంటి తెలగన ప్రసిద్ధి : పొన్నికంటి తెలగన, అచ్చతెనుగులో నియమబద్ధమైన కావ్య రచనకు పూనుకున్న “అచ్చ తెనుగు ఆదికవిగా” ప్రసిద్ధుడు.

నివాస స్థలము : గోలకొండ పరిసరాలలోని ‘పొట్లచెరువు’ (సంగారెడ్డి జిల్లాలోని పటాన్చెరువు).

తండ్రి : తెలగన తండ్రిపేరు, “భావనామాత్యుడు”.

మార్గదర్శకుడు : అచ్చతెనుగు కావ్యరచనకు, తెలగనయే నియమాలను ఏర్పరచి, అచ్చతెనుగు కావ్యరచనకు “మార్గదర్శకుడు”గా నిలిచాడు.

యయాతి చరిత్ర : ‘యయాతి చరిత్ర’ కావ్యం, తెలుగు సాహిత్యంలో అచ్చతెనుగు కావ్యాల్లో మొదటిది. మరియు అత్యుత్తమమైనది.

కావ్య విశిష్టత అంకితము : ఈ యయాతి చరిత్రను తెలగన, “అమీన్ ఖాన్” అనే మహ్మదీయ సర్దారుకు, అంకితం చేశాడు.

ప్రవేశిక

సృష్టిలో స్నేహం తీయనిది. మనం తల్లిదండ్రులకు కూడా చెప్పుకోలేనివీ, తోడబుట్టిన వారితో కూడా చెప్పుకోలేనివీ, అయిన` విషయాలను, స్నేహితులకు చెప్పుకుంటాం. మిత్రుడు మన తప్పులను ఎత్తి చూపిస్తాడు. మన మంచిని మెచ్చుకుంటాడు. మనకు అవసరమైతే సాయము చేస్తాడు. ఆపదలు వచ్చినపుడు మనలను విడిచిపెట్టడు. రహస్యాలను దాస్తాడు.

ఈ విధంగా ఎంతోమంది కలిసిమెలిసి ఉండే స్నేహితులు కూడా, ఒక్కొక్కసారి అనుకోకుండా శత్రువులుగా మారిపోతుంటారు. అలా మిత్రులు ఎందుకు శత్రువులుగా మారతారో తెలిసికోడానికి దానిలోగల మంచిని, చెడునూ విశ్లేషించి చూసుకోడానికి, ఈ పాఠం చదువుదాం.

Telangana SCERT 9th Class Telugu Guide Telangana 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి Textbook Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu 8th Lesson Questions and Answers Telangana ఉద్యమ స్ఫూర్తి

చదువండి – ఆలోచించి చెప్పండి (Textbook Page No. 81)

గాంధీజీ భారతదేశంలో అన్ని వర్గాలకు ఏకైక మార్గదర్శకుడైనాడు. బ్రిటిష్వాళ్ళు ఈ విషయాన్ని గుర్తించి కలవరపడ్డారు. దేశమంతా వారి ఆధీనంలోనే ఉన్నది. కానీ ప్రజలు మాత్రం మనసులో గాంధీని ఆరాధిస్తున్నారు. భారతీయులు మూఢులు, అజ్ఞానులు అని వలస సామ్రాజ్యవాదులకు ఒక అపోహ. భారతజాతి ప్రజల మేధా సంపత్తిని వారు అనుమానించారు. ప్రపంచాన్ని పాలించటం, అందుకోసం విద్రోహాలకు పూనుకోవటం, చాలా గొప్ప సంగతి అని వారు అనుకున్నారు. కాని గాంధీ అహింసామార్గంలో ముందుకు సాగుతున్నారు.

సబర్మతి ఆశ్రమం నుండి దండియాత్ర ప్రారంభమైంది. ఈ బృందంలో 79 మంది త్యాగధనులైన దేశభక్తులున్నారు. ఉప్పు మీద పన్ను తొలగిస్తే కాని, మళ్ళీ సబర్మతి ఆశ్రమంలో అడుగుపెట్టనని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు గాంధీ. దండియాత్ర 24 రోజులు సాగింది. దారి పొడువున నేల ఈనినట్లు గాంధీ అభిమానులు తండోపతండాలై స్వాగతసుమాలను వేదజల్లారు. దేశవ్యాప్తంగా ఈ యాత్ర పెద్ద అలజడి రేపింది. సముద్రతీరాల్లో కార్యకర్తలు కెరటాల్లా లేచారు. గాంధీజీ ఇట్లా ప్రజలందరిని ఏకం చేసి, స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని వాహినిలా నడిపి, బ్రిటిష్ వారిని ఎదిరించారు.

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రజలు గాంధీజీని ఎందుకు ఆరాధించారు ?
జవాబు:
గాంధీజీ భారతదేశంలో అన్ని వర్గాలకూ ఏకైక మార్గదర్శకుడు అయ్యాడు. అందువల్లనే, ప్రజలు గాంధీజీని ఆరాధించారు.

ప్రశ్న 2.
నాయకులు గాంధీజీని ఎందుకు అనుసరించారు ?
జవాబు:
గాంధీజీ సబర్మతి ఆశ్రమం నుండి, ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి దండియాత్ర ప్రారంభించారు. గాంధీజీ స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని అహింసామార్గంలో ప్రజలందరినీ ఏకంచేసి, సైన్యంలా నడిపించారు. అందువల్ల నాయకులు, గాంధీజీని అనుసరించారు.

ప్రశ్న 3.
గాంధీజీ అహింసా మార్గాన్ని ఎందుకు అనుసరించాడు ?
జవాబు:
బ్రిటిష్వారి వద్ద అంతులేని సైన్యం ఉంది. వారివద్ద తుపాకులూ, ఫిరంగులూ ఉన్నాయి. హింసా మార్గంలో బ్రిటిష్ వారిని ఎదిరించడం కష్టం. హింసా పద్ధతిలో వెడితే, ఎందరో దేశభక్తులు, ప్రాణాలు కోల్పోవలసి వస్తుంది. శాంతియుతంగా ఉద్యమాన్ని ఎక్కువకాలము నడుపవచ్చు. బ్రిటిష్ వారిని లొంగదీయవచ్చు. వారి సానుభూతి సంపాదించవచ్చు. అందుకే, గాంధీజీ అహింసా మార్గాన్ని అనుసరించారు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 84)

ప్రశ్న 1.
“తమ బ్రతుకు వరకు పరిధుల్ని పరిమితం చేసుకోవటం” అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఈ రోజుల్లో మనుష్యులు, దేశంలో, రాష్ట్రంలో లేక తమ గ్రామంలో ఏమి జరిగినా, పట్టించుకోడం మానివేశారు. ఏ సంఘటన జరిగినా, అది తమకూ తమ వారికీ సంబంధించినవి కాకపోతే, వాటిని వారు పట్టించుకోడం మానివేశారు. ఆ సంఘటన ప్రభావం, తమపై పడినప్పుడే, మనుష్యులు శ్రద్ధ తీసుకుంటున్నారు. ప్రతి విషయాన్నీ తమచుట్టూ గిరిగీసుకొని, తనకూ తమవారికీ వారు పరిమితమవుతున్నారని అర్థం.

ప్రశ్న 2.
విప్లవసంఘం వారి చర్యలు కొన్ని ఎందుకు అద్భుతంగా, ఆశ్చర్యకరంగా తోచినాయి ?
జవాబు:
ఆనాడు విప్లవకారులు, చిత్రవిచిత్రమైన బాంబులు తయారు చేసేవారు. అందులో ఇంద్రపాల్ అనే అతడు, మిత్రుల ప్రోద్బలంతో సన్యాసి వేషంలో వెళ్ళి, వైస్రాయి మీద బాంబు పేల్చాడు. ఈ విధమైన వారి చర్యలు, అహింసావాదులయిన దేశభక్తులకు, అద్భుతంగానూ, ఆశ్చర్యకరంగానూ తోచాయి.

ప్రశ్న 3.
సుఖదేవ్, భగత్సింగులకు ఉరిశిక్ష పడుతుందని తెలిసి దేశంలోని ప్రతి ఒక్కరు ఎందుకు తల్లడిల్లిపోయారు?
జవాబు:
సుఖదేవ్, భగత్సింగ్లు విప్లవ సంఘంలోని సభ్యులు. విప్లవసంఘం వారు కూడా దేశభక్తులే. వారి ఉద్యమం కూడా స్వాతంత్ర్య సిద్ధి కోసమే. కాని అహింసావాదుల విధానాలు, విప్లవసంఘంవారి విధానాలు వేరు వేరుగా ఉండేవి. విధానాలు వేరైనా సుఖదేవ్, భగత్సింగులు, దేశభక్తులైనందువల్ల, వారికి ఉరిశిక్ష పడుతుందని తెలిసి, దేశంలో ప్రతి ఒక్కరు తల్లడిల్లిపోయారు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 85)

ప్రశ్న 1.
బొంబాయిలో విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణోద్యమం జరిగిన పరిస్థితులను మీరు ఎట్లా అర్థం చేసుకొన్నారు ?
జవాబు:
ప్రజల్లో ముఖ్యంగా సత్యాగ్రహులు, విదేశ వస్త్రాలను ఎలాగైనా బహిష్కరించాలనే పట్టుదలతో ఉండేవారు. అందుకే వారు విదేశ వస్త్రాలు అమ్ముతానన్న వ్యాపారిని అమ్మవద్దని బ్రతిమాలారు. మరో యువకుడు విదేశ వస్త్రాలను తీసుకువెళ్ళే వ్యాపారి కారుకు అడ్డంగా పడుకొని, తన ప్రాణాలు విడిచాడు. దీనిని బట్టి సత్యాగ్రహులు ఈ ఉద్యమాన్ని ప్రాణప్రదంగా భావించారు.

ప్రభుత్వం అండదండలు ఉన్న కొంతమంది వ్యాపారులు మాత్రం, సత్యాగ్రహుల ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడి విదేశ వస్త్రాలు అమ్మేవారు.

ప్రశ్న 2.
బ్రిటిషువారి హృదయాలు కర్కశమైనవని సంగెం లక్ష్మీబాయి ఎందుకన్నది?
జవాబు:

1. మూర్షాబాద్ జైలులో మణిలాల్సేన్ అనే 17 సంవత్సరాల బాలుడు, 60 రోజులు నిరాహారదీక్ష చేసి ప్రాణాలు పోగొట్టుకున్నాడు.
2. జైలులో రాజకీయ ఖైదీలకు కల్తీ సరకులు ఇచ్చినంత కాలం, తాను తిండి తిననని మణిలాల్సేన్ నిరసన వ్రతం చేశాడు. ఈ విధంగా 60 రోజులు ఆ బాలుడు నిరసన వత్రం చేసినా, ఏ బ్రిటిష్ పాలకుడూ, అతడిని పట్టించుకోలేదు.
3. అలాగే స్వాతంత్ర్యం కోసం, ఎందరో వీరులు ఆనాడు మరణించారు. అయినా బ్రిటిష్ పాలకుల మనస్సులు కరుగలేదు. అందుకే సంగెం లక్ష్మీబాయి, బ్రిటిష్వారి హృదయాలు కర్కశమైనవని అన్నది.

ప్రశ్న 3.
సమాజం వ్యాధిగ్రస్తమై పోయిందంటే, అర్థమేమిటి ?
జవాబు:
సమాజం వ్యాధిగ్రస్తమైందంటే, సమాజంలో స్వార్థము, అవినీతి, ఆశ్రిత పక్షపాతము, దేశద్రోహం, దేశభక్తి లేకపోడం, పదవీలాలస, ధన సంపాదనపై కోరిక వంటి దుర్గుణాలు పెరిగాయని అర్థము. ఆ దుర్గుణాలనే రోగాలు, సమాజంలో వ్యాపించాయని అర్థం.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 86)

ప్రశ్న 1.
ప్రకృతికీ, ప్రాణికీ నడుమ గల అనుబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
ప్రకృతికీ, ప్రాణీకీ గొప్ప అనుబంధం ఉంది. మన భారతీయులు పాములనూ, వృక్షాలనూ పూజించేవారు.

నేడు కూడా పూజిస్తున్నారు. పాము, కాలగమ్యాలకు సంకేతము. రావిచెట్టు, సృష్టిస్థితిలయములకు సూచకము. ఆటలాడేటప్పుడు పిల్లలకు బట్టలు తక్కువగా తొడిగితే వారిపై సూర్యకాంతి పడుతుంది. పిల్లలు మట్టి తినకుండా, మట్టిలో ఆడుతుంటే, వారికి నరాల పుష్టి కలుగుతుంది. ఈ విధంగా ప్రాణికీ, ప్రకృతికీ సంబంధం ఉంది.

ప్రశ్న 2.
మన పెద్దల చాకచక్యం ఏమిటి?
జవాబు:
మన పెద్దలు ప్రకృతికీ, ప్రాణికీ గల అనుబంధాన్ని విప్పి చెప్పారు. ఆరోగ్య సూత్రాలనూ, ఆధ్యాత్మిక భావనలనూ, మానవుడి నిత్యజీవితంలో గుప్పించి, వదిలేశారు. మన `పెద్దలు, ఆరోగ్యం కోసం ప్రత్యేకమైన శిక్షణలతో కాలహరణ లేకుండా, ఆరోగ్య సూత్రాలను ఎంతో చాకచక్యంతో వారు మనకు తెలియచెప్పారు.

ప్రశ్న 3.
“బాధ్యతాయుత ప్రవర్తనకూ, కర్తవ్య పాలనకూ కూడా మనకు స్వతంత్రం లభించింది” దీనిపై మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
స్వాతంత్ర్యం మనకు కొన్ని హక్కులను తెచ్చిపెట్టింది. ఆ హక్కులతోపాటు, మనము బాధ్యతతో ప్రవర్తించాలి. అలాగే మన కర్తవ్యాన్ని మనం చక్కగా నెరవేర్చాలి. స్వాతంత్ర్యం అంటే ఇష్టం వచ్చినట్లు తిరగడం,కాదు. మనం హక్కులను పొందినట్లే, మనపై బాధ్యత, కర్తవ్యం కూడా ఉంటాయని నా అభిప్రాయం.

ఇవి చేయండి

I. అవగాహన – ప్రతిస్పందన

ప్రశ్న 1.
ఆనాటి కాలంలో కూడా సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటివారు స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో పాల్గొని, సమాజ సేవకు అంకితమైనారు కదా! ఇందుకు దారితీసిన పరిస్థితులేమిటి ? ఇలాంటి ఆదర్శమూర్తుల అవసరం ఉందా? ఎందుకు ? మాట్లాడండి.
జవాబు:
సుమారు రెండు వందల సంవత్సరాలపాటు మనదేశం బ్రిటిష్వారి పాలన కింద బానిస దేశంగా ఉండిపోయింది. ఆ రోజుల్లో గాంధీజీ, నెహ్రూ, తిలక్ వంటి నాయకుల నాయకత్వంలో స్వాతంత్ర్యం కోసం ప్రజలు పోరాటం చేశారు. అప్పుడు సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటి స్త్రీలు సహితం గాంధీజీ పిలుపును అందుకుని స్వాతంత్య్ర సమరంలో పాల్గొన్నారు. ‘ వారు సత్యాగ్రహాలు, ధర్నాలు, పికెటింగులు చేశారు. వారు సమాజసేవకు నడుం కట్టారు. ఆ త్యాగమూర్తుల కృషివల్లనే నేడు మనం హాయిగా స్వాతంత్య్ర వాయువులను పీలుస్తున్నాము. నేడు మన దేశాన్ని మనం పాలించుకుంటున్నాము.

నేడు కూడా లక్ష్మీబాయి, దుర్గాబాయమ్మ వంటి త్యాగమూర్తుల సేవలు మన దేశానికి అవసరము. స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించాక మనదేశంలోని ప్రజలలో నిర్లిప్తత పెరిగిపోయింది. స్వార్థం పెరిగిపోయింది. సంఘంలో ఎటువంటి పరిణామాలు వచ్చినా, ప్రజలు తమకు ఎందుకని స్పందించడం లేదు. ప్రజలు కర్తవ్యాన్ని మరచి, బాధ్యత లేకుండా ఉంటున్నారు.

ఆ నిర్లిప్తత పోవాలి.. దేశాభ్యున్నతి కోసం, సంఘం కోసం దేశ పౌరులంతా ముందుకు రావాలి. అందుకే లక్ష్మీబాయి వంటి త్యాగమూర్తుల సేవలు నేడు కూడా అవసరము.

ప్రశ్న 2.
పాఠం చదివి కింది పేరాలకు శీర్షికను పెట్టండి. ఆ పేరాలోని కీలక పదాలు రాయండి.

