Srinivas – Page 43 – TS Board Solutions

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e)

March 16, 2024March 13, 2024 by Srinivas

Students must practice this TS Intermediate Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) to find a better approach to solving the problems.

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e)

I.
Find the I.F. of the following differential equations by transforming them into linear form.

Question 1.
x \(\frac{d y}{d x}\) – y = 2x² sec² 2x.
Solution:
The given equation can be expressed as
\(\frac{d y}{d x}-\frac{y}{x}\) = 2x sec² 2x
This is of the form \(\frac{d y}{d x}\) + Py = Q where the
Integrating factor I.F = e^{∫ P dx}, P = – \(\frac{1}{x}\)
= e^{– ∫ \(\frac{1}{x}\) dx}
= e^{– log x}
= e^{log x^-1} = \(\frac{1}{x}\)

Question 2.
y \(\frac{d y}{d x}\) – x = 2y³
Solution:
The given equation can be written as
\(\frac{d x}{d y}-\frac{x}{y}\) = 2y²
and the integrating factor I.F = e^{∫ P dy}
= e^{– ∫ \(\frac{1}{y}\) dy}
= e^{– log y}
= e^{log y^-1} = \(\frac{1}{y}\).

II. Solve the following differential equations.

Question 1.
\(\frac{d y}{d x}\) + y tan x = cos³ x
Solution:
Given \(\frac{d y}{d x}\) + y tan x = cos³ x
which is of the form \(\frac{d y}{d x}\) + Py = Q where
P = tan x and Q = cos³ x
∴ Integrating Factor I.F. = e^{∫ P dx}
= e^{∫ tan x dx}
= e^{log sec x} = sec x
General solution is y. sec x = ∫ Q (I.F.) dx
= ∫ cos³ x sec x dx
= ∫ cos² x dx
= \(\int \frac{1+\cos 2 x}{2} d x=\frac{1}{2} x+\frac{1}{4} \sin 2 x\)
= \(\frac{1}{2}\) (x + sin x cos x) + c
\(\frac{y}{\cos x}\) = \(\frac{1}{2}\) (x + sin x cos x) + c
⇒ 2y = cos x (x + sin x cos x) + c cos x
= x cos x + sin x cos² x + c cos x is the solution.

Question 2.
\(\frac{d y}{d x}\) + y sec x = tan x
Solution:
This is of the form \(\frac{d y}{d x}\) + Py = Q
where P = sec x and Q = tan x
∴ Integrating Factor I.F. = e^{∫ sec x dx}
= e^{log (sec x + tan x)}
= sec x + tan x
∴ General solution is
y . e^{∫ P dx} = ∫ Q . e^{∫ P dx} dx + c
∴ y (sec x + tan x) = ∫ tan x (sec x + tan x) + c
= ∫ sec x tan x dx . ∫ tan² x dx
= sec x + ∫ (sec² x – 1) dx + c
= sec x + tan x – x + c
∴ y (sec x + tan x) sec x + tan x – x + c is the solution.

Question 3.
\(\frac{d y}{d x}\) – y tan x = e^x sec x.
Solution:
This is of the form \(\frac{d y}{d x}\) + Py = Q where
P = – tan x and Q = e^x sec x.
∴ Integrating Factor IF. = e^{∫ P dx} dx
= e^{∫ tan x} dx
= e^{log cos x} = cos x
∴ General solution is y . e^{∫ P dx} dx = ∫ Q . e^{∫ P dx} dx + c
∴ y . cos x = ∫ e^x sec x cos x dx + c
= ∫ e^x dx + c
= e^x dx + c
y = e^x sec x + c sec x. is the solution.

Question 4.
x \(\frac{d y}{d x}\) + 2y = log x.
Solution:
The equation can be written as
\(\frac{\mathrm{dy}}{\mathrm{dx}}+\frac{2}{\mathrm{x}} \mathrm{y}=\frac{\log \mathrm{x}}{\mathrm{x}}\)
This is of the form \(\frac{d y}{d x}\) + Py = Q where
I.F. = e^{∫ P dx} where P = \(\frac{2}{x}\), and Q = \(\frac{\pi}{2}\)
= e^{∫ \(\frac{2}{x}\)}
= e^{log x²} = x².
y . e^{∫ P dx} = ∫ Q . e^{∫ P dx} dx + c

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 1

Question 5.
(1 + x²)\(\frac{d y}{d x}\) + y = e^{tan^-1} x
Solution:
The equation can be written as
\(\frac{d y}{d x}+\frac{y}{1+x^2}=\frac{e^{\tan ^{-1} x}}{1+x^2}\)

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 2

Question 6.
\(\frac{d y}{d x}+\frac{2 y}{x}\) = 2x²
Solution:
The given equation can be written as
\(\frac{d y}{d x}+\frac{2 y}{x}\) = 2x²
∴ I.F.= e^{∫ P dx}
= e^{∫ \(\frac{2}{x}\) dx}
= e^{2 log x}
= e^{log x²} = x²
∴ Solution is y . x² = ∫ 2x² . x² dx
= 2 ∫ x⁴ dx
= 2 \(\frac{x^5}{5}\) + c.

Question 7.
\(\frac{d y}{d x}+\frac{4 x}{1+x^2} y=\frac{1}{\left(1+x^2\right)^2}\)
Solution:
This is of the form \(\frac{d y}{d x}\) + Py = Q where
P = \(\frac{4 x}{1+x^2}\) and Q = \(\frac{1}{\left(1+x^2\right)^2}\)
∴ I.F = e^{∫ P dx}
= \(e^{\int \frac{4 x}{1+x^2} d x}\)
= e^{2 log (1 + x²)}
= (1 + x²)² dx + c
= x + c is the solution.

Question 8.
x \(\frac{d y}{d x}\) + y = (1 + x) e^x
Solution:
The given equation can be written as
\(\frac{d y}{d x}+\frac{y}{x}=\frac{1+x}{x} e^x\)
∴ I.F = e^{∫ P dx}
= e^{∫ \(\frac{1}{x}\) dx}
= e^{log x} = x
∴ Solution is
y . x = ∫ \(\frac{(1+x)}{x}\) e^x . x dx + c
= ∫ (1 + x) e^x dx + c
= ∫ e^x dx + ∫ x e^x dx + c
= e^x + x e^x – e^x + c
= x e^x + c is the solution.

Question 9.
\(\frac{d y}{d x}+\frac{3 x^2}{1+x^3} y=\frac{1+x^2}{1+x^3}\)
Solution:

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 3

Question 10.
\(\frac{d y}{d x}\) – y = – 2 e^-x
Solution:
Here P = – 1 and Q = – 2 e^-x
∴ I.F. = e^{∫ P dx} dx
= e^{∫ – 1 dx} dx
∴ Solution is
y . e^-x = ∫ – 2 e^-x e^-x dx
= – 2 ∫ e^-2x dx
= \(\frac{(-2)}{(-2)}\) e^-2x + c
= e^-2x + c
∴ y = e^-x + C e^x is the solution.

Question 11.
(1 + x²) \(\frac{\mathrm{dy}}{\mathrm{dx}}\) + y = Tan^-1 x
Solution:
The equation can be written as

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 4

= ∫ t e^t dt where t = tan^-1 x
= t e^t – e^t
= e^{tan^-1 x (tan^-1 – 1)} + c
y = (tan^-1 x – 1) + c e^{– tan^-1 x} is the solution.

Question 12.
\(\frac{d y}{d x}\) + y tan x = sin x
Solution:
We have P = tan x and Q = sin x
∴ I.F = e^{∫ P dx} dx
= e^{∫ tan x dx} dx
= e^{log sec x} dx = sec x
∴ Solution is
y sec x = ∫ sin x . sec x dx + c
= ∫ tan x dx
= log |sec x| + c is the solution.

III. Solve the following differential equations.

Question 1.
cos x + y sin x = sec² x
Solution:
The given equation can be written as
\(\frac{d y}{d x}\) + sin x sec x =sec x
Here P = sin x sec x – tan x and Q = sec³ x
∴ I.F. = e^{∫ P dx} dx
= e^{∫ tan x dx} dx
= e^{log (sec x)} = sec x
∴ Solution is
y sec x = ∫ sec⁴ x dx + c
= ∫ (1 + tan² x) sec² x dx + c
= tan x + \(\frac{\tan ^3 x}{3}\) + c.

Question 2.
sec x dy = (y + sin x) dx
Solution:
The given equation can be written as
sec x \(\frac{d y}{d x}\) = y + sin x
⇒ \(\frac{d y}{d x}=\frac{y}{\sec x}+\frac{\sin x}{\sec x}\)
= y cos x + sin x cos x
\(\frac{d y}{d x}\) – y cos x = sin x cos x
I.F. = e^{∫ P dx}
= e^{– ∫ cos x dx}
= e^{– sin x}
∴ Solution is y e^{– sin x}
= ∫ sin x cos x e^{– sin x} dx
= ∫ t e^{– t} dt where t = sin x
= t (- e^{– t}) + ∫ e^{– t} dt
= – e^{– t} (t + 1) + c
= – e^{– sin x} (sin x + 1) + c
y = – (sin x + 1) + c e^{sin x} is the solution.

Question 3.
x log x \(\frac{d y}{d x}\) + y = 2 log x
Solution:
The equation can be written as

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 5

Question 4.
(x + y + 1) \(\frac{d y}{d x}\) = 1
Solution:
From the given equation
\(\frac{d y}{d x}=\frac{1}{x+y+1}\)
\(\frac{d y}{d x}\) = x + y + 1
∴ \(\frac{d y}{d x}\) – x = (y + 1)
This is of the form \(\frac{d x}{d y}\) + x = Q(y)
P = – 1 and Q = (y + 1)
∴ I.F. = e^{∫ P dy} = e^{– y}
∴ Solution is
x e^{– y} = ∫ (y + 1) e^{– y} dy
= ∫ e^{– y} y dy + ∫ e^{– y} dy
= – y e^{– y} + ∫ e^{– y} dy – e^{– y}
= – y e^{– y} – e^{– y} – e^{– y} + c
= – y e^{– y} – 2 e^{– y} + c
x = – y – 2 + ce^y
= – (y + 2) ce^y is the solution.

Question 5.
x (x – 1) \(\frac{d y}{d x}\) – y = x³ (x – 1)³
Solution:
The equation can be written as

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 6

Question 6.
(x + 2y³) \(\frac{d y}{d x}\) = y.
Solution:
The given differential equation is
(x + 2y³) \(\frac{d y}{d x}\) = y

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 7

Question 7.
(1 – x²) \(\frac{d y}{d x}\) + 2xy = x \(\sqrt{1-\mathbf{x}^2}\)
Solution:
Dividing by (1 – x²) both sides

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 8

Question 8.
x (x – 1) \(\frac{d y}{d x}\) – (x – 2) y = x³ (2x – 1)
Solution:
Dividing the given equation by x(x – 1) we get
\(\frac{d y}{d x}+\frac{(-x+2)}{x(x-1)} y=\frac{x^2(2 x-1)}{x-1}\)
Now \(\frac{2-x}{x(x-1)}=\frac{A}{x}+\frac{B}{x-1}\)
∴ 2 – x = A (x – 1) + Bx
Put x = 1 both sides, 1 = B
and A + B = – 1
⇒ A = – 2
∴ \(\frac{2-x}{x(x-1)}=\frac{-2}{x}+\frac{1}{x-1}\)
∴ I.F = \(e^{\int \frac{2-x}{x(x-1)} d x}=e^{\int\left(\frac{-2}{x}+\frac{1}{x-1}\right) d x}\)
= e^{log (x – 1) – 2 log x}
= e^{log (x – 1) – log x²}
= \(\frac{x-1}{x^2}\)
∴ General Solution is \(y\left(\frac{x-1}{x^2}\right)=\int \frac{x^2(2 x-1)}{x-1}\left(\frac{x-1}{x^2}\right) d x\)
= ∫ (2x – 1) dx + c
= x² – x + c
∴ y (x – 1) = x² (x² – x + c) is the solution of the differential equation.

Question 9.
\(\frac{d y}{d x}\) (x² y³ + xy) = 1
Solution:

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 9

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 10

Question 10.
\(\frac{d y}{d x}\) + x sin 2y = x³ cos² y
Solution:
Dividing by cos² y we get
sec² y \(\frac{d y}{d x}\) + 2x tan y = x³ …………….(1)
[∴ \(\frac{\sin 2 y}{\cos ^2 y}=\frac{2 \sin y \cos y}{\cos ^2 y}\) = 2 tan y]
Let tan y = t then sec² y \(\frac{d y}{d x}\) = \(\frac{d t}{d x}\)
∴ \(\frac{d t}{d x}\) + 2xt = x³
Here, P = 2x and Q = x³
∴ I.F = e^{∫ P dx} = e^x²
∴ t . e^x² = ∫ x³ e^x² dx
= ∫ x² . x . e^x² dx
= \(\frac{1}{2}\) ∫ z . e^z dz
where z = x²
= \(\frac{1}{2}\) e^z (z – 1) + c
= \(\frac{1}{2}\) e^x² (x² – 1) + c
∴ tan y e^x² = \(\frac{1}{2}\) e^x² (x² – 1) + c
∴ Solution of the given differential equation is tan y = \(\frac{1}{2}\) (x² – 1) + c e-^x²

Question 11.
y² + (x – \(\frac{1}{y}\)) \(\frac{d y}{d x}\) = 0.
Solution:

TS Inter 2nd Year Maths 2B Solutions Chapter 8 Differential Equations Ex 8(e) 11

Where P = y^-2 and Q = y^-3
∴ I.F. = e^{∫ P dx}
= e∫^{y^-2 dy}
= \(e^{-\frac{1}{y}}\)
∴ Solution is
x \(e^{-\frac{1}{y}}\) = ∫ \(e^{-\frac{1}{y}}\) y^-3 dy + c
= ∫ e^{-y^-1} y^-3 dy + c
= ∫ e^{-y^-1} y^-2 y^-1 dy + c
Let y^-1 = t then – y^-2 dy = dt
∴ x \(e^{-\frac{1}{y}}\) = – ∫ t e^-t dt + c
= – [- t e^-t + ∫ e^-t dt] + c
= t e^-t + e^-t + c
= e^-t (t + 1) + c
= \(e^{-\frac{1}{y}}\) (\(\frac{1}{y}\) + 1) + c
∴ x = (\(\frac{1}{y}\) + 1) + c \(e^{\frac{1}{y}}\)
⇒ xy = 1 + y + y . c\(e^{\frac{1}{y}}\)
∴ Solution of the given differential equation is xy = 1 + y + cy \(e^{\frac{1}{y}}\).

TS 6th Class Maths Bits Chapter 2 Whole Numbers

March 13, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Solving these TS 6th Class Maths Bits with Answers 2nd Lesson Whole Numbers Bits for 10th Class will help students to build their problem-solving skills.

TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers

Choose the correct answer and write it in the brackets.

Question 1.
The successor of 999 is _______.
A) 1000
B) 100
C) 998
D) 990
Answer:
A) 1000

Question 2.
The predecessor of 100 is _______.
A) 101
B) 1
C) 99
D) 0
Answer:
C) 99

Question 3.
65 × 99 = _______.
A) \(\frac{65}{100-1}\)
B) 65 × (100 – 1)
C) 65 × (100 + 1)
D) \(\frac{(100-1)}{65}\)
Answer:
B) 65 × (100 – 1)

Question 4.
{0, N} = ……………….
A) N
B) W
C) Q
D) Z
Answer:
B) W

Question 5.
Which is the smallest whole number?
A) 0
B) 1
C) – 1
D) – 2
Answer:
A) 0

Question 6.
The number 0.8775 lies between which of two whole numbers?
A) 0.8, 0.9
B) 0, 1
C) 1, 2
D) 0.8774, 0.8776
Answer:
B) 0, 1

Question 7.

TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 1

represents _______ number.
A) 3 × 4 = 12
B) 4 × 3 = 12
C) 6 × 2 = 12
D) 2 × 6 = 12
Answer:
A) 3 × 4 = 12

Question 8.
What number should be deducted from – 112, to get – 156 ?
A) 44
B) – 54
C) – 34
D) – 44
Answer:
D) – 44

Question 9.
What number should be added to (10)³ to get 1729 is ?
A) 11³
B) 7³
C) 9³
D) 5³
Answer:
C) 9³

Question 10.

TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 2

represents _______ number.
A) 1 + 2 × 4 = 9
B) 9 – 2 × 4 = 1
C) 9 – 5 = 4
D) 1 + 5 + 3 = 9
Answer:
B) 9 – 2 × 4 = 1

Question 11.
Flow many 7’s are needed to get 161?
A) 22
B) 25
C) 24
D) 23
Answer:
D) 23

Question 12.
Number of whole numbers between 0 and 49 is?
A) 48
B) 49
C) 47
D) 50
Answer:
A) 48

Question 13.
11 × 0 = 0 is whole number is a _______ property.
A) closure under multiplication
B) commutative under multiplication
C) closure under addition
D) none
Answer:
A) closure under multiplication

Question 14.
Set of whole numbers W = _______
A) {1, 2, 3}
B) {0, 1, 2, 3}
C) {0, ± 1, ± 2 }
D) None of these
Answer:
B) {0, 1, 2, 3}

Question 15.
Which property is used to determine the value of 49 × 68 + 32 × 49 ?
A) Commutative under multiplication
B) Associative under addition
C) Distributive
D) Closure under multiplication
Answer:
C) Distributive

Question 16.
Find 1963 × 4 × 25 = _______
A) 196355
B) 119630
C) 19630
D) 196300
Answer:
D) 196300

Question 17.
What is additive identity element ?
A) – 1
B) 1
C) 0
D) None
Answer:
C) 0

Question 18.
Match the following :

Group – A	Group – B
1. 2 + 3 = 5	a) Closure under multiplication
2. 4 × 5 = 20	b) Closure under addition
3. 9 + 7 = 7 + 9	c) Commutative under multiplication
4. 9 × 7 = 7 × 9	d) Commutative under addition

A) 1 – a, 2 – b, 3 – c, 4 – d
B) 1 – b, 2 – a, 3 – d, 4 – c
C) 1 – a, 2 – b, 3 – d, 4 – c
D) 1 – b, 2 – a, 3 – c, 4 – d
Answer:
B) 1 – b, 2 – a, 3 – d, 4 – c

Question 19.
Match the following:

Group – A	Group – B
1. Predecessor of 1	a) 1001
2. Successor of 0	b) 998
3. Predecessor of 999	c) 1
4. Successor of 1000	d) 0

A) 1 – d, 2 – c, 3 – b, 4 – a
B) 1 – c, 2 – d, 3 – b, 4 – a
C) 1 – d, 2 – c, 3 – a, 4 – b
D) None
Answer:
A) 1 – d, 2 – c, 3 – b, 4 – a

Question 20.
Which of the following will not represent zero?
A) 1 + 0
B) 0 × 0
C) \(\frac{0}{2}\)
D) \(\frac{10-10}{2}\)
Answer:
A) 1 + 0

Question 21.
This number in the set of natural numbers has no predecessor.
A) 1
B) 0
C) – 1
D) 2
Answer:
A) 1

Question 22.
Choose the appropriate symbol form < or > between 15 and 13.
A) 15 = 13
B) 15 + 13
C) 15 > 13
D) 15 < 13
Answer:
C) 15 > 13

Question 23.
Set of whole numbers – set of natural numbers = ? (i.e W – N = { })
A) { }
B) {0}
C) {1, 2}
D) {0, 1, 2, 3}
Answer:
B) {0}

Question 24.
Which of the following is correct statement ?
A) All natural numbers are whole numbers
B) All whole numbers are natural numbers
C) W ⊂ N
D) None
Answer:
A) All natural numbers are whole numbers.

Question 25.
Which of the following is not correct?
A) 112 < 121
B) 507 > 405
C) 1156 < 1517
D) 31578 <61393
Answer:
D) 31578 <61393

Question 26.
What is the smallest whole number?
A) 0
B) 1
C) – 1
D) – 2
Answer:
A) 0

Question 27.
Which of the following is not true ?
A) There is no element ‘0’ in N.
B) Zero is the smallest natural number.
C) There is no smallest other than ‘1’ in set of N.
D) We can’t show the largest whole number on the number line.
Answer:
B) Zero is the smallest natural number.

Question 28.
Which of the following is true ?
A) 5 – 7 = – 2 is not a whole number
B) 7 – 5 = 2 is not a natural number
C) 6 + 3 = 2 is a whole number
D) 5 ÷ 2 = \(\frac{5}{2}\) is a whole number
Answer:
C) 6 + 3 = 2 is a whole number

Question 29.
Which of the following is determined ?
A) 7 ÷ 0
B) 0 ÷ 10
C) 0 ÷ 7
D) 1 ÷ 0
Answer:
C) 0 ÷ 7

Question 30.
Which of the following property doesn’t hold for set of whole numbers ?
A) Closure under addition
B) Associative under multiplication.
C) Commutative under multiplication
D) Commutative under division
Answer:
D) Commutative under division

Question 31.
Which property involved in the simplification of 2 × (71 × 5)?
A) Associative under multiplication
B) Closure under multiplication
C) Commutative under multiplication
D) Distributive
Answer:
A) Associative under multiplication

Question 32.
Which of the following is commutative under multiplication ?
A) 0 + 2 = 2 + 0
B) 4 × 3 = 3 × 4
C) 3 × (4 × 5) = (3 × 4) × 5
D) 1 × 0 = 0
Answer:
B) 4 × 3 = 3 × 4

Question 33.
The product by suitable arrangement of 20 × 255 × 50 × 7 is _______.
A) (20 × 7) × (255 × 50)
B) (20 × 50) × 255 × 7
C) (20 × 255) × (50 × 7)
D) (20 × 225 × 7) × 50
Answer:
B) (20 × 50) × 255 × 7

Question 34.
The element ‘1’ is the _______.
A) Additive identity
B) Multiplicative identity
C) Division identity
D) Subtraction identity
Answer:
B) Multiplicative identity

Question 35.
Which number forms a “line” ?
A) 1
B) 2
C) 3
D) both B & C
Answer:
D) both B & C

Question 36.
Which of the following is not a square number ?
A) 4
B) 9
C) 16
D) 6
Answer:
D) 6

Question 37.
Which of the following number doesn’t forms a triangle ?
A) 3
B) 6
C) 2
D) 10
Answer:
C) 2

Question 38.
If 65 × 99 = 6435
65 × 999 = 64935
65 × 9999 = 649935 then
65 × 999999 = ?
A) 64999935
B) 6499935
C) 649999935
D) 64935
Answer:
A) 64999935

Question 39.
If 91 × 11 × 3 = 3003
91 × 11 × 5 = 5005 then
91 × 11 × 1 = ?
A) 1001
B) 40001
C) 2001
D) 3001
Answer:
A) 1001

Question 40.
If 1 × 8 + 1 = 9
12 × 8 + 2 = 98
123 × 8 + 3 = 987 then
1234 × 8 + 4 = ?
A) 98765
B) 9876
C) 9786
D) 9686
Answer:
B) 9876

Question 41.
If 143 × 7 × 1 = 1001
143 × 7 × 2 = 2002 then
143 × 7 × 7 = ?
A) 9009
B) 7007
C) 3003
D) 1001
Answer:
B) 7007

Question 42.
Which of the following number represents a rectangle ?
A) 9
B) 25
C) 4
D) 6
Answer:
D) 6

Question 43.
If 46 × 5 = 230 × 1
46 × 15 = 230 × 3 then
46 × 45 = 230 × x
⇒ x = ?
A) 3
B) 7
C) 9
D) 5
Answer:
C) 9

Question 44.
Which of the following is not true ?
A) Every natural number has a successor
B) Every whole number has a successor
C) Every whole number except zero has a predecessor
D) Every natural number has a predecessor.
Answer:
D) Every natural number has a predecessor.

Question 45.
Statement (A): Set of whole numbers W= {0, 1, 2, …………..} (or) W = {N, 0}
Statement (B): Set of natural numbers = N = {1, 2, 3 ……………} (or) N = W – {0}
A) Both A & B are true
B) A is true but B is false
C) A is false but B is true
D) Both A & B are false
Answer:
A) Both A & B are true

Question 46.
Statement (A) : We will get 46. When 875 is subtracted from 921
Statement (B): We will get 225. When 99 is added to 125
A) Both A & B are true
B) A is true and B is false
C) A is false and B is true
D) Both A & B are false
Answer:
B) A is true and B is false

Question 47.
Division by zero is _______.
A) defined
B) possible
C) undefined
D) accurate
Answer:
C) undefined

Question 48.
The following number can be shown as a rectangle _______.
A) 2
B) 5
C) 7
D) 6
Answer:
D) 6

Question 49.
The following as a triangle _______
A) 4
B) 5
C) 3
D) 2
Answer:
C) 3

Question 50.
The following as a square _______
A) 9
B) 5
C) 7
D) 11
Answer:
A) 9

Question 51.
The set of whole numbers is represented by the letter _______.
A) N
B) R
C) W
D) I
Answer:
C) W

Question 52.
The set of natural numbers is represented by the letter _______.
A) I
B) N
C) R
D) W
Answer:
B) N

Question 53.
Which of the following is closure under addition ?
A) a + b = c
B) ab = c
C) a + b = b + a
D) a^b = b^a
Answer:
A) a + b = c

Question 54.
Which of the following is commutative under multiplication ?
A) p + q = q-+p
B) pq = qp
C) \(\frac{p}{q}=\frac{q}{p}\)
D) p × (q + r) = pq + pr
Answer:
B) pq = qp

Question 55.
l × (m × n) = (l × m) × n is a _______ property.
A) Commutative under multiplication
B) Closure under multiplication
C) Distributive
D) Associative under multiplication.
Answer:
D) Associative under multiplication.

Question 56.
Which of the following is a distributive property?
A) p (q + r) = pq + r
B) ab = c
C) x × (y + z) = xy + xz
D) l × m = m × l
Answer:
C) x × (y + z) = xy + xz

Question 57.
The successor of ‘0’ is _______.
A) 1
B) – 1
C) 2
D) 3
Answer:
A) 1

Question 58.
The predecessor of ‘ 1’ _______.
A) – 1
B) 0
C) 1
D) 2
Answer:
B) 0

Question 59.
Represent 4 + 5 = 9 on the number line

TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 3

D) Both B & C
Answer:
D) Both B & C

Question 60.
Representation of 5 – 3 on the number line.

TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 4

Answer:

D)
TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 5

Question 61.
Representation of 4 × 3 on the number line.

TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 6

D) None
Answer:

A)
TS 6th Class Maths Bits 2nd Lesson Whole Numbers 7

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం యుద్ధకాండ

March 13, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 10th Class Telugu Guide Pdf Download Telangana ఉపవాచకం రామాయణం యుద్ధకాండ Questions and Answers.

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం యుద్ధకాండ

యుద్ధ కాండం

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం యుద్ధకాండ 1
శ్రీరాముడు హనుమంతుడిని ప్రశంసించాడు. తన గుండెలకు హత్తుకున్నాడు. రాముడు సూచించిన మార్గంలో వానర సైన్యం సముద్ర తీరాన్ని చేరింది. లంకలో రావణుడు మంత్రులతో లంకను కాపాడుకునే పద్ధతి గూర్చి సమాలోచన గావించాడు. విభీషణుడు హితోక్తులు పలికాడు. సీతాపహరణం పాపకార్యం అన్నాడు. సీతను తిరిగి రామునికి అప్పగించాలన్నాడు. రావణుడు విభీషణునిపై కోపించాడు. నిందించాడు. విభీషణుడు రావణుని వీడి శ్రీరాముడిని శరణు వేడాడు.

రావణుని సంహరించి విభీషణుడికి పట్టాభిషేకం చేస్తానని రాముడు ప్రతిజ్ఞ గావించాడు. సముద్ర జలాలతో లంకారాజుగా విభీషణుని పట్టాభిషిక్తుని చేయమని లక్ష్మణునికి రాముడు ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. లక్ష్మణుడు ఆ విధంగా విభీషణుణ్ణి పట్టాభిషిక్తుని గావించాడు. శ్రీరాముడు సముద్రుని ప్రార్థించాడు. సముద్రుడు అనుగ్రహించలేదు. శ్రీరాముడు ఆగ్రహించాడు. బ్రహ్మాస్త్రాన్ని శ్రీరాముడు స్మరించాడు. సముద్రుడు భయపడ్డాడు. లంకకు దారినివ్వడానికి సముద్రుడు అంగీకరించాడు. నలుడు సముద్రంపై సేతు నిర్మాణానికి పూనుకున్నాడు.

వానరులందరూ నిరంతరాయంగా కృషిచేసి వందయోజనాల పొడవు, పదియోజనాల వెడల్పు గల సేతువును ఐదురోజుల్లో నిర్మించారు. కోలాహలంగా సేతువుపై ప్రయాణించి అవతలి తీరం చేరారు. శుక సారణులనే రాక్షసులు రావణుని వద్ద నుండి వచ్చి వానర సైన్యంలో చేరారు. విభీషణుడు వారిని గుర్తించాడు. సీతను అప్పగించక పోతే రావణునికి చావు తప్పదని చెప్పి రాముడు వారిని పంపివేశాడు. రావణుడు అనేక మాయో పాయాలతో సీతను వంచించడానికి ప్రయత్నం చేశాడు. విభీషణుని భార్యసరమఇదంతా రాక్షసమాయ అని సీతకు చెప్పి ఓదార్చింది. రాముడు సువేల పర్వతం పై నుండి రావణుని చూశాడు. సుగ్రీవుడు కోపంతో వెళ్ళి రావణునితో తలపడి, తిరిగి రివ్వున సువేల పర్వతంపై వాలాడు.

అంగదుడు రాయబారం నడిపాడు. సీతను అప్పగించకపోతే రావణునికి శ్రీరాముని చేతిలో చావు తప్పదన్నాడు. తన పైకి వచ్చిన రాక్షసులను విసిరికొట్టి అంగదుడు ఆకాశమార్గంలో తిరిగి రామునివద్దకు చేరాడు. లంకపై దండయాత్ర ప్రారంభమైంది. ఇరుసైన్యాలూ తీవ్రంగా పోరాడాయి, హనుమంతుడు ఎందరో రాక్షసులను చంపాడు. అంగదుడు ఇంద్రజిత్తును ఓడించాడు. ఇంద్రజిత్తు నాగాస్త్రంతో రామలక్ష్మణులను మూర్ఛితుల్ని గావించాడు. రావణుడు సుగ్రీవుడిని మూర్ఛలో ముంచాడు. హనుమంతుడు రావణుని కొట్టాడు.

రావణుడు హనుమంతుని బలాన్ని మెచ్చుకున్నాడు. రావణుడు వేసిన ‘శక్తి’ అనే ఆయుధం దెబ్బకు లక్ష్మణుడు మూర్ఛిల్లాడు. హనుమంతుడు రాముడిని భుజాలమీద కూర్చోబెట్టుకున్నాడు. రాముడి బాణాల దెబ్బకు రావణుడు అలసిపోయాడు. అవమానంతో రావణుడు అంతఃపురానికి చేరాడు. కుంభకర్ణుడు అన్నను ఓదార్చి యుద్ధానికి వచ్చాడు. రాముడు ఇంద్రాస్త్రంతో కుంభకర్ణుని వధించాడు. ఇంద్రజిత్తు రామలక్ష్మణుల పై బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.

రామలక్ష్మణులు పడిపోగా వారు మరణించారను కున్నాడు ఇంద్రజిత్తు. విభీషణుడు వానర సైన్యానికి ధైర్యం చెప్పాడు. హనుమంతుడు జీవించివుంటే అందరం జీవించివున్నట్లే అన్నాడు జాంబవంతుడు. హనుమంతుడు హిమాలయాల్లోని సర్వౌషధి పర్వతాన్ని తెచ్చాడు. ఓషధుల వాసనకు రామ లక్ష్మణుల గాయాలు మానాయి. ఇంద్రజిత్తు మాయలు కొన్ని చేశాడు. అభిచార హోమాన్ని చేశాడు. లక్ష్మణుడు ఇంద్రజిత్తును సంహరించాడు. రావణుడు లక్ష్మణునిపై ‘శక్తి’ని ప్రయోగించాడు. లక్ష్మణుడు నేలపై పడిపోయాడు. శ్రీరాముడు విలపించాడు.

సుషేణుని సలహాతో హనుమంతుడు ఓషధీ పర్వతాన్ని తెచ్చాడు. లక్ష్మణుడు పునర్జీవితుడయ్యాడు. ఇంద్రుడు పంపిన రథంపై ఉండి రాముడు యుద్ధం చేశాడు. అగస్త్యుడు రామునికి ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించాడు. రామరావణ యుద్ధం ఘోరంగా సాగింది. శ్రీరాముడు బ్రహ్మాస్త్రంతో రావణాసురుని వధించాడు. రాముని అనుమతితో విభీషణుడు అన్నకు దహన సంస్కారాలు గావించాడు. లక్ష్మణుడు విభీషణుని లంకారాజుగా పట్టాభిషేకం గావించాడు. హనుమంతుడు శ్రీరాముని విజయాన్ని సీతకు తెలియజేశాడు.

సీత రాముని వద్దకు వచ్చింది. రాముడు ఆమె తన ఇష్టం వచ్చిన చోటికి పోవచ్చునన్నాడు. సీత అగ్నిప్రవేశం గావించింది. అగ్నిదేవుడు సీతాదేవి పరిశుద్ధతను వెల్లడిస్తూ ఆమె గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తూ శ్రీరామునికి తిరిగి అప్పజెప్పాడు. ముల్లోకాలకు ఆమె గొప్పతనాన్ని తెలియజేయడానికే ఇలా చేశానన్నాడు రాముడు. ఇంద్రుడు చనిపోయిన వానరులను బ్రతికించాడు. పుష్పక విమానంలో అందరూ తిరిగి బయలు దేరారు. నందిగ్రామంలో భరతుడు సీతారామ లక్ష్మణులకు స్వాగతం పలికాడు. సీతారామ లక్ష్మణులు పెద్దలందరికీ నమస్కరించారు. భరతుడు పాదుకలను రాముని పాదాలకు తొడిగాడు. శ్రీరామపట్టాభిషేకం జరిగింది. భరతుని యువ రాజుగా చేశాడు. శ్రీరాముడు ప్రజలను సుఖంగా పాలించాడు. రామరాజ్యం ఆదర్శవంతంగా నేటికీ నిలిచివుంది.

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
జాంబవంతుడు విభీషణుని ‘హనుమంతుడు క్షేమమేనా ?” అని అడగడంలోని అంతరార్థం ఏమిటి?
జవాబు:
ఇంద్రజిత్తు ప్రయోగించిన బ్రహ్మాస్త్ర ప్రభావానికి రామలక్ష్మణులతో సహా అందరూ స్పృహ కోల్పోయారు. బ్రహ్మాస్త్ర ప్రభావం విభీషణునిపైనా, హనుమంతునిపైనా, జాంబవంతునిపైనా పడలేదు. తనను వెతుకుతూ వచ్చిన విభీషణుని ‘హను మంతుడు క్షేమమేనా ?’ అని జాంబవంతుడు అడిగాడు.

రామలక్ష్మణుల గురించి కాక, హను మంతుని గురించి అడగడంలోని జాంబవంతుని ఆంతర్యం విభీషణునికి అర్థం కాలేదు. హను మంతుడు బతికి ఉంటే, రామలక్ష్మణులతో సహా వానరసైన్యం మొత్తం క్షేమంగా ఉంటుందని జాంబవంతుడు అన్నాడు. ఈ మాటలను బట్టి ఆంజనేయుని శక్తి సామర్థ్యాలు అర్థమవుతున్నాయి.

ప్రశ్న 2.
‘రామ రావణ యుద్ధానికి రామరావణ యుద్ధమే సాటి’ దీన్ని గురించి వివరించండి.
జవాబు:
రావణుడు కపటోపాయంతో సీతను అపహరించుకు పోయి, లంకలో అశోకవనంలో బంధించాడు. హను మంతుని ద్వారా ఎట్టకేలకు సీత జాడ తెలుసుకొని వానర సైన్యాన్ని తోడుతీసుకొని లంకను ముట్ట డించాడు.

శ్రీరాముడు ముందుగా సీతనప్పగించి ప్రాణాలు దక్కించుకోమని రావణునికి కబురంపాడు. రావణుడు తిరస్కరించాడు. వానరవీరుల చేతిలో రాక్షసవీరులు నిహతులౌతున్నారు. రావణుడు సుగ్రీవునిపై బాణాలేసాడు. లక్ష్మణుడు రావణుని ఎదుర్కొన్నాడు. రావణుని దెబ్బకు హనుమంతుడు, హనుమంతుని దెబ్బకు రావణుడు ఉలికిపడి సర్దుకున్నారు. రావణుడి ‘శక్తి’ ప్రయోగంచే లక్ష్మణుడు మూర్ఛపోయాడు. హనుమంతుడు రావణుని పిడికిళ్ళతో నొప్పించి శ్రీరాముని తన భుజాలపై ఎక్కించుకున్నాడు. శ్రీరాముడు రావణునితో యుద్ధం చేశాడు. రావణుని ధనుస్సు, కిరీటం పడగొట్టి అలసట తీర్చుకొని రమ్మని పంపేశాడు.

కుంభకర్ణుడు విజృంభించగా రాముడు అతణ్ణి అంతం చేశాడు. రావణుడు విభీషణునిపై బల్లెం ఎత్తాడు. లక్ష్మణుడు అడ్డుకున్నాడు. రాముడు రావణునిపై బాణాలు గుప్పించాడు. తట్టుకోలేక రావణుడు పరుగులు తీశాడు. ఇంద్రుడు మాతలితో రథాన్ని పంపాడు. రామరావణులు ఒకరికొకరు తీసిపోకుండా యుద్ధం చేశారు. రావణుని తలలు .ఎన్నిసార్లు నరికినా మళ్ళీ మొలుస్తూ ఉండడంతో బ్రహ్మాస్త్రం ప్రయోగించి రాముడు రావణుని అంతమొందించాడు.

‘ఈ రకంగా రామరావణుల యుద్ధానికి రామరావణుల యుద్ధమే సాటి’ అని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 3.
శ్రీరాముడు సముద్రునిపై అస్త్ర ప్రయోగానికి సిద్ధ పడటానికి కారణం ఏమిటి? దాని పర్యవసానమేమిటి?
జవాబు:
లంకకు వెళ్ళాలంటే రాముడు సముద్రం దాటాలి. సముద్రాన్ని దాటే ఉపాయం ఏమిటని సుగ్రీవుడిని రాముడు అడిగాడు. సముద్రుడిని ప్రార్థించమని విభీషణుడు సలహా చెప్పాడు. శ్రీరాముడు సముద్ర తీరంలో దర్భాసనం మీద కూర్చుని సముద్రుడిని ప్రార్థించాడు. మూడు రాత్రులు గడచినా సముద్రుడు ఎదుట కనబడలేదు.

కోపముతో శ్రీరాముడి కళ్ళు ఎరుపు ఎక్కాయి. సముద్రుడి అహంకారాన్ని పోగొట్టాలని, సముద్రంలో నీటిని ఇంకిపోయేటట్లు చేయాలని రాముడు అనుకున్నాడు. అప్పుడు శ్రీరాముడు బ్రహ్మాస్త్రమును స్మరించాడు.

దానితో ప్రకృతి అంతా అల్లకల్లోలమయ్యింది. సముద్రుడు భయపడి పారిపోతున్నాడు. పరుగెత్తే వాడిపై బాణం ప్రయోగించరాదని, శ్రీరాముడు ఆగాడు. సముద్రుడు దారికి వచ్చాడు. లంకకు వెళ్ళడానికి తాను దారి ఇస్తానన్నాడు.

ఎక్కుపెట్టిన బాణం వృథాకారాదని, రాముడు సముద్రుడి మాటపై పాపాత్ములు ఉండే ద్రుమ కుల్యంపై దాన్ని ప్రయోగించాడు. సేతువు నిర్మించ డానికి నలుడు సమర్థుడనీ, సేతువును తాను భరిస్తాననీ, సముద్రుడు రామునికి చెప్పాడు. సేతు నిర్మాణం జరిగింది.

ప్రశ్న 4.
అంగద రాయబారాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
అంగదుడు వాలి కుమారుడు. మహాశక్తిమంతుడు. రావణుడితో యుద్ధానికి దిగేముందు, రాముడు రావణుని దగ్గరకు అంగదుని రాయబారిగా పంపాడు. అంగదుడు రావణుడి దగ్గరకు వెళ్ళి, సీతను రామునికి అప్పగించకపోతే, శ్రీరాముడి చేతిలో రావణుడి మరణం తథ్యమనీ, లంకకు విభీషణుడు రాజు కాగలడనీ, రావణుడిని హెచ్చరించాడు.

దానితో రావణుని సభ అంతా అట్టుడికి పోయింది. నలుగురు రాక్షసులు అంగదుడి మీద విరుచుకుపడ్డారు. అంగదుడు ఆ రాక్షసులను తన చంకలో ఇరికించుకొని, మేడపైకి ఎగిరాడు. అంగదుడు మేడపై నుండి ఆ రాక్షసులను నేలపైకి విసిరాడు.

తరువాత అంగదుడు సింహనాదంచేసి ఆకాశ మార్గంలో శ్రీరాముడిని చేరాడు. ఈ విధంగా శ్రీరాముడు రావణుని భావాన్ని గ్రహించాడు. ఇక రావణుడితో యుద్ధం చేయక తప్పదని రాముడు నిశ్చయించాడు.

ప్రశ్న 5.
రావణుని ‘శక్తి’ ఆయుధ ప్రయోగం వలన కలిగిన పరిణామాలను వివరించండి.
జవాబు:
రావణుడు తనతో యుద్ధం చేస్తున్న లక్ష్మణుడిపై ‘శక్తి’ అనే ఆయుధాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ శక్తి ఆయుధం, లక్ష్మణుడి హృదయంలో గుచ్చుకుంది. దానితో లక్ష్మణుడు స్పృహ తప్పాడు. రావణుడు లక్ష్మణుడిని ఎత్తుకొని వెళ్ళాలని అనేక విధాల ప్రయత్నించాడు. కాని రావణుడు లక్ష్మణుడిని పైకి ఎత్తలేకపోయాడు. అప్పుడు ఆంజనేయుడు రావణుడి మీద దాడి చేశాడు.

హనుమంతుడు రావణుడి వక్షస్థలం మీద తన పిడికిలితో గట్టిగా గుద్దాడు. దానితో రావణుడు కూలిపోయాడు. హనుమంతుడు లక్ష్మణుడిని శ్రీరాముడి వద్దకు చేర్చాడు. శ్రీరాముడు హను మంతుడి భుజాలపై కూర్చుండి, రావణునితో యుద్ధం చేశాడు. రాముడి పరాక్రమం ముందు, రావణుడి ధనుస్సు ముక్కలయ్యింది. రావణుని కిరీటం నేలకూలింది.

శ్రీరాముడు రావణునిపై దయతలచి “రావణా ! నీవు యుద్ధంలో అలసిపోయావు. ‘విశ్రాంతి తీసుకొనిరా” అని చెప్పాడు. రావణుడు యుద్ధం నుండి తిరుగుముఖం పట్టాడు.

ప్రశ్న 6.
రామరావణ సంగ్రామాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
రాముడు హనుమంతుడి భుజాలపై కూర్చుండి, రావణునితో యుద్ధం చేశాడు. రాముని పరా క్రమంతో రావణుని ధనుస్సు ముక్కలయ్యింది. రావణుడి కిరీటం నేలకూలింది. రాముడు రావణునిపై దయతలచి అప్పటికి విడిచిపెట్టాడు.

తరువాత రామలక్ష్మణులతో రావణుడు భయంకరంగా యుద్ధం చేశాడు. రావణుడు శక్తి అనే ఆయుధాన్ని లక్ష్మణుడిపై వేశాడు. రాముడు శక్తిని వేడుకున్నాడు. శక్తి తన ప్రాణశక్తిని కోల్పోయింది. శక్తి లక్ష్మణుడికి తగిలింది. రాముడు శక్తిని విరిచివేశాడు. రాముడు విజృంభించాడు. దానితో రావణుడు పరుగుపెట్టాడు.

హనుమ తెచ్చిన ఓషధీ ప్రభావంతో లక్ష్మణుడు లేచాడు. ఇంద్రుడు తన సారధి మాతలిని, తన దివ్యరథాన్ని, రాముని కోసం పంపాడు. రాముడు ఇంద్ర రథం ఎక్కి రావణుడితో యుద్ధం చేశాడు.
రామరావణులు సమానంగా పోరాడారు.

రాముడు విజృంభించడంతో, రావణుడి రథసారధి రావణుని రథాన్ని ప్రక్కకు మరలించాడు. రావణుడు తన సారధిని మందలించాడు. తిరిగి రావణ రథం, రాముని ముందు నిలిచింది. అగస్త్య మహర్షి దేవతలతో వచ్చి, రామునికి ఆదిత్యహృదయ మంత్రం ఉపదేశించాడు.

రాముని బాణానికి రావణుడి తలలు నేలపై రాలి తిరిగి మొలుస్తున్నాయి. అప్పుడు మాతలి రావణునిపై బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించమని రామునికి చెప్పాడు. రాముని బ్రహ్మాస్త్రంతో, రావణ సంహారం జరిగింది.

ప్రశ్న 7.
రామాయణంలో విభీషణుడి పాత్ర గురించి రాయండి. (March 2018)
జవాబు:
విభీషణుడు రావణాసురుని తమ్ముడు. శత్రువుల శక్తి సామర్థ్యాలను తెలుసుకోకుండా వారిని చులకనగా భావించకూడదనే ఆలోచన కలవాడు. రావణుడు సీతను అపహరించడం మహాపాపమని, ఆయన కీర్తి ప్రతిష్ఠలు మంటగలుస్తాయని, సంపదలు నశిస్తాయని భావించినట్టివాడు. అనేక ధర్మసూక్ష్మాలు తెలిసినవాడు విభీషణుడు.