జవాబు:

ప్రశ్న 3.
మాసుమా బేగం గురించిన కింది పేరా చదువండి. సందర్భాన్ని బట్టి, ఖాళీలను సరైన పదాలతో పూరించండి.

“మాసుమాబేగం హైదరాబాదులో         1            ఆమె ప్రముఖ సంఘ           2             నైజాం రాజ్యంలో గ్రాడ్యుయేట్ అయిన మొదటి ముస్లిం మహిళ. అంజుమన్ – ఎ – ఖవాతీన్ ను స్థాపించి, బీద పిల్లల కోసం హైదరాబాదు నగరంలో ఏడు పాఠశాలలు          3             హైదరాబాదు నుంచి మంత్రి పదవి పొందిన మొదటి మహిళ మాసుమాబేగం. ఈమె చేసే పనుల్లో, సేవా కార్యక్రమాలలో ఆమె భర్త ప్రొఫెసర్ హాసిమాన్ అలీఖాన్ కూడా ఎంతో            4            ఈమె చేసిన సేవలకు గాను, భారత ప్రభుత్వం ఈమెను పద్మశ్రీ బిరుదుతో            5             .
జవాబు:
1) జన్మించింది
2) సేవకురాలు
3) నెలకొల్పింది
4) తోడ్పడ్డాడు
5) సత్కరించింది

II. వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత

1. కింది ప్రశ్నలకు ఆలోచించి, ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ) స్వాతంత్ర్యం లభించినప్పటికీ, అది సంతోషం కలిగించటం లేదని సంగెం లక్ష్మీబాయి ఎందుకు భావించింది?
జవాబు:
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, సమాజం వ్యాధిగ్రస్తమైపోయింది. అందుకు కారణం, సమాజంలోని వ్యక్తులు. అంతేకాని స్వాతంత్ర్య సిద్ధి కాదు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, రాజకీయ నాయకులలో స్వార్ధము, పదవీ లాలస, అక్రమ ధన సంపాదన, అవినీతి, లంచగొండితనం పెరిగిపోయాయి.

ప్రజలలో సాంఘిక నిర్లిప్తత పెరిగిపోయింది. దేశంలో ఎక్కడ ఏ మూల ఏమి జరిగినా, మనకెందుకులే అనే నిర్లిప్తత ప్రజల్లో పెరిగిపోయింది. ప్రజలు తామూ, తమ బ్రతుకూ వరకు పరిధుల్ని పరిమితం చేసుకుంటున్నారు. దేశం కోసం, తోటిప్రజల కోసం సేవచేయడం, త్యాగం చెయ్యడం అనే గుణాలు తగ్గిపోయాయి.

అందువల్లనే స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటికీ, అది తనకు సంతోషం కల్గించటం లేదని సంగెం లక్ష్మీబాయి భావించింది.

ఆ) గాంధీజీ అనుసరించిన అహింసా మార్గం దేశ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో కీలకపాత్ర పోషించిందని ఎట్లా చెప్పగలరు ?
జవాబు:
స్వాతంత్ర్య సాధనకు గాంధీజీ సత్యము, అహింస, సహాయ నిరాకరణము అనే వాటినే అస్త్రాలుగా స్వీకరించి బ్రిటిష్ వారితో పోరాడి స్వాతంత్ర్యం సాధించాడు. గాంధీజీ అనుసరించిన అహింసా మార్గం, స్వాతంత్య్ర సాధనలో ప్రధానపాత్ర పోషించింది.

బ్రిటిష్వారి వద్ద గొప్ప సైన్య సంపద ఉండేది. వారికి తుపాకీలు, విమానాలు, ఫిరంగులు ఉన్నాయి. గాంధీజీ హింసా మార్గాన్ని ఎన్నుకుంటే, బ్రిటిష్ వారు ఆ ఉద్యమాన్ని మిలటరీ సాయంతో అణచివేసి యుండేవారు. గాంధీ హింసా పద్ధతిలో పోరాడితే పెక్కుమంది ఉద్యమకారులు తమ ప్రాణాలు పోగొట్టుకొని యుండేవారు. ఎక్కువ మంది సత్యాగ్రహులు మరణిస్తే, ఉద్యమంలోకి ప్రజలు ఎక్కువగా వచ్చియుండేవారు కారు. ఆ విధంగా స్వాతంత్ర్య పోరాటం నీరసించి యుండేది.

అలాకాక, అహింసా పద్ధతిలో ఉద్యమం సాగడం వల్ల, ఉద్యమంపట్ల ప్రజలకూ, ప్రభుత్వానికీ, పాలకులకూ, సానుభూతి కలిగింది. కనుక అహింసామార్గం స్వాతంత్ర్య సాధనలో కీలకపాత్ర పోషించిందని చెప్పవచ్చు.

ఇ) బ్రిటిష్ వారి చేతుల్లోకి మనదేశ పాలన పోవుటకు గల కారణాలు వివరించండి.
జవాబు:
బ్రిటిష్వారు మొదట మనదేశానికి వర్తకం చేసుకోడానికి వచ్చారు. వర్తకం చేసుకోడానికి స్వదేశరాజుల అనుమతులు సంపాదించారు. స్వదేశరాజుల మధ్య తగవులు పెంచి, వారిలో తాము ఒకరి పక్షాన్ని వహించి, రెండవ వారిని దెబ్బతీసారు. తరువాత తాము సమర్థించిన రాజునూ దెబ్బతీశారు. స్వదేశరాజులకు మిలటరీ సాయం చేస్తామని చెప్పి, వారి నుండి కొన్ని రాజ్య భాగాలు సంపాదించారు.

క్రమంగా స్వదేశరాజులు దత్తత చేసుకోరాదని వారి రాజ్యాన్ని లాక్కున్నారు. అన్యాయంగా, అక్రమంగా స్వదేశరాజుల రాజ్యాల్ని లాక్కున్నారు. అన్యాయంగా, అక్రమంగా స్వదేశరాజుల రాజ్యాల్ని కుట్రలతో స్వాధీన పరచుకున్నారు. ఈ విధంగా వర్తక నెపంతో మనదేశానికి వచ్చి బ్రిటిష్వారు క్రమంగా మనదేశాన్నీ, మనదేశ సంపదనూ, కబళించి వేశారు.

ఈ) సంగెం లక్ష్మీబాయి రచనా విధానం ఎట్లా ఉన్నది?
జవాబు:
సంగెం లక్ష్మీబాయి తెలుగు పండితురాలు. సుప్రసిద్ధ దేశభక్తురాలు. ఈమె రచనా శైలి సంస్కృతాంధ్రపద సమ్మేళనంతో అనుప్రాసలతో అద్భుతంగా ఉంది. ఆమె రచనలో దేశభక్తి, బ్రిటిష్ వారిపై ద్వేషం అడుగడుగునా తొంగిచూస్తున్నాయి.

ఆనాడు దేశప్రజలు సంతోషంగా ఉరికంబాలెక్కారని ప్రజల దేశభక్తిని ఈమె ప్రశంసించింది. రచనలో మంచి పదబంధాలు ప్రయోగించింది. “ఉడుకు నెత్తురు ప్రవహించేలా”, “వీరావేశంతో జేజేలు కొట్టు” – “బాలుడి మరణం తల్లికీ, స్వదేశీయులకూ రంపపు కోత” – “వంటి మాటలు రాసింది. బ్రిటిష్ వారివి, కర్కశ హృదయాలన్నది. వారు పచ్చి నెత్తురు త్రాగే కిరాతకులన్నది. మన స్వదేశరాజులు దేశాన్ని బ్రిటిష్ వార్కి ధారాదత్తం చేశారని బాధపడింది.

ప్రపంచం. మారినా, మన భారతీయులు ఇంకా అజ్ఞానంలో మ్రగ్గుతున్నారనీ, కరవు కాటకాలు మారెమ్మలా ఊళ్ళమీద పడి ఊడ్చేశాయనీ, మంచి అనుప్రాసలతో ఈమె రచన సాగింది.

మన ప్రాచ్యదేశం అంతా అప్రాచ్యమని, పాశ్చాత్యులు నాగరికత కలవారని భారతీయులను తక్కువ చూపు చూసిన బ్రిటిష్ వారిని, ఈమె పరాన్న భుక్కులని ఎగతాళి చేసింది.

మనకు స్వాతంత్ర్యం, మన హక్కుల సంరక్షణకేకాక, బాధ్యతాయుత ప్రవర్తనకూ, కర్తవ్యపాలనకూ లభించిందని మనకు ఈమె గుర్తు చేసింది. లక్ష్మీబాయి రచనాశైలి ప్రభావవంతమైనది. చురుకైనది. పదబంధాలతో, తెలుగు నుడికారంతో సుందరంగా ఉంది.

2. కింది ప్రశ్నకు పది వాక్యాల్లో జవాబు రాయండి.

అ) స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు కన్నకలలు నిజం కావాలంటే మనకు లభించిన స్వాతంత్య్రాన్ని ఎట్లా సద్వినియో గించుకోవాలో విశ్లేషిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
మన భారతదేశ ప్రజలు కేవలం తమ హక్కులను రక్షించుకోడమే కాదు. బాధ్యతాయుతంగా ప్రవర్తించాలి. భారతదేశ ప్రజలు పాటించవలసిన విధులనూ, కర్తవ్యాన్నీ, నిర్దుష్టంగా నెరవేర్చాలి. భారత ప్రజలలో సమాజంపట్ల నిర్లిప్తత పనికి రాదు.

మనది ప్రజాస్వామ్య దేశం. మన ప్రజలు ఓటు హక్కును సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. మంచి శీలవంతమైన ప్రజా ప్రతినిధులను ఎన్నుకోవాలి. అవినీతిపరులైన లంచగొండులైన వారిని దూరంగా తరిమికొట్టాలి. ప్రతివ్యక్తి సంఘంలో జరిగే చెడ్డను ఎదిరించి పోరాడాలి. లంచగొండితనాన్ని రూపుమాపాలి.

“మన దేశంలో అపారమైన సహజ వనరులు ఉన్నాయి. వాటిని సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. శ్రమించి పనిచేయాలి. సోమరితనం కూడదు. దేశాభివృద్ధికి ప్రతివ్యక్తి తన వంతుగా కష్టించి పనిచేయాలి. స్వచ్ఛభారత్ వంటి కార్యక్రమాల్లో మనస్ఫూర్తిగా పాల్గొని, దేశాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దాలి.

వాతావరణ కాలుష్యాన్ని అరికట్టాలి. యువత శ్రద్ధగా చదువుకోవాలి. వృద్ధులను గౌరవించాలి. దేశభక్తి కలిగియుండాలి. దేశసంపదను కొల్లగొట్టే నీచులను తరిమికొట్టాలి.

ప్రతి భారతీయుడు పై విధంగా తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేరుస్తూ, బాధ్యతాయుతంగా ప్రవర్తిస్తే, స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల కలలు ఫలిస్తాయి.

3. కింది అంశం గురించి సృజనాత్మకంగా/ప్రశంసాత్మకంగా రాయండి.

అ) నేటి కాలంలో కూడా సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటి వారు ఎందుకు అవసరమో వివరిస్తూ వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల అవసరం

సంగెం లక్ష్మీబాయి, దుర్గాబాయి, వరలక్ష్మమ్మ వంటి దేశభక్తురాండ్రు ఆనాడు గాంధీ మహాత్ముని అడుగుజాడలలో నడచి, అహింసా పద్ధతిలో బ్రిటిష్ వారిపై స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాల్గొన్నారు. కారాగారాలలో నిర్బంధింపబడ్డారు. లక్ష్మీబాయి గొప్ప దేశభక్తురాలు. సాంఘిక సేవా పరాయణురాలు.

దుర్గాబాయి ఆంధ్ర మహిళాసభ ద్వారా స్త్రీల అభ్యున్నతికి ఎంతో కృషిచేసింది. వరలక్ష్మమ్మగారు, లక్ష్మీబాయిగారు ఎందరినో కార్యకర్తలను తయారుచేశారు. వినోబాభావే భూదానోద్యమ యాత్రలో లక్ష్మీబాయి పాల్గొంది. బ్రిటిష్ వారిని దేశం నుండి తరిమి వేయడంలో వీరు ప్రముఖపాత్ర వహించారు.

ఇటువంటి మహిళామణుల ఆవశ్యకత స్వతంత్ర భారతంలో ఎంతగానో ఉంది. స్త్రీల అభ్యున్నతికి, స్త్రీలకు చట్టసభల్లో రిజర్వేషన్ల సాధనకు, స్త్రీలపై జరిగే అత్యాచారాల నిరోధానికి, పెద్ద ఎత్తున దేశంలో ఉద్యమాలు జరగాలి.

స్వచ్ఛభారత్, బాలకార్మికుల నిరోధం, అవినీతి నిర్మూలనం, స్త్రీ విద్యాభివృద్ధి, స్త్రీలకు పురుషులతో సమానహక్కుల సాధన వంటి రంగాల్లో లక్ష్మీబాయి వంటి త్యాగధనులయిన మహిళామణుల సేవలు ఎంతో అవసరం. ప్రతి స్త్రీ, ప్రతి పురుషుడు మహనీయులయిన దేశభక్తురాండ్ర అడుగుజాడల్లో నడిస్తే, మన భారతదేశం సస్యశ్యామలమై, రామరాజ్యమై వర్ధిల్లుతుంది.

III. భాషాంశాలు

పదజాలం

1. కింది వాక్యాల్లో గీత గీసిన పదాలను ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.

అ) మనం మంచి చేస్తే, మనకూ మంచి జరుగుతుందని స్వానుభవం వల్ల తెలుసుకున్నాను.
జవాబు:
స్వానుభవము = తన అనుభవము
వాక్యప్రయోగం : స్వానుభవమును మించిన గుణపాఠము, వేరే ఉండదని నా నమ్మకము.

ఆ) తమ పిల్లలు ఉన్నతంగా ఎదగాలని తల్లిదండ్రులు పరితపిస్తూ ఉంటారు.
జవాబు:
పరితపిస్తూ = బాధపడుతూ
వాక్యప్రయోగం : జీవితమంతా బాధలతో పరితపిస్తూ బ్రతికే పేదవారిని ప్రభుత్వాలు ఆదుకోవాలి.

ఇ) బ్రిటిష్ వారు మనదేశ సంపదను కొల్లగొట్టి తీసుకొని పోయారు. ‘
జవాబు:
కొల్లగొట్టి = దోచుకొని
వాక్యప్రయోగం : దొంగలు ప్రజల సొమ్ములను కొల్లగొట్టి తీసుకుపోతారు.

2. కింది వికృతి పదాలకు ప్రకృతులను పాఠంలో వెతికి రాయండి.

ప్రకృతి   –   వికృతి
అ) గారవం  –  గౌరవం
ఆ) కత  –  కథ
ఇ) జీతం  –  జీవితము
ఈ) కఱకు  –  కర్కశము

వ్యాకరణాంశాలు

1. కింది పదాలను పరిశీలించి, అవి ఏ ఏ సంధులో గుర్తించి, పదాలను విడదీసి, సంధి సూత్రం రాయండి.

అ) మనకెందుకు = ………………………..
జవాబు:
మనకున్ + ఎందుకు – ఉకారవికల్ప సంధి
సూత్రము : ప్రథమేతర విభక్తి, శత్రర్థక చువర్ణములందున్న ఉకారానికి సంధి వైకల్పికముగానగు.

ఆ) విషాదాంతము = …………………………..
జవాబు:
విషాద + అంతము – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రము : అ, ఇ, ఉ, ఋ లకు అవియే అచ్చులు పరమైన సవర్ణదీర్ఘము ఏకాదేశంబగు.

ఇ) మేమెంత = …………………………..
జవాబు:
మేము + ఎంత – ఉత్వసంధి
సూత్రము : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధియగు.

ఈ) ఎవరికున్నాయి = …………………………………
జవాబు:
ఎవరికిన్ + ఉన్నాయి – ఇత్వసంధి
సూత్రము : ఏమ్యాదుల ఇకారమునకు సంధి వైకల్పికముగానగు.

ఉ) విచిత్రమైన = …………………………………
జవాబు:
విచిత్రము + ఐన – ఉత్వసంధి
సూత్రము : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధియగు.

2. కింది సమాస పదాలను పరిశీలించి, వాటికి విగ్రహవాక్యాలు రాసి, సమాసం పేరు రాయండి.