లంకలో ప్రవేశించిన హనుమంతుని చంపమని రావణాసురుడు ఆజ్ఞాపించినపుడు, దూతను చంపడం భావ్యం కాదని, ఇతర పద్ధతుల్లో దూతను దండించవచ్చని రాజనీతిని ప్రదర్శించిన విజ్ఞుడు విభీషణుడు.

విభీషణుడు తన అన్నయగు రావణునితో అనవసరంగా కోపం మంచిది కాదని, అది ధర్మానికి ఆటంకమౌతుందని, సుఖాలను దూరం చేస్తుందని హితవు పలికినవాడు. రావణుని అధర్మ మార్గాన్ని వ్యతిరేకించినవాడు.

విభీషణుడు ధర్మరక్షణ కోసం శ్రీరాముని పక్షంలో చేరినవాడు. రావణ సంహారం తరువాత లంకా నగరానికి రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడైనాడు.

ప్రశ్న 8.
రామాయణం కథ ఆధారంగా రావణుని వ్యక్తిత్వాన్ని గురించి తెలపండి. (June 2015)
జవాబు:
రావణుడు మహా తేజశ్శాలి. హనుమంతుడు మొట్టమొదటిసారి రావణుని చూసి రావణుని తేజస్సుకు ఆశ్చర్యపడ్డాడు. అకంపనుడు, సీతను అపహరించి తెమ్మని, అలా చేస్తే రాముడు సీతావియోగంతో మరణిస్తాడని చెప్పాడు. శూర్పణఖ సీత అందాన్ని వర్ణించి చెప్పి రావణునిలోని స్త్రీ వ్యామోహాన్ని రెచ్చగొట్టింది. మారీచుడు, అకంపనుడు ఎంత చెప్పినా వినకుండా రావణుడు మూర్ఖత్వంతో సీతను అపహరించి తెచ్చాడు.

విభీషణుడు ఎంత హితవు చెప్పినా రావణుడు వినలేదు. రావణుడు పరాక్రమవంతుడు. జటాయువును సంహరించాడు. లక్ష్మణుడిని శక్తి ఆయుధంతో మూర్ఛపోయేలా చేశాడు. రాముడి పరాక్రమం ముందు మాత్రం రావణుడు నిలబడలేకపోయాడు. రావణుడు రామునితో సమంగా యుద్ధం చేశాడు. చివరకు రాముని బ్రహ్మాస్త్రానికి హతుడయ్యాడు.

రావణుడు కపటి. శ్రీరాముని మాయా శిరస్సును, ధనుర్బాణాలను సీతకు చూపించి రాముడు తన చేతిలో మరణించాడని అబద్ధం ఆడాడు. రావణుడు అవివేకి. హనుమంతుడు ఒక్కడే సముద్రాన్ని దాటివచ్చి ఎంతో మంది రాక్షసుల్ని చంపి లంకాదహనం చేసిన రాముని బలాన్ని గూర్చి అంచనా వేయలేకపోయాడు. తన కుమారుడు మహాశక్తివంతుడైన ఇంద్రజిత్తు, తమ్ముడు కుంభకర్ణుడు మరణించినా రావణుడు. తెలివి తెచ్చుకోలేదు. మహాపతివ్రత అయిన సీతను బంధించి తెచ్చి తన చావును తానే కోరి తెచ్చుకున్నాడు.

లంకారాజ్యాధిపతి అయిన రావణుడు, స్త్రీ వ్యామోహంతో, అవివేకంతో, తనవారి యొక్క తమ్ముల యొక్క హితవచనాలు వినక రాముని చేతిలో మరణించాడు.

ప్రశ్న 9.
శ్రీరాముడు సైన్యంతో లంకానగరాన్ని చేరిన వృత్తాంతాన్ని తెలపండి.
జవాబు:
సీతాదేవిని చూసి వచ్చి కుశల వార్తను అందించిన హనుమను శ్రీరాముడు ఆలింగనం చేసికొన్నాడు. మహోపకారం చేసిన హనుమకు తాను ఇయ్యగల సత్కారం అదే అన్నాడు. రాముడికి దుఃఖం వచ్చింది. సుగ్రీవుడు రాముడిని ఓదార్చాడు. క్రోధం చూపించాలి అని రామునికి సుగ్రీవుడు సలహా ఇచ్చాడు. సముద్రానికి సేతువు కడితేకాని, లంకను జయించలేము “అన్నాడు. హనుమ లంకానగర రక్షణ వ్యవస్థను గూర్చి తెలిపాడు.

విజయ ముహూర్తంలో లంకకు బయలుదేరాలని రాముడు అన్నాడు. నీలుడు సైన్యానికి మార్గం చూపించాలని, రాముడు హనుమంతుని భుజం మీద, లక్ష్మణుడు అంగదుని భుజం మీద కూర్చొని వెళ్ళాలని, సుగ్రీవుడు పల్లకిపై రావాలని, రాముడు నిర్ణయించాడు. అందరూ సముద్రతీరాన్ని చేరుకున్నారు.

విభీషణుడు ధర్మం విడిచిన రావణుని విడిచి పెట్టి, తన నలుగురు అనుచరులతో రామలక్ష్మణులు ఉన్న చోటుకు చేరాడు. విభీషణుడు రాముని శరణు కోరగా, రాముడు అంగీకరించాడు. రాముడు రావణుని చంపి విభీషణుణ్ణి రాజును చేస్తానని ప్రమాణం చేశాడు. ఆ పనిలో రామునికి తాను సహాయం చేస్తానని విభీషణుడన్నాడు.

రాముడు విభీషణుణ్ణి లంకకు పట్టాభిషిక్తుణ్ణి చేయమని లక్ష్మణుడికి చెప్పాడు. లక్ష్మణుడు వెంటనే ఆ పని చేశాడు. సముద్రుణ్ణి ప్రార్థిస్తే సముద్రాన్ని దాటగలవని విభీషణుడు రామునికు సలహా చెప్పాడు. శ్రీరాముడు సముద్రుణ్ణి ఉపాసించాడు. మూడు రోజులు అయినా, సముద్రుడు ప్రసన్నుడు కాలేదు. రాముడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని స్మరించాడు.

సముద్రుడు పరుగుపెట్టాడు. లంకకు వెళ్ళడానికి దారి ఇస్తానని సముద్రుడు చెప్పాడు. రాముడు తాను ఎక్కుపెట్టిన అస్త్రం వ్యర్థం కాకుండా, పాపాత్ములు ఉండే “ద్రుమకుల్యం”పై ప్రయోగించాడు. నలుడు సేతువు నిర్మించడానికి తగినవాడని సముద్రుడు చెప్పాడు. సేతువును భరిస్తానని సముద్రుడు మాట ఇచ్చాడు.

రాముడు సేతువు నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టాడు. వానరులు వృక్షాలు తెచ్చి సముద్రంలో పడవేశారు. 100 యోజనాల పొడవు, 10 యోజనాల వెడల్పు గల సేతువు 5 రోజుల్లో కట్టబడింది. రామలక్ష్మణ సుగ్రీవులు ముందు నడుస్తున్నారు. సైన్యం వారి వెంట నడిచింది. వానరులు కొందరు సముద్రంలో దూకి ఈదుతూ వచ్చారు.

ఈ విధంగా శ్రీరాముడు, సుగ్రీవుడు మొదలయిన వానర నాయకులతో లంకా నగరానికి చేరాడు.

ప్రశ్న 10.
వానర సైన్యానికీ, రాక్షసులకు మధ్య జరిగిన యుద్ధం వివరాలను తెలపండి.
జవాబు:
రాముడు సైన్యాన్ని విభాగించి, ఎవరి బాధ్యతలు వారికి అప్పగించాడు. రావణుని మంత్రులైన శుకసారణులు రాముని బలం తెలిసికోడానికి గూఢచారులుగా వచ్చి వానరులలో చేరారు. విభీషణుడు వారిని గుర్తించి, రాముని ముందు పెట్టాడు. రాముడు వారిని క్షమించి, సీతను అప్పగించకపోతే రావణుడి మరణం తప్పదని హెచ్చరించి పంపాడు. శుకసారణులు రావణునికి ఆ విషయం తెలిపారు.

రావణుడు అశోకవనం వెళ్ళి రాముడు తన చేతిలో మరణించాడని సీతకు అబద్ధం చెప్పాడు. విద్యుజ్జిహ్వుడిచే రామునివి అనిపించే మాయా శిరస్సునూ, ధనుర్భాణాలనూ తెప్పించి, సీతకు చూపించాడు. సీతను తన్ను ఆశ్రయించమని కోరాడు. సీత విచారించింది. విభీషణుడి భార్య “సరమ” సీతను ఊరడించి రాముడు క్షేమంగా ఉన్నాడనీ, అదంతా రాక్షసమాయ అనీ సీతకు తెలిపింది.

శ్రీరామ చంద్రాదులు సువేల పర్వతానికి చేరారు. లంకానగర శోభను చూశారు. రావణుడు ఠీవిగా మేడపై ఉన్నాడు. సుగ్రీవుడు రావణునిపై కోపంతో ఎగిరి రావణ భవనంపై వాలాడు. తన నుండి రావణుడు తప్పించుకోలేడని, రావణుడి కిరీటాన్ని తీసి నేలపై కొట్టాడు. రావణుడు రెచ్చిపోయాడు. ఇద్దరికీ బాహాబాహీ యుద్ధం జరిగింది. సుగ్రీవుడు రావణుడిని ముప్పుతిప్పలు పెట్టి, తిరిగి సువేల పర్వతం చేరాడు. శ్రీరాముడు సుగ్రీవుణ్ణి మందలించాడు.

అంగదుడిని రాముడు రావణుడి దగ్గరకు రాయబారిగా పంపాడు. రాముడి చేతిలో రావణుడు మరణిస్తాడని, విభీషణుడు రాజు అవుతాడని రాముని వాక్యంగా, అంగదుడు రావణునికి తెలిపాడు. అంగదుడిని నలుగురు రాక్షసులు చంపబోయారు. అంగదుడు వారిని చంపి వచ్చాడు. రాముడు యుద్ధానికి సిద్ధం అయ్యాడు.

లంకపై దండయాత్ర :
వానరసైన్యం లంకను నాల్గువైపుల నుండి ముట్టడించింది. ఆంజనేయుడి చేతిలో జంబుమాలి, సుషేణుడి చేతిలో విద్యున్మాలి మరణించారు. అంగదుడి చేతిలో ఇంద్రజిత్తు ఓడిపోయాడు. దానితో ఇంద్రజిత్తు కపటయుద్ధానికి దిగాడు. ఇంద్రజిత్తు నాగాస్త్రంతో రామలక్ష్మణులను బంధించాడు. రామలక్ష్మణులు మరణించారని ఇంద్రజిత్తు రావణుడితో చెప్పాడు. రావణుడు ఆజ్ఞాపించగా “త్రిజట మొదలయిన రాక్షస స్త్రీలు సీతను పుష్పక విమానంలో యుద్ధభూమికి తీసుకువచ్చి, నేలపై ఉన్న రామలక్ష్మణులను చూపించారు. సీత ఏడ్చింది. త్రిజట సీతను ఓదార్చింది. రామలక్షణులు బతికి ఉన్నారని ఆమె సీతకు ఆధారాలు చూపింది. సీత మనస్సు కుదుట పడింది.

గరుత్మంతుడి రాకతో నాగాస్త్ర ప్రభావం నుండి రామలక్ష్మణులు విముక్తి పొందారు. హనుమంతుడు అకంపనుణ్ణి, ధూమ్రాక్షుణ్ణి చంపాడు. అంగదుడు వజ్రదంష్ట్రుడిని, నీలుడు ప్రహస్తుడిని చంపాడు. రావణుడి చేతిలో సుగ్రీవుడు మూర్ఛపోయాడు. లక్ష్మణుడు రావణుడిని ఎదిరించాడు. రావణుడు బాణవర్షం కురిపించాడు. హనుమ అడ్డుకున్నాడు. రావణుడి అరచేతి దెబ్బకు హనుమ చలించి, తిరిగి తేరుకొని, రావణుడిని అరచేతితో కొట్టాడు. దశగ్రీవుడు కంపించిపోయి, ‘భళా! వానరా’ అని హనుమశక్తిని మెచ్చుకున్నాడు.

రావణుడు ‘శక్తి’ అనే ఆయుధాన్ని లక్ష్మణుడిపై వేశాడు. లక్ష్మణుడు స్పృహకోల్పోయాడు. రావణుడు లక్ష్మణుడిని ఎత్తుకొని పోవడానికి విఫలయత్నం చేశాడు. ఆంజనేయుడు పిడికిలితో పొడిచి రావణుడిని కూలగొట్టి, లక్ష్మణుడిని రాముని దగ్గరకు చేర్చాడు. శ్రీరాముడు హనుమంతుని భుజాలపై కూర్చుండి రావణునితో యుద్ధం చేశాడు. రావణుని కిరీటం, ధనుస్సు నేలపై పడ్డాయి. రాముడు కరుణించి, అలసిపోయిన రావణుడిని విశ్రాంతి తీసుకొని తిరిగి యుద్ధానికి రమ్మని పంపాడు.

ప్రశ్న 11.
రామరావణయుద్ధాన్ని గురించి రాయండి.
జవాబు:
రావణుడు ప్రయోగించిన శక్తి ఆయుధం లక్ష్మణుడి గుండెపై నాటుకుంది. లక్ష్మణుడు స్పృహ తప్పాడు. హనుమంతుడు రావణుడి వక్షస్థలంపై గుద్ది క్రింద పడేటట్లు చేశాడు. రాముడు హనుమ భుజాలపై కూర్చొని, రావణునితో చేసి, యుద్ధ రావణుని ధనుస్సును విరిచాడు. రావణుని కిరీటం నేలపై పడింది. రాముడు రావణునితో “యుద్ధంలో అలసిపోయావు. విశ్రాంతి తీసుకొని రా. నా బలం చూపిస్తా” అన్నాడు.

రాముడు కుంభకర్ణుని చంపాడు. లక్ష్మణుడు ఐంద్రాస్త్రంతో ఇంద్రజిత్తును చంపాడు. రావణుడు శక్తిని ప్రయోగించాడు. రాముడు దాన్ని ప్రార్థించాడు. లక్ష్మణుడు పడిపోయాడు. రాముని విలువిద్య ముందు రావణుడు నిలువ లేక పరుగు తీశాడు. హనుమంతుడు ఓషధీ పర్వతాన్ని తెచ్చి, లక్ష్మణుడిని బ్రతికించాడు.

ఇంద్రుడు రామునకు దివ్యరథాన్ని పంపాడు. రాముడు ఆ రథం ఎక్కి రావణుడితో యుద్ధం చేశాడు. క్రమంగా రాముని ‘ముందు రావణుడు నిలువలేకపోయాడు. రావణుని సారథి రథాన్ని ప్రక్కకు మళ్ళించాడు. రావణుడు సారథిపై కోపించాడు. అగస్త్యమహర్షి రామునికి, ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించాడు. రాముడి బాణాలు తగిలి రావణుని తలలు తెగిపడ్డాయి. కాని తిరిగి మొలుస్తున్నాయి.

రామరావణ యుద్ధానికి సాటి రామ, రావణ యుద్ధమే. మాతలి బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించమని రామునికి సూచించాడు. రాముని బ్రహ్మాస్త్రంతో రావణుడు మరణించాడు.

ప్రశ్న 12.
రావణుని చంపి శ్రీరాముడు పట్టాభిషిక్తుడై రాజ్యాన్ని పాలించిన విధానాన్ని తెలపండి.
జవాబు:
మాతలి సూచనతో శ్రీరాముడు రావణునిపై బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. రావణ సంహారం జరిగింది. రాముడి ఆదేశం మేరకు విభీషణుడు తన అన్న రావణునికి ఉత్తర క్రియలను నిర్వహించాడు. రాముని ఆజ్ఞప్రకారం, లక్ష్మణుడు విభీషణుడిని లంకారాజుగా పట్టాభిషేకం చేశాడు. హనుమ సీతమ్మకు రావణసంహారం గురించి చెప్పాడు. సీతను బాధించిన స్త్రీలను చంపుతానన్న హనుమను, సీతమ్మ వారించింది.

విభీషణుడు సీతను పల్లకిలో రాముని వద్దకు తీసుకువచ్చాడు. సీత భర్తను చేరుకుంది. రాముడు సీతతో తన వంశ ప్రతిష్ఠను నిలుపుకోడానికి రావణుడి చెర నుండి సీతను విడిపించాననీ, సీత పరుల పంచన ఉన్నందువల్ల తనకు ఆమెపై సందేహం ఉందనీ, ఆమె ఇష్టం వచ్చినచోటుకు వెళ్ళవచ్చుననీ అన్నాడు. శ్రీరాముడి మాటలు సీతకు బాణాల్లా గుచ్చుకున్నాయి. రాముడికి తనపై విశ్వాసం కల్గించడానికి ‘అగ్నిప్రవేశం’ ఒక్కటే దిక్కని ‘సీత భావించింది. లక్ష్మణుడు చితిని సిద్ధం చేశాడు. సీత అగ్నిప్రవేశం చేసింది. అగ్నిదేవుడు సీతను స్వయంగా తీసుకువచ్చి ఆమెను స్వీకరించమని రాముని కోరాడు.

సీత శీలాన్ని ముల్లోకాలకూ చాటడానికే, సీత అగ్ని ప్రవేశం చేస్తున్నప్పటికీ, తాను ఊరుకున్నానని చెప్పి. సీతను రాముడు స్వీకరించాడు. శివుడు రాముని ప్రశంసించాడు. ఇంద్రుడు చనిపోయిన వానరులను బ్రతికించాడు. విభీషణుడు రాముడిని మరికొంతకాలం లంకలో ఉండమన్నాడు. కాని భరతుని కోసం రాముడు పుష్పకవిమానంలో అయోధ్యకు బయలుదేరాడు. రాముడు తాను తిరిగి వస్తున్న విషయాన్ని భరతుడికి హనుమ ద్వారా కబురంపాడు.

పుష్పకవిమానంలో నందిగ్రామం చేరుకున్న సీతారామలక్ష్మణులకు, భరతాదులు స్వాగతం చెప్పారు. సీతారాములు తల్లులకూ, వశిష్ఠుడికి నమస్కరించారు. భరతుణ్ణి రాముడు దగ్గరకు తీసుకొన్నాడు. శ్రీరామ పట్టాభిషేకం మహా వైభవంగా జరిగింది. రాముడు లక్ష్మణుడిని యువరాజుగా ఉండమన్నాడు. లక్ష్మణుడు అంగీకరించలేదు. భరతుణ్ణి యువరాజుగా చేశాడు.

రాముడు ప్రజలను కన్నబిడ్డలవలె చూశాడు. ప్రజలు ధర్మబద్ధంగా నడచుకున్నారు. రాముడు 11 వేల సంవత్సరాలు పాలించాడు. ప్రజలకు ఈతిబాధలు లేవు. అందుకే ‘రామరాజ్యం’ అనేమాట ప్రసిద్ధం అయ్యింది.

ప్రశ్న 13.
విభీషణుని నీతిని వివరించండి.
జవాబు:
లంకలో రావణుడు మంత్రులతో సమావేశం అయ్యాడు. తామొక్కరే లంకను కాపాడగలమని అందరూ గొప్పలు చెబుతున్నారు. శత్రువును తుదముట్టిస్తామంటున్నారు.

విభీషణుడు మాత్రం శత్రువుల శక్తిసామర్థ్యాలను తక్కువగా అంచనా వేయకూడదన్నాడు. మనరాజే సీతను అపహరించాడు. అది పాపం. కీర్తిప్రతిష్ఠలు పోతాయి. ఆయుష్షు తగ్గుతుందన్నాడు. సంపదలు నశిస్తాయి అన్నాడు. సీతను శ్రీరామునికి అప్పగించడమే మంచిదన్నాడు. శ్రీరాముని వంటి మహావీరునితో విరోధం తగదన్నాడు. అనవసరంగా కోపించకూడదు. అది ధర్మానికి ఆటంకం కల్గిస్తుంది. సుఖాలను దూరం చేస్తుంది అని రావణునికి అనేక విధాల హితబోధ చేశాడు. అనవసరమైన యుద్ధాన్ని నివారించడమే విభీషణుని నీతి.

ప్రశ్న 14.
అంగద రాయబారం గురించి రాయండి.
జవాబు:
అంగదుడిని శ్రీరాముడు రాయబారిగా పంపాడు. రావణుడి దగ్గరకు వెళ్ళాడు అంగదుడు. సీతను అప్పగించకపోతే శ్రీరాముని చేతిలో మరణం తప్పదన్నాడు. లంకకు విభీషణుడు రాజు అవుతాడన్నాడు. దానితో సభ అట్టుడికిపోయింది. నలుగురు రాక్షసులు అంగదునిపై బడ్డారు. అంగదుడు వారిని తన చంకలలో ఇరికించుకొన్నాడు. రాజప్రాసాదం పైకి ఎగిరాడు. అక్కడి నుండి బలంగా నేలపైకి విసిరాడు. సింహనాదం చేసి ఆకాశమార్గంలో శ్రీరాముని చేరాడు.

అంటే, అంగదుడు రాయబారిగా తాను చెప్పదలచుకొన్నది సూటిగా చెప్పాడు. తనపై దాడికి దిగిన వారిని మట్టుబెట్టాడు. తను చెప్పినది చేయగల సమర్థత తమకు ఉందని నిరూపించాడు.

ప్రశ్న 15.
శ్రీరాముని యుద్ధనీతిని వివరించండి.
జవాబు:
రావణుడిది తప్పని తెలిసినా రాయబారిని పంపాడు. సీతను ఇచ్చివేస్తే యుద్ధం ఉండదని చెప్పించాడు. తప్పనిసరి పరిస్థితులలో యుద్ధం చేశాడు. రావణుని సకుటుంబంగా చంపాడు. రావణుని మరణంతో అతనిపై వైరం పోయిందన్నాడు. రావణుడు తనకు కూడా గౌరవించదగిన వాడే అన్నాడు. ఎంతవరకు విరోధం పాటించాలో అంతవరకే రామునకు విరోధం ఉంటుంది. అది శ్రీరాముని యుద్ధనీతి.

“నమోస్తు రామాయ సలక్ష్మణాయ, నమోస్తు దేవ్యై జనకాత్మజాయై”
TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం యుద్ధకాండ 2

పరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది గద్యాన్ని చదివి దాని కింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి. (March 2019)

రావణుడు విభీషణుని మాటలకు క్రోధావేశాలకు లోనయ్యాడు. తీవ్రస్థాయిలో నిందించాడు. అన్న తండ్రితో సమానమని అతని నిందలను సహించాడు విభీషణుడు. కాని రావణుని అధర్మమార్గాన్ని మాత్రం సమర్థించలేదు. ధర్మం వీడిన రావణుని వీడడానికే విభీషణుడు నిర్ణయించుకున్నాడు. తన నలుగురు అనుచరులతో కలిసి రామలక్ష్మణులున్న చోటికి చేరాడు. శ్రీరాముడిని శరణు కోరాడు. రావణుని విషయాలన్నీ సంక్షిప్తంగా చెప్పాడు. అనుగ్రహించిన శ్రీరాముడు విభీషణునితో నేను రావణుని బంధుమిత్ర సమేతంగా హతమార్చి నిన్ను రాజును చేస్తానని చెప్పాడు. ఆ పనిలో తాను యథాశక్తి సహాయపడగలనని విభీషణుడు మాట ఇచ్చాడు. రాముడు విభీషణుడిని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. లక్ష్మణుడితో వెంటనే సముద్రజలం తెచ్చి లంకారాజుగా విభీషణుడిని పట్టాభిషిక్తుని చేయమన్నాడు. శ్రీరాముని ఆజ్ఞ వెంటనే ఆచరణ రూపం దాల్చింది. అందరూ ఆనందాన్ని ప్రకటించారు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. ఎవరు ధర్మమార్గమును విడిచిపెట్టారు ?
జవాబు:
రావణుడు ధర్మమార్గమును విడిచిపెట్టాడు.

2. రావణుని నిందలను విభీషణుడు ఎందుకు సహించాడు ?
జవాబు:
అన్న తండ్రితో సమానమని అతని నిందలను సహించాడు విభీషణుడు.

3. విభీషణుడు ఎవరితో కలిసి రామలక్ష్మణుల దగ్గరకు వెళ్ళాడు ?
జవాబు:
విభీషణుడు నలుగురి అనుచరులతో కలిసి రామలక్ష్మణుల దగ్గరకు వెళ్ళాడు.

4. ఆచరణ రూపం దాల్చిన శ్రీరాముని ఆజ్ఞ ఏమిటి ?
జవాబు:
లక్ష్మణుడితో వెంటనే సముద్రజలం తెచ్చి లంకా రాజుగా విభీషణుడిని పట్టాభిషిక్తుని చేయమన్నాడు. శ్రీరాముని ఆజ్ఞ వెంటనే ఆచరణ రూపం దాల్చింది.

5. విభీషణునితో శ్రీరాముడు ఏమన్నాడు ?
జవాబు:
నేను రావణుని బంధుమిత్ర సమేతంగా హతమార్చి నిన్ను రాజును చేస్తానని చెప్పాడు. ఆ పనిలో తాను యథాశక్తి సహాయపడగలనని విభీషణుడు మాట ఇచ్చాడు.

ప్రశ్న 2.
కింది గద్యాన్ని చదువండి. (March 2018)

పరమశివుడు శ్రీరాముణ్ణి ప్రశంసించాడు. దుష్ట సంహారం చేసిన శ్రీరాముణ్ణి ప్రజానురంజకంగా పరిపాలన చేయమన్నాడు. శ్రీరాముని కోరిక మేరకు ఇంద్రుడు మృతులై పడి ఉన్న వానరులను మళ్ళీ బ్రతికించాడు. విభీషణుడు లంకలో కొంతకాలం ఉండమని శ్రీరాముణ్ణి అభ్యర్థించాడు. భరతుని కొరకు తాను త్వరగా ప్రయాణం కావలసిందేనన్నాడు శ్రీరాముడు. వానరులను వాళ్ళ స్వస్థానాలకు వెళ్ళమని చెప్పి, విభీషణుని వీడ్కోలు అందుకున్నాడు. పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు బయలుదేరాడు. దారిలో ఆయా ప్రదేశాలన్నీ సీతకు చూపుతున్నాడు. భరద్వాజాశ్రమాన్ని సందర్శించారు. శ్రీరామాజ్ఞతో హనుమంతుడు శ్రీరాముడు వస్తున్న విషయాన్ని భరతునికి, గుహునికి ముందుగా వెళ్ళి తెలియజేశాడు. వాళ్ళెంతో ఆనందించారు.

క్రింది ప్రశ్నలకు సరైన జవాబు గుర్తించి రాయండి.
1. లంకలో కొంతకాలం ఉండమని శ్రీరాముని అభ్యర్థించినది.
అ) శివుడు
ఆ) విభీషణుడు
ఇ) గుహుడు
జవాబు:
ఆ) విభీషణుడు

2. భరద్వాజ ఆశ్రమాన్ని చూసినవారు.
అ) శ్రీరాముడు
ఆ) సీతారాములు
ఇ) సీత
జవాబు:
ఆ) సీతారాములు

3. వానరులను బతికించినది.
అ) భరద్వాజుడు
ఆ) ఇంద్రుడు.
ఇ) శ్రీరాముడు
జవాబు:
ఆ) ఇంద్రుడు

4. శ్రీరాముడు సంహరించినది.
అ) శిష్టులను
ఆ) ఇష్టులను
ఇ) దుష్టులను
జవాబు:
ఇ) దుష్టులను

5. శ్రీరాముని రాకను ముందుగా భరతునికి తెలియజేసినది.
అ) హనుమంతుడు
ఆ) గుహుడు
ఇ) విభీషణుడు
జవాబు:
అ) హనుమంతుడు

ప్రశ్న 3.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఖాళీలు పూరించండి. (June 2017)

రావణుని బాణశక్తికి సుగ్రీవుడు మూర్చపోయాడు. శ్రీరాముడు విల్లందుకున్నాడు. అన్నను వారించి లక్ష్మణుడు రావణుణ్ణి ఎదిరించడానికి పూనుకున్నాడు. వానరసేన మీద శరవర్ష ధార కురిపిస్తున్నాడు రావణుడు. ఆంజనేయుడు రావణుడి ధాటికి అడ్డుకట్ట వేశాడు. అరచేతితో హనుమంతుని బలంగా చరచాడు రావణుడు. మారుతి చలించిపోయాడు. అయినా క్షణంలో తేరుకున్నాడు. అరచేతితో రావణుణ్ణి ఒక్క దెబ్బ వేశాడు. దశగ్రీవుడు కంపించిపోయాడు. తేరుకుని వానరా ! భళా !, నాకు శత్రువువే అయినా నీ శక్తిని మెచ్చుకుంటున్నానని యుద్ధస్ఫూర్తిని చాటాడు రావణుడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1) రావణుడు ………………… మీద శరవర్ష ధార కురిపిస్తున్నాడు.
జవాబు:
వానరసేన మీద

2) రావణుని దెబ్బకు చలించిపోయినవాడు ……………..
జవాబు:
మారుతి (హనుమంతుడు)

3) రావణుడు …………….. దెబ్బతో చలించిపోయాడు.
జవాబు:
హనుమంతుని ఒక్క అరచేతి

4) మారుతి ………………….. చేత మెచ్చుకోబడ్డాడు.
జవాబు:
రావణుని

5) లక్ష్మణుడు రావణుణ్ణి ఎదిరించడానికి …………………. ను వారించాడు.
జవాబు:
అన్న

ప్రశ్న 4.
కింది పేరాను చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

సముద్రాన్ని దాటే ఉపాయమేమిటని సుగ్రీవుణ్ణి ప్రశ్నించాడు రాముడు. సముద్రుణ్ణి ప్రార్థించడం వల్ల ఇది సాధ్యపడుతుందన్నాడు విభీషణుడు. శ్రీరాముడు సముద్రతీరంలో దర్భాసనం మీద కూర్చుని సముద్రుణ్ణి ఉపాసించాడు. మూడు రాత్రులు గడిచాయి. సముద్రుడు ఎదుట నిలవడలేదు. శ్రీరాముడి కన్నులు ఎఱ్ఱబారాయి. సముద్రుడి అహంకారాన్ని అణగద్రొక్కాలనుకున్నాడు. నీటినంతా ఇంకి పోయేటట్లు చేయాలనుకున్నాడు. బ్రహ్మాస్త్రాన్ని స్మరించాడు. ప్రకృతంతా అల్లకల్లోలమౌతున్నది. సముద్రుడు భయపడి పారిపోతున్నాడు. పరుగెత్తే వానిపై బాణం ప్రయోగించరాదని ఆగాడు శ్రీరాముడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. సముద్రం దాటే ఉపాయాన్ని విభీషణుడు ఏమి చెప్పాడు ?
జవాబు:
సముద్రాన్ని ప్రార్థించడం వల్ల సముద్రాన్ని దాటగలమని విభీషణుడు ఉపాయం చెప్పాడు.

2. శ్రీరాముడు సముద్రుణ్ణి ఎలా ఉపాసించాడు ?
జవాబు:
శ్రీరాముడు సముద్రతీరంలో దర్భాసనం మీద కూర్చుని సముద్రుణ్ణి ఉపాసించాడు.

3. శ్రీరాముడు సముద్రుని గర్వం అణగద్రొక్కడానికి స్మరించిన అస్త్రం ఏది ?
జవాబు:
శ్రీరాముడు సముద్రుని గర్వం అణగదొక్కడానికి స్మరించిన అస్త్రము ‘బ్రహ్మాస్త్రము’.

4. శ్రీరాముడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని స్మరిస్తే ఏమయింది ?
జవాబు:
శ్రీరాముడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని స్మరిస్తే ప్రకృతంతా అల్లకల్లోలమయ్యింది. సముద్రుడు భయపడి పారిపోయాడు.

5. పై పేరాకు తగిన శీర్షికను స్మరించండి.
జవాబు:
‘సముద్రుడిపై శ్రీరాముడి బ్రహ్మాస్త్ర ప్రయోగం’ అన్న శీర్షిక, దీనికి సరిపోతుంది.

ప్రశ్న 5.
కింది పేరాను చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

ఇంద్రుడు పంపగా మాతలి దివ్యరథంతో సహా శ్రీరాముడి దగ్గరికి వచ్చాడు. ప్రదక్షిణ పూర్వకంగా నమస్కరించి శ్రీరాముడు రథాన్ని అధిరోహించాడు. యుద్ధభూమికి సాగించారథం. మిగతా దినాల కన్నా భిన్నంగా ఉందీనాటి యుద్ధం. కొంతసేపు ఎవరికెవరూ తీసిపోని విధంగా విజృంభించారు. రానురాను రాముడిదే పైచేయి అవుతున్నది. రావణుని సారథి గమనించాడు. రథాన్ని పక్కకు మళ్ళించాడు. అలా చేయడం అవమానంగా భావించిన రావణుడు సారథిపై నిప్పులు చెరిగాడు. రథం మళ్ళీ రాముడి ముందు నిలిచింది. యుద్ధం చూడడానికి అగస్త్యుడు దేవతలతో కూడి అక్కడకు వచ్చాడు. శ్రీరాముడికి ‘ఆదిత్య హృదయం’ ఉపదేశించాడు. శ్రీరాముడి బాణాలతాకిడికి రావణుడి తలలు నేలరాలుతున్నాయి. కాని వెంటనే చిత్రంగా మళ్ళీ మొలుస్తున్నాయి.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. మాతలి ఎవరి రథసారథి ?
జవాబు:
ఇంద్రుని రథ సారథి.

2. అగస్త్యుడు ఎవరి విజయాన్ని కోరుకున్నాడు ?
జవాబు:
అగస్త్యుడు శ్రీరాముని విజయాన్ని కోరుకున్నాడు.

3. రావణుడు పొందిన వరం ఏమిటి ?
జవాబు:
తెగిన తలలు మళ్ళీ మొలవాలని వరం పొందాడు.

4. రావణుని సారథి ఎందుకు రథాన్ని పక్కకు మళ్ళించాడు ?
జవాబు:
రాముని బాణాల నుండి రావణుని కాపాడడానికి.

5. రావణుడు నిజమైన వీరుడని ఎలా చెప్పగలవు ?
జవాబు:
యుద్ధరంగంలో పక్కకు వెళ్ళడానికి ఇష్టపడలేదు.

ప్రశ్న 6.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

“రావణుడు సీత విషయంలో మరొక ఎత్తుగడ వేశాడు. అశోకవనం వెళ్ళి రాముడు తన చేతిలో హతుడైనాడని, సీతతో పలికాడు. ఆమె నమ్మలేదు. మాయావియైన విద్యుజ్జిహ్వుణ్ణి పిలిచాడు. అతడు శ్రీరామునిదే అనిపించే మాయా శిరస్సును, ధనుర్బాణాలను తీసుకొని వచ్చి చూపించాడు సీతకు. ఇప్పటికైనా తన్నాశ్రయించమని సీతను కోరాడు రావణుడు. సీత కుమిలిపోయింది. రావణుడు తన భవనానికి వెళ్ళిపోయాడు. విభీషణుని భార్య ‘సరమ’ సీతను ఊరడించింది. ఇదంతా రాక్షసమాయ అని చెప్పింది. శ్రీరాముడు క్షేమమే అని తెలిపింది.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. సరమ ఎవరు? ఆమె సీతకు ఏమి చెప్పింది ?
జవాబు:
‘సరమ’ విభీషణుని భార్య. సరమ అది రాక్షసమాయ అని, రాముడు క్షేమమని సీతకు చెప్పింది.

2. రావణుడు సీత విషయంలో వేసిన ఎత్తుగడ ఏమిటి?
జవాబు:
రాముడు తన చేతిలో హతుడైనాడని, రాముని మాయా శిరస్సును, ధనుర్బాణాలను రావణుడు సీతకు చూపించాడు. ఇప్పటికైనా తన్నాశ్రయించమని కోరాడు.

3. శ్రీరాముని మాయ శిరస్సును తెచ్చి సీతకు చూపినవాడు ఎవరు?
జవాబు:
విద్యుజ్జిహ్వుడు అనే రాక్షసుడు సీతకు రాముని మాయా శిరస్సును, ధనుర్బాణాలను చూపాడు.

4. సీత ఎందుకు కుమిలిపోయింది?
జవాబు:
రాముడు నిజంగానే మరణించి ఉంటాడని నమ్మి సీత కుమిలిపోయింది.

5. ఇది ఏ కాండం లోనిది? దీనికి శీర్షికను నిర్ణయించండి.
జవాబు:
ఇది యుద్ధకాండం లోనిది. దీనికి “రావణుని ఎత్తుగడ” అనే శీర్షిక తగియుంటుంది.

ప్రశ్న 7.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

“ఆకాశంలోనే నిలిచి శ్రీరాముణ్ణి శరణుకోరాడు విభీషణుడు, అనుగ్రహించాడు దాశరథి. విభీషణుడు శ్రీరాముని పాదాలపై వాలాడు. రావణుని విషయాలన్నీ సంక్షిప్తంగా చెప్పాడు. శ్రీరాముడు విభీషణునితో నేను రావణుని బంధుమిత్ర సమేతంగా హతమార్చి నిన్ను రాజును చేస్తానని తమ్ముల మీద ఒట్టేసి చెప్పాడు. ఈ పనిలో తాను యథాశక్తి సహాయపడగలనని విభీషణుడు మాట ఇచ్చాడు. రాముడు విభీషణుణ్ణి ఆలింగనం చేసుకొన్నాడు. లక్ష్మణుడితో వెంటనే సముద్రజలం తెచ్చి లంకారాజుగా విభీషణుణ్ణి పట్టాభిషిక్తుణ్ణి చేయమన్నాడు. శ్రీరాముడి ఆజ్ఞ వెంటనే ఆచరణ రూపం దాల్చింది. అందరూ ఆనందాన్ని ప్రకటించారు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. దాశరథి ఎవరిని అనుగ్రహించాడు ?
జవాబు:
దాశరథి విభీషణుణ్ణి అనుగ్రహించాడు.

2. రాముడు ఒట్టేసి విభీషణునితో ఏమని చెప్పాడు ?
జవాబు:
రావణుని బంధుమిత్ర సమేతంగా చంపి విభీషణుణ్ణి రాజును చేస్తానని ఒట్టేసి చెప్పాడు.

3. విభీషణుడు రామునకు ఏమని మాట ఇచ్చాడు ?
జవాబు:
రావణుని చంపే పనిలో తాను యథాశక్తిగా సాయం చేస్తానని విభీషణుడు రామునకు మాట ఇచ్చాడు.

4. విభీషణుని లంకారాజుగా పట్టాభిషిక్తుణ్ణి చేసింది ఎవరు ?
జవాబు:
విభీషణుని లంకారాజుగా పట్టాభిషక్తుణ్ణి చేసింది లక్ష్మణుడు.

5. ఈ పేరాకు శీర్షికను నిర్ణయించండి. ఇది ఏ కాండం లోనిది ?
జవాబు:
‘విభీషణుని శరణాగతి’ అన్నది శీర్షిక. ఇది యుద్ధకాండం లోనిది.

TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds

March 16, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT TS 10th Class Physical Science Study Material Pdf 12th Lesson Carbon and its Compounds Textbook Questions and Answers.

TS 10th Class Physical Science 12th Lesson Carbon and its Compounds

Improve Your Learning
I. Reflections on concepts

Question 1.
What are the general molecular formulae of alkanes, alkenes and alkynes?
Answer:
Alkanes – C_nH_2n+2
Alkenes – C_nH_2n
Alkynes – C_nH_2n-2

Question 2.
Name the product other than water formed on burning of ethanal in air.
Answer:
C₂H₅OH + 3O₂ → CO₂ + 3H₂O + Energy
Carbon dioxide is another product.

Question 3.
Name the simplest ketone and write Its molecular formula.
Answer:
The simplest ketone is Acetone (Propanone) Its molecular formula is CH₃COCH₃ (or) C₃H₆O

Question 4.
Name the compound formed by heating ethanol at 443k wIth excess of conc. H₂SO₄.
Answer:
Ethanol reacts with conc. H₂SO₄ at about 443K to give ethene, The reaction is as follows
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 1
It Is a dehydration reaction. H₂SO₄ in a dehydrating agent and removes H₂O.

Question 5.
Name the product obtained when ethanol is oxidized by either chronic anhydride or alkaline potassium permanganate.
Answer:
Ethyl alcohol (Ethanol) undergoes oxidation to form the product acetaldehyde and finally acetic acid. The reaction Is as follows :
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 2

Question 6.
What are homologous series of carbon compounds? Mention any two characteristics of homologous series.
Answer:
Compounds having same functional group are called homologous series. Eq: Alkanes, Alkenes, Alkynes, Halo Alkanes.

Characteristics of homologous series

They have general formula
Eq: General formula of alkanes C_nH_2n+2
General formula of alkynes: C_nH_2n-2 etc.
Successive compounds in the series possess a difference of (-CH₂) unit.
They possess similar chemical properties due to same functional group.
They show a regular gradation In their physical properties.

Question 7.
Why does carbon form compounds mainly by covalent bonding’?
Answer:

Carbon belongs to 14th group or IV A group in the modem periodic table.
The electronic configuration of carbon is 1s²2S²2p². ‘To get octet configuration in its outer shell It has to gain four more electrons to form C^4-. Its nucleus has only 6 protons. Therefore it would be difficult for a nucleus with 6 protons to hold 10 electrons. Hence, carbon cannot form C^4- ions so easily.
If carbon loses 4 electrons from the outer shell, it has to form C⁴⁺’ ions. This require huge amount of energy which is not available normally, Therefore C⁴⁺ formation also is remote possibility.
Carbon has to satisfy its tetravalency by sharing electrons with other atoms. It has to form ‘4 covalent bonds either with Its own atoms or atoms of other elements.

Question 8.
Explain how sodium ethoxide is obtained from ethanol. Give chemical equations.
Answer:
Ethanol reacts with sodium to liberate hydrogen and forms sodium ethoxide. The chemical equation is
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 3

Question 9.
Explain the cleansing action of soap.
Answer:
1. Soaps and detergents make oil and dirt present on the cloth come out into water, thereby making the cloth clean.
2. Soap has one polar end TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 4 and one non-polar end (the end with the hydrocarbon chain) as shown here,
3. The polar end Is hydrophilic in nature and this end is attracted towards water.
4. The non-polar end is hydrophobic, in nature and it is attracted towards grease or oil on the cloth, but not attracted towards water.
5. When soap is dissolved in water, its hydrophobic ends attach themselves to dirt and remove It from cloth, as shown sequentially in the figure.
6. The hydrophobic end of the soap molecules move towards the dirt or grease particle.
7. The hydrophobic ends attached to the dirt particle and try to pull it out.
8. The molecule of soap surround the dirt particles at the centre of the cluster and form a spherical structure called micelle.
9. These micelles remain suspended in water-like particles in a colloidal solution.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 5
10. The various miscelles present in water do not come together to form a precipitate as each micelle repels the other because of the ion-ion repulsion.
11. Thus, the dirt particles remain; trapped in micelles and are easily rinsed away with water. Hence, soap micelles remove dirt by dissolving in water.

Question 10.
Distinguish between esterification and saponification reactions of organic compounds.
Answer:

Esterification	Saponification
1) The formation of ester is known as esterification reaction.	1) The formation of soap is known as saponification reaction.
2) Alcohol reacts with carboxylic acids to produce esters.	2) Higher fatty acids reacts with bases to form soaps.
3) Water is the by-product in esterification reaction. Eg: Ethyl Acetate (CH₃COOC₂H₅₎	3) Glycerol is the by-product in saponification reaction Eg: Sodium stearate. (C₁₇H₃₅COONa)

Question 11.
What happens when a small piece of sodium Is dropped Into ethanol?
Answer:
When a small piece of sodium is dropped into ethanol, it shows brisk effervescence and liberates hydrogen gas and forms sodium ethoxide.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 6

Question 12.
Draw the electronic dot structure of ethane molecule (C₂H₆)
Answer:
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 7

Question 13.
Name the simplest hydrocarbon?
Answer:
Methane (CH₄) is the simplest hydrocarbon.

Question 14.
Name the carboxylic acid used as a preservative.
Answer:
Acetic acid – CH₃COOH (IUPAC Name Ethanoic Acid)

Question 15.
A mixture of oxygen and ethyne Is burnt for welding; can you tell why a mixture of ethyne and air Is not used?
Answer:

Air consists many gases like N₂, CO₂, etc., ¡n addition to oxygen.
Production of flame for welding is a combustion reaction, which is generally oxidation reaction.
If air is used it leaves a soot flame. Hence, air is not mixed with ethyne. Only oxygen is mixed with ethyne and used for welding.

Question 16.
What do we call the self linkIng property of carbon?
Answer:
The self-linking property of carbon is called catenation. If any element forms bonds. between its own atoms to give big molecules, we call that property as catenation property

Question 17.
Give an example for esterification reaction.
Answer:
The reaction between carboxylic acid and an alcohol in the presence of Conc.H₂SO₄ to form a fruity-odoured substance, ester with the functional
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 8
Eg Preparation of ethyl acetate from ethanoic acid and ethanol will be as follows:

Question 18.
Write the chemical equation representing the reaction of preparation of ethanol from ethane.
Answer:

Ethane in the absence of air on heating forms ethanol
Ethanol is prepared on large scale from ethene by addition of water vapour to it in the presence of catalysts like P₂O₅, Tungsten oxide at high pressure a temperature.

Question 19.
Give the names of functional groups (i) -CHO (ii) -C=O.
Answer:
(i) -CHO aldehyde functional group.
(ii) -C=O Ketone functional group.

Question 20.
Explain the structure of graphite In term of bonding and give one property based on this structure.
Answer:
1. Graphite forms a two-dimensional layer structure with C – C bonds within the layers. There are relatively weak interactions between the layers.
2. In a layer structure, the carbon atoms are in a trigonal planar environment. This is consistent with each carbon atom in sp² hybridization.
3. Interactions between sp2 orbitals leads to the formation of C – C bonds.
4. Each carbon atom is with one unhybridised ‘p’ orbital.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 12
The arrangement of carbon atoms In graphite layers.
5. The unhybridised ‘p’ orbitals interact to form a ‘π’ system that is delocalised over the whole layer.
6. The interactions (or) London dispersion forces between the layers which are separated by a distance of 3.35 Å are weakened by the presence of water. molecules so that It is easy to cleave graphite.
7. For this reason graphite is used as lubricant and as the ‘lead’ in pencils.