అ) మాతృదేశం = ……………………………..
జవాబు:
తల్లి యొక్క దేశం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఆ) కర్కశహృదయం = …………………………….
జవాబు:
కర్కశమైన హృదయము – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ఇ) సహాయనిరాకరణ = ……………………….
జవాబు:
సహాయమును నిరాకరించడం – ద్వితీయా తత్పురుష సమసం

ఈ) విప్లవసంఘం = ……………………………
జవాబు:
విప్లవకారుల యొక్క సంఘం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఉ) అశ్వత్థవృక్షం = …………………………..
జవాబు:
‘అశ్వత్థము’ అనే పేరుగల వృక్షము – సంభావన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ఊ) శాస్త్రదృష్టి = ……………………………..
జవాబు:
శాస్త్రము యొక్క దృష్టి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

యణాదేశ సంధి

* కింది పదాలను విడదీయండి. విడదీసిన పదాలను కలిపి, కలిగిన మార్పులను గమనించండి.
ఉదా :

గమనిక : పై మూడు రకాల ఉదాహరణల ద్వారా కింది అంశాలను గమనింపవచ్చు. ఇ, ఉ, ఋ లకు అసవర్ణములు కలిస్తే ఇ, ఉ, ఋ లకు ఆదేశంగా య్, వ్, ర్ లు అంటే, య, వ, ర, లు వస్తాయి. య, వ, ర, ల, లను ‘యణులు’ అని పిలుస్తారు. ‘యణులు’ ఆదేశంగా వచ్చే సంధి కాబట్టి ఇలా ఏర్పడిన సంధిని “యణాదేశ సంధి” అంటారు.

ఇ, ఉ, ఋ లకు, అసవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనపుడు, ‘యణులు’ ఆదేశంగా వస్తాయి.

అసవర్ణములు : అసవర్ణములు అంటే సవర్ణములు కాని అచ్చులు.
ఉదా : ‘ఇ’ కి, ఇ, ఈ లు కాకుండా, మిగిలిన (అ, ఆ, ఉ, ఊ, ఋ, ౠ, ఎ, ఏ, ఐ; ఒ, ఓ, ఔ) అచ్చులు అసవర్ణాచ్చులు.

అభ్యాసము : కింద ఇచ్చిన పదాలను విడదీసి, యణాదేశ సంధి అవునో కాదో పరిశీలించండి.

అ) అభ్యుదయం = …………………………
జవాబు:
అభి + ఉదయం = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘అభి’ అనే పదంలో చివర ‘ఇ’ ఉంది. దానికి ‘ఉ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమైంది కాన యణాదేశం వచ్చి, అభ్యుదయం అయ్యింది.

ఆ) గుర్వాజ్ఞ = ………………………
జవాబు:
గురు + ఆజ్ఞ = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘గురు’ అనే పదంలో చివర ‘ఉ’ అనే అచ్చు ఉంది. దానికి ‘ఆ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమై యణాదేశ సంధిలో ‘వ్’ వచ్చింది.

ఇ) మాత్రంశ = ………………………
జవాబు:
మాతృ + అంశ = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘మాతృ’ అనే పదంలో చివర ‘ఋ’ ఉంది. దానికి ‘అ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమయ్యింది. యణాదేశంగా ‘ర్’ వచ్చింది.

ఈ) మధ్వరి = ………………………………
జవాబు:
మధు + అరి = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘మధు’ అనే పదంలో చివర ‘ఉ’ ఉంది. దానికి అసవర్ణమైన అచ్చు ‘అ’ పరమై యణాదేశంగా ‘వ్’ వచ్చింది.

ఉ) స్వాగతం = …………………………….
జవాబు:
సు + ఆగతం = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘సు’ అనే పదంలో, చివర ‘ఉ’ అనే అచ్చు ఉంది. దానికి ‘ఆ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమైంది. యణాదేశంగా ‘ప్’ వచ్చింది.

ఊ) మీ పాఠ్యపుస్తకంలో యణాదేశ సంధికి సంబంధించిన పది పదాలు వెతికి రాయండి.
జవాబు:
యణాదేశ సంధులు:

1. ప్రత్యర్థులు = (ప్రతి + అర్థులు) – (నేనెరిగిన బూర్గుల – 2వ పాఠం)
2. అధ్యయనం = (అధి + అయనం) – (రంగాచార్యతో ముఖాముఖి – 4వ పాఠం)
3. ప్రత్యేకమైన = (ప్రతి + ఏకమైన) – (రంగాచార్యతో ముఖాముఖి – 4వ పాఠం)
4. ప్రత్యేక తెలంగాణ = (ప్రతి + ఏక) – (రంగాచార్యతో ముఖాముఖి – 4వ పాఠం)
5. ప్రత్యేకమైన శిక్షణ = (ప్రతి + ఏకమైన) – (దీక్షకు సిద్ధంకండి – 6వ పాఠం)
6. అత్యాచారము = (అతి + ఆచారము) – (ఉద్యమ స్ఫూర్తి – 8వ పాఠం)
7. అభ్యుదయం = (అభి + ఉదయం) – (వాగ్భూషణం – 10వ పాఠం)
8. అధ్యయనం = (అధి + అయనం) – (వాగ్భూషణం – 10వ పాఠం)
9. స్మృత్యర్థం = (స్మృతి + అర్థం) – (తీయని పలకరింపు – 12వ పాఠం)

ప్రాజెక్టు పని

స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో (లేదా) తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఇద్దరు, ముగ్గురు మహిళల వివరాలు సేకరించి, నివేదిక రాయండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం

కఠిన పదములకు – అర్థములు

I.

(83వ పేజి)

అర్థాలు :
నిర్లిప్తత = దేనినీ పట్టించుకోకపోడం
కాఠిన్యము = కఠినత్వము(కర్కశత్వము)
పరిధుల్ని = చుట్టుగోడలను (కంచెలను)
పరిమితంచేసికోవటం = కొలతపెట్టుకోడం ;
గడ్డ = నేల;
విభ్రాంతి = భ్రాంతి లేక భ్రమ
గాథలు = కథలు
సమర సంరంభం = యుద్ధ ఉత్సాహము
జీవితాహుతులకు (జీవిత + ఆహుతులకు) = ప్రాణాలను సమర్పించి నందులకు;
కడలినై = సముద్రమునై
ఘోషించాను = మ్రోతపెట్టాను (అఱచాను)
మాతృదేశ శృంఖలాలను = తల్లిదేశపు సంకెళ్ళను
వీరవాహిని = వీర సైన్యము
అలగా = కెరటంగా
స్వానుభవం (స్వ + అనుభవం) = స్వంత అనుభవం
నిర్లిప్తత = పట్టించుకోకపోడం
నిర్వీర్యత = పౌరుషం లేకపోవడం
సహాయనిరాకరణం = సహాయం చేయడానికి అంగీకరించకపోడం
పోరాటానికి = యుద్ధానికి ;

ప్రతీకారవాంఛ = ఎదురు దెబ్బతీయాలనే కోరిక ;
అహింసావాదులము = హింస పనికిరాదని చెప్పేవారము
తల్లడిల్లిపోవు = భయపడి కంపించిపోవు
అప్రూవరు (Approver) = ప్రభుత్వం తరఫున సాక్షి
ప్రోద్బలం = పెద్దబలము ; (ప్రేరణ)
శతవిధాల = వంద విధాలుగా (అనేక విధాలుగా)
విఫలులైనారు = ప్రయత్నం ఫలించని వారు అయ్యారు.
నిర్జన ప్రదేశానికి = మనుష్యులు లేని చోటుకు ;
నమోదు అవడం = చేరడం

84వ పేజీ

ఉప్పెనలా = తుపానులా ;

II.

చర్యలు = చేసే పనులు
విషాదాంతం (విషాద + అంతం) = చివరకు దుఃఖాన్ని తెచ్చేవి;
ఘోరమైన = భయంకరమైన
దారుణాలు = క్రూరకృత్యాలు
ప్రతినిత్యం = ప్రతిరోజు
బహిష్కరణోద్యమం (బహిష్కరణ + ఉద్యమం) = వెలివేయాలనే పోరాటం ;
సవాలుచేస్తూ = ఇది ఏమిటని నిలదీసి అడుగుతూ;
సత్యాగ్రహులు = సత్యాగ్రహ ఉద్యమకారులు
విరమించుకోమని = మానుకొమ్మని
ప్రాధేయపడ్డారు = బ్రతిమాలారు
హాస్పిటల్ (Hospital) = వైద్యశాల
స్తంభించిపోయారు = మొద్దుబారిపోయారు (స్తంభంలా బిగిసిపోయారు)
పరితపించిపోవు = మిక్కిలి బాధపడిపోవు
అండదండలు = సహాయములు;

విచ్చలవిడిగా (విడిగా + విడిగా) = ఇష్టం వచ్చినట్లుగా
దారుణానికి = క్రూరకృత్యానికి
గంధపుష్పాక్షతలు = గంధము, పుష్పములు, అక్షతలు ;
వీరావేశం (వీర + ఆవేశం) = పరాక్రమపు పొంగు
దుర్మరణానికి = అకాలమరణానికి
సానుభూతి = దుఃఖాన్ని వెల్లడించడం.
చెల్లాచెదరు = అటుఇటుపోవు
పికెటింగు (Piqueting) = పోలీసులను రానీకుండా అడ్డుకోడం
శ్రేణి = గుంపు
నిరసనవ్రతం = నిరాహారదీక్ష
అసువులు కోల్పోవు = ప్రాణాలు పోగొట్టుకొను;
పాలకుడు = పాలనాధికారి
గడగడలాడించింది = వణికించింది
కర్కశహృదయాల్ని = కఠినమైన మనసులను
రంపపు కోత = అంపముతో కోసినట్లు నొప్పి కలగడం ;

85వ పేజి

అత్యాచారాలు = అనుచిత ప్రవర్తనలు
ప్రబలిపోవు = ఎక్కువగు
అట్టుడికినట్లు ఉడకడం = ఒక విషయమై పెద్ద గగ్గోలు ఏర్పడం
కిరాతకులు = మ్లేచ్ఛ జాతీయులు
తోచేవారు = కనబడేవారు
అధోగతిపాలగు = కిందికి పతనమగు
నిట్టూర్చడం = నిట్టూర్పులు వదలడం
ధారాదత్తం చేయు = దానంగా ఇవ్వడం (వట్టినే ఇవ్వడం)
కొల్లగొట్టి = దోచుకొని
అనాగరికులు = నాగరికత లేనివారు
పరిగణిస్తూ = లెక్కిస్తూ
అడపాదడపా = అప్పుడప్పుడు

వసతులు = ఆనుకూల్యములు (సుఖములు)
అజ్ఞానంలో మ్రగ్గు = తెలివితక్కువలో అణిగి యుండు
కాటకములు = కరవులు,
మారెమ = అమ్మవారు ;
ఊడ్చేస్తూ ఉండడం = తుడిచిపెట్టేయడం
ఛాందసాచారాలు (ఛాందస + ఆచారాలు) = లోకజ్ఞానంలేని ఆచారాలు
ప్రవచిస్తూ ఉంటే = చెపుతూ ఉంటే
వ్యాధిగ్రస్తము = రోగంతో ఆక్రమింపబడినది

III.

186 వపేజీ

సుభిక్షం = మంచివర్షం పడి, పంట బాగా పండి ఆహారం, ఆరోగ్యం సమృద్ధిగా ఉండడం
అగ్ని రగులు = అగ్ని ప్రజ్వరిల్లు
గలకపోతే = ప్రజ్వరిల్లకపోతే
హారిబుల్ (Horrible) = భయంకరమైన, దారుణమైన
నిరు పేదలు = మిక్కిలి బీదవారు
పరిహసిస్తూ ఉంటే = వేళాకోళం చేస్తూ ఉంటే
లజ్జాకరంగా = సిగ్గుపుట్టేటట్లుగా
కాలగమ్యాలకు = కాలగమనమునకు (కాలం నడకకు)
సంకేతము = చిహ్నము, గుర్తు
అశ్వత్థ వృక్షం = రావి చెట్టు
ఉష్ణదేశం = వేడిదేశం
నరాలపుష్టి = నరాల బలము
నిపుణులు = నైపుణ్యం గల నేర్పరులు
అనుబంధం = సంబంధం
ఆధ్యాత్మిక భావనలు = పరమాత్మ సంబంధమైన ఆలోచనలు
దైనందిన జీవితం = నిత్యజీవితం
కుప్పించి = గుప్పించి ;
కాలహరణ = కాలం ఖర్చుకాకుండా
ప్రాచ్యము = తూర్పుదేశాల ప్రాంతం
అప్రాచ్యము = పాశ్చాత్యదేశాల ప్రాంతం
ప్రాచ్యులు = తూర్పుదేశస్థులు
పరాన్నభుక్కులు (పర + అన్నభుక్కులు) = ఇతరుల అన్నాన్ని తినేవారు
ఛాందసాచారాలు = లోకజ్ఞానం లేని ఆచారాలు
దిక్కుకానక = దిక్కు కనబడక

సంతోషాస్పదం (సంతోష + ఆస్పదం) = సంతోషం కల్గించేది
సంరక్షణార్థము = సంరక్షించుకోడం కోసం
బాధ్యతాయుత ప్రవర్తన = బాధ్యతతో కూడిన నడవడి
కర్తవ్యపాలన = చేయవలసిన పనిని చేయడం
స్ఫురణ = స్ఫూర్తి (ప్రేరణ)
కొరవడటమే = లోపించటమే
హేతువు = కారణము
స్వార్ధపరులు = తమ బాగును మాత్రమే కోరుకొనేవారు
సాంఘిక బాధ్యత = సంఘం ఎడల బాధ్యత
శోచనీయంగా = విచారింపవలసినదిగా

పాఠం ఉద్దేశం

నేనొక్కడిని బాగుంటే చాలు ఎవరు ఏమైతే నాకెందుకు ? అనే స్వార్థం సమాజంలో రోజు రోజుకు పెరిగిపోతున్నది. సామాజిక అభివృద్ధిని కోరుకునే సహృదయత చాలా వరకు కరువైంది. త్యాగాల పోరాటాల ఫలితంగా లభించిన స్వాతంత్య్ర లక్ష్యం నెరవేరడం లేదు. సామాజిక బాధ్యతతో నైతికతతో మనమందరం జీవించినప్పుడే స్వాతంత్య్రానికి సార్థకత లభిస్తుందని చెప్పటమే ఈ పాఠం ఉద్దేశం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ఈ పాఠం ‘ఆత్మకథ’ అనే ప్రక్రియకు చెందినది. ఒక వ్యక్తి తన జీవిత విశేషాలను, ఒక గ్రంథంగా రాస్తే, అది ”ఆత్మకథ’ అవుతుంది. దీనినే స్వీయచరిత్ర అని కూడా పిలుస్తారు. ఇందులో రచయిత అనుభవాలే కాక, సమకాలీన విశేషాలు, ఆనాటి ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంఘిక పరిస్థితులు కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇవి చదివిన వారికి, మంచి ప్రేరణను కలిగిస్తాయి. ఆత్మకథలు, ఉత్తమ పురుష కథనంలో సాగుతాయి.

ప్రస్తుత పాఠ్యభాగం, సంగెం లక్ష్మీబాయి రాసిన “నా జైలు జ్ఞాపకాలు – అనుభవాలు” అనే ఆత్మకథలోనిది.

రచయిత్రి పరిచయం

పాఠం : ‘ఉద్యమ స్ఫూర్తి’

రచయిత్రి : సంగెం లక్ష్మీబాయి

దేని నుండి గ్రహించబడినది : రచయిత్రి రాసిన “నా జైలు జ్ఞాపకాలు – అనుభవాలు” అనే ఆత్మకథ నుండి గ్రహించబడినది.

జన్మస్థలము : ఈమె మేడ్చల్ జిల్లాలోని ‘ఘటకేశ్వరం’ అనే గ్రామంలో జన్మించింది.

జననమరణాలు : జననము 27-07-1911. మరణము 1979 వ సంవత్సరం

ఉద్యోగం : హైదరాబాదు నారాయణగూడ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల వార్డెనుగా, తెలుగు పండితురాలిగా ఈమె పనిచేసింది.

పదవులు : ఈమె బూర్గుల రామకృష్ణారావు మంత్రివర్గంలో విద్యాశాఖ ఉపమంత్రిగా పనిచేశారు. ఈమె 1957 నుండి 1971 వరకు 15 సంవత్సరాలు లోక్సభ సభ్యురాలుగా ఉన్నారు.

పాల్గొన్న ఉద్యమాలు :

1. గాంధీజీ పిలుపుతో ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొని, జైలుకు వెళ్ళిన మొదటి తెలంగాణ మహిళ ఈమె.
2. 1951లో తెలంగాణలో వినోబాభావే చేసిన భూదానోద్యమ యాత్రలో పాల్గొన్న ప్రథమ మహిళ ఈమె.

ప్రవేశిక

చిన్నతనంలో తల్లిని, వివాహమైన కొంత కాలానికే భర్తను కోల్పోయినా లక్ష్మీబాయి నిరాశ పడలేదు. తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా ఎన్నో కష్టాలను ఓర్చి చదువుకొన్నది. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొనటం, స్త్రీల అభ్యున్నతికి కృషిచేయడం కోసమే తాను జీవించాలని భావించిన మహనీయురాలు సంగెం లక్ష్మీబాయి.

తన జీవిత విశేషాలు, తాను చూసిన స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని కండ్లకు కట్టినట్లు, మనకు స్ఫూర్తిని కలిగించేటట్లు రాసింది. ఆనాటి స్వాతంత్ర్యోద్యమ సంఘటనలు కొన్ని ఈ పాఠం చదివి తెలుసుకుందాం.

These TS 9th Class Telugu Important Questions 11th Lesson వాయసం will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 11th Lesson Important Questions వాయసం

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నకు ఐదు వాక్యాలలో జవాబు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘స్వర ప్రాణుల పట్ల దయగలిగి ఉండాలి’ ఎందుకు ?
జవాబు:
ప్రకృతిలో భగవంతుడు పుట్టించిన ప్రాణులన్నీ విలువైనవే. వేటి విలువ వాటికి ఉంటుంది. ప్రాణులన్నీ ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛగా జీవించాలి. మనం ప్రతి ప్రాణినీ, వాటి ప్రత్యేకతలను అనుసరించి ఆదరించాలి. ప్రాణులన్నిటి యందూ దయ కలిగి ఉండాలి. స్వార్థచింతనతో స్వలాభాన్నే చూసుకోవడం వల్ల తోటి ప్రాణులకు హాని కలుగుతుంది. మనకు సాయం చేసే పశుపక్ష్యాదులను చులకనగా చూడకుండ, వాటిపట్ల ఆదరణ చూపాలి. ప్రాణుల ఆకారాన్ని బట్టి, అరుపును బట్టి కాక వాటిపైన అభిమానాన్ని చూపాలి.

ఆ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
“కాకి నలుపు కలుషితమైనది కాదు’ ఎందుకో వివరించండి. (లేదా) ప్రతి ప్రాణికి తనదైన ప్రత్యేకత ఉంటుంది. ‘వాయసం’ పాఠం ఆధారంగా కాకి ప్రత్యేకతలు తెలుపండి. (లేదా) కాకి విశిష్టతను సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు:
కాకి మానవులకు మంచి ఉపకారం చేసే పక్షి. కాకులు జనావాసాల నుండి చెత్తాచెదారాన్నీ, మలిన పదార్థాలనూ దూరంగా తీసుకుపోతాయి. ఆ విధంగా కాకులు మన పరిసరాల పరిశుభ్రతకు తోడ్పడుతున్నాయి.

మనం కాకిని చీదరించుకుంటాం అయినా అది నొచ్చుకోదు. అన్న కొడుకు తన పినతండ్రిని, ‘కాక కాక’ అని ప్రేమతో పిలిచినట్లుగా, కాకి ‘కాక’ అని అరుస్తుంది. అది తెలియక కలుపుగోలుతనం లేని మనం, కాకిని చీదరించుకుంటాము.

నిజానికి పాపాత్ముడి మనస్సులో పేరుకుపోయిన నలుపు కంటె, కాకి నలుపు కలుషితమైనది కాదు. శ్రీకృష్ణుడు నలుపు. ఈశ్వరుని కంఠం నలుపు. చంద్రుడి ముఖంలో మచ్చ నలుపు. మనుష్యుల తలలు నలుపు. అటువంటప్పుడు, కాకి నలుపును అసహ్యించుకోడం అనవసరం. అది తప్పు.

కాకి మన ఇళ్ళమీద వాలి, మన క్షేమ సమాచారాన్ని అడుగుతుంది. మనం చీదరించుకున్నా, కాకి మన ప్రాణ స్నేహితుడిలా : వచ్చిపోవడం మానదు కాకిని మనం చీదరించి కొట్టినా, కాకి ఏ మాత్రం విసుక్కోదు. రాయబారివలె చుట్టాలు మన ఇంటికి వస్తున్నారన్న వార్తను తెస్తున్నట్లుగా గొంతు చింపుకొని తన నోరు నొప్పిపెట్టేటట్లు అరుస్తుంది.

ఎప్పుడో ఏడాదికొకసారి వచ్చి కూసే కోయిలను మనం మెచ్చుకుంటాం. అదే రోజూ వచ్చి మనలను పలుకరించే కాకిని మనం చులకనగా చూస్తాం. కాని కాకి నిజానికి మనకు ప్రాణస్నేహితుడిలాంటిది.

ప్రశ్న 2.
‘నలుపంటే ఈసడించుకోవద్దు’ నలుపు లోకమంతటా ఉన్నది. దీనిని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
చెడును నల్లని రంగుతోనూ, మంచిని స్వచ్ఛమైన తెల్లని రంగుతోనూ కవులు పోలుస్తారు. ఇది కేవలం పోలిక మాత్రమే. నిజానికి నలుపు రంగు స్థిరమైనది. శాశ్వితమైనది. మిగిలిన రంగులవలె రంగులు మారే గుణం లేనిది నలుపు. సంఘంలో నలుపురంగు పట్ల చులకన భావం ఉంది. అలా నలుపుపై వ్యతిరేక భావం తగదు:

నల్లనైన వర్ణంతో ఉండే మహావిష్ణువు సకల లోకాల్లో పూజింపబడేవాడై వెలయలేదా ? విషాన్ని తాగి నల్లబడిన కంఠంతో వింతగా కనిపించినా, పరమశివుడు శుభకరుడని కీర్తింపబడలేదా ? అందమైన చంద్రుని ముఖంలో నల్లని మచ్చ ఉన్నా, చంద్రుడు చల్లని వెన్నెలలు కురిపించడం లేదా ? మనుషుల తలలు నలుపు. చీకటిదారులు నలుపు.

ఆకాశం, నీరు, రాత్రి, నీడ నలుపు. మాయలో పడిపోయి పొర్లాడే మాయావి అయిన వ్యక్తి నలుపు. చీకటి మయమైన మనిషి అజ్ఞానం కూడా నలుపు. అలాంటప్పుడు నల్లధనాన్ని అసహ్యించుకోవడం ఎందుకు ? ఇలా ఆలోచించగలిగినప్పుడు వర్ణభేదం ఉండదు. మన జీవితంలో, శరీరంలో ఉన్న నలుపును చూసి కూడా నలుపును ఈసడించుకోవడంలో అర్థం లేదు.

ప్రశ్న 3.
“సృష్టిలో ప్రతిజీవి విలువైనదే” సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
ప్రకృతిలో భగవంతుడు పుట్టించిన ప్రాణులన్నీ విలువైనవే. వేటి విలువ వాటికి ఉంటుంది. ప్రాణులన్నీ ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛగా జీవించాలి. మనం ప్రతి ప్రాణినీ, వాటి ప్రత్యేకతలను అనుసరించి ఆదరించాలి. ప్రాణులందరి యందు దయ కలిగి ఉండాలి. సృష్టిలో ప్రతి జీవికి దానికంటూ కొన్ని ప్రత్యేకతలు ఉంటాయి. కాకి రూపం, స్వరం కనులవిందు, వీనుల విందు కానప్పటికి, అది ఎంగిలి మెతుకులు ఏరుకొనితిని, ఆ ప్రదేశాన్ని శుభ్రం చేస్తుంది.

ఎంత చేసినా పాపం కాకిని ఎవరూ గౌరవంగా చూడరు. విశ్వాసానికి మారుపేరైన కుక్క రేయింబవళ్ళు కుక్క కాపలాకాసి యజమానిని రక్షిస్తుంది. అటువంటి ఆ కుక్కకు ఎంగిలి మెతుకులే దిక్కు గోడల మీద తిరిగే బల్లి దోమలను తిని మనల్ని దోమకాటు నుండి కాపాడుతుంది. దానిపట్ల మనం చూపుతున్న కృతజ్ఞత ఏది ? బల్లి మీద పడితే (పొరపాటున) తలస్నానం చేయాలని, కష్టాలని భావిస్తాము. పొద్దున్నే నిద్రలేపే కోడిని, నిద్రలేచి కూర చేసుకొని తింటున్నాము. ఇలా మేక, గేదె, ఆవు ఇంకా అనేక పక్షులు ప్రధానంగా మనుష్యుల వలనే అంతరించిపోతున్నాయి. కనుక ‘సృష్టిలో ప్రతిజీవి విలువైనదే’ అన్న విషయాన్ని గుర్తెరిగినపుడే జీవరాశుల జీవనానికి సహకరించిన వారౌతాము.

ప్రశ్న 4.
వాయసం పాఠం ద్వారా కాకి గొప్పతనాన్ని తెలుసుకున్నావు కదా, అలాగే చీమ. గొప్పతనాన్ని వివరించుము.
జవాబు:
చీమలు సంఘజీవులు. ఎప్పుడూ బారులు బారులుగా వెళుతుంటాయి. ఎక్కడ ఆహారపు పదార్థం ఉన్నట్టు పసిగట్టినా చట్టుక్కున అక్కడికి వెళతాయి. తమ బరువు కన్నా ఎన్నో రెట్లు బరువున్న ఆహార పదార్థాన్ని కష్టపడి చాలా దూరం వెతుకుతూ ఆహారాన్ని మోస్తూ, బారులుగా పుట్టలోకి తెస్తాయి. కొత్త ప్రదేశాలకు వెళ్ళినపుడు ఒక్కొక్కసారి మనమయినా దారి తప్పుతాము గానీ, చీమలు మాత్రం దారి తప్పకుండా మళ్ళీ తమ పుట్టలోకే వచ్చేస్తాయి.

అవి దారిని గుర్తుపెట్టుకోవడానికి ఒక రకమైన జిగురుని దారి వెంట వదులుకుంటూ వెళతాయి. తిరిగి వచ్చేటప్పుడు ఆ జిగురును వాసన చూసుకుంటూ తికమక పడకుండా నేరుగా వస్తాయి. అందుకే అవి వరుసగా వస్తుంటాయి. అవి వెళ్ళేదారిలో ఏదైనా నీటి ప్రవాహం లాంటిది సంభవించినపుడు అవి వందలాదిగా కలిసి ఉండచుట్టుకొని దొర్లుకుంటూ సురక్షితంగా వచ్చేస్తాయి. చీమలు ఎత్తు నుండి పడినా వాటికి దెబ్బ తగలదు. కారణం చీమలలాంటి తేలిక జీవుల విషయానికొస్తే వాటిపై పనిచేసే గురుత్వాకర్షణ బలం, గాలి నిరోధక శక్తి చాలా వరకు సమానంగా ఉండటం వల్ల అవి సమవేగంతో నేలను చేరతాయి. అందువల్ల వాటికి హాని జరుగదు.

భూమి మీద జీవనం సాగించిన తొలిప్రాణి చీమ. సూర్యుని నుండి ఒక అగ్ని శకలం వేరుపడి కొన్ని కోట్ల సంవత్సరాల తర్వాతకది చల్లబడి భూమిగా ఏర్పడిందని చెబుతారు. భూమిపైన కాసే ఎండకే మనం ఎంతో బాధపడతాం కదా ! భూమిలోపల జీవించే చీమ ఎంతో వేడిని తట్టుకోగల శక్తి గలదని తెలుస్తున్నది. అల్పప్రాణియైన ఎంతో తెలివైనదిగా చీమను గుర్తించాలి మనం.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు:

1. కాకి బలగం : దుర్యోధనుని కాకి బలగం అంతా ఉత్తరుని పెండ్లికి తరలివెళ్ళారు.
2. కాకిపిల్ల కాకికి ముద్దు : కాకిపిల్ల కాకికి ముద్దన్నట్లు రాము గీసిన బొమ్మలు రాముకి నచ్చుతాయి.
3. కాకిగోల : చెట్లు కింద పిల్లల కాకిగోల ఏమిటా ? అని ఆరాతీస్తే కోతి వచ్చిందిట.
4. మసిబూసి మారేడు కాయ : పరీక్షల వేళ ప్రాజెక్టు రికార్డును మసిబూసి మారేడుకాయ చేసినట్లు స్టిక్కర్లతో గోపి ఆకర్షణగా తయారుచేశాడు.
5. గావుకేకలు : పూతన పెట్టిన గావుకేకలకు వ్రేపల్లె జనమంతా ఉలిక్కిపడ్డారు.
6. ప్రాణసఖుడు : శ్రీకృష్ణునికి – అర్జునుడు వలే దుర్యోధనునికి – కర్ణుడు ప్రాణసఖుడేగాని స్వామిభక్తి ఎక్కువ.
7. ఏకరువు పెట్టు : ఎన్నో ఏళ్ళకు ఊరికి వచ్చిన మిత్రుడికి గోపి ఊరి సంగతులన్నీ ఏకరువు పెట్టాడు.
8. కలుపుగోలుతనం : సాధారణ జనంలో ఉన్నంత కలుపుగోలుతనం ధనిక కుటుంబాలలో కూడా కనిపించదు.
9. బంధుజనం : చుట్టాలు – మా బంధుజనం ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలలోనే కాలం గడుపుతున్నారు.

II. అర్థాలు :

ప్రశ్న 1.
“వెన్నుడు” అనే పదానికి అర్థం
A) వెన్ను కలవాడు
B) విష్ణువు
C) శివుడు
D) ఇంద్రుడు
జవాబు:
B) విష్ణువు

ప్రశ్న 2.
సొమ్ము, ధనము – అనే అర్థం గల పదము
A) రూపాయి
B) పాడిపంటలు
C) లిబ్బులు
D) మబ్బులు
జవాబు:
C) లిబ్బులు

ప్రశ్న 3.
చెట్టు మీద “బలిపుష్టము” కాకా అని అరిచింది
A) పుష్టి బలం
B) పాప ఫలం
C) రామచిలుక
D) వాయసము
జవాబు:
D) వాయసము

ప్రశ్న 4.
“ప్రేమ” అనే అర్థం గల పదం
A) కులుక
B) పెరిమ
C) తియ్యని
D) కమ్మని
జవాబు:
B) పెరిమ

ప్రశ్న 5.
“చుక్కల దొర” అంటే అర్థం
A) సూర్యుడు
B) చంద్రుడు
C) ముగ్గు
D) రాముడు
జవాబు:
B) చంద్రుడు

ప్రశ్న 6.
అమావాస్య నాటి ఇరులు భయపెడతాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) రాత్రులు
B) చీకట్లు
C) నక్షత్రాలు
D) ఆకాశం
జవాబు:
B) చీకట్లు

ప్రశ్న 7.
పక్క చూపులు చూచు కపట చిత్తులు మెచ్చరు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) దయ
B) జాలి
C) మోసం
D) స్వార్థం
జవాబు:
C) మోసం

ప్రశ్న 8.
లోకాన దీనుల శోకాల కన్నీటి గాథలేకరువు పెట్టుదువు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) బాధ
B) కథ
C) నవల
D) వ్యాసం
జవాబు:
B) కథ

ప్రశ్న 9.
మోసంతో మసిబూసి, మారేడుకాయ జేసేవాడు ఖలుడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) నీచుడు
B) మనిషి
C) రాక్షసుడు
D) మంచివాడు
జవాబు:
A) నీచుడు

ప్రశ్న 10.
లొట్టి మీద కాకిలాగ వాగుతున్నావు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) లొట్ట
B) చెట్టు
C) ఒక పిట్ట
D) కల్లుకుండ
జవాబు:
D) కల్లుకుండ

III. ప్రకృతి, వికృతులు :

ప్రశ్న 1.
పక్షము – అనే పదానికి వికృతి
A) పక్షి
B) పచ్చము
C) పక్క
D) పాట
జవాబు:
C) పక్క

ప్రశ్న 2.
అంచ – అనే పదానికి ప్రకృతి
A) హంస
B) యంచ
C) రాజపులుగు
D) మంచం
జవాబు:
A) హంస

ప్రశ్న 3.
విష్ణుడు – అనే పదానికి వికృతి
A) కృష్ణుడు
B) వెన్నుడు
C) విషువత్తు
D) వ్యాసుడు
జవాబు:
B) వెన్నుడు

ప్రశ్న 4.
సాయంకాలం గీము వదలి వెళ్ళవద్దు – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) వరండా
B) గృహము
C) భూగృహము
D) గ్రహము
జవాబు:
B) గృహము

ప్రశ్న 5.
” సేమము” అనే పదానికి వికృతి
A) క్షేమము
B) చేమము
C) ధామము
D) సేకరణ
జవాబు:
A) క్షేమము

ప్రశ్న 6.
అందరి దృష్టి అతడి మీదే – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) దిస్టి
B) ద్రుష్టి
C) దుష్టు
D) శ్రేష్ఠము
జవాబు:
A) దిస్టి

ప్రశ్న 7.
చుక్కల దొరలోన ముక్కున నలుపున్న చల్లని వెన్నెల జల్లులిడడె – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) నక్షత్రం
B) తార
C) శుక్ర
D) బొట్టు
జవాబు:
C) శుక్ర