Question 21.
Name the acid present in vinegar.
Answer:

The acid present in vinegar is Ethanoic acid or acetic acid (CH₃COOH).
5-8% solution of acetic acid in water Is called vinegar.

Question 22.
How do you appreciate the role of esters In everyday lite?
Answer:
Role of esters in everyday life:

Many esters have pleasant odours, so they are used In perfumes, air refreshers and flavourings, among other things.
Esters are used to give artificial flavouring for sweets, ice creams and soft drinks. In industries, esters are being used as solvents In the manufacture of, cellulose; varnishes and paints, as solvents in pharmaceutical industries and as softeners or plasticizers in plastic and moulding Industries.

Application Of Concepts

Question 1.
Explain with the help of a chemical equation, how an addition reaction is used In vegetable ghee industry.
Answer:
The reaction in which a reagent adds completely on a substance without the removal of small molecules are called addition reaction. Addition of hydrogen in the presence of nickel catalyst to vegetable oil gives ghee. Vegetable oil is unsaturated compound where as ghee is a saturated compound.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 13

Question 2.
a. What are the various possible structural formulae of a compound having molecular formula C₃H₆O?
b. Give the IUPAC names of the above possible compounds and write their structures.
c. What is the similarity in these compounds?
Answer:
(a) C₃H₆O
CH₃CH₂CHO – Ethanal
CH₃COCH₃ – Propanone
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 14
(c) (i) Both ethanol and propanone contain one carbonyl functional group

(ii) Both compounds have same molecular formula,
(iii) Both compounds have the 2sp³ hybridised carbons and one ‘sp²’ hybridised carbon atom.

Question 3.
Allotropy is a property shown by which class of substances: elements, compounds or mixtures? Explain allotropy with suitable examples.
Answer:
Allotropy can be shown by elements.
Allotropy: The property of an element to exist in two or more physical forms having more or less chemical properties but different physical properties is called ‘allotropy’.

Carbon has many allotropes. They are classified into two types.
1) Amorphous forms
2) Crystalline forms

Amorphous forms: Different amorphous forms of carbon are coal, coke, wood charcoal, animal charcoal, lamp black, etc.
Crystallise forms: Different crystalline forms of carbon are diamond, graphite, buckminsterfullerene, nanotubes etc.

Question 4.
Two carbon compounds A and B have molecular formulae C₃H₈ and C₃H₆ respectively. Which one of the two is most likely to undergo addition reactions? Justify your answer.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 16
It is a saturated hydrocarbon. It shows substitution reaction.

This is an unsaturated hydrocarbon. Hence it shows addition to become saturated. During the reactions, addition of reagent takes place at the double-bonded carbon atoms.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 18

Question 5.
1 ml of glacial acetic acid and 1 ml of ethanol are mixed together in a test tube. Few drops of concentrated sulphuric acid is added to the mixture and warmed ¡n a water bath for 5 min. Answer the following:
(a) Name the resultant compound formed.
(b) Represent the above change by a chemical equation?
(c) What name is given to such a reaction?
(d) What are the special characteristics of the compound formed?
Answer:
(a) Ethyl acetate (CH₃COOC₂H₅) an ester.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 19
(c) Esterification reaction
(d) The formed compound when poured into water, we observe a sweet fruit odour.

Question 6.
Give the IUPAC name of the following compounds. If more than one compound is possible name at least two of them.
(i) An aldehyde derived from ethane.
(ii) A ketone derived from butane.
(iii) A chloride derived from propane.
(iv) An alcohol derived from pentane.
Answer:
(i) An aldehyde derived from ethane is “Ethanal” (CH₃CHO) (or) TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 20
(ii) Ketone derived from butane s Butanone (Or) Butane-2- one.

(iii) Chloride derived from propane is
(a) Propyl chloride
CH₃ – CH₂ – CH₂Cl

(b) 2 – Chloro – Propane
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 22
(iv) Alcohol derived from pentane

Question 7.
Write the IUPAC name of the next homologous of CH₂OHCH₂CH₃.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 24

Question 8.
How do you condemn the use of alcohol as a social practice?
Answer:

Consumption of alcohol ¡n the form of beverages is harmful to health.
It causes severe damage to blood circulation system.
Addiction to alcohol drinking leads to heart diseases and damages the liver.
It also causes ulcers in small intestines due to increased acidity and damages the digestive system.
Alcohol which is consumed in raw form under the names liquor, gudumba is more harmful to health due to adulteration.
Alcohol mixed with pyridine is called denatured spirit. Consumption of denatured spirit causes blindness and death.
Hence use of alcohol is a social evil which harms the society.

Question 9.
An organic compound with molecular formula C₂H₄O₂ produces brisk effervescence on addition of sodium carbonate/bicarbonate.
Answer the following:
(a) Identify the organic compound.
(b) Write the chemical equation for the above reaction.
(C) Name the gas evolved.
(d) How will you test the gas evolved?
(e) List two important uses of the above compound.
Answer:
a) CH₃COOH (EtharioiC acid)
b) 2CH₃COOH + Na₂CO₃ → 2CH₃COONa + H₂ + CO₂
CH₃COOH + NaHCO₃ → CH₃COONa + CO₂ + H₂O
C) Carbon dioxide (CO2)
d) When the evolved gas is passed into lime water, lime water turns milky white. Basing on the observation we conclude that the evolved gas is carbon dioxide.
e) Ethanoic acid Es used in
a) for preservation of pickles
b) for preparation of dyes, drugs
C) for solvent in industry
d) for curing meat, fish.

Multiple choice questions

Question 1.
Which of the following solution of acetic acid in water can be used as preservative? [ ]
(a) 5-10%
(b) 10-15%
(c) 15-20%
(d) 100%
Answer:
(a) 5-10%

Question 2.
The suffix used for naming an aldehyde is [ ]
(a) -0l
(b) -al
(c) -one
(d) -ene
Answer:
(b) -al

Question 3.
Acetic acid, when dissolved in water, it dissociates into ions reversibly because it is a:[ ]
(a) Weak acid
(b) strong acid
(c) weak base
(d) strong base
Answer:
(a) Weak acid

Question 4.
Which one of the following hydrocarbons can show isomerism? [ ]
(a) C₂H₄
(b) C₂H₆
(c) C₃H₈
(d) C₄H₁₀
Answer:
(d) C₄H₁₀

Question 5.
Combustion of hydrocarbon is generally accompanied by the evolution of [ ]
(a) Heat
(b) Light
(c) both heat and light
(d) Electric current.
Answer:
(c) both heat and light

Question 6.
2m1 of ethanoic acid was taken in each of the three test tubes A, B and C’ and 2m1. 4ml and 8 ml of water was added to them, respectively. A clear solution is obtained in: [ ]
(a) Test tube A only
(b) Test tubes A & B only.
(c) Test tubes B and C only
(d) All the test tubes.
Answer:
(d) All the test tubes.

Question 7.
If 2 ml of acetic acid was added slowly in drops to 5m1 of water then we will notice [ ]
(a) The acid forms a separate layer on the top of water.
(b) Water forms a separate layer on the top of the acid.
(c) Formation of a clear and homogenous solution.
(d) Formation of a pink and clear solution.
Answer:
(c) Formation of a clear and homogenous solution.

Question 8.
A few drops of ethanoic acid were added to solid sodium carbonate. The possible results of the reactions are: [ ]
(a) A hissing sound was evolved
(b) Brown fumes evolved.
(c) Brisk effervescence occurred.
(d) A pungent-smelling gas evolved.
Answer:
(c) Brisk effervescence occurred.

Question 9.
When acetic acid reacts with ethyl alcohol, we add cone. H₂SO₄, which acts as and the process is called [ ]
(a) Oxidizing agent, saponification
(b) Dehydrating agent, estenfication
(c) Reducing agent, Esterification
(d) Acid & esterification
Answer:
(b) Dehydrating agent, estenfication

Suggested Experiments

Question 1.
Suggest a test to find the hardness of water and explain the procedure.
Answer:
Hardness of water can be tested with the help of a good quality soap.
Procedure

Take 50ml of water from different sources i.e., tap water, well water, lake water, pond water, river water, etc., in different test tubes and lable them as A, B, C, D etc.
Add 1gm of good-quality soap to each test tube.
Close each test tube with rubber corks.
Shake test tube A for 15 seconds and keep it undisturbed for 30 seconds. Measure the height of the foam formed. Note the height of foam in your notebook.
Repeat the process for each test tube and record your observation in your notebook.
The water which gives less foam is considered as hard water.

Question 2.
Suggest a chemical test to distinguish between ethanol and ethanoic acid and explain the procedure.
Answer:

Take ethanol and ethanoic acid in two different test tubes.
Add nearly 1gm of sodium bicarbonate (NaHCO3) to each test tube.
Lots and lots of bubbles and foam will be observed from the test tube containing ethanoic acid. This is due to release of CO₂.
NaHCO₃ + CH₃COOH → CH₃COONa + H₂O + CO₂
Ethanol will not react with sodium bicarbonate and thus we won’t observe any change in the test tube containing ethanol. Thus we can seperate ethanol from ethanoic acid.

Question 3.
An organic compound ‘X’ with a molecular formula C₂H₆O undergoes oxidation with alkaline KMnO₄ and forms the compound ‘Y’, that has molecular formula C₂H₄O₂.
(a) Identify “X”and “Y”.
Answer:
X : C₂H₆O is Ethanol
Y: C₂H₄O₂ is Ethanoic acid
Ethyl alcohol undergoes oxidation to form the product Acetaldehyde and finally Acetic acid.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 25
This CH₃COOH is used as preservative for pickles.

(b) Write your observation regarding the product when compound ‘X’is made to react with compound “Y” which ¡s used as a preservative for pickles.
Answer:
When x (ethanol) is reacted with y (ethanoic acid) in the presence of concentrated H2S04 to form fruity odour substance called ester (ethyl acetate)
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 26
Here CH₃COOH is used as preservative for pickles.

Suggested Projects

Question 1.
Prepare models of methane, ethane, ethene and ethyne molecules using clay balls and match sticks.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 27
in these models Black Ball is Carbon atom White Ball is Hydrogen atom.

Question 2.
Collect information about artificial ripening of fruits by ethylene.
Answer:
Chemistry of ripening:

During ripening, the starch in the fruit breaks down to form sugar. The fruit skin changes its colour.
The ripening of fruit depends on the season. The plant can detect the changes in season. They produce ethylene (C₂H₄) which spreads across the plant.
When ethylene reaches the fruits, it sends a signal to ail the cells in the fruit to make enzymes which break starch into sugar.
The cells in the skin start making pigments, which give the fruit its colour.

Artificial ripening:

Raw fruits are kept in hay-lined wooden boxes called crates. These crates are stacked on shelves and a wood fire s lit below them. The smoke contains ethylene and acetylene gases, which induce ripening.
Fruits are placed in a room into which ethylene gas or acetylene gas is introduced.
In another method calcium carbide (CaC₂) is applied over fruits. It reacts with moisture to form acetylene, which induces ripening.

TS 10th Class Physical Science Carbon and its Compounds Intext Questions

Page 253

Question 1.
Can carbon get helium configuration by losing four electrons from the outer shell?
Answer:
No. if carbon loses four electrons from the outer shell, it has to form C⁺⁴ ions. This requires huge amount of energy which is not available normally.

Page 254

Question 2.
How do carbon atoms form bonds in so many ways
Answer:
Electronic configuration of carbon (ground state) is 1S² 2S² 2P² (or) 1S² 2S² 2P_x¹ 2P_y¹ 2P_z¹

Electronic configuration of carbon (excited state):
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 29
In excited state of carbon atom one ‘2s’ electron Is promoted to ‘2Pz’ orbital. Each carbon In excited state has four unpaired electrons and forms four covalent bonds as shown below.

Question 3.
Explain the four unpaired electrons in carbon atom through excited state
Answer:
Electronic configuration of carbon (ground state)
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 31
Electronic configuration of carbon (excited state)

So, in 2s,2p orbitals there are four unpaired electrons In each of 2s, 2p_x, 2p_y, and 2p_z orbitals.

Page 255

Question 4.
Where this energy to excited electron comes from?
Answer:
The energy required for excitation is taken up from bond energies, which are liberated energies and four bonds are formed between carbon atoms and other atoms.

Question 5.
In methane (CH₄) molecule, all four carbon-hydrogen bonds are identical and bond angle is 109° 28’. How can we explain this?
Answer:
In methane (CH₄), in excited state, carbon atom has three unpaired electrons in p-orbitals, and one electron in s-orbital. So all four C-4 bonds are identical.

Question 6.
How these energetically unequal valence electrons form four equivalent covalent bonds in methane molecules?
Answer:

The energy difference between the 2s and 2p orbitals is very small.
When carbon atom is ready to form bonds it gets a small amount of energy from bond energies and gets excited and is promoted from the ‘2s’ to the empty 2pz to give four unpaired electrons.
These four unpaired electrons form four equivalent covalent bonds in methane.

Page 259

Question 7.
What are bond angles of in CH₄, C₂H₄ and CH₃ molecules?
Answer:
The bond angles:
In CH₄ is 109°28′
In C₂ H₄ is 120°
In C₂H₂ Is l80°

Page 261

Question 8.
How do you understand the marking (writings) of a pencil on a paper?
Answer:
When we write with a pencil, the interlayer attractions break down and leave graphite layers on the paper. These pencil marks are easy to remove from paper with an eraser because the layers do not bind strongly to the paper.

Page 264

Question 9.
AllottIng completely one special branch in chemistry to compounds of only one element. Is It justified when there are so many elements and their compounds but not with any special branches?
Answer:

We know that all molecules that make life possible, namely, carbohydrates, proteins, nucleic acids, lipids, harmones and vitamins contain carbon.
The chemical reactions that take place in living systems are of carbon corn pounds.
Food that we eat, various medicines we use cotton and silk fibres, synthetic fibres, plastics, synthetic rubber are also compounds of carbon.
So, Carbon Is a unique element with the largest number of compounds.
So allotting completely one special branch in chemistry to carbon is justified.

Page 265

Question 10.
What are hydrocarbons?
Answer:
The compounds containing only carbon and hydrogen in their molecules are called ‘Hydrocarbons’.

Question 11.
Do all the organic compounds have equal number of ‘C’ and ‘H’ atoms?
Answer:
No. Different organic compounds have different number of ‘C’ and ‘H’ atoms.

Page 266

Question 12.
Can carbon form bonds with the atoms of other elements?
Answer:
It Is observed that carbon atoms form compounds not only with hydrogen atoms but also with atoms of other elements like oxygen, sulphur, nitrogen, phosphorus, halogens etc. These atoms are called heteroatoms and the compounds are formed with particular functional groups.

Page 269

Question 13.
How about their structures? Are they same?
Answer:
The structures are not the same. They are different.

Question 14.
How many carbon and hydrogen atoms are there In (a) and (b) structures?
Answer:
In structure (a) there are 4 carbon atoms and 10 hydrogen atoms.
In structure (b) also there are 4 carbon atoms and 10 hydrogen atoms.

Question 15.
Write the condensed molecular formulae for (a) and (b). Do they have same molecular formulae?
Answer:
The condensed molecular formula for (a) is C₄H₁₀.
The condensed molecular formula for (b) is C₄H₁₀.
Both (a) and (b) have the same condensed molecular formula. (Isomers)

Page 280

Question 16.
Why do sometimes cooking vessels get blackened on a gas or kerosene stove?
Answer:
Because of Inlets of air getting closed, the fuel gases do not completely undergo combustion. Hence, it forms a sooty carbon form (black in colour) which gets coated over the vessels.

Page 283

Question 17.
Do you know how the police detect whether suspected drivers have consumed alcohol or not?
Answer:

The police officer asks the suspected driver to blow air into a plastic bag through a mouthpiece of the detecting instrument which contains orange-coloured crystals of potassium dichromate (K₂Cr₂O₇).
As K₂Cr₂O₇ is a good oxidising agent ethanol which is in the driver’s breath changes to ethanoic add. The orange colour changes to green and the police can detect that the driver has consumed alcohol.

Page 284

Question 18.
What are esters?
Answer:

The reaction between carboxylic acid and an alcohol ‘n the presence of conc H₂SO₄ produces a sweet-smelling substance called ester.
An ester contains the functional group: – C – COOR

Question 19.
What do you notice?
Answer:
We notice that the resulting mixture is a sweet-smelling substance and is known as ethyl acetate, an ester.

Page 285

Question 20.
Do you know what ‘soap’ is?
Answer:
Soap is a sodium or potassium salt of a higher fatty acid like palmitic acid (C₁₅H₃₁COOH), stearic acid (C₁₇H₃₅COOH) Oleic acid (C₁₇H₃₃COOH) etc.
The formula of soap is RCOONa (or) RCOOK
R = C₁₅H₃₁; C₁₇,H₃₅ etc.

Page 286

Question 21.
What isatrue solution?
Answer:
A true solution is that in which the solute particles dispersed In the solvent are less than mm (10^-9m) in diameter.

Question 22.
Can you see the oil and water layers separately in both the test tubes.
Answer:
(a) Immediately after: You stop shaking them?
Answer:
No,
(b) Leave the test tubes undisturbed for sometime and observe. Does the oil layer separate out?
Answer:
Yes. After allowing test tubes to settle for some time. the oil layer floats on water layer.
(c) in which test tube does this happen first? Give your observations?
Answer:
The oil layer and water layer separate first in test tube B, with soap water.

Page 287

Question 23.
What is the action of soap particles on the greasy cloth?
Answer:
The soap particles make oil and dirt present on the cloth come out into water, thereby making the cloth clean.

Think And Discuss

Question 1.
Why we are advised not to use animal fats for cooking?
Answer:
Fats are generally solids at room temperature. Animal fats have saturated carbon chains. Hence they require large quantities of heat to break those chains. In this process a lot of fuel is consumed. So, we are advised not to use animal fats for cooking.

Question 2.
Which oil is recommended for cooking? Why?
Answer:
Generally, vegetable oils having long unsaturated carbon chains are recommended for cooking.
Reasons:

They do not require large quantities of heat to break the carbon chains.
So we can save cooking fuel.
Secondly, it does not take long time to cook food which prevents over cooking which is harmful to health.

TS 10th Class Physical Science Carbon and its Compounds Activities

Activity 1

Question 1.
Observe the names of the following compounds. Give reasons in the space provided. (ASS) (4 Marks)
Answer:
COOH > (CH₃CO)₂O> – COOR > -COX> -CONH₂ > -CN > – CHO > C=O > R-OH> -NH
Acid anhydride ester acid halide amide nitrite aldehyde ketones alcohols amines
Divide the given names as per the notations given and identify the parts In the name through the numbers given from (1) to (11) and write them in your notebook.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 35

Activity 2

Question 1.
Write an activity to show esterification.
Answer:

Take imI of ethanol and imI of glacial acetic acid along with a few drops of concentrated sulphuric acid in a test tube.
Warm it In a water bath or a beaker containing water for at least 5 minutes as shown In fig.
Pour the warm contents into a beaker containing 20-50 ml of water and observe the odour of the resulting mixture.

Observation: The resulting mixture Is a sweet odoured substance. This substance is ester. This reaction is esterification.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 38

Activity 3

Question 1.
How do you test the cleansing action of soap?
Answer:
1. Take about 10 ml of water in two test tubes.
2. Add a drop of cooking oil to both the test tubes and label them as A and B.
3. Add a few drops of soap solution to test tube B.
4. Now shake both the test tubes vigorously for the same period of time.
5. We cannot observe that the oil and water layers separately in both the test tubes immediately after shaking Is stopped.
TS 10th Class Physical Science Solutions Chapter 12 Carbon and its Compounds 39
6. Leave the test tubes undisturbed for some time and observe.
7. We observe the separation of oil layer in test tube B first because it contains the soap solution.
8. This gives an idea of cleansing action of soap.

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం సుందరకాండ

March 13, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 10th Class Telugu Guide Pdf Download Telangana ఉపవాచకం రామాయణం సుందరకాండ Questions and Answers.

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం సుందరకాండ

సుందర కాండం

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం సుందరకాండ 1
హనుమంతుడు దేవతలకు నమస్కరించి, శరీరాన్ని పెంచి, పాదాలను దట్టించి ఒక్క ఉదుటున ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. సముద్రం కోరికపై, లోన ఉన్న మైనాక పర్వతం పైకి లేచి తనపై విశ్రాంతి తీసుకోమన్నది. ఆగడానికి సమయం లేదని హనుమంతుడు ముందుకు సాగిపోయాడు. సురస అనే నాగమాత హనుమంతుడిని ఆశీర్వదించింది. అడ్డువచ్చిన సింహికను హనుమంతుడు చీల్చివేశాడు. ఏ మాత్రం అలసట లేకుండా హనుమంతుడు లంకకు చేరాడు.

రాత్రిపూటలో శరీరాన్ని కుదించుకొని లంకలో ప్రవేశించగా లంకిణి అతణ్ణి చూచింది. హనుమంతుడిని బలంగా కొట్టింది. హనుమంతుని దెబ్బకు లంకిణి కూలబడిపోయింది. బ్రహ్మ చెప్పిన ప్రకారం లంకకు కీడుమూడిందని లంకిణి పలికింది. హనుమంతుడు ప్రాకారం పై నుంచి దూకి మొదట ఎడమ పాదం మోపాడు. అక్కడ లంకా వైభవాన్ని దర్శించాడు. అన్ని భవనాలూ వెదికాడు. ఎక్కడా సీతజాడ లేదు. రావణుని అంతఃపురంలో మండోదరిని చూశాడు. మొదట సీత అని భ్రాంతి పడినా, తరువాత కాదని తెలుసుకున్నాడు. నిరుత్సాహపడకుండా వెతికాడు. ఎక్కడా సీత కనిపించకపోయేసరికి ప్రాయోపవేశంతో ప్రాణాలు వీడాలనుకున్నాడు. కానీ బ్రతికివుంటేనే ఎప్పటికైనా దేన్నైనా సాధించవచ్చునని నిశ్చయించుకున్నాడు.

అశోకవనంలో ప్రవేశించాడు. శింశుపావృక్షంపైకి ఎక్కాడు. అక్కడ మలిన వస్త్రాలు ధరించి రాక్షస స్త్రీల కాపలాలో ఉన్న సీతను చూచాడు. తెల్లవారగానే రావణుడు అశోకవనానికి వచ్చాడు. సీతను నయానా భయానా మనసు మార్చే ప్రయత్నం చేశాడు. సీత అతడి ప్రలోభాలకు లొంగలేదు. రావణుడు రెండు నెలలు గడువిచ్చాడు. రాక్షస స్త్రీలు సీతను చంపుతామని బెదిరించారు. విభీషణుని కూతురైన త్రిజట తనకు వచ్చిన కలను గూర్చి చెప్పింది.