ప్రశ్న 8.
విసఫు మేతరి గొంతు విడ్డూరమగు నలుపున్నను శివుడంచు బొగడబడడె – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) వింత
B) ఆశ్చర్యం
C) అబ్బురం
D) విడ్వరం
జవాబు:
D) విడ్వరం

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
వాయసము – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు కానివి.
A) ధ్వాంక్షము, కాకి, కాకము
B) బలిపుష్టము, మౌకలి
C) ఆత్మఘోషము, కరటము
D) గేహము, జటాయువు
జవాబు:
D) గేహము, జటాయువు

ప్రశ్న 2.
“గృహం” అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ఇల్లు, కొంప, గేహము
B) భవనము, తిన్నె
C) గది, వంటఇల్లు
D) కోట, పేట
జవాబు:
A) ఇల్లు, కొంప, గేహము

ప్రశ్న 3.
సంతోషంగా ఉండటమే వ్యక్తిబలం – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) హర్షం, ముదము, ప్రమోదం
B) సంతసం, మాత్సర్యం
C) మంద్రము, తంద్రము
D) స్మితము, దరహాసము
జవాబు:
A) హర్షం, ముదము, ప్రమోదం

ప్రశ్న 4.
ముల్లు – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) గడియారం, గంట
B) విల్లు, కుశ
C) కంటకము, ములికి
D) సూది, చాలు
జవాబు:
C) కంటకము, ములికి

ప్రశ్న 5.
మాంసము – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) కరకుట్లు, భక్ష్యము
B) పలలము, ఆమిషము
C) కుక్కురము, మేషము
D) బొబ్బర, మాంసలము
జవాబు:
B) పలలము, ఆమిషము

ప్రశ్న 6.
వాయసముల నలుపు రోయనేల – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) కాకి, కుక్క
B) ధాంక్షము, బలిపుష్టం
C) వాయసం, వాసం
D) కరటం, కటకం
జవాబు:
B) ధాంక్షము, బలిపుష్టం

ప్రశ్న 7.
ఆకాశం, నీరు, రాత్రి, నీడ నలుపు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) గగనం, ఘనం
B) అంబరం, వస్త్రం
C) నింగి, ఆకసం
D) అంతరిక్షం, భక్షం
జవాబు:
C) నింగి, ఆకసం

ప్రశ్న 8.
అంధకారమైన అజ్ఞానం నలుపు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) రజని, రాత్రి
B) చీకటి, తిమిరం
C) తమస్సు, తపస్సు
D) ధ్వస్తం, ధ్వంసం
జవాబు:
D) ధ్వస్తం, ధ్వంసం

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
“కాక” అనే పదానికి నానార్థాలు
A) కాకుండా, కోక
B) చిన్నాన్న, వేడిమి
C) కాకి అరుపు, నలుపు
D) తూర్పు, వెన్నుడు
జవాబు:
B) చిన్నాన్న, వేడిమి

ప్రశ్న 2.
కాకికి ఆహారము బలిగా ఇచ్చిన అన్నం – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) అంబలి, చెంబలి
B) ఒక రాజు, మేలు
C) ఒక చక్రవర్తి, అర్పణం, యమదండం
D) బలిపీఠం, కంబళి
జవాబు:
C) ఒక చక్రవర్తి, అర్పణం, యమదండం

ప్రశ్న 3.
చిరజీవి – అనే పదానికి నానార్థాలు
A) చిరంజీవి, కాకి
B) విష్ణువు, కాకి
C) తక్కువ వయసు, ఒక జీవి
D) మరణం లేనివాడు, మార్కండేయుడు
జవాబు:
B) విష్ణువు, కాకి

ప్రశ్న 4.
ఆత్మఘోషమా ! చిరజీవివై వెలుంగు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) బుద్ధి, తెలివి
B) మనస్సు, పరమాత్మ
C) దేహం, కాయం
D) జీవుడు, జీవి
జవాబు:
B) మనస్సు, పరమాత్మ

ప్రశ్న 5.
నోరు నొవ్వంగనే రాయబారమేమొ తెచ్చు వార్తలో చుట్టాలు వచ్చు కబురో – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) సమాచారం, విషయం
B) నడత, నడక
C) భాషణం, మిరప
D) వృత్తాంతం, నడత
జవాబు:
A) సమాచారం, విషయం

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
తిరుగుచుండునది – అను వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) ద్రిమ్మరి
B) జులాయి
C) వాయసం
D) తిరుగలి
జవాబు:
C) వాయసం

ప్రశ్న 2.
కాకా అని తన పేరునే అరిచేది అను వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) కోకిల
B) ఆత్మఘోషము
C) చినాన్న
D) వాయి
జవాబు:
B) ఆత్మఘోషము

ప్రశ్న 3.
“పాషండుడు” అనే పదానికి సరియైన ఉత్పత్తి
A) పాపములను పోగొట్టువాడు
B) సంసార బంధాలకు అనుగుణంగా శాస్త్రమును వాడుకొనేవాడు
C) పాప కర్మలు చేయువాడు
D) రాయి వంటి మనస్సు కలవాడు
జవాబు:
B) సంసార బంధాలకు అనుగుణంగా శాస్త్రమును వాడుకొనేవాడు

ప్రశ్న 4.
విషమును మింగినవాడు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదము
A) విసపు మేతరి
B) సర్పరాజు
C) శాంతుడు
D) సోక్రటీసు
జవాబు:
A) విసపు మేతరి

ప్రశ్న 5.
మౌకలి – అనే పదానికి సరైన వ్యుత్పత్తి
A) మూకలునికి సంబంధించినది
B) ఎంగిలి తినేది
C) ‘క’ అని పలికేది
D) మాంసం తినేది.
జవాబు:
A) మూకలునికి సంబంధించినది

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత పద్యాలు

ప్రశ్న 1.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన నాలుగు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

ఆచార్యున కెదిరింపకు
బ్రోచినదొర నింద సేయబోకుము కార్యా
లోచనము లొంటి జేయకు
మాచారము విడువబోకుమయ్య కుమారా !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. ఎవరిని ఎదిరింపరాదు ?
జవాబు:
ఆచార్యుని (గురువును) ఎదిరింపరాదు.

2. ఎవరిని నింద చేయకూడదు ?
జవాబు:
కాపాడిన (రక్షించిన) వారిని నిందచేయకూడదు.

3. వేటిని ఒంటరిగా చేయకూడదు ?
జవాబు:
పనులకై చేయు ఆలోచనలు ఒంటరిగా చేయకూడదు.

4. విడిచిపెట్టకూడనిది ఏది ?
జవాబు:
మంచి నడవడిని విడిచిపెట్టకూడదు.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది కుమార శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 2.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

వినదగు నెవ్వరు చెప్పిన
వినినంతనె వేగపడక విషయ మెరుగుచున్
కనికల్ల నిజము దెలియుచు
మనవలె మహితాత్ముడుగను మరువక ఎపుడున్.

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. చెప్పినది ఎట్లు వినవలెను ?
జవాబు:
చెప్పినది తొందరపడకుండా విషయమును తెలిసి కొనుచు వినవలెను.

2. విని తెలియవలసిన దేమి ?
జవాబు:
విని అబద్ధమేదో, నిజమేదో తెలియవలెను.

3. ఎట్లు మనవలెను ?
జవాబు:
ఎప్పుడు మహితాత్ముడుగ మనవలెను.

4. దీనికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
దీనికి శీర్షిక ‘మహితాత్ముడు’.

5. కల్ల అంటే అర్థం ఏమిటి ?
జవాబు:
కల్ల అంటే అసత్యం.

ప్రశ్న 3.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయుము.

మేడిపండు జూడ మేలిమైయుండును
పొట్టవిచ్చిచూడ పురుగులుండు
పిరికివాని మదిని బింకమీలాగుర
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. పిరికివాడు దేనితో పోల్చబడినాడు ?
జవాబు:
పిరికివాడు మేడిపండుతో పోల్చబడినాడు.

2. మేడిపండు పైకి ఏ విధంగా వుంటుంది ?
జవాబు:
మేడిపండు పైకి చక్కగా ఉంటుంది.

3. మేడిపండు లోపల ఎలా ఉంటుంది ?
జవాబు:
మేడిపండు లోపల పురుగులతో కూడి ఉంటుంది.

4. ఈ పద్యం వల్ల తెలిసిందేమిటి ?
జవాబు:
ఈ పద్యంవల్ల పిరికివాని స్వభావం తెలుస్తోంది.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది వేమన శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 4.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయండి.

ధనము కూడబెట్టి ధర్మంబు సేయక
తాను తినక లెస్స దాచుగాక
తేనెటీగ గూర్చి తెరువరి కీయదా
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. తేనెటీగ తేనెను ఎవరికి యిస్తున్నది?
జవాబు:
తేనెటీగ తేనెను తెరువరికి (బాటసారికి) ఇస్తున్నది.

2. తాను తినక, కూడబెట్టువారినేమందురు?
జవాబు:
తాను తినక, కూడబెట్టువారిని పిసినారి అంటారు.

3. పై పద్యము నందలి భావమేమి?
జవాబు:
కూడబెట్టిన ధనం సద్వినియోగం చేయకపోతే వృథా అవుతుంది.

4. కూడబెట్టిన ధనము ఎట్లు సద్వినియోగమగును?
జవాబు:
కూడబెట్టిన ధనం దానం చేసినా లేదా తాను అనుభవించినా సద్వినియోగం అవుతుంది.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది వేమన శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 5.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయండి.

అనగ ననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు
తినగ తినగ వేము తీయనుండు
సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. అంటూ ఉంటే అతిశయిల్లేది ఏది ?
జవాబు:
అంటూ ఉంటే రాగం అతిశయిల్లుతుంది.

2. తింటూ ఉంటే తీయనయ్యేది ఏది?
జవాబు:
తింటూ ఉంటే వేపాకు తీయనవుతుంది.

3. సాధనతో సమకూరేవి ఏవి?
జవాబు:
సాధనతో పనులు సమకూరుతాయి.

4. ఈ పద్యానికి మకుటం ఏది?
జవాబు:
‘విశ్వదాభిరామ వినురవేమ’ అనేది ఈ పద్యానికి మకుటం.

5. అతిశయిల్లు అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
అతిశయిల్లు అంటే హెచ్చు.

వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

ప్రశ్న 1.
అంతరించిపోతున్న పక్షులు, జంతువులు, అడవులు – వీటిని కాపాడాలని ఐదు నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:

1. వృక్షో రక్షతి రక్షితః.
2. పచ్చని చెట్లు ప్రగతికి మెట్లు.
3. రసాయన మందులు వాడకు, పక్షుల జీవితాలతో ఆడకు.
4. నీ ప్రయోజనాలకై ప్రాణులను బలీయకు.
5. హింస చేసేది మనమే, భూతదయ అనేది మనమే.
6. పక్షులను కాపాడు, హింసను విడనాడు.
7. సేంద్రియ ఎరువులతో ప్రాణుల మనగడకు సహకరించు.
8. ఆకలికి అన్నము ఉండగా జంతుబలులెందుకు.
9. చెప్పేది శాఖాహారమూ ! చేసేది మాంసాహారమా ?
10. చెప్పినవారు చెప్పినట్లే ఉన్నారు. పక్షులు, జంతువులు ఏమైపోతున్నాయో ?

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
మ్రింగుట + ఏల – సంధి చేయగా
A) మ్రింగుటకేల
B) మ్రింగుట యేల
C) మ్రింగుటేల
D) మ్రింగేలా
జవాబు:
C) మ్రింగుటేల

ప్రశ్న 2.
శివుని విసపు మేతరి అని కూడా అంటారు – గీత గీసిన పదాన్ని సంధి విడదీసి రాయండి.
A) విసపు + మేతరి
B) విసము + మేతరి
C) విష + మేతరి
D) విసమే + మేతరి
జవాబు:
B) విసము + మేతరి

ప్రశ్న 3.
లోకము + న – సంధి నామము
A) ఉత్వసంధి
B) ముగాగమ సంధి
C) లు, ల, నల సంధి
D) ప్రాది సంధి
జవాబు:
C) లు, ల, నల సంధి

ప్రశ్న 4.
తొడన్ + కొట్టి – సంధి జరిగిన విధము
A) గసడదవాదేశ సంధి
B) సరళాదేశ సంధి
C) ఇత్వసంధి
D) ద్వంద్వ సంధి
జవాబు:
B) సరళాదేశ సంధి

ప్రశ్న 5.
పాయసము + ఒల్లక – సంధి కార్యము
A) ఉత్వసంధి
B) లులనల సంధి
C) ముగాగమ సంధి
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
జవాబు:
A) ఉత్వసంధి

ప్రశ్న 6.
ఈ కింది వానిలో ఉత్వసంధి కానిది.
A) బోనము + అబ్బు
B) సేమములు + అడుగు
C) నాకు + ఏది
D) పాతకున్ + కొలుచు
జవాబు:
D) పాతకున్ + కొలుచు

ప్రశ్న 7.
నిలువు + నిలువు సంధి కలిపి రాయగా
A) నిట్టనిలువు
B) నిలునిలువు
C) నిలిచినది
D) నిండు నిలువు
జవాబు:
A) నిట్టనిలువు

II. సమాసాలు:

ప్రశ్న 1.
కింది వానిలో విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం కానిది.
A) పరుల కొంపలు
B) చారు సంసారము
C) రోత బ్రతుకు
D) తీపి పాయసము
జవాబు:
A) పరుల కొంపలు

ప్రశ్న 2.
క్రింది వానిలో షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము కానిది.
A) కరటరాజు
B) అన్న కొడుకు
C) నరుల తలలు
D) చల్లని వెన్నెల
జవాబు:
D) చల్లని వెన్నెల

ప్రశ్న 3.
కింది వానిలో రూపక సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) దినము దినము
B) ప్రాణం వంటి సఖుడు
C) కపటమైన చిత్తము కలవారు
D) విషము అనెడు అగ్ని
జవాబు:
D) విషము అనెడు అగ్ని

ప్రశ్న 4.
ప్రాణము వంటి సఖుడు – ఏ సమాసము ?
A) రూపక సమాసము
B) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయము
C) అవ్యయీభావ సమాసము
D) షష్ఠీ తత్పురుష
జవాబు:
B) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయము

ప్రశ్న 5.
దినము + దినము → ప్రతిదినము – ఏ సమాసము ?
A) అవ్యయీభావ సమాసము
B) ప్రాది సమాసము
C) రూపక సమాసము
D) ద్వంద్వ సమాసము
జవాబు:
A) అవ్యయీభావ సమాసము

ప్రశ్న 6.
కపటమైన చిత్తము కలవారు – సమాసము చేయగా
A) కపటుల చిత్తము
B) కపట చిత్తములు
C) కపట చిత్తులు
D) కపటము గలవారు
జవాబు:
C) కపట చిత్తులు

ప్రశ్న 7.
చెట్టు మీద కాకి పిల్లలు గోల చేస్తున్నాయి – గీత గీసిన పదం ఏ సమాసము ?
A) సప్తమీ తత్పురుష
B) తృతీయా తత్పురుష
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) బహువ్రీహి
జవాబు:
C) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 8.
ఎంగిలి మెతుకులు సమాసమునకు సరియైన విగ్రహవాక్యము
A) ఎంగిలియైన మెతుకులు
B) ఎంగిలి మరియు మెతుకులు
C) ఎంగిలి యొక్క మెతుకులు
D) ఎంగిలి వంటి మెతుకులు
జవాబు:
A) ఎంగిలియైన మెతుకులు

III. అలంకారము :

ప్రశ్న 1.
పాఱఁజూచిన రిపుసేన పాఱఁజూచు – ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) యమకము
B) వృత్త్యనుప్రాస
C) లాటానుప్రాస
D) ఉపమా
జవాబు:
A) యమకము

ప్రశ్న 2.
ఎన్నికలలో, ఎన్నికలలో ! – ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం –
A) వృత్త్యనుప్రాస
B) యమకము
C) ఉపమా
D) లాటానుప్రాస
జవాబు:
B) యమకము

ప్రశ్న 3.
నంద నందనా వంద వందనాలు ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) వృత్త్యనుప్రాస
B) లాటానుప్రాస
C) ఛేకానుప్రాస
D) యమకము
జవాబు:
C) ఛేకానుప్రాస

IV. ఛందస్సు :

ప్రశ్న 1.
వేసంగి, భళిరా – అనే పదాలు వరుసగా
A) త, ర
B) ర, స
C) త, స
D) ర, ర
జవాబు:
C) త, స

ప్రశ్న 2.

పై పద్యపాదంలో గణవిభజన చేసిన గణాలను ఇలా అంటారు.
A) ఇంద్ర గణాలు
B) సూర్య గణాలు
C) వృత్త గణాలు
D) చంద్ర గణాలు
జవాబు:
B) సూర్య గణాలు

ప్రశ్న 3.
ఈ కింది వానిలో మ గణం
A) UII.
B) UIU
C) IUU
D) UUU
జవాబు:
D) UUU

Telangana SCERT TS 10th Class English Guide Pdf Unit 5A The Storeyed House – I Textbook Questions and Answers.

TS 10th Class English Guide Unit 5A The Storeyed House – I

Social Issues:

Read the following quotation and answer the questions that follow.

Question 1.
What does the above line talk about?
Answer:
In the above lines the poet Tagore thinks that a society, which is not divided by communal, regional, religious and linguistic differences, is like a heaven itself. He even wishes his country to be such a heaven. The narrow feelings among the people such as communalism, regionalism, religious fundamentalism and linguistic fascinations divide the society into pieces.

They divide one section of people from others as narrow domestic walls. Tagore wishes that there should not be any differences, and discrimination among the people. All the people in our country should live in harmony, peace and fraternity. Then our country becomes a heaven of freedom.

Question 2.
What does the expression ‘the narrow domestic walls’ mean?
Answer:
The communal, religious, regional and linguistic differences among the people are called the narrow domestic walls, because they divide the society into pieces. They distinguish one section of people from the other like walls. Communalism, religious fundamentalism, regionalism, and linguistic feelings are the narrow ideas that divide people from one another.

Oral Discourse:

Speech – ‘Social evils are the hurdles for the development of the country.’
(Social evils; causes; consequences and your role in making the world heaven of freedom).
Answer:
Social & cultural practices that have adverse or negative impact on all, or some group of people including girls women, and dalit are known as social evils. Social evils exist in almost all societies, communities, religion, regions are civilization since time immemorial.

The only difference is educated & developed societies have released, and given up the practices that are unscientific, inhuman, undemocratic and discriminatory. On the other hand, developing countries with a large percentage of illiterate, ignorant and unexploited masses of people are yet to give up the various aspect of social evils.

However the combined effort of law, act, education and awareness, democratic principles, modern and western influence have been helping to gradually eradicate these time immemorial practices. In practice, the various type of society evil do prevail in the day-to-day the severity of the social evils in much more in rural areas than the urban centers.

Impact of social evils and problems:

1. Felling of nationalism and petrolism declines.
2. Deprivation of fundamental rights / human rights.
3. Deprivation of social culture rights & privileges.
4. Social communal and political conflict / violence, hatered, grudge.
5. Increase poverty and deprivation.
6. Sovernity, democracy and unity became weaker.
7. Narrow division of society / community.
8. The effort of planned development cannot achive the object of equity, equaity and quality life.
9. Lack of equal aspect, support and co-ordinate among the people at different levels.
10. Psychological / pressure / develop inferiority complex
11. Pack of mass baed political participation.

I. Answer the following Questions:

Question 1.
Who was Bayaji? Where did he work?
Answer:
Bayaji was a sixty year old man with sound health. He was a Mehar by caste. He worked for thirty five years as a porter in the dockyard in Bombay. He retired as a supervisor.

Question 2.
Why did he return home?
Answer:
Bayaji retired from his service as a supervisor in the dockyard. He thought that there was no longer any reason to hang around in Bombay. So he decided to come back to his own village. He wanted to live his remaining life in his own village with his own people. He had a big family but he owned a small house. He wanted to construct a big storeyed house for his family. So he returned home.

Question 3.
“Greetings to you, sir, how are things with you?” Bayaji greeted Bhujaba. Why did Bhujaba become furious?
Answer:
Bhujaba was a known rascal of the village. He belonged to a upper caste. When Bayaji greeted him by merely saying “Greetings sir,’ he became furious. He was expected to greet higher caste people by saying “My humble salutations sir”. Bhujaba thought, after embracing Buddhism, Bayaji himself must have felt an equal to a Brahmin. So he grudged about it and became furious.

Question 4.
Which religion did Bayaji embrace?
Answer:
Actually Bayaji belonged to Mehar, a dalit community of Maharashtra. Later he embraced Buddhism to escape the sufferings of untouchability.

Question 5.
Why was Bayaji tempted to knock down Bhujaba with his box?
Answer:
When Bayaji merely said “Greetings”, Bhujaba became furious and asked him if he thought he could become a Brahmin merely by saying “Greetings” and if he could forget his position simply because he had turned Buddhist. Bayaji was nonplussed to face those questions from Bhujaba and for a moment, he was tempted to knock Bhujaba down with his box.

Question 6.
Why do you think Bhujaba insisted on knowing the exact amount received by Bayaji on his retirement?
Answer:
He Bhujaba came to know that Bayaji was retired from his service and came to the village to spend the rest of his life there. Knew that Bayaji would get some amount of money towards retirement benefits. Actually, he was Jealous and greedy about Bayaji’s money.

He wanted to swindle at least four or five hundred rupees from Bayaji’s fund amount. So, I thought Bhujaba insisted on knowing the exact amount received by Bayaji on his retirement. In fact, Bhujaba respected him when he came to know that Bayaji had collected the fund amount some two and a half thousand rupees.

Question 7.
What was Bayaji’s dream?
Answer:
Bayaji’s dream was to build a storeyed house in his own village. He had a big family but a small house. Their house was so small that all the members of the family could not eat at once. The existing three-portioned house could not accommodate all the people in his large family. So his dream was to build a big storeyed house.

The Storeyed House – I Summary in English

Bayaji was a sixty year old man with sound health. He worked as a porter for thirty five years in the dockyard in Bombay. He retired from his service as a supervisor. He received two thousand five hundred rupees as fund amount. He thought that there was no longer any reason to hang around in Bombay. So he wanted to go back to his village to live his remaining life with his family.

Bayaji belonged to a Mehar caste, a low caste of Maharashtra. Later he embraced Buddhism. On reaching his village he met Bhujaba, a highercaste rascal. Bayaji greeted him by saying “Greetings Sir!”. Bhujaba thought his greetings had not any salutation and was not humble. So he showed his upper-caste grudge against Bayaji.

He asked him whether he had grown head strong and forgot his lower social position after embracing Buddhism. For a moment it annoyed and frustrated Bayaji. Bhujaba was jealous of Bayaji’s financial position. He enviously asked Bayaji how much money he received as fund amount after his retirement. He insisted Bayaji to tell the exact figure of his receipts.

On reaching the house all his family members received him delightfully. His mother, his beloved wife, all his eight children received him with warm welcome. His daughters, overcame with enthusiasm, like little children searched all his luggage, to see whether he had brought any gifts for them. On finding pots, pans, nails and photographs in his box they were a little disappointed.

They asked him fondly why he had not brought anything for them. Then Bayaji replied smilingly that he wanted to present a gift for them all which could last for ever. He told them that their house was very old and very small. It could not accommodate all his big family. So for their comfort he told them he decided to build a single Storeyed House for them.

Glossary:

Winding (adj) = having a curving and twisting shape ;
dispenssary (n) = a place where patients are treated, hospital ;
obstinate (adj) = stubborn ;
destination (n) = a place to which somebody is going to ;
sore (adj) = annoyed; upset and angry ;
goddammit (phr) = an expression used to show that one is angry or annoyed;
initial (adj) = first ;
momentum (n) = impetus gained by movement;
clambered (v) = climbed or moved with difficulty; climbed;
jostle (v) = to push roughly against somebody in a croud; push;
reluctantly (adv) = unwillingly;
truant (n . phr) = a child (a student) who stays away from school without leave or permission;
bang (n) = a sudden loud noise;
lurch (n) = to make a sudden, unsteady movement; forward or sideways(stagger away); a sudden movement;
helter – skelter (adv) = in disorderly haste;
stumble (v) = to hit your foot against something which you are walking or running;
heaved (v) = uttered (a sigh);
grunted (v) = made a short low sound in the threat;
hang around (phr . v) = to stay at a place not doing very much;
sundry (adj) = various; not important enough to be named;
dockyard (n) = place where ships are built and repaired;

non plussed (v) = so surprised and confused that you do not know what to do or say; Dumbfounded;
inter (v) = to bury a dead person;
incur (v) = to become liable for;
hostility (n) = enmity;
persist (v) = to continue to do something ;
artfully (adv) = cleverly ;
swindle (v) = to cheat somebody in order to get something ;
scampered (v) = ran quickly ;
scrambled (v) = to move quickly especially with great difficulty;
mock (adj) = not sincere ;
conceal (v) = hide ;
cling (v) = to hold on tightly to somebody ; cling-clung-clung
obey (v) = to do what you are told or expected to do;
fling (v) = to throw ; fling-flung-flung;
temple (n) = each of the flat part at the sides of the head ;
be doing well (pharase) = to be in good health ;
godly (adj) = living a moral life based on religious principles ;
adequqte (adj) = enough in quantity, sufficient ;
auspicious (adj) = showing signs that something is likely to be successful in the future; promising ;
Mahar (n) = a dalit community in Maharastra (Their main occupations are wall mending, sweeping or agricultural labour.);
pleasantries (n) = jocular or humorous remarks;
sturdy (adj) = strong and solid;

These TS 9th Class Telugu Important Questions 12th Lesson తీయని పలకరింపు will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 12th Lesson Important Questions తీయని పలకరింపు

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
నేటి సమాజంలో కొందరు ముసలి తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమాలకు అప్పగిస్తున్నారు. ఎందుకు ? కారణాలను వివరించండి.
జవాబు:
మానవుడు సంఘజీవి. పదిమందితో కలిసి జీవించాలనుకుంటాడు. దేశ విదేశాలతో సంబంధాలు నెలకొల్పుకుంటాడు. కాని తన కుటుంబ సభ్యులతో ఆత్మీయంగా, ఇంటికి పెద్దదిక్కుగా ఉండే వృద్ధులను గౌరవంగా చూస్తున్నాడా ? ఈ ప్రశ్న ఎక్కువమందికి ప్రశ్నార్థకమే.

“యౌవ్వనంలో మనమే కష్టాల్లోకి దూకుతాం. వృద్ధాప్యంలో కష్టాలే మనవైపుకు దూసుకువస్తాయి”. నిన్నటిదాకా ఎవరి సాయంతో అడుగులు వేయడం నేర్చామో, నేడు వారికి ఆసరాగా నడవాలి. మన తప్పులు సరిచేసి మనుషులుగా తీర్చిన వారికి నేడు మాట, చూపు సరిగా లేకపోవడంతో తోడుగా ఉండాలి. చిన్నప్పుడు లేచి నిలబడాలంటే భయపడిన మనకు ధైర్యం చెప్పిన పెద్దలు, ఇవాళ వృద్ధులు అయ్యి, నిలబడలేని స్థితిలో ఉంటే ఊతంగా వెన్నంటి ఉండాలి.

ఏమి చేతగాని స్థితి నుండి అన్నీ చేయగలను అనే స్థితికి కారకులైన పెద్దలు, ప్రస్తుతం ఏమీ చేసుకోలేని స్థితిలో ఉంటే వారికి మనమే తల్లీ, తండ్రీ కావాలి. పైన చెప్పినవన్నీ చేయాలంటే మనకు ముందు మనసుండాలి. చిరకాలం జీవించాలని అందరూ కోరుకుంటారు. ఎందుకో కాని ముసలివాళ్ళం అవ్వాలని మాత్రం ఎవరూ కోరుకోరు. ఎంత విచిత్రం’!. వృద్ధాప్యం గురించి షేక్స్పియర్ ఇలా అంటాడు – “అందరికీ చివరి అంకం. అద్భుతమైన చరిత్రకు చరమాంకం. మరోసారి వచ్చే బాల్యం, పళ్ళు, కళ్ళు, రుచి వంటివేమీ తెలియని స్థితి వృద్ధాప్యం” అని.

నేటి కాలంలో ముసలివారిని పట్టించుకొనే బిడ్డలు తక్కువ. ఆస్తిలో భాగానికి ముందుకొచ్చినవారే వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులను సాకటానికి వెనుకంజ వేస్తున్నారు. మనుమలు, మనుమరాండ్రు సైతం చులకనభావంతో చూడడం మిక్కిలి బాధ కలిగించే విషయం. దూరప్రాంతాల్లో ఉండి ఉద్యోగాలు చేసేవారు ఇంటివద్ద ఉండి వృద్ధులను చూసుకొనే మనసు లేక వృద్ధాశ్రమాల్లో చేరుస్తున్నారు. వైద్య విషయంలో కూడా సరైన మందు, తిండి పెట్టడానికి తీరికలేని పిల్లలను కన్న ముసలివాళ్ళు వృద్ధాశ్రమాల్లో చేర్చబడటంలో తప్పేముంది. వాళ్ళని కనడం తప్ప.

ప్రశ్న 2.
“తీయని పలకరింపు” పాఠం ద్వారా ప్రస్తుతం సమాజంలో వృద్ధులు మన నుండి ఏం కోరుకుంటున్నారో తెల్పండి.
జవాబు:
ఆధునిక జీవితంలో కుటుంబ విలువలు, మానవ సంబంధాలు అడుగంటుతున్నాయి. ముసలివారిని నిర్లక్ష్యంగా చూస్తున్నారు. వృద్ధుల అవసరాలు తీర్చడాన్ని, వారికి ఆత్మీయతను పంచడాన్ని పిల్లలు మరచిపోతున్నారు. వృద్ధులు తాము పెంచిన పిల్లలు తమపట్ల చూపుతున్న నిరాదరణనూ, తమ ఆవేదననూ ఎవరికీ చెప్పుకోలేక బాధపడుతున్నారు. ఆప్యాయంగా పిలిచి మాట్లాడేవారు, నిజంగా మనిషికి కావాలి. ‘తీయటి పలకరింపు’ మనిషికి కావాలి.

తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలను ఎంతో ప్రేమతో తమ గుండెలపై పెట్టుకొని పెంచుతారు. కడుపు కట్టుకొని పిల్లలకు తల్లిదండ్రులు కావలసినవి సమకూరుస్తారు. తమ వృద్ధాప్యంలో పిల్లలు తమను ఆదుకుంటారనే ఉద్దేశ్యంతో తమ సర్వస్వాన్ని. బిడ్డల కోసం వినియోగిస్తారు. అటువంటి ప్రేమజీవులను నిర్లక్ష్యం చేయడం, ముసలితనంలో పట్టించుకోకపోవడం వారికి తీవ్ర మనస్తాపాన్ని కల్గిస్తున్నాయి.

చివరి దశలో వారికి తిండి, బట్ట, గూడుతో పాటు బిడ్డల ప్రేమ పూర్వకమైన ఆదరణ, తీయని పలకరింపు కావాలి. కుటుంబ సభ్యులతో కలసిమెలిసి హాయిగా నవ్వుతూ సాగించే జీవనం కావాలి. “గతకాలమే బాగున్నదనిపించడం వృద్ధాప్యపు చిహ్నం”. కానీ ఉన్నంతకాలం వృద్ధులను బాగా చూసుకోవడం బిడ్డల కర్తవ్యం.

ప్రశ్న 3.
వృద్ధాప్యంలో మనుషులకు ఏం కావాలి ? కుటుంబ సభ్యులు వాళ్ళను ఎట్లా చూసుకోవాలి ?
జవాబు:
వృద్ధాప్యంలో మనుష్యులకు ఉండడానికి ఇల్లు, కట్టుకోడానికి బట్ట, తినడానికి తిండి కావాలి. వయస్సులో ఉన్నప్పుడే మనుషులు వృద్ధాప్యానికి కావలసిన ఏర్పాటు చేసికోవాలి. వృద్ధాప్యంలో సామాన్యంగా మంచి ఆరోగ్యం ఉండదు. అందువల్ల మంచి వైద్య సదుపాయం కావాలి.

పైన చెప్పిన వాటన్నింటితో పాటు బిడ్డల ప్రేమ పూర్వకమైన ఆదరణ, తీయని పలకరింపు కావాలి. వేళకు తగిన మితాహారం కావాలి. కుటుంబసభ్యులతో కలిసిమెలసి హాయిగా నవ్వుతూ సాగించే జీవనం కావాలి. ఆధ్యాత్మికమైన జీవనం కావాలి. వారు చదువుకోడానికి దైవ సంబంధమైన సాహిత్యం కావాలి.

భారత, భాగవత, రామాయణ గ్రంథాలు కావాలి. నేటి కాలానికి అవసరమైన టీ.వీ., రేడియో, ఫోను వంటి సౌకర్యాలు వారికి కావాలి. కుటుంబ సభ్యులు, వృద్ధులను ప్రేమగా, ఆప్యాయతతో పలుకరిస్తూ వారి అవసరాలను అడిగి తెలుసుకోవాలి. మధ్యమధ్య వారిని డాక్టర్ల వద్దకు తీసుకువెళ్ళి పరీక్షలు చేయించాలి. వారికి ముఖ్యావసరమయిన మందులను అందివ్వాలి. వృద్ధులను వృద్ధాశ్రమాలలో చేర్చక, తమతోపాటే కలో గంజో వారు త్రాగే ఏర్పాట్లు చేయాలి. వృద్ధులకు ముఖ్యంగా కావలసిన ప్రేమాదరాలను కుటుంబ సభ్యులు వారికి పంచి ఇవ్వాలి.