హంసల పల్లకిలో రామలక్ష్మణులు కూర్చున్నారని, సముద్రం మధ్య తెల్లని పర్వతంపై సీత కూర్చున్నదని, రావణుడు నేలపై పడివున్నాడని ఆమె తన కలలో కనబడిన దృశ్యాలను చెప్పింది. సీతకు శుభశకునాలు తోచాయి. చెట్టుపై ఉన్న హనుమంతుడు రామకథను వర్ణించాడు. సీత అతడిని చూచి ఆశ్చర్యపడింది. హనుమంతుడు చెట్టు దిగివచ్చి తాను శ్రీరామ దూతను అన్నాడు. సీత ఇది రావణుని మాయ అని అనుమానించింది.

హనుమంతుడు ఆమె కోరికపై రాముని స్వరూపాన్ని వర్ణించి శ్రీరామ ముద్రికను సమర్పించాడు. సీత తనను రాక్షస చెర నుండి తప్పించమని రామునికి చెప్పమన్నది. హనుమంతుడు ఆమెను తన వీపుపై మోసుకెళ్లడానికి సిద్ధపడ్డాడు. పరపురుషుని తాకదు కాబట్టి సీత యిందుకు నిరాకరించింది. హనుమంతుడు ఆనవాలును అడగగా దివ్య చూడామణిని సీత అతడికి ఇచ్చింది. హనుమంతుడు అశోకవనాన్ని నాశనం చేశాడు.

రావణుడు పంపిన రాక్షసులను కూడా మట్టుపెట్టాడు. ఇంద్రజిత్తు బ్రహ్మాస్త్రంతో హనుమంతుణ్ణి బంధించాడు. తాను రామదూతనని రావణునికి హనుమంతుడు చెప్పాడు. విభీషణుడు దూతను చంపడం భావ్యం కాదనగా, రావణుడు అతడి. తోకకు నిప్పు అంటించమన్నాడు. హనుమంతుడు లంకను తగలబెట్టి, తన తోకను సముద్రంలో చల్లార్చుకున్నాడు. సీతకు నమస్కరించి, తిరుగు ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.

విజయోత్సాహంతో మహేంద్రగిరి శిఖరం చేరాడు. సీతమ్మను కనుగొంటినని ప్రకటించాడు. రావణుని చంపి సీతను తీసుకొని వద్దామని అంగదుడు అనగా, రాముడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు కాబట్టి మనం ఆ పని చేయగూడదని జాంబవంతుడు పలికాడు. మధువనంలో తేనెతాగి అందరూ ఆనందించారు. హనుమంతుడు శ్రీరామునికి నమస్కరించి ‘కనుగొంటి సీతమ్మను” అన్నాడు. సీత ఇచ్చిన చూడామణిని రామునికి సమర్పించాడు. తన అన్వేషణ వృత్తాంతాన్ని వివరించాడు.

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆత్మహత్య కన్నా బతికుండడమే ఎన్నో విధాల ఉత్తమమని, బాధల్లో నిరుత్సాహపడకూడదని నిరూపించి హనుమంతుడు ఎలా ఆదర్శప్రాయు
జవాబు:
లంకలోని రావణుని అంతఃపురంలోకి వెళ్ళి ఎంత వెదికినా హనుమంతునికి సీత జాడ తెలియలేదు. ఎక్కడా సీత జాడ తెలియకపోయేసరికి సీత మరణించిందేమోనని సందేహించాడు. సీత జాడను కనిపెట్టలేకపోయిన తాను ఏ ముఖం పెట్టుకొని తిరిగి వెళ్ళాలని బాధపడ్డాడు. సీత కనబడలేదని చెపితే శ్రీరాముడు జీవించడు. అతను లేక లక్ష్మణుడుండడు. వీరి మరణవార్త విని భరత శత్రుఘ్నులుండరు. పుత్రుల మరణానికి తట్టుకోలేక కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయీ తనువులు చాలిస్తారు.

ప్రియ మిత్రుణ్ణి వీడి సుగ్రీవుడు బ్రతకడు. దానితో రుమ, తార, అంగదులు మిగలరు. ఇది చూసి వానరజాతి ఈ లోకాన్ని వీడుతుంది. కాని తర్కించి చూస్తే ఆత్మహత్యకన్నా బతికుండడమే ఎన్నో విధాల ఉత్తమమనిపించింది. చచ్చి సాధించేదేమిటి ? బతికితే సుఖాలను, శుభాలను పొందవచ్చు. బతికి ఉన్న వాళ్ళు ఎన్నడైనా కలుసుకోవచ్చు. అందుకే ప్రాణాలను నిలుపుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఈ రకంగా సీత జాడ మొదట కనిపెట్టలేక నిరుత్సాహపడినా, ధైర్యం తెచ్చుకున్నాడు. ఆత్మహత్య వల్ల ప్రయోజనం లేదని నిరూపించి, నేటికీ మనకు ఆదర్శప్రాయునిగా నిలిచాడు హనుమంతుడు.

ప్రశ్న 2.
లంకా దహన వృత్తాంతాన్ని తెలపండి.
జవాబు:
హనుమంతుడు లంకలో సీతను దర్శించి రాముని ఉంగరమిచ్చి ఆమె చూడామణిని ఆనవాలుగా గ్రహించాడు. రావణుని బలం ఎంతో తెలుసుకుందా మనుకున్నాడు. అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. రాక్షస స్త్రీలు రావణునికి ఈ విషయం చెప్పారు. రావణుడు పంపిన ఎనభైవేల మంది రాక్షసులను మట్టుపెట్టాడు. జంబుమాలిని, ఏడుగురు మంత్రి కుమారులను, ఐదుగురు సేనాపతులను, అక్షకుమారుని చంపాడు.

చివరికి ఇంద్రజిత్తు బ్రహ్మాస్త్రంతో హనుమంతుని బంధించి రావణుని ముందుంచాడు. అక్కడ హనుమంతుడు రాముని పరాక్రమం వెల్లడించాడు. రావణుడు కోపంతో హనుమంతుని తోకకు నిప్పంటించమన్నాడు. హనుమంతుడు మండుతున్న తోకతో లంక అంతా నిప్పు ముట్టించాడు. లంకలో హహాకారాలు చెలరేగినాయి. సముద్రంలో తోకను చల్లార్చుకొని ఆకాశానికెగిరి తిరుగు ప్రయాణమైనాడు.

ప్రశ్న 3.
హనుమ సముద్రలంఘనం చేసిన విధానం వివరించండి.
జవాబు:
మహాబలవంతుడైన హనుమ, సముద్రం దాటడానికి ముందు దేవతలు అందరికీ నమస్కరించాడు. తన శరీరాన్ని పెంచాడు. పెద్దగా గర్జించాడు. చేతులు నడుముపై పెట్టాడు. అంగదాది వీరులతో తాను రామబాణంలా లంకకు వెడతానన్నాడు.

సముద్రంపై నుండి వెడుతున్న హనుమంతుడికి సాయం చేద్దామని సముద్రుడు అనుకున్నాడు. రామకార్యం మీద వెడుతున్న హనుమకు శ్రమ కలుగకూడదని, సముద్రంలోని మైనాకుణ్ణి సముద్రుడు బయటకు రమ్మన్నాడు. మైనాకుడి శిఖరాలపై హనుమ కొంచెం విశ్రాంతి తీసుకొంటాడని సముద్రుడు అనుకున్నాడు.

మైనాకుడు పైకి లేచాడు. మైనాకుడు తనకు అడ్డు వస్తున్నాడని హనుమ అనుకొని, తన వక్షంతో అతడిని గెంటివేశాడు. మైనాకుడు మానవరూపంతో పర్వత శిఖరంపై నిలబడి, సముద్రుడి కోరికను హనుమకు చెప్పాడు. హనుమ సంతోషించాడు. తనకు సమయం లేదని, చేతితో మైనాకుణ్ణి హనుమ తాకి వెళ్ళాడు.

తరువాత హనుమంతుడిని పరీక్షించడానికి సురస అనే నాగమాత వచ్చి, హనుమ సూక్ష్మబుద్ధిని మెచ్చుకొని, అతడిని ఆశీర్వదించింది. సింహిక అనే రాక్షసి హనుమను మ్రింగాలని చూసింది. కాని హనుమంతుడు గోళ్ళతో సింహికను చీల్చివేశాడు.

ఇలా హనుమ నూరు యోజనాల సముద్రాన్ని దాటి లంకకు చేరాడు.

ప్రశ్న 4.
సీతాదేవిని హనుమంతుడు తొలిసారి సందర్శించి నపుడు అతడు పొందిన ఆనందాన్ని విశ్లేషించండి.
జవాబు:
హనుమంతుడు సీతను వెతుకుతూ, రావణుడి అంతః పురంలోకి వెళ్ళాడు. అక్కడ గొప్ప అందంతో ఉన్న రావణుడి భార్య మండోదరిని చూసి, సీత అని భ్రాంతిపడ్డాడు. తాను సీతను చూశానని హనుమ ఆనందంతో గంతులు వేశాడు. కొద్దిసేపటికే తన ఆలోచన తప్పు అనుకున్నాడు.

తరువాత హనుమ ఆశోకవనం అంతా, సీత కోసం వెతికాడు. శింశుపా వృక్షం ఎక్కాడు. ఆ చెట్టు క్రింద మాసిన బట్టలు కట్టుకొన్న ఒక స్త్రీని హనుమ చూశాడు. ఆమె చుట్టూ రాక్షస స్త్రీలు ఉన్నారు. ఆమె దీనావస్థలో ఉంది. ఆమె సీతయే అని, హనుమ అనుకున్నాడు.

అతడు ఆమె ధరించిన ఆభరణాలు చూశాడు. రాముడు చెప్పిన వాటితో అవి సరిపోయాయి. దానితో ఆమె సీతయే అని హనుమంతుడు గట్టిగా నిశ్చయించాడు. సీతాదేవిని చూడగానే హనుమంతుడి కళ్ళ నుండి ఆనందబాష్పాలు జారాయి. శ్రీరాముడిని మనస్సులో స్మరించుకొని, హనుమంతుడు నమస్కరించాడు.

ప్రశ్న 5.
త్రిజటా స్వప్నం గురించి రాయండి.
జవాబు:
‘త్రిజట’ విభీషణుని కూతురు. రావణుడు సీతను అశోకవనంలో ఉంచి, రాక్షస స్త్రీలను ఆమెకు కాపలాగ పెట్టాడు. వారిలో ‘త్రిజట’ కూడా ఉంది. రావణుని భర్తగా అంగీకరించడానికి సీతను ఒప్పించమని రావణుడు రాక్షస స్త్రీలకు చెప్పాడు. రాక్షస స్త్రీలు సీతకు నచ్చచెప్పడానికి ప్రయత్నించారు. లేకపోతే చంపుతామని వారు సీతను బెదిరించారు. సీత ఎంతో ఏడ్చింది.

అంతవరకూ నిద్రపోతున్న త్రిజట లేచి తనకు కల వచ్చిందని అక్కడున్న రాక్షస స్త్రీలకు చెప్పింది. కలలో వేయి హంసల పల్లకిపై రామలక్ష్మణులు కనబడ్డారని, సీత తెల్లని పర్వతం మీద కూర్చుందనీ వారికి చెప్పింది. రావణుడు నూనె పూసిన శరీరంతో నేలపై పడి ఉన్నాడని, ఒక నల్లని స్త్రీ రావణుని మెడకు తాడు కట్టి దక్షిణంవైపు ఈడ్చుకువెడుతోందని కూడా చెప్పింది. రావణుడు పందిమీద దక్షిణ దిశగా వెళ్ళడం తాను కలలో చూశానని, లంకానగరం చిన్నాభిన్నం కావడం తాను చూశానని త్రిజట తోటి రాక్షస స్త్రీలకు చెప్పింది.

తనకు కలలో విమానం కనబడింది కాబట్టి సీత కోరిక సిద్ధిస్తుందనీ, రావణుడికి వినాశం, రాముడికి జయం కలుగుతుందనీ త్రిజట చెప్పింది. త్రిజట ఉత్తమురాలు.

ప్రశ్న 6.
లంక దహనానికి అసలు కారకులెవరు ? ఎలా ? విశ్లేషించండి.
జవాబు:
హనుమంతుడు సీత జాడను తెలుసుకున్నాక, రావణుడి శక్తి సామర్థ్యాలు తెలుసుకోవాలను కున్నాడు. అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. రావణుడు పంపిన రాక్షస వీరులను అందరినీ హనుమ చంపాడు. చివరకు ఇంద్రజిత్తు హనుమను బ్రహ్మాస్త్రంతో బంధించి, రావణుడి వద్దకు తీసుకు వెళ్ళాడు.

రావణుడు హనుమంతుడిని చంపమని ఆజ్ఞాపించాడు. దూతను చంపడం భావ్యం కాదని, ఇతర పద్ధతులలో దండింపవచ్చునని విభీషణుడు అన్న రావణునికి చెప్పాడు.

హనుమంతుడి తోకకు నిప్పు అంటించి, లంక అంతా తిప్పమని రాక్షసులకు రావణుడు చెప్పాడు. వారు బట్టలు హనుమంతుడి తోకకు చుట్టారు. దానిని నూనెతో తడిపారు. హనుమ తోకకు నిప్పు అంటించి, వారు లంక అంతా ఊరేగిస్తున్నారు. హనుమంతుడు ఒక్కసారిగా ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. విభీషణుడి భవనం తప్ప, లంకనంతా కాల్చాడు. ఈ విధంగా రాముడు సీతను చూసి రమ్మని హనుమంతుడిని పంపితే, హనుమ లంకను కాల్చి వచ్చాడు.

దీనినిబట్టి లంకను కాల్చడానికి అసలు కారకుడు రావణుడు అని మనకు తెలుస్తుంది. హనుమంతుడు రాముడి పరాక్రమాన్ని గుర్తుచేసి, సీతను రాముడి వద్దకు పంపమని రావణుడికి చెప్పడానికే వెళ్ళాడు. కాని రావణుడు, తెలివి తక్కువగా హనుమ తోకకు నిప్పు పెట్టించాడు. కాబట్టి లంకా దహనానికి రావణుడే అసలు కారకుడు.

ప్రశ్న 7.
సీత, హనుమంతుడుల మధ్య శింశుపా వృక్షం కింద జరిగిన సంభాషణా సారాంశాన్ని రాయండి. (June 2018)
జవాబు:
హనుమంతుడు అశోకవనంలో సీతను చూచాడు. తన మాటల ద్వారా తాను రామదూతనని సీతకు నమ్మకం కలిగించాడు. సీత కోరికపై హనుమ, రాముని రూపగుణాలను వర్ణించి చెప్పాడు. తాను తెచ్చిన రామముద్రికను హనుమ సీతకు ఇచ్చాడు. రామ ముద్రికను చూసి సీత ఆనందభరితురాలయ్యింది. సీత తన దీనావస్థను హనుమంతునికి చెప్పింది. రాముణ్ణి త్వరగా లంకను తీసుకువచ్చి తనను రాక్షసుల చెరనుండి విడిపించమని సీత హనుమంతుని కోరింది.

హనుమంతుడు సీతను తన వీపుమీద కూర్చోమన్నాడు. అలా చేస్తే వెంటనే సీతను రాముని వద్దకు తీసుకొని వెళ్ళగలనన్నాడు. కాని సీతమ్మ అందుకు నిరాకరించింది. సీత తాను పరపురుషుని తాకనని చెప్పింది. అప్పుడు హనుమ సీతను రాముడు గుర్తించే ఆనవాలును ఇమ్మని అడిగాడు. సీత తన చూడామణిని హనుమకు ఇచ్చింది.

సీతను వెంటనే రాముని వద్దకు తీసుకొని వెళ్ళి సీతారాములకు ఆనందం కలిగించాలని హనుమ భావించాడని, రాముని క్షేమవార్తను చెప్పి సీత ప్రాణాలను నిలబెట్టాడని వారి సంభాషణ వల్ల తెలుస్తుంది.

సీతమ్మ తనకు వెంటనే చెర నుండి విముక్తి కలగాలని కోరుకోలేదు. ఆమెకు తన పాతివ్రత్యం ముఖ్యం. రాముడే వచ్చి రావణుని చంపి తనను తీసుకొని వెళ్ళాలని ఆమె చెప్పింది. హనుమంతుడు సీతను దొంగతనంగా తీసుకొని వెళ్ళడం, రామునకు అపకీర్తికరమని సీత అభిప్రాయపడింది.

ప్రశ్న 8.
హనుమంతుని వ్యక్తిత్వాన్ని గురించి రాయండి. (June 2017)
జవాబు:
రామాయణములో రాముని తర్వాత నాకు నచ్చిన పాత్ర ‘ఆంజనేయుడు’. హనుమంతుని వ్యక్తిత్వము, చాలా గొప్పది.

హనుమంతుని వ్యక్తిత్వము :
హనుమంతుడు గొప్ప బలశాలి. ధైర్యసాహసాలు గలవాడు. ఇతడు పసితనంలోనే సూర్యుణ్ణి చూసి పండు అనుకొని ఆకాశానికి ఎగిరిన మహాబలశాలి. హనుమంతుడు, స్వామిభక్తి పరాయణుడు. ఇతడు సుగ్రీవునికి నమ్మిన బంటు మంత్రి. ఇతడు రామసుగ్రీవులకు స్నేహం కలిపిన ప్రజ్ఞాశాలి. ఇతడు శ్రీరామునికి మహాభక్తుడు. వీరాగ్రణి.

మహాబలశాలి :
ఇతడు నూరుయోజనాల సముద్రాన్ని దాటి లంకకు వెళ్ళి సీత జాడను తెలిసికొని వచ్చాడు. లంకలో ఎందరో రాక్షస వీరులను చంపి సభలో రావణుని హెచ్చరించి, లంకను కాల్చి వచ్చాడు. సీతకు రాముని ఉంగరాన్ని ఇచ్చి, ఆమె ఇచ్చిన చూడామణిని తెచ్చి రామునకు అందించాడు.

హనుమంతుడు, సముద్రంపై వారధిని నిర్మింపజేసి, రాముడిని తన భుజాలపై కూర్చుండపెట్టుకొని, లంకా నగరానికి వానరసేనతో చేరాడు. యుద్ధంలో హనుమంతుడు ఎందరో రాక్షసవీరులను సంహరించాడు. లంకిణిని సంహరించాడు.

సంజీవి పర్వతాన్ని తెచ్చి, లక్ష్మణుని బ్రతికించాడు. హనుమంతుడు తన పరాక్రమంతో, బలంతో శత్రువయిన రావణుని ప్రశంసలను సైతం పొందాడు. రాముడు హనుమంతుని సహాయాన్ని మెచ్చి, ఆలింగనం చేసికొన్నాడు.

హనుమంతుడు మహావీరుడు, మహాభక్తుడు, స్వామికార్య ధురంధరుడు. ఇతడు సీతమ్మ మెప్పును పొందిన రామదూత ఆంజనేయుడు. శ్రీరాముని హృదయాన్ని చూరగొన్న భక్తాగ్రేసరుడు. కాబట్టి రామాయణంలో నాకు నచ్చిన పాత్ర హనుమంతుడు.

ప్రశ్న 9.
హనుమంతుడు సీతను ఎలా గుర్తుపట్టాడు ? వివరించండి.
(లేదా)
లంకలో ప్రవేశించిన హనుమంతుడు సీతను గుర్తించిన విధానమును తెలుపండి. (May 2022)
జవాబు:
సీతకోసం రాక్షస భవనాలన్నీ వెతికాడు. రావణుని అంతఃపురం కూడా వెతికాడు. మహాసౌందర్యవతి అయిన మండోదరిని సీత అని భ్రమించాడు. కాని, అంతలోనే ఆమె సీతకాదని నిర్ణయించుకొన్నాడు.

తర్వాత అశోకవనంలోకి వెళ్ళాడు. అణువణువు వెతికాడు. శింశుపావృక్షం ఎక్కాడు. దాని కింద ఒక స్త్రీ మలిన వస్త్రాలతో ఉంది. చుట్టూ రాక్షస స్త్రీలు ఉన్నారు. ఆమె కృశించి ఉంది. దీనావస్థలో ఉంది. రాముని ఎడబాసిన సీత ఉండవలసిన స్థితిలో ఉంది.

అందుకే ఆమెను సీతగా గుర్తించాడు. ఆమె ధరించిన ఆభరణాలను చూశాడు. రాముడు చెప్పిన వాటితో అవి సరిపోయేయి. ఋష్యమూక పర్వతం వద్ద చూచిన ఆభరణాలు ఆమె శరీరంపై కనిపించలేదు. కచ్చితంగా ఆమెను సీతగా నిర్ధారించుకొన్నాడు. రావణాసురుడు వచ్చి, సీతను భయపెట్టి వెళ్ళాడు. సీతాదేవికి వినబడేలా రామకథాగానం చేశాడు. సీత నాలుగు వైపులా చూసింది. దానితో ఆమెను సీతగా పూర్తిగా నిర్ధారించుకొన్నాడు.

మొదట సీతాదేవి బాహ్య పరిస్థితులను గమనించాడు. తర్వాత ఆమె స్థితిని గుర్తించాడు. ఆమె మనసుకు నచ్చే రామ కథను విన్పించి, ఆమె ఆశ్చర్యాన్ని, ఆనందాన్ని గమనించాడు. ఆ విధంగా సీతను గుర్తించాడు.

ప్రశ్న 10.
హనుమంతుడు శ్రీరాముని గుణగణాలను సీతాదేవికి నివేదించిన విధం చెప్పండి.
జవాబు:
శ్రీరాముడు పద్మముల వంటి కన్నులు కలవాడు. చక్కని దేహ సౌందర్యము, గుణసంపద కలవాడు. తేజస్సులో రాముడు -సూర్యుడి వంటివాడు. ఓర్పులో భూదేవి వంటివాడు. బుద్ధిలో బృహస్పతి. కీర్తిలో దేవేంద్రుని వంటివాడు.

రాముడు శరణు అన్నవారిని రక్షిస్తాడు. శత్రువులను సంహరిస్తాడు. రాజవిద్యాకుశలుడు. సర్వ విద్యా పండితుడు. వినయము గలవాడు. యజుర్వేదమందు, ధనుర్వేదమందు పండితుడు. విశాలమైన భుజములు, పొడవైన భుజములు, శంఖం వంటి కంఠము, శుభప్రదమైన ముఖము కలవాడు. దుందుభి వంటి కంఠస్వరము కలవాడు. శ్రీరాముడు సకల ఐశ్వర్య సంపన్నుడు.

శ్రీరాముడు సత్యము మాట్లాడుటయందు, ధర్మాచరణము నందు ఆసక్తి కలవాడు. పాత్రులకు దానము చేస్తాడు. అందరితో ప్రియముగా మాట్లాడుతాడు. శ్రీరాముడు మేఘమువలె శ్యామల వర్ణము గలవాడు.

శ్రీరాముడు దశరథుని పెద్ద కుమారుడు. శ్రీరాముడు చంద్రుడివలె చక్కని ముఖము కలవాడు. ధనుర్ధారులలో శ్రేష్ఠుడు. ధర్మ రక్షకుడు. అరివీరభయంకరుడు అని హనుమంతుడు శ్రీరాముని గుణగణాలను సీతకు చెప్పాడు.