ప్రశ్న 4.
వృద్ధులైన నాయనమ్మ, తాతయ్యల అవసరాలు తీర్చడానికి నీవు ఏయే పనులు చేస్తావో సొంతమాటల్లో రాయుము.
జవాబు:
“నీవు వృద్ధుడిగా ఎదగవు, ఎదగటం మానివేసినప్పుడు వృద్ధుడవు అవుతావు” అన్నాడొక పెద్దాయన. వయసుతో పాటు మానసిక పరిణతి సాధిస్తే వృద్ధాప్యం శాపం కాదు. మనం గమనిస్తే లోకంలో కొందరు పుట్టుకతోనే వృద్ధుల్లా, మరికొందరు వృద్ధాప్యం వచ్చినా యువకుల్లా జీవిస్తారు. దీనినిబట్టి సంతోషంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నంతకాలం అందరూ యువకులే అన్న సంగతి మరచిపోకూడదు.

వృద్ధులైన తాతయ్య, నాయనమ్మలు కోరుకునేది మన నుండి కాస్త ప్రేమాభిమానాలే. బాల్యంలో మన తల్లిదండ్రులు, తాతమామ్మలు మనకు ఎలా సేవలు చేసారో అవి మరచిపోకూడదు. తాత మామ్మలు ముసలితనం వల్ల వారి పనులు వారు చేసుకోలేరు. కనుక అవి గమనించి సమయానికి తగినట్లు వారికి కావల్సినవి సమకూరుస్తాను. అల్పాహారం, భోజనం, మందులు ఇలా కావల్సినవి అందిస్తాను.

మానసిక ప్రశాంతత కోసం రామాయణ, భారత, గీత వంటి పుస్తకాలు ఇచ్చి వారికి సంతోషం కలిగిస్తాను. వారికి ఏమీ తోచనపుడు అలా బయటకు తీసుకువెళ్ళి, వారి చిన్ననాటి సంగతులను గుర్తుకు వచ్చేట్లు చేస్తాను. బడికి వెళ్ళేముందు, వచ్చిన తర్వాత ఖాళీ సమయాన్ని వారికే కేటాయిస్తాను. చిన్నవయసులో వారు నాకు చేసిన సేవలు గుర్తు చేసుకుంటూ వారిపట్ల గౌరవభావంతో ఉంటాను. ముసలితనం వారికి శాపంలాగా కాక సంతోషంగా ఉండేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు:.

అ) ఈ కింది పదాలకు సొంతవాక్యాలు రాయండి.

1. ఆత్మీయత : రామునిపట్ల భరతుని ఆత్మీయతకు లక్ష్మణుడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
2. నిర్లక్ష్యం : అహింస పేరుతో దుర్మార్గుల పట్ల నిర్లక్ష్యం చేస్తే శాంతిభద్రతలు దెబ్బతింటాయి.
3. ఆదరాభిమానాలు : కళల పట్ల ఆదరాభిమానాలు రాజులు చూపించేవారు.
4. భయభక్తులు : విద్యపట్ల భయభక్తులు కలిగి విద్య నభ్యసించాలి నిర్లక్ష్యం వద్దు.
5. న్యాయాన్యాయాలు : దోషం చేసిన వారిపట్ల ఆత్మీయత చూపిస్తే న్యాయాన్యాయాలు సరిగా నిర్ణయించలేరు.
6. కష్టసుఖాలు : తెలంగాణ ఉద్యమంలో K.C.R. కి తాము పొందిన కష్టసుఖాలకంటే ప్రజల ఆదరాభిమానాలు సంతృప్తి నిచ్చాయి.
7. సంప్రదింపులు : ఒక ప్రాజెక్టు కట్టాలంటే వివిధ శాఖలతో సంప్రదింపులు జరిపి ప్రభుత్వం అనుమతి తీసుకోవాలి.
8. పీడవదలు : ఆంగ్లేయుల పీడవదలిందను కొంటే, నల్లధనం పీడ భారత్ను పట్టుకుంది.

II. ఆరాలు:

ప్రశ్న 1.
“మననం చేసుకొను” అంటే అర్థం
A) గుర్తుకు తెచ్చుకొను
B) స్వంతం చేసుకొను
C) మనసుకు తెచ్చు
D) మరల వచ్చు
జవాబు:
A) గుర్తుకు తెచ్చుకొను

ప్రశ్న 2.
విచారపడు – అనే అర్థం గల పదం
A) ముందుకు వచ్చు
B) వాపోవు
C) వావిరిపోవు
D) వదరుపోవు
జవాబు:
B) వాపోవు

ప్రశ్న 3.
అర్జునుని విషాదము శ్రీకృష్ణుడు పోగొట్టెను – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) విప్లవము
B) ఆలోచన
C) దుఃఖము
D) విషయము
జవాబు:
C) దుఃఖము

ప్రశ్న 4.
“స్వజనము” అంటే అర్థం
A) స్వరాజ్యము
B) తనవారు
C) సొంతప్రజలు
D) మనస్సులో మాట
జవాబు:
B) తనవారు

ప్రశ్న 5.
పెన్నుపారేసి వాళ్ళమ్మకు తెలియకుండా గోప్యంగా ఉంచాడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) గోపికగా
B) తక్కువగా
C) రహస్యంగా
D) చెప్పకుండా
జవాబు:
C) రహస్యంగా

ప్రశ్న 6.
పరిశ్రమలు నెలకొల్పు చోట నీరుండాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) స్థాపించు
B) ప్రారంభించు
C) ఉన్నచోట
D) నెలవారిగా
జవాబు:
A) స్థాపించు

ప్రశ్న 7.
సర్వీసులో ఉండగా చాలా జోరుగా ఉండేది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) జోజో
B) హుషారు
C) హాయి
D) నిరుత్సాహం
జవాబు:
B) హుషారు

ప్రశ్న 8.
ఆనాటి ఆదరాభిమానాలు ఇప్పుడు కనబడవని వాపోతారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) సంతోషిస్తారు
B) నవ్వుతారు
C) విచారిస్తారు
D) ఏడుస్తారు
జవాబు:
C) విచారిస్తారు

ప్రశ్న 9.
తన తల్లిదండ్రుల స్మృత్యర్థం ఈ నిలయాన్ని నెలకొల్పారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) జ్ఞాపకంగా
B) కలగా
C) దైవంగా
D) ఇష్టంగా
జవాబు:
A) జ్ఞాపకంగా

ప్రశ్న 10.
ఇంక స్వంతిల్లేమిటి ? స్వజనమేమిటి? గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) అందరివారు
B) ఎవరికి వారు
C) పరాయివారు
D) తనవారు
జవాబు:
D) తనవారు

III. ప్రకృతి, వికృతులు:

ప్రశ్న 1.
ఆశ్చర్యము – అనే పదానికి వికృతి
A) అశచర్యము
B) అచ్చెరువు
C) ఆచ్ఛరం
D) ఆసుచర్య
జవాబు:
B) అచ్చెరువు

ప్రశ్న 2.
“సాయం” అనే పదానికి ప్రకృతి
A) సహాయం
B) సాయంకాలం
C) సరియగు
D) శయనం
జవాబు:
A) సహాయం

ప్రశ్న 3.
“మౌనం” అంటే పండుగ గుర్తుకు వస్తోంది – గీతగీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) భోషాణం
B) భోగి
C) భోజనము
D) భోగం
జవాబు:
B) భోగి

ప్రశ్న 4.
కింది వానిలో సరియైన ప్రకృతి-వికృతి కానిది.
A) హంస-అంచ
B) న్యాయం-నెయ్యం
C) సంతోషం సంతసం
D) సన్యాసి – సన్నాసి
జవాబు:
B) న్యాయం-నెయ్యం

ప్రశ్న 5.
బంధం – అనే పదానికి వికృతి
A) బందువు
B) బందుగు
C) బందం
D) బందు
జవాబు:
C) బందం

ప్రశ్న 6.
ఈ కింది వానిలో సరియైన ప్రకృతి-వికృతి కానిది
A) ప్రకృతి – పగిది
B) అనాథ – అనది
C) మతి – మది
D) వీధి – ఈది
జవాబు:
D) వీధి- ఈది

ప్రశ్న 7.
మతి స్థిరం లేదు – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) యతి
B) మది
C) బుద్ధి
D) మనస్సు
జవాబు:
B) మది

ప్రశ్న 8.
వృద్ధులూ, అనాథలూ, పేదవారూ స్థిరవాసం భజన్లాల్ నిలయం – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) అనాద
B) అనిద
C) అనది
D) అనాది
జవాబు:
C) అనది

ప్రశ్న 9.
తన గది తలుపు వీథి వరండాలోకే ఉంది – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) వీది
B) బజారు
C) వాడ
D) వసారా
జవాబు:
A) వీది

ప్రశ్న 10.
ప్రకృతి వన్నెచిన్నెలు వర్ణించటానికి ఎవరి తరం – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) ప్రకతి
B) పగద
C) పకిత
D) పగిది
జవాబు:

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
పెళ్ళి – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) పరిణయము, వివాహము
B) పాణిగ్రహణం, తలంబ్రాలు
C) గాంధర్వము, పాదపీడనం
D) కల్యాణ కంకణం, కరచాలనం
జవాబు:
A) పరిణయము, వివాహము

ప్రశ్న 2.
రాముని భార్య సీత – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) అర్ధాంగి, పార్వతి
B) ఆలు, ఇల్లాలు, పత్ని
C) వివాహిత, ఉత్తమురాలు
D) సంస్కృతి, సంస్కారి
జవాబు:
B) ఆలు, ఇల్లాలు, పత్ని

ప్రశ్న 3.
హరిశ్చంద్రుడు సత్యం కోసం రాజ్యం విడిచిపెట్టాడు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) సత్యం, సత్యవతి
B) న్యాయం, ధర్మం
C) నిజము, ఋతము, నిక్కం
D) దానము, దయ
జవాబు:
C) నిజము, ఋతము, నిక్కం

ప్రశ్న 4.
తరువు, మహీజం – అనే పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) సూర్యుడు
B) కాండం
C) కొమ్మ
D) వృక్షం.
జవాబు:
D) వృక్షం

ప్రశ్న 5.
జలం, సలిలం అనే పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) కప్పం
B) అప్పనం
C) నీరు
D) సూర్యుడు
జవాబు:
C) నీరు

ప్రశ్న 6.
రజని, నిశ, నిశీధి, రేయి – అనే పర్యాయపదాలు గల పదం
A) నీరు
B) రాత్రి
C) నిప్పు
D) సూర్యుడు
జవాబు:
B) రాత్రి

ప్రశ్న 7.
“ఆవాసం” అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) స్థానం, నెలవు, ఉండుచోటు
B) ఉనికి, మనికి
C) ప్రవాసం, నివాసం
D) ఇల్లు, ప్రాంగణం
జవాబు:
A) స్థానం, నెలవు, ఉండుచోటు

ప్రశ్న 8.
నా సంతోషం అంబరం అంటింది గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ఆకాశం, గగనం, మిన్ను
B) ఖం, మేఘం, ఓఘం
C) విహయసం, స్వర్గం
D) వినువీధి, నడివీధి
జవాబు:
A) ఆకాశం, గగనం, మిన్ను

ప్రశ్న 9.
కాలం – అనే పదానికి సరియైన పర్యాయపదం
A) సాహసం
B) సమయం
C) నిర్ణయం
D) క్రమం
జవాబు:
B) సమయం

ప్రశ్న 10.
బంధువులు, బందుగులు, చుట్టలు – పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) స్వజనం
B) చుట్టాలు
C) మిత్రులు
D) పరివారము.
జవాబు:
B) చుట్టాలు

ప్రశ్న 11.
నీ మాటలోనూ నిజం లేకపోలేదు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ధర్మం, న్యాయం
B) సత్యం, నిక్కం
C) ఋతం, వృత్తం
D) నిప్పు, ఉప్పు
జవాబు:
B) సత్యం, నిక్కం

ప్రశ్న 12.
దేహి అన్నవాళ్ళకు లేదనకుండా శక్తి కొద్దీ చేసాను – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) సత్తువ, బలం
B) సత్తు, బలగం
C) భారం, బలుపు
D) బరువు, బలహీనం
జవాబు:
A) సత్తువ, బలం

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
ఒక పర్వం పేరు, ప్రయత్నము, కొలువు – అనే నానార్థాలు గల పదం
A) ఉద్యమం
B) ఉద్యోగం
C) యుద్ధము
D) అరణ్యము
జవాబు:
B) ఉద్యోగం

ప్రశ్న 2.
మైత్రి, నూనె (తైలం) – అనే నానార్థాలు గల పదం
A) స్నేహం
B) కారణం
C) చైతన్యం
D) సౌజన్యం
జవాబు:
A) స్నేహం

ప్రశ్న 3.
భాగవతంలో హరి భక్తుల కథలు ఉంటాయి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) విష్ణువు, సింహం, కోతి
B) శివుడు, బ్రహ్మ
C) గుఱ్ఱము, దొంగ
D) హరిదాసు, హరికథ
జవాబు:
A) విష్ణువు, సింహం, కోతి

ప్రశ్న 4.
ఉద్యోగులు ఎల్లకాలం పదవిలో ఉండలేరు కదా ! – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) తాడి, కొబ్బరి
B) సమయం, నలుపు
C) చావు, పుట్టుక
D) నాలిక, నలుపు
జవాబు:
B) సమయం, నలుపు

ప్రశ్న 5.
సభలకు పెద్ద ఉద్యోగి భార్యగా అధ్యక్షత వహిస్తుంది – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) ఇల్లు, ఇల్లాలు
B) పరిషత్తు, దుకాణం
C) పరిషత్, ఇల్లు
D) జూదం, మందు
జవాబు:
C) పరిషత్, ఇల్లు

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
“పున్నామ నరకం నుండి రక్షించువాడు” అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) విష్ణువు
B) పుత్రుడు
C) హనుమంతుడు
D) పాము
జవాబు:
B) పుత్రుడు

ప్రశ్న 2.
“జానువుల (మోకాళ్ళ) వరకు పొడవైన చేతులు కలవాడు” అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) దీర్ఘదేహుడు
B) ఆజానుబాహుడు
C) స్ఫురద్రూపి
D) అందగాడు
జవాబు:
B) ఆజానుబాహుడు

ప్రశ్న 3.
“గంగాధరుడు” – అనే పదానికి వ్యుత్పత్తి
A) గంగ ధరించినది (శివుడు)
B) గంగను శిరస్సుపై ధరించినవాడు (శివుడు)
C) గంగకు ధరుడు (శివుడు)
D) గంగ శిరసు నుండి జారినవాడు (శివుడు)
జవాబు:
B) గంగను శిరస్సుపై ధరించినవాడు (శివుడు)

ప్రశ్న 4.
చెలిమి కలవాడు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) స్నేహితుడు
B) ఆత్మీయుడు
C) హితుడు
D) సన్నిహితుడు
జవాబు:
A) స్నేహితుడు

ప్రశ్న 5.
జగము దీనియందు లయము పొందును – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) తుపాను
B) వరద
C) ప్రళయం
D) సునామి
జవాబు:
B) వరద

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

‘బ్రౌనును ఒక వ్యక్తిగా గాక, పెద్ద సాహిత్య సంస్థగా భావించడం అవసరం. యుగసంధిలో నిలిచిన ఈ వ్యక్తి అనేకానేక తాళపత్ర లిఖిత ప్రతులను సేకరించి, అవి ఎక్కడున్నాసరే, ఎంత ధనవ్యయమైనా సరే, లెక్క పెట్టకుండా, తన ఉద్యోగుల ద్వారా సంపాదించాడు. కొందరు పండితులను సమీకరించి, వారికి జీతభత్యాలిచ్చి, శుద్ధప్రతులు వ్రాయించి, కొన్నిటికి అర్థతాత్పర్యాలు సిద్ధం చేయించాడు. ‘విశ్వదాభిరామ వినురవేమ’ పద్యం తెలియని తెలుగువాడు లేడు. అయితే ఈ పద్యాలను మొదట తెలుగువాళ్ళకు పరిచయం చేసినది విదేశీయుడైన బ్రౌను. బ్రౌను పేరు స్మరించగానే, మనకు ముందు స్ఫురించేది బ్రౌను నిఘంటువు. ఈ కృషి 1832లో ఆరంభించబడి, 1853లో పూర్తి అయి ప్రథమ ముద్రణ అయింది. ఈ కృషిలో బ్రౌను ఏనుగుల వీరాస్వామి సహాయం పొందాడు. వీరాస్వామి రచించిన కాశీయాత్ర గురించిన పుస్తకం చారిత్రక దృష్ట్యా విలువైనది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

1.  తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంతవరకు బ్రౌనును ఎట్లా పరిగణించడం భావ్యం ?
2. బ్రౌను సంపాదించిన పుస్తకాలను ఏమంటారు ?
3. పండితులతో బ్రౌను చేయించిన పనులేమిటి ?
4. నిఘంటువు ప్రథమ ముద్రణ ఎప్పుడు వచ్చింది ?
5. కాశీయాత్రను గురించి పుస్తకము రచించినదెవరు ?

ప్రశ్న 2.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

విజ్ఞానశాస్త్రం ఎంతో పెరిగింది. దానివల్ల మనుషుల ఆలోచనలో మార్పు వచ్చింది. దాని ఫలితంగా జీవన విధానంలో చాలా మార్పులు వచ్చాయి. ఆ మార్పులన్నీ సాహిత్య ప్రక్రియల్లో కనపడుతూ ఉంటాయి. సామాన్య మనుషుల జీవితం, వాళ్ళ జీవితంలో సమస్యలు చిత్రించి, పరిష్కారం సూచించడమే సాహిత్య ప్రక్రియలు చెయ్యవలసిన పని అనే భావం ఏర్పడింది. అందువల్ల సాహిత్యం ఇదివరకటిలాగా పండితులకు, జమీందారులకు పరిమితం కాదు.

సాహిత్యం కేవలం చదివి ఆనందించడానికే అన్న అభిప్రాయాలు మారిపోయాయి. సామాన్యులలోకి సాహిత్యం వచ్చేసింది. అందుకు అనువైన ప్రక్రియలే కథానిక, నాటిక, ప్రహసనం, నవల మొదలైనవి. అందుకే వీటిలోని భాష వినగానే అర్థమయ్యేటంతగా సరళంగా ఉండటం ప్రధాన లక్షణమైంది. అంతేకాక రోజువారీ జీవితంలో సామాన్య ప్రజలు మాట్లాడే భాషే ‘వ్యావహారికం’ అనే పేరున ఒక స్పష్టమైన రూపంతో పత్రికల వల్ల బాగా ప్రచారం అయింది.

ముఖ్యంగా నాటకాల్లో, నాటికల్లో కథ అంతా పాత్రల సంభాషణ ద్వారానే జరుగుతుంది కనుక, ఆయా పాత్రలకు ఉచితమైన భాష ఆయా పాత్రల చేత పలికించడం అనేది ముఖ్యమైన లక్షణమైంది. ఉదాహరణకి, ఒక నాటికలో ఏమీ చదువుకోని ఒక పల్లెటూరి మనిషి గ్రాంథికభాషలో సంభాషణ జరిపినట్లు రచయిత రాస్తే ఆ నాటిక లక్ష్యమే దెబ్బతిని హాస్యాస్పదం అవుతుంది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

1. దేనివల్ల మనుషుల ఆలోచనలో మార్పు వచ్చింది ?
2. సాహిత్య ప్రక్రియలు చెయ్యవలసిన పని ఏమిటి ?
3. భాషకు ప్రధాన లక్షణం ఏమిటి ?
4. వ్యావహారికం అంటే ఏమిటి ?
5. నాటకాల్లో, నాటికల్లో వాడే భాషకు ముఖ్యమైన లక్షణమేది ?

ప్రశ్న 3.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

భాష నేర్చుకోవడం రెండు రకాలు. భాష కోసం భాష, విషయం కోసం భాష, భాషా స్వరూప స్వభావాలను సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయడం మొదటి రకంలోనిది. శాస్త్ర సాంకేతిక విషయాలను, సాహిత్య సాంస్కృతిక విషయాల వంటి వాటినీ అధ్యయనం చెయ్యడం రెండో రకంలోనిది. అలాగే భాష కూడా రెండు రకాలుగా తయారయింది.

ప్రాచీన (కావ్య) భాష, ఆధునిక (ప్రమాణ భాష, సాహిత్యంలో తరతరాల వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొని ఆనందించడానికి ప్రాచీన భాష ఉపయోగిస్తుంది. కాని దాన్ని గురించి చెప్పడానికీ, రాయడానికీ ఆధునిక భాషే కావాలి. ఎందువల్లనంటే ఏ కాలంలో జీవించేవాడి ఆలోచనా, అలవాట్లూ ఆ కాలంనాటి భాషలోనే సాగుతుంటాయి కనుక. ప్రాచీన భాష ప్రయోజనం పరిమితం. ఆధునిక భాష ప్రయోజనం అపరిమితం. వివిధ శాస్త్ర విషయాలను వివరించడానికే కాదు, పూర్వ భాషా సాహిత్యాలను వివరించడానికి కూడా ఆధునిక భాషే కావాలి.
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

1. భాషను ఏయే రకాలుగా నేర్చుకొంటాము ?
2. భాష ఎన్ని రకాలుగా తయారయింది ?
3. ప్రాచీన భాష ఎందుకు ఉపయోగిస్తుంది ?
4. ఆధునిక భాష ఉపయోగం ఏమిటి ?
5. ఏ భాష ప్రయోజనం పరిమితం ?

వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

ప్రశ్న 1.
‘వృద్ధులను నిర్లక్ష్యం చేయరాదు’ దీనిపై మీ అభిప్రాయం తెలుపుతూ మీ మిత్రునికి లేఖ రాయండి. (లేదా) వృద్ధాప్యంలో ఉన్నవారి పట్ల ఆదరణ చూపవలసిన అవసరాన్ని తెలియపరుస్తూ నీ మిత్రునికి ఒక లేఖ రాయండి.
జవాబు:
లేఖ

పాల్వంచ,
X X X X.

ప్రియమిత్రుడు నరసింహమూర్తి,

నేను క్షేమం, నీవు క్షేమమని తలుస్తాను. ఇటీవల పత్రికల్లో ఎక్కువగా ఇంటినుండి వెళ్ళగొట్టబడిన తల్లిదండ్రుల కథనాలు వస్తున్నాయి. ఆ విషయం నీతో పంచుకుందామని ఈ ఉత్తరం రాస్తున్నాను.

‘మాతృదేవోభవ, పితృదేవోభవ’ .” అని అంటారు కదా ! కని, పెంచి, తనంత వారిని చేసిన తల్లిదండ్రుల పట్ల బిడ్డలు ప్రవర్తించాల్సింది ఇలానేనా ? అవసరాలు తీరే దాకా ఆప్యాయతలు, ఆ తర్వాత ? సిగ్గుపడాల్సిన స్థితి, వయసులో ఉన్నప్పుడు తమకోసం కన్నా బిడ్డల కోసమే బ్రతికిన పెద్దలు, వాళ్ళ కొరకు ఆ బిడ్డలు ఏమీ చేయలేరా ? వీళ్ళకు అంత అడ్డమై పోయారా ? వృద్ధాశ్రమాల్లో చేర్చడానికి. వృద్ధాప్యం అంటే మళ్ళీ బాల్యమే. బాల్యంలో మనకు వారు చేసిన సేవలు గుర్తుపెట్టుకుని కృతజ్ఞతతో వారిపట్ల ప్రవర్తించాలన్న కనీస బాధ్యత లేనప్పుడు మనిషికి, రాయికి తేడా ఏముంది. ఉపన్యాసాలు, గొప్పలు చెప్పేవాళ్ళే కాని కూడు పెట్టేవాళ్లు నూటికో కోటికో ఒక్కరు. అల్పాహారం, భోజనం, అవసరమైతే మందుబిళ్ళలు ఇవన్నీ ఆప్యాయంగా అందిస్తే నీ సొమ్మేమైనా పోతుందా ? ఈ మాత్రం ప్రజలు ఆలోచించలేరా ? వీళ్ళకు వృద్ధాప్యం రాదా ? వీళ్ళ పిల్లలు వీరిని కూడా ఆ విధంగానే చూసినపుడు ఆ బాధ తెలుస్తుందేమో. ఈ ఊహ కూడ కలుగదేమో ? ఏది ఏమైనా దైవ స్వరూపులైన అమ్మానాన్నల పట్ల ఎవరూ ఇలా ప్రవర్తించకూడదు. నీవేమంటావు. నా మాటలు నీకు నచ్చాయా. ఉంటాను.

ఇట్లు,
నీ ప్రియ మిత్రుడు,
కె. ఫణిరామ్.

చిరునామా :
యస్. నరసింహమూర్తి,
9వ తరగతి,
జిల్లా పరిషత్ హైస్కూల్,
మంచిర్యాల.

ప్రశ్న 2.
తల్లిదండ్రులు దైవంతో సమానమనే భావంతో కవిత రాయండి.
జవాబు:
అమృతం పంచే దేవతలు,

కంచిభొట్ల ఫణిరామ్

బిడ్డ ప్రాణ దీపానికి చమురు పోసేది తల్లి.
వేలు పట్టి లోకాన్ని చూపెట్టేది తండ్రి.
తప్పటడుగు వేసినా, తప్పులు చేసినా
చిరునవ్వుతో దిద్దే అమ్మానాన్నలు
అమృతం పంచే దేవతలు.

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
లక్షలార్జించు – సంధి విడదీసి రాయగా
A) లక్ష + లార్జించు
B) లక్ష + ఆర్జించు
C) లక్షలు + ఆర్జించు
D) లక్షలా + ర్జించు
జవాబు:
C) లక్షలు + ఆర్జించు

ప్రశ్న 2.
ఊళ్ళు + ఏలిన కలిపి రాయగా
A) ఊళ్ళేలిన
B) ఊళ్ళు ఏలిన
C) ఊళ్ళుయేలిన
D) ఊరు వెళ్ళిన
జవాబు:
A) ఊళ్ళేలిన

ప్రశ్న 3.
వీలు + ఐతే – జరిగిన సంధికార్యము
A) అత్వసంధి
B) ఇత్వసంధి
C) ఉత్వసంధి
D) గుణసంధి
జవాబు:
D) గుణసంధి

ప్రశ్న 4.
లేదనక + ఉండ – లేదనకుండ – సంధినామం
A) అత్వసంధి
B) ఉత్వసంధి
C) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
D) ఇత్వసంధి
జవాబు:
A) అత్వసంధి

ప్రశ్న 5.
అధ్యక్షత = అధి + అక్షత – ఇది ఏ సంధి ?
A) గుణసంధి
B) యణాదేశ సంధి
C) యడాగమ సంధి
D) ఇత్వసంధి
జవాబు:
B) యణాదేశ సంధి

ప్రశ్న 6.
ఈ కింది వానిలో సవర్ణదీర్ఘ సంధికి ఉదాహరణ కానిది.
A) ఆదర + అభిమానాలు
B) నమస్ + తే
C) న్యాయ + అన్యాయాలు
D) ధన + ఆకాంక్ష ఉదాహరణ ?
జవాబు:
B) నమస్ + తే

ప్రశ్న 7.
కూర + కాయలు, తల్లి + తండ్రులు – ఇవి ఏ సంధికి
A) సరళాదేశ సంధి
B) యడాగమ సంధి
C) గసడదవాదేశ సంధి
D) నుగాగమ సంధి
జవాబు:
C) గసడదవాదేశ సంధి

II. సమాసాలు:

ప్రశ్న 1.
ఈ కింది వానిలో ద్వంద్వ సమాసమునకు ఉదాహరణ కానిది.
A) ఆదరాభిమానాలు
B) తల్లిదండ్రులు
C) అన్యాయము
D) న్యాయాన్యాయాలు
జవాబు:
C) అన్యాయము

ప్రశ్న 2.
ద్విగు సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) ఆజానుబాహువు
B) ఆరుగంటలు
C) నిమ్మచెట్టు
D) భయభక్తులు
జవాబు:
B) ఆరుగంటలు

ప్రశ్న 3.
“నిమ్మచెట్టు” – సమాసము పేరు
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయము
B) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయము
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయము
D) రూపక సమాసము
జవాబు:
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయము

ప్రశ్న 4.
“జానువుల వరకు వ్యాపించిన బాహువులు కలవాడు” – విగ్రహవాక్యమునకు సమాస రూపము
A) జానూబాహూ
B) ఆజానుబాహుడు.
C) జానువులు బాహువులు
D) జానుబాహుబలి
జవాబు:
B) ఆజానుబాహుడు.

ప్రశ్న 5.
న్యాయము కానిది – అన్యాయము – సమాసము పేరు
A) కాని సమాసము
B) ప్రథమా తత్పురుష
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) నఞ తత్పురుష
జవాబు:
D) నఞ తత్పురుష

ప్రశ్న 6.
ద్వంద్వ సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) అరవై ఏళ్ళు
B) ఒంటరి మనిషి
C) భయభక్తులు
D) జీవిత భాగస్వామి
జవాబు:
C) భయభక్తులు

ప్రశ్న 7.
ఉపమాన ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) నిమ్మచెట్టు
B) ఆజానుబాహుడు
C) పదవీ విరమణ
D) పుత్రరత్నము
జవాబు:
B) ఆజానుబాహుడు

ప్రశ్న 8.
‘అధికారం చేత దర్పం’ – విగ్రహవాక్యాన్ని సమాసం’ చేయగా
A) అధిక దర్పం .
B) అధికారిక దర్పం
C) అధికార దర్పం
D) అధికమైన దర్పం
జవాబు:
C) అధికార దర్పం

III. అలంకారాలు :

ప్రశ్న 1.
తల్లివంటి ఇల్లు మనస్సు నొచ్చుకుంటుంది – ఇందులో అలంకారం
A) ఉపమా
B) ఉత్ప్రేక్ష
C) రూపకం
D) అతిశయోక్తి
జవాబు:
A) ఉపమా

ప్రశ్న 2.
“గణగణ గంటలు గలగల గజ్జలు మ్రోగినవి” – ఈ వాక్యంలో గల అలంకారం
A) అంత్యానుప్రాస
B) వృత్త్యనుప్రాస
C) యమకము
D) ఉపమా
జవాబు:
B) వృత్త్యనుప్రాస

IV. ఛందస్సు :

ప్రశ్న 1.
చంపకమాలలో వచ్చు గణములు
A) మసజసతతగ
B) నజభజజజర
C) సభరనమయవ
D) నభరసజజగ
జవాబు:
B) నజభజజజర

ప్రశ్న 2.
ఉత్పలమాల పద్యానికి యతి ఎన్నవ అక్షరం ?
A) 14వ
B) 13వ
C) 12వ
D) 10వ
జవాబు:
D) 10వ

ప్రశ్న 3.
ప్రతిపాదంలో రెండవ అక్షరం
A) ప్రాస
B) యతి
C) ప్రాసయతి
D) లఘువు
జవాబు:
A) ప్రాస

V. వాక్యాలు :

ప్రశ్న 1.
“రచయిత్రుల చేత ఎన్నో వివరాలు సేకరించబడ్డాయి.” – ఈ వాక్యాన్ని కర్తరి వాక్యంలోకి మార్చి రాయగా
A) రచయిత్రులు ఎన్నో వివరాలు సేకరించబడ్డాయి.
B) ఎన్నో వివరాలు రచయిత్రులు సేకరించారు.
C) వివరాలు అన్ని రచయిత్రులచేత సేకరించారు.
D) వివరము సేకరించబడిన రచయిత్రులు
జవాబు:
B) ఎన్నో వివరాలు రచయిత్రులు సేకరించారు.

ప్రశ్న 2.
గోడల మీద అందమైన చిత్రాలు గీయబడ్డాయి – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) సామాన్య వాక్యం
B) కర్మణి వాక్యం
C) కర్తరి వాక్యం
D) ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం
జవాబు:
B) కర్మణి వాక్యం

ప్రశ్న 3.
దాదాపు నలభై ఇంటర్వ్యూలు చేశాం – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) కర్తరి వాక్యం
B) కర్మణి వాక్యం
C) సంక్లిష్ట వాక్యం
D) ప్రశ్నార్థక వాక్యం
జవాబు:
A) కర్తరి వాక్యం

ప్రశ్న 4.
శరత్ ఇంటికి వచ్చి, కాళ్ళు చేతులు కడుక్కొని, అన్నం తిన్నాడు – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) సంయుక్త వాక్యం
B) సంశ్లేష వాక్యం
C) కర్మణి వాక్యం
D) సంక్లిష్ట వాక్యం
జవాబు:
D) సంక్లిష్ట వాక్యం

ప్రశ్న 5.
భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకుంది. భారతి చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది – సంక్లిష్ట వాక్యంలోకి మార్చగా
A) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకుంది కాని చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
B) భారతి కూచిపూడి నాట్యంతో చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చేది.
C) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకొని చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
D) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకుంది మరియు ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
జవాబు:
C) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకొని చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.