ప్రశ్న 11.
హనుమంతుడు లంకలో ప్రవేశించి సీతను చూసి మాట్లాడిన వృత్తాంతాన్ని తెలపండి.
జవాబు:
హనుమంతుడు దేవతలకు నమస్కరించాడు. తన శరీరాన్ని పెంచాడు. పెద్ద ధ్వని చేస్తూ, చేతులను నడుం మీద ఉంచి, తోకను విదల్చాడు. సీతను చూసి వస్తానని, అంతరిక్షంలోకి ఎగిరాడు. హనుమ సముద్రంపై వెడుతుండగా, సముద్రుడు హనుమకు సాయం చేద్దామని తనలో దాగిన మైనాకుణ్ణి పైకి రమ్మన్నాడు. హనుమ ఆ గిరిశిఖరాలపై విశ్రాంతి తీసికొంటాడని సాగరుడు అనుకున్నాడు. పైకి లేచిన మైనాకుణ్ణి చూసి, తనకు అడ్డంగా ఉన్నాడని, హనుమ తన వక్షఃస్థలంతో నెట్టివేశాడు. మైనాకుడు మనిషి రూపంలో గిరి శిఖరంపై నిలిచి, సముద్రుడి కోరికను హనుమకు తెలిపాడు. హనుమ తనకు మధ్యలో ఆగడం కుదరదని, మైనాకుని చేతితో తాకి ముందుకు సాగాడు.

హనుమను పరీక్షించాలని ‘సురస’ అనే నాగమాత యత్నించి హనుమ సూక్ష్మబుద్ధిని మెచ్చుకుంది. ‘సింహిక’ అనే రాక్షసి హనుమను మింగాలని చూసి, తానే హనుమ చేతిలో మరణించింది. హనుమ లంకను చూశాడు. రాత్రి కాగానే పిల్లి ప్రమాణంలో తన శరీరాన్ని తగ్గించుకొని, లంకలో ప్రవేశించాడు. లంకాధిదేవత (లంకిణి) లంకలోకి వెళ్ళడానికి హనుమంతుడిని అడ్డగించింది. హనుమ లంకను చూసి వస్తానన్నాడు. లంకిణి హనుమను అరచేతితో కొట్టింది. హనుమ లంకిణిని ఒక్క దెబ్బ వేశాడు. లంకిణి కూలిపోయింది. వానరుడు వచ్చి లంకిణిని జయించినపుడు రాక్షసులకు కీడు కల్గుతుందని బ్రహ్మ చెప్పాడని హనుమకు లంకిణి చెప్పింది. హనుమను లంకలోకి వెళ్ళమంది.

హనుమ ప్రాకారం నుండి లంకలోకి దూకాడు. లంకలో ఎడమపాదం పెట్టాడు. హనుమ లంకలో రాక్షస భవనాలన్నీ వెదికాడు. రావణుని భార్య మండోదరిని చూసి సీత అని భ్రమపడ్డాడు. తరువాత ఆమె సీత కాదని నిశ్చయించాడు. చివరకు సీత చనిపోయి ఉంటుందని అనుకున్నాడు. హనుమ తాను కూడా మరణిద్దాం అనుకున్నాడు. చివరకు బతికి ఉంటే శుభాలు పొందవచ్చుననుకున్నాడు.

హనుమ అశోకవనంలోకి వెళ్ళాడు. హనుమ ఆ వనంలో శింశుపావృక్షం ఎక్కాడు. దానికింద మలిన వస్త్రాలు ధరించిన ఒక స్త్రీని చూశాడు. ఆమె సీత అయి ఉంటుందని నిశ్చయించాడు. హనుమ చెట్టుమీదే ఉన్నాడు. తెల్లవారుతోంది. రావణుడు వచ్చి, సీత మనస్సును మార్చబోయాడు. సీత లొంగలేదు. రావణుడు సీతకు రెండు నెలలు గడువు ఇచ్చి, సీతను తన దారికి తెమ్మని రాక్షస స్త్రీలకు చెప్పాడు. రావణుడు వెళ్ళిపోయాక, రాక్షస స్త్రీలు, సీత మనస్సును మార్చడానికి యత్నించారు. సీత రాముడిని విడిచి ఉండలేక చనిపోదామనుకుంది.

విభీషణుడి కూతురు త్రిజట నిద్ర నుండి లేచింది. త్రిజట తనకు కల వచ్చిందనీ ఆ కలలో వేయి హంసల పల్లకిలో రాముడూ, తెల్లని పర్వతంపై సీత కనబడ్డారని, రావణుడు నూనె పూసిన శరీరంతో నేలపై పడి ఉన్నాడని, లంక ఛిన్నాభిన్నం అయ్యిందనీ, రాముడికి జయం కల్గుతుందనీ చెప్పింది.

సీతకు శుభశకునాలు కనబడ్డాయి. హనుమంతుడు రామకథను గానం చేశాడు. సీత చెట్టు మీద హనుమను చూసి ఆశ్చర్యపడింది. హనుమ చెట్టుదిగి, ఆ స్త్రీని “నీ వెవరవు ?’ నీవు సీతవైతే నీకు శుభం అవుతుంది” అన్నాడు. తన పేరు సీత అని, ఆ స్త్రీ చెప్పింది. హనుమ తాను శ్రీరామ దూతనని చెప్పాడు. హనుమను చూసి సీత మొదట రాక్షసుడు అనుకుంది. రామదూతవయితే రాముణ్ణి గురించి చెప్పు అన్నది. హనుమ రాముని రూపాన్ని వర్ణించాడు. రాముడిచ్చిన అంగుళీయకాన్ని సీతకు గుర్తుగా ఇచ్చాడు.

రాముణ్ణి త్వరగా లంకకు తీసుకురమ్మని హనుమకు సీతమ్మ చెప్పింది. వెంటనే సీతను రాముని వద్దకు తీసుకు వెడతాననీ, తన వీపుపై కూర్చోమనీ, హనుమ ఆమెకు చెప్పాడు. అందుకు సీత నిరాకరించింది. తాను పరపురుషుడిని తాకననీ, రాముడు రావణుని చంపి తనను తీసుకువెళ్ళడం ధర్మం అనీ చెప్పింది. హనుమంతుడు రాముడు గుర్తించే ఆనవాలును ఇమ్మని సీతను అడిగాడు. సీత కాకాసురుని కథ చెప్పింది. ఆమె తన దివ్య చూడామణిని హనుమకు ఇచ్చింది. ఈ విధంగా హనుమ లంకలో సీతను కలిసి వెళ్ళాడు.

ప్రశ్న 12.
హనుమ లంకను కాల్చి వచ్చి, సీత జాడను రామునికి నివేదించిన వృత్తాంతాన్ని వివరించండి. (లేదా) సీతాన్వేషణ వృత్తాంతాన్ని తెలపండి.
జవాబు:
సీతాదేవిని దర్శించడంతో హనుమకు ఒక ముఖ్యకార్యం పూర్తి అయ్యింది. రావణుడి శక్తిసామర్థ్యాలు హనుమ తెలుసుకుందామనుకున్నాడు. అశోకవనాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. అశోక వన ధ్వంసం గురించి రాక్షస స్త్రీలు, రావణునకు చెప్పారు. రావణుడు ఎనభైవేల మంది రాక్షసులను పంపాడు. హనుమ వాళ్ళను చంపాడు. రావణుడు పంపిన జంబుమాలిని, ఏడుగురు మంత్రి పుత్రులను, ఐదుగురు సేనాపతులను, అక్షకుమారుణ్ణి కూడా హనుమ చంపాడు. చివరకు రావణుడు తన కుమారుణ్ణి ఇంద్రజిత్తును పంపాడు. ఇంద్రజిత్తు బ్రహ్మాస్త్రంతో హనుమను బంధించాడు. అది హనుమపై స్వల్పకాలమే పని చేసింది.

రాక్షసులు హనుమను రావణుని ముందు ప్రవేశపెట్టారు. హనుమ తాను రామదూతనని రావణుడికి చెప్పి, రాముని పరాక్రమాన్ని చాటాడు. దూతను చంపడం తగదని రావణుని తమ్ముడు విభీషణుడు చెప్పడంతో, రావణుడు హనుమంతుని తోకకు నిప్పంటించి లంకలో తిప్పమన్నాడు. రాక్షసులు హనుమ తోకకు బట్టలు చుట్టి, నూనెతో తడిపి, నిప్పు ముట్టించి లంకానగరంలో ఊరేగించారు. హనుమ ఆకాశంలోకి ఎగిరి, విభీషణుని భవనం తప్పించి, మిగిలిన లంకంతా తగులబెట్టాడు.

తరువాత హనుమ లంకను అంటించి తాను తప్పు చేశానని, సీతామాత ఆ మంటలలో కాలిపోయిందేమో అని, సందేహించాడు. తన తోకను కాల్చని అగ్ని, సీతను దహింపదని చివరకు ధైర్యం తెచ్చుకున్నాడు. సీత క్షేమంగా ఉందని చారణుల ద్వారా తెలుసుకొని సంతోషించాడు. హనుమ సీత వద్దకు తిరిగి వెళ్ళి ఆమెకు నమస్కరించి తిరుగు ప్రయాణం అయ్యాడు.

హనుమ ‘అరిష్టం’ అనే పర్వతాన్నుండి ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. మహేంద్రగిరికి చేరుతూ మహానాదం చేశాడు. జాంబవంతుడు ఆ ధ్వనిని విని హనుమ విజయం సాధించి వస్తున్నాడని వానరులకు చెప్పాడు.

హనుమ మహేంద్రగిరి చేరాడు. పెద్దలకు నమస్కరించాడు. ‘చూశాను సీతమ్మను’ అని చెప్పాడు. ప్రయాణ విషయాలు వారికి చెప్పాడు. అంగదుడు లంకకు వెళ్ళి, రావణుని చంపి సీతను తీసుకొనివచ్చి రాముని వద్దకు వెడదాం అన్నాడు. జాంబవంతుడు, అది సరికాదన్నాడు. రామసుగ్రీవులు సీతమ్మను చూసి రమ్మన్నారు. రాముడు రావణుని సంహరిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. రామునికి ముందు విషయం తెలుపుదాం అన్నాడు.

దారిలో మధువనాన్ని వానరులు ధ్వంసం చేశారు. మధువనాన్ని రక్షిస్తున్న దధిముఖుడు, వానరుల చేతిలో దెబ్బతిని, ఆ విషయం సుగ్రీవుడికి చెప్పాడు. సుగ్రీవుడు అదంతా శుభసూచకంగా భావించాడు. అంగద హనుమదాదులు సుగ్రీవుల దగ్గరకు వెళ్ళారు. హనుమ, రాముడికి నమస్కరించి ‘చూశాను సీతమ్మను’ అని చెప్పి, సీత ఇచ్చిన చూడామణిని రాముడికి గుర్తుగా ఇచ్చి సీతాన్వేషణ వృత్తాంతాన్ని రామునకు వివరించాడు.

ప్రశ్న 13.
అశోకవనంలో హనుమ – సీతల (సీతా హనుమల) సంభాషణను విశ్లేషిస్తూ, వారి స్వభావాలను రాయండి.
జవాబు:
సీత కోరికపై హనుమంతుడు శ్రీరాముని రూపగుణాలను వివరించాడు. రామ ముద్రికను అతడు సీతకు సమర్పించాడు. రామ ముద్రికను చూసి పతివ్రతయైన సీత పరమానందభరితురాలు అయ్యింది. సీత తన దీనావస్థను హనుమకు వివరించింది. రాముణ్ణి త్వరగా లంకకు తీసుకువచ్చి, తనను రాక్షసుల చెర నుండి విడిపించుమని సీత హనుమంతునికి చెప్పింది.

తన వీపు మీద కూర్చుంటే వెంటనే సీతను రాముని వద్దకు తీసుకొని వెళ్ళగలనని హనుమంతుడు సీతకు చెప్పాడు. కానీ సీత హనుమంతునితో వెళ్ళడానికి నిరాకరించింది. తాను పరపురుషుని తాకనని సీత చెప్పింది. రాముడు గుర్తించే ఆనవాలును ఇమ్మని హనుమ అడిగితే, సీత తన చూడామణిని హనుమకు ఇచ్చింది.

సీతాహనుమల సంభాషణను బట్టి, సీతమ్మను వెంటనే తీసుకొని వెళ్ళి, సీతారాములకు ఆనందం కలిగించాలని హనుమ తలంచాడనీ, అతడు స్వామికార్య ధురంధరుడనీ తెలుస్తోంది.

సీతాహనుమల సంభాషణను బట్టి, సీత తనకు వెంటనే చెర నుండి విముక్తి కలగడం ప్రధానం కాదని భావించింది. పాతివ్రత్యం కాపాడుకోవడం ఆమెకు ముఖ్యమని తెలుస్తోంది. దొంగతనంగా హనుమంతుడు సీతను తీసుకువెడితే అది రాముడికి అపకీర్తి అని భావించింది. రావణుని యుద్ధంలో చంపి తనను రాముడు తీసుకొని వెడితే అది రామునికి కీర్తిని కలిగిస్తుందని సీత అభిప్రాయపడింది.

ప్రశ్న 14.
హనుమంతుడు సముద్రం దాటేటపుడు ఎదురైన ఆటంకాలేవి ? వాటినెలా అధిగమించాడు ?
జవాబు:
హనుమంతుడు సముద్రంపై మహావేగంగా సాగిపోతున్నాడు. అతనికి సముద్రుడు ఆతిథ్యం ఇవ్వాలనుకొన్నాడు. మైనాక పర్వతాన్ని పంపాడు. మైనాక పర్వతం హనుమంతుని దారికి అడ్డంగా నిలబడ్డాడు. హనుమంతుడది ఆటంకంగా భావించాడు. దానిని తన గుండెతో గట్టిగా కొట్టాడు. మైనాకుని ప్రార్థనతో చేతితో తాకి వెళ్ళిపోయేడు.

ఇది హనుమంతునిపై అభిమానంతో కలిగిన ఆటంకం. దానిని మర్యాదపూర్వకమైన మాటలతో, చేతలతో అధిగమించాడు.

‘సురస’ అనే నాగమాత హనుమంతుని పరీక్షించడానికి ఆటంకం కల్పించింది. తన సూక్ష్మబుద్ధిని, సమయస్ఫూర్తిని ఉపయోగించి, ఆ ఆటంకాన్ని కూడా హనుమ అధిగమించాడు. ఆమె మెప్పును పొందాడు.

‘సింహిక’ అనే రాక్షసి హనుమను మింగేయాలనుకొంది. తన గోళ్ళతో ఆమెను చీల్చి చంపాడు హనుమ. తన తెలివితో, బలంతో ‘లంకిణి’ ని కూడా జయించాడు.

ఈ విధంగా హనుమంతుడు తన వినయం, తెలివి, బలాలతో ఎక్కడ ఏది అవసరమో అక్కడ దానిని ఉపయోగించాడు. సముద్రాన్ని అధిగమించాడు.

ప్రశ్న 15.
లంకాదహనానికి కారకులెవరు ? విశ్లేషించండి.
జవాబు:
సీతాదేవి దర్శనంతో హనుమంతుడికి చాలా ఆనందం కల్గింది. అశోకవనం ధ్వంసం చేశాడు.. రాక్షసులు బంధించారు. రావణుడు హనుమను చంపమన్నాడు. అది తగదన్నాడు విభీషణుడు. హనుమంతుని తోకకు నిప్పుపెట్టి లంకంతా తిప్పమని రావణుడు ఆజ్ఞాపించాడు. నూనెలో తడిపిన బట్టలు హనుమంతుని తోకకు చుట్టపెట్టారు రాక్షసులు. ఆ తోకకు నిప్పు పెట్టారు. లంకా నగర వీధులలో తిప్పుతున్నారు. ఒక్కసారిగా హనుమంతుడు ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. విభీషణుని భవనం తప్ప మొత్తం లంకంతా కాల్చాడు.

రావణుడు ఆజ్ఞాపించాడు. రాక్షసులు ఆచరించారు. అందుకే లంక తగలబడింది. లంక తగలబడడానికి కారణం అజ్ఞానంతో కూడిన రావణుని ఆజ్ఞ. మూర్ఖత్వంగా దానిని అమలుపరిచిన రాక్షసులు.

ప్రశ్న 16.
మధువన ధ్వంసం గురించి చెప్పినపుడు అది శుభసూచకంగా సుగ్రీవుడెందుకు భావించాడు ? విశ్లేషించండి.
జవాబు:
సాధారణంగా కోతులకు ఆనందం కలిగినా, కోపం వచ్చినా వనాలను ధ్వంసం చేస్తాయి. విపరీతంగా అల్లరి చేస్తాయి. లంకలో సీతాదేవి కనిపించిన ఆనందంతో హనుమ అశోకవనం ధ్వంసం చేశాడు. తన తోకకు నిప్పు పెట్టారనే కోపంతో లంకను తగులబెట్టాడు. సీతాదేవి జాడ దొరికిన ఆనందంతో హనుమ వచ్చాడు. మధువనంలోకి వానరులు ప్రవేశించారు. తేనెలు త్రాగారు. మధువనం ధ్వంసం చేశారు. దధిముఖుడు అడ్డు వచ్చాడు. అతను సుగ్రీవుని మేనమామ అని వారికి తెలుసు. అయినా కొట్టారు. అంటే విజయోన్మాదంలో ఉన్నారు. అది గ్రహించాడు కనుకనే సుగ్రీవుడు ఆనందించాడు.

పరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది పేరాను చదవండి. ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

హనుమంతుడు మహేంద్రగిరి శిఖరం మీద అడుగు పెట్టాడు. వానరులంతా చుట్టూ చేరారు. పెద్దలకు నమస్కరించాడు హనుమంతుడు. “చూశాను సీతమ్మను అని ప్రకటించాడు. అందరూ ఆనందించారు. లంకా ప్రయాణ విశేషాలను వారికి వివరించాడు మారుతి. అంగదుడు “ఓ వీరులారా ! సీతాదేవి జాడ తెలిసిన తరువాత కూడా ఆమె లేకుండా శ్రీరాముని దగ్గరికి వెళ్ళడం సబబుకాదు. లంకకు వెళ్ళి రావణుని చంపి సీతను తీసుకొని శ్రీరాముని వద్దకు వెళుదా”మని అన్నాడు. జాంబవంతుడు అంగదుడి మాటలను ఖండించాడు. శ్రీరామసుగ్రీవులు సీతను చూసి రమ్మన్నారేకాని తీసుకురమ్మనలేదు. పైగా రావణుణ్ణి సంహరిస్తానని శ్రీరాముడు ప్రతిజ్ఞ చేసి ఉన్నాడు. దానికి భంగం కలగనీయగూడదన్నాడు. అందరం వెళ్ళి జరిగిన విషయాలను నివేదిద్దామన్నాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. మహేంద్రగిరి శిఖరం మీద అడుగుపెట్టిన వారెవరు ?
జవాబు:
మహేంద్రగిరి శిఖరం మీద హనుమంతుడు అడుగుపెట్టాడు.

2. హనుమంతుడు ఏమని ప్రకటించాడు ?
జవాబు:
హనుమంతుడు “చూశాను సీతమ్మ”ను అని ప్రకటించాడు.

3. అంగదుడు ఏమన్నాడు?
జవాబు:
సీతాదేవి జాడ తెలిసిన తరువాత ఆమె లేకుండా శ్రీరాముని వద్దకు వెళ్ళవద్దని, రావణుణ్ణి చంపి సీతను తీసుకొని రాముని వద్దకు వెళదామని అతడు అన్నాడు.

4. జాంబవంతుడు ఎవరి మాటలను ఖండించినాడు ?
జవాబు:
జాంబవంతుడు అంగదుడి మాటలను ఖండించాడు.

5. శ్రీరాముడు ఏమని ప్రతిజ్ఞ చేసినాడు ?
జవాబు:
రావణుణ్ణి సంహరిస్తానని శ్రీరాముడు ప్రతిజ్ఞ చేసినాడు.

ప్రశ్న 2.
క్రింది పేరాను చదవండి. కింది మాటలకు ఒక వాక్యంలో వివరణ వ్రాయండి.

“వేకువ జామయ్యింది వేదఘోషలు వినబడుతున్నాయి. నిద్రలేచిన రావణుడు అశోకవనం వైపు అడుగులు వేస్తున్నాడు. సుగంధ తైలాలతో తడిసి ఉన్న కాగడాలను ధరించిన స్త్రీలు ముందు నడుస్తున్నారు. రావణుని తేజస్సును చూసి ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు హనుమంతుడు. సీత దగ్గరికి వచ్చి రావణుడు నయానా భయానా సీత మనసు మార్చే ప్రయత్నం చేశాడు. కాని ఎలాంటి ప్రలోభాలకు తాను లొంగనని సీత తేల్చి చెప్పింది. శ్రీరాముని నుంచి తప్పించుకోవడం సాధ్యంకాదని హెచ్చరించింది. రావణునిలో ఆవేశం పెల్లుబికింది. రెండు నెలలు గడువు విధించాడు. ఎలాగైనా సీతను తన దారికి తెమ్మని రాక్షస స్త్రీలను ఆదేశించి తన భవనానికి చేరుకున్నాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. వేకువజాము
జవాబు:
అంటే తెల్లవారుజాము అనగా ప్రభాత సమయములో అని భావము.

2. ఆశ్చర్యచకితుడు
జవాబు:
అనగా ఆశ్చర్యముతో కలతపడ్డాడు. అని భావము

3. నయానా భయానా
జవాబు:
‘నయానా’ అంటే అందంగా, నేర్పుగా మాట్లాడడం, భయానా అంటే భయపెట్టి బెదరించడం.

4. ప్రలోభాలు
జవాబు:
అంటే పేరాసలు అని అర్థము అంటే పెద్దగా ఆశలు పెట్టుట అని భావము.

5. తేల్చి చెప్పింది
జవాబు:
అంటే స్పష్టం చేసి చెప్పింది అని భావం.

ప్రశ్న 3.
కింది పేరాను చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

లంకను కాల్చాక హనుమంతుడు సముద్రంలో తోకను చల్లార్చుకున్నాడు. తోకతోపాటు ఆయన కోపం కూడా చల్లారింది. తాను తప్పు చేశాననుకున్నాడు. కోపం ఎంతో అనర్థదాయకమనుకున్నాడు. లంకంతా కాలి సీతామాత కూడా కాలిపోయి ఉంటుందని బాధపడ్డాడు. వచ్చిన పనిని చేజేతులా పాడుచేసుకొన్నందుకు తనను తాను నిందించుకున్నాడు. కాని ఎక్కడో చిన్న ఆశ. తన తోకనే కాల్చని అగ్నిదేవుడు పరమ పూజ్యురాలైన సీతను దహిస్తాడా ? అని ధైర్యం తెచ్చుకున్నాడు. ఇంతలో సీత క్షేమంగా ఉందని చారణుల ద్వారా తెలుసుకొని చాలా సంతోషించాడు. సీతమ్మ దగ్గరికి చేరి పాదాభివందనం చేశాడు. ఆమె అనుమతితో తిరుగు ప్రయాణమయ్యాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. హనుమంతుడు లంకను కాల్చడానికి తన శరీరంలో దేనిని ఉపయోగించుకున్నాడు ?
జవాబు:
తోక

2. చారణుల ద్వార తెలుసుకొని చాలా సంతోషించాడు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం ఏది ?
జవాబు:
సంతసించాడు

3. ఎవరికి కోపం వచ్చింది ?
జవాబు:
హనుమంతునకు

4. అగ్నిదేవుడు ఎవరిని బాధపెట్టాడు ?
జవాబు:
పూజ్యులను

5. సీతాదేవి కాలిపోయి ఉంటుందని హనుమంతుడు పూర్తిగా నమ్మాడా ?
జవాబు:
లేదు

ప్రశ్న 4.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

“సముద్రంపై సాగిపోతున్న హనుమంతుణ్ణి చూసి సాగరుడు సహాయపడదలచాడు. తానింతవాడు కావడానికి ఇక్ష్వాకు ప్రభువైన సగరుడే కారణమని సాగరుని అభిప్రాయం. ఆ ఇక్ష్వాకు తిలకుడైన శ్రీరాముని కార్యం కోసం వెళు తున్న హనుమంతునికి శ్రమ కలగకూడదనుకున్నాడు. సముద్రంలో ఉన్న మైనాకుణ్ణి బయటకు రమ్మన్నాడు. అతడు బంగారు శిఖరాల మీద హనుమంతుడు ఒకింత సేపు విశ్రాంతి తీసుకోగలడని భావించాడు. మైనాకుడు సరేనన్నాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. హనుమంతుడు ఎవరి పని మీద వెళ్తున్నాడు?
జవాబు:
హనుమంతుడు శ్రీరాముని పని మీద వెళుతున్నాడు.

2. సాగరుని అభిప్రాయం ఏమిటి?
జవాబు:
తానింతవాడు కావడానికి ఇక్ష్వాకు ప్రభువైన సగరుడే కారణమని సాగరుని అభిప్రాయం.

3. మైనాకుడు ఎవరు?
జవాబు:
మైనాకుడు హిమవంతుని కుమారుడు. అతడు దేవేంద్రుని భయంతో సముద్రంలో దాగియున్నాడు.

4. పై పేరా ఆధారంగా ఇక్ష్వాకు వంశస్థులైన వారి పేర్లను తెలపండి.
జవాబు:
పై పేరా ప్రకారంగా ఇక్ష్వాకు వంశరాజులు 1) సగరుడు 2) శ్రీరాముడు.

5. పై పేరాకు ఒక శీర్షిక పెట్టండి.
జవాబు:
‘హనుమంతునకు సాగరుని ఆతిథ్యము’ అన్నది ఈ పేరాకు తగిన శీర్షిక.

ప్రశ్న 5.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధపడ్డ సీతకు శుభశకునాలు తోచాయి. చెట్టుపైన ఉన్న హనుమంతుడు సీతాదేవిని ఎలా కాపాడుకోవాలో అని మథనపడ్డాడు. రామకథా గానమే సరైన మార్గమని ఎంచుకున్నాడు. సీతాదేవికి వినబడేటట్లు రామకథను వర్ణించాడు. సీతాదేవి అన్నివైపులా చూచింది. చెట్టు మీదున్న హనుమంతుణ్ణి చూసి ఆశ్చర్యానికి లోనైంది. హనుమంతుడు చెట్టు దిగి నమస్కరించాడు. “అమ్మా! నీవెవరు? ఒకవేళ సీతాదేవివే అయితే శుభమగుగాక ! దయతో విషయాలు చెప్పుమని ప్రార్థించాడు. తనను సీత అంటారని తెలిపిందా సాధ్వి – తన వృత్తాంతమంతా వివరించింది. హనుమంతుడు తాను శ్రీరామదూతనని చెప్పుకున్నాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. హనుమంతుడు ఎందుకు మథనపడ్డాడు ?
జవాబు:
ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధపడ్డ సీతను ఎలా కాపాడుకోవాలో తెలియక హనుమంతుడు మథనపడ్డాడు.

2. హనుమంతునికి తోచిన మార్గం ఏమిటి ?
జవాబు:
రామకథా గానమే సరైన మార్గమని హనుమంతునికి తోచింది.

3. హనుమంతుడు సీతమ్మతో ఏమన్నాడు ?
జవాబు:
“అమ్మా! నీవెవరు? సీతాదేవివి అయితే నీకు శుభం కల్గుగాక” !

4. హనుమంతుడు సీతకు తనను ఎలా పరిచయం చేసుకున్నాడు ?
జవాబు:
హనుమంతుడు తాను శ్రీరాముని దూతనని సీతకు పరిచయం చేసుకొన్నాడు.

5. ఈ కథ రామాయణంలో ఏ కాండం లోనిది ?
జవాబు:
ఈ కథ సుందరకాండం లోనిది. (సీత, హనుమంతుడు మాట్లాడుకున్న కథ సుందరకాండం లోనిది.)

TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions

March 16, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Students must practice these TS Inter 2nd Year Maths 2A Important Questions Chapter 8 Measures of Dispersion to help strengthen their preparations for exams.

TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions

Question 1.
Find the mean deviation from the mean of the following data, using the step deviation method.
TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions 1
Solution:

Question 2.
The following table gives the daily wages of workers in a factory. Compute the standard deviation and the coefficient of variation of the wages of the workers.
TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions 4
Solution:
We shall solve this problem using the step deviation method, since the mid points of the class intervals are numerically large.

Question 3.
An analysis of monthly wages paid to the workers of two firms A and B belonging to the same industry gives the following data.

	Firm A	Firm B
Number of workers The average daily wage (Rs.) Variance of distribution of wages	500 186 81	600 175 100

i) Which firm A or B, has greater variability in individual wages?
ii) Which firm lias a larger wage bill?
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions 7

Since C.V. of firm B is greater than CV. of firm A, we can say that firm B has greater variability in individual wages.

(ii) Firm A has number of workers i.e., wage earners (n₁) = 500
Its average daily wage, say \(\overline{\mathbf{x}}_1\) Rs. 186
Since Average daily wage = \(\frac{Total Wages Paid}{no.of Workers}\), it follows that total wages paid to the workers
n₁\(\overline{\mathbf{x}}_1\) = 500 x 186 – Rs.93,000
Firm B has number of wage earners (n₂) – 600
Average daily wage, say \(\overline{\mathbf{x}}_2\) = Rs 175
∴ Total daily wages paid to the workers n₂\(\overline{\mathbf{x}}_2\) 600 x 175 = Rs. 1,05,000
Hence we see that firm B has larger wage bill.

Question 4.
The variance of 20 observations is 5. If each of the observations is multiplied by 2, find the variance of the resulting observations.
Solution:
Let the given observations be x₁, x₂ ……………….. x₂₀ and \(\overline{\mathbf{x}}\) be their mean.
Given that n = 20 and variance = 5
TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions 8
Note: From this example we note that, if each observation in a data is multiplied by a constant k, then the variance of the resulting observations is k² time that of the variance of original observations.

Question 5.
If each of the observations x₁, x₂, ………………….., x_n is increased by k, where k is a positive or negative number, their show that the variance remains unchanged.
Solution:
Let \(\overline{\mathbf{x}}\) be the mean of x₁, x₂, ………………….., x_n. Then their variance is given by
\(\sigma_1^2=\frac{1}{n} \sum_{\mathrm{i}=1}^{\mathrm{n}}\left(\mathrm{x}_{\mathrm{i}}-\overline{\mathrm{x}}\right)^2\)
If to each observation we add a constant k, then the new (changed) observations will be y_i= x_i+k …………….. (1)
TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions 9
Thus the variance of the new observations is the same as that of the original observations.
Note: We note that adding (or subtracting) a positive number to (or form) each of the given set of observations does not affect the variance.

Question 6.
The scores of two cricketers A and B in 10 innings are given below. Find who is a better run getter and who is a more consistent player.
TS Inter 2nd Year Maths 2A Measures of Dispersion Important Questions 10
Solution:

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం కిష్కింధాకాండ

March 13, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 10th Class Telugu Guide Pdf Download Telangana ఉపవాచకం రామాయణం కిష్కింధాకాండ Questions and Answers.

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం కిష్కింధాకాండ

కిష్కింధా కాండం

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం కిష్కింధాకాండ 1
లక్ష్మణుడు అన్నను ఓదార్చాడు. ప్రయత్నిస్తే వదినెగారి జాడ తప్పక తెలుస్తుందని ధైర్యం చెప్పాడు. వారిని వాలి పంపాడేమో అని సుగ్రీవుడు మొదట భయపడ్డాడు. హనుమంతుణ్ణి వెళ్లి వాళ్లెవరో తెలుసుకొని రమ్మని పంపాడు. సన్యాసి రూపంలో ఆంజనేయుడు వెళ్లి తనను పరిచయం గావించు కున్నాడు. హనుమంతుని మాట తీరునుబట్టి అతడు పండితుడని రాముడు గుర్తించాడు. లక్ష్మణుడు తమ వృత్తాంతాన్ని హనుమంతునికి తెలియజేశాడు. హనుమంతుడు సుగ్రీవుని వెంటబెట్టుకు వచ్చాడు.

శ్రీరామసుగ్రీవులు మిత్రులయ్యారు. శ్రీరాముడు సుగ్రీవునికి అభయం ఇచ్చాడు. సుగ్రీవుడు తాము కొండపై ఉన్నపుడు ఒక స్త్రీ ‘రామా లక్ష్మణా’ అరిచిందని, నగలమూట జారవిడిచిందని చెప్పి, ఆ మూటను చూపాడు. లక్ష్మణుడు సీతాదేవి కాలి అందెలను గుర్తించాడు. సుగ్రీవుడు రాముని ఓదార్చాడు. ధైర్యం చెప్పాడు.. అందుకు ప్రతిగా రాముడుతో “సుగ్రీవుని భార్యను అపహరించిన వాలిని ఈరోజే చంపుతాను” అన్నాడు. సుగ్రీవుడు తమ వైరం కారణాన్ని తెలియజేశాడు.

వాలి పెద్దవాడు. కనుక కిష్కింధకు రాజయ్యాడు. మాయావి అనేవాడు వాలిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించి, ఒక భూగృహంలో దూరాడు. సుగ్రీవుడు బిలం ద్వారం వద్ద ఉండగా, వాలి లోపలికి వెళ్లాడు. సంవత్సరం తరువాత రక్తం బయటకు ప్రవహించింది. వాలి చనిపోయాడని సుగ్రీవుడు భావించాడు. రాక్షసుడు బయటకు రాకుండా బిల ద్వారానికి రాతిని అడ్డుపెట్టి సుగ్రీవుడు కిష్కింధకు వెళ్లాడు. మంత్రులు సుగ్రీవుణ్ని రాజును చేశారు. వాలి తిరిగి వచ్చి సుగ్రీవుణ్ణి రాజ్యభ్రష్టుడిని గావించి, అతడి భార్య రుమను అపహరించాడు.

సుగ్రీవుడు ఋష్యమూక పర్వతాన్ని ఆశ్రయించాడు. మతంగమహర్షి శాపం వలన వాలి అక్కడకు రాడు. శ్రీరాముడు దుందుభి అస్థిపంజరాన్ని కాలిబొటన వ్రేలితో ఎగరగొట్టాడు. ఒకే బాణంతో ఏడు మద్ది చెట్లను చీల్చాడు. సుగ్రీవుడు రామునితో కిష్కింధకు వెళ్ళి వాలిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు. ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తున్నారు. అయితే ఆ ఇద్దరు ఒకే రకంగా ఉండటంతో రాముడు వాలిని గుర్తుపట్టలేక పోయాడు. సుగ్రీవుడు ప్రాణభయంతో పరుగెత్తాడు. రాముడు సుగ్రీవుని గుర్తించడానికి నాగ కేసరపు లతను మెడలో వేయమని లక్ష్మణునికి చెప్పాడు.

తార మాటలు వినకుండా వాలి మళ్ళీ యుద్ధానికి వచ్చాడు. వాళ్ళిద్దరూ యుద్ధం చేసేటప్పుడు రాముడు వాలిపై బాణం వేశాడు. “ఎందుకు దొంగదెబ్బ తీశావు” అన్నాడు వాలి.

వానరుడిని చాటు నుండి చంపడం తప్పుగాదని, తమ్ముడి భార్యను చెరబట్టినందుకు మరణదండన విధించానని రాముడు జవాబిచ్చాడు. వాలి క్షమాపణ కోరాడు. వాలి, తార, అంగదుల బాధ్యతను సుగ్రీవునికి అప్పజెప్పాడు. అంగదునికి హితం చెప్పి మరణించాడు. తాను ప్రసవణగిరి యందు ఉంటానని, వర్షాకాలం తరువాత సీతాన్వేషణ గావించమనీ రాముడు సుగ్రీవునికి చెప్పాడు. సుగ్రీవుడు కిష్కింధకు రాజయ్యాడు.

శరత్కాలం వచ్చినా సుగ్రీవుడు సీతాన్వేషణకు పూనుకోలేదు. లక్ష్మణుడు కోపించాడు. సుగ్రీవుడు తనని మన్నించమని వేడుకున్నాడు. వానర వీరులను అతడు పిలిపించాడు. నలుదిక్కులకు వారిని పంపాడు. హనుమంతునికి రాముడు తన ఉంగరాన్ని గుర్తుగా ఇచ్చాడు. అంగదుని నాయ కత్వంలో హనుమంతుడు దక్షిణదిక్కులో సీతను వెతకడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

హనుమంతుడు ఋక్షబిలంలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ స్వయంప్రభ యోగిని వానరులను అనుగ్రహించింది. అందరూ సముద్ర తీరం చేరారు. అక్కడ జటాయువు అన్న అయిన సంపాతిని కలిశారు. సంపాతి సీత ఉనికిని గూర్చి చెప్పాడు. లంకకు మార్గం తెలిపాడు. వందయోజనాల ఎగరగలవాడు హనుమంతుడొక్కడే. హనుమంతుడిని జాంబవంతుడు ఇతర వానరులు ప్రశంసించి, సముద్ర లంఘనానికి ప్రోత్సహించారు. తన బలానికి భూమి కంపిస్తుందని, మహేంద్ర పర్వతమైతే తనను భరించగలదని చెప్పి హనుమంతుడు మహేంద్రగిరికి చేరాడు.

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రతి వారిలో ఏదో ఒక శక్తి ఉంటుంది. సరైన ప్రేరణ దొరికితే అది వెలికి వస్తుంది. జాంబవంతుడు హనుమంతుని ప్రేరేపించడం వల్ల ఎలా సముద్ర లంఘనానికి సిద్ధపడ్డాడో రాయండి.
జవాబు:
అంగదుని నాయకత్వంలో దక్షిణ దిక్కు వైపుకు బయలుదేరిన హనుమంతుడు మొదలైన వాళ్ళు అణువణువునా గాలిస్తున్నారు. సుగ్రీవుడిచ్చిన గడువు పూర్తయింది. ఏం చేయాలో తోచడం లేదు. తమవాళ్ళు నిరాశ పడకుండా జాగ్రత్తపడ్డాడు అంగదుడు. విరక్తి పొందకుండా ధైర్యోత్సాహాలతో ముందుకు సాగితే విజయం వరిస్తుందని ప్రేరేపించాడు. అందరూ రెట్టించిన ఉత్సాహంతో ముందుకు కదిలారు. ఒక పెద్ద సముద్రపు ఒడ్డుకు చేరుకున్నారు. ఆ సముద్రాన్ని ‘మహోదధి’ అంటారు. ఉవ్వెత్తున లేచే అలల అలజడి భయాన్ని కలిగిస్తున్నది.

సముద్రతీరంలో వానరులంతా సమావేశ మయ్యారు. ఏం చెయ్యాలో తీవ్రంగా చర్చించు కుంటున్నారు. సీత జాడ కనిపెట్టకుండా సుగ్రీవుని చేర రాదనుకున్నారు.

వానర వీరులు బలపరాక్రమాలను ప్రదర్శించడం ద్వారానే సీతాన్వేషణ సఫలమౌ తుందన్న నిశ్చయానికి వచ్చారు. కాని వంద యోజనాల దూరం ఉన్న లంకకు వెళ్ళి రాగల వారెవ్వరని తర్కించు కుంటున్నారు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో కార్యహాని కలగకుండా కాపాడగలవాడు హనుమంతు డొక్కడేనని నిగ్గుదేల్చాడు జాంబ వంతుడు. ఆ సమయంలో హనుమంతుడు ఒకచోట ఏకాంతంగా కూర్చుని ఉన్నాడు.

జాంబవంతుడు హనుమంతుడి దగ్గరకు వెళ్ళి అతడి శక్తి యుక్తులెంతటివో తెలుపుతూ ప్రేరే పించాడు. దానికి వానరుల ప్రశంసలు తోడైనాయి. హనుమంతుడు రెట్టించిన ఉత్సాహంతో బలాన్ని పుంజుకున్నాడు. వానరులతో తాను భూమండలాన్ని సముద్రంలో ముంచగలననీ, గ్రహ నక్షత్రాలను అధిగమించగలనని, పర్వతాలను నుగ్గు నుగ్గు చేయగలనని, మహాసముద్రాలను అవలీలగా దాటగలనని ఆత్మశక్తిని ప్రకటించాడు. ఈ విధంగా హనుమంతునిలో శక్తిని జాంబవంతుడు ప్రేరేపించాడు. తద్వారా హనుమంతుడు సముద్రలం ఘనానికి సిద్ధపడేలా చేశాడు.

ప్రశ్న 2.
ఒకడు సన్యాసి వేషంలో వచ్చి అపకారం చేశాడు. మరొకడు ఉపకారం చేశాడు. వారెవరు ? వాటి ఫలితాలేమిటి?
జవాబు:
రావణుడు అనే రాక్షసుడు, సన్యాసి వేషంలో వచ్చి పంచవటిలో పర్ణశాలలో ఒంటరిగా ఉన్న సీతను బలవంతంగా అపహరించి లంకకు తీసుకు పోయాడు. ఈ విధంగా సన్యాసి వేషంలో వచ్చిన రావణుడు రామ లక్ష్మణులకు అపకారం చేశాడు.

రామలక్ష్మణులు సుగ్రీవుడితో స్నేహం చేయాలని సుగ్రీవుడు ఉన్న ఋష్యమూక పర్వతం దగ్గరకు వచ్చారు. రామలక్ష్మణులను చూసి వారు తన్ను చంపడానికి అన్న వాలి పంపిన వీరులని సుగ్రీవుడు భయపడ్డాడు. రామలక్ష్మణుల వివరాలు తెలిసికోమని, ఆంజనేయుడు అనే తన మంత్రిని సన్యాసి వేషంలో సుగ్రీవుడు పంపాడు. హనుమంతుడు సన్యాసి రూపంలో వచ్చి, రామ లక్ష్మణులను గూర్చి తెలిసికొని, రామసుగ్రీవులకు మైత్రిని కల్పించాడు. వానర సహాయంతో రాముడు రావణుడిని చంపి, సీతను తీసుకువచ్చాడు.

ఈ విధంగా సన్యాసి రూపంలో వచ్చి ఉపకారం చేసినవాడు హనుమంతుడు. హనుమంతుని సాయం తోనే సీతను అపహరించిన రావణుడిని సంహరించి, రాముడు సీతను తిరిగి తీసుకు వచ్చాడు.

ప్రశ్న 3.
శ్రీరామ సుగ్రీవుల స్నేహం గూర్చి విశ్లేషించండి.
జవాబు:
వాలి సుగ్రీవులు అన్నదమ్ములు. సుగ్రీవుడిని రాజ్యం నుండి తరిమి, సుగ్రీవుని భార్య రుమను వాలి చేపట్టాడు. సుగ్రీవుడు ఋష్యమూక పర్వతంపై ఉంటున్నాడు. హనుమంతుడు సుగ్రీవునకు మంత్రి. సుగ్రీవుడితో స్నేహం చేయాలని రామలక్ష్మణులు, ఋష్యమూక పర్వతం దగ్గరకు వచ్చారు. సుగ్రీవుడు ధనుర్ధారులయిన రామలక్ష్మణులను చూసి వారు తన్ను చంపడానికి వాలి పంపించిన వీరులని భయపడ్డాడు. రామలక్ష్మణులను గూర్చి తెలిసికొని రమ్మని తన మంత్రి హనుమంతుడిని సుగ్రీవుడు పంపాడు.

హనుమంతుడు సన్యాసి రూపంలో రామ లక్ష్మణుల వద్దకు వచ్చాడు. రామలక్ష్మణులకు సుగ్రీవుడిని గూర్చి చెప్పి తాను సుగ్రీవుని మంత్రిననీ, పేరు హనుమంతుడనీ చెప్పాడు. హనుమంతుని మాటల్లోని నేర్పును రాముడు మెచ్చుకున్నాడు. లక్ష్మణుడు తమకు సుగ్రీవుని సాయం కావాలన్నాడు. హనుమంతుడు రామలక్ష్మణులను తన భుజాలపై ఎక్కించుకొని సుగ్రీవుని దగ్గరకు తీసుకువచ్చాడు. అక్కడ శ్రీరామ సుగ్రీవులు, అగ్నిసాక్షిగా స్నేహితులయ్యారు.

సుగ్రీవుడు రామునితో ప్రాణమిత్రులుగా ఉందామని చెప్పి తనకు వాలి నుండి అభయం కావాలని కోరాడు. వాలిని చంపుతానని రాముడు మాట ఇచ్చాడు. సుగ్రీవుడు సీత విడిచిన నగల మూటను రామునికి చూపించాడు. సుగ్రీవుడు సీతను వెదికించడానికీ, రావణుని చంపడానికీ, రామునికి సాయం చేస్తానన్నాడు. రాముడు తన కాలి బొటనవ్రేలితో దుందుభి శరీరాన్ని 10 యోజనాల దూరం విసరివేశాడు. ఒక బాణంతో ఏడు తాడిచెట్లను పడగొట్టాడు. దానితో సుగ్రీవునికి రాముడి బలంపై నమ్మకం కుదిరింది. రామసుగ్రీవులు ప్రాణమిత్రులు అయ్యారు.

ప్రశ్న 4.
వాలి సుగ్రీవుల యుద్ధానికి కారణాలను విశ్లేషించండి.
జవాబు:
వాలి సుగ్రీవులు అన్నదమ్ములు. వాలి మహాబలశాలి. వాలి, తండ్రి తర్వాత కిష్కింధకు రాజు అయ్యాడు. మాయావి అనే రాక్షసుడు, వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు. వాలి సుగ్రీవులు మాయావి వెంటపడ్డారు. మాయావి ఒక గుహలో ప్రవేశించాడు. వాలి, తన తమ్ముడు సుగ్రీవుడిని బిలద్వారం దగ్గర కాపలా ఉండమని, తాను బిలంలోకి వెళ్ళి, మాయావితో సంవత్సరకాలం పోరాడాడు.

ఆ గుహద్వారం నుండి రక్తం బయటకు వచ్చింది. గుహలో వాలి, మాయావి యొక్క అరపులు వినిపించాయి. సుగ్రీవుడు వాలి చనిపోయాడని అనుకొని, మాయావి పైకి రాకుండా గుహద్వారం మూసివేసి, కిష్కింధకు తిరిగి వచ్చాడు.

మంత్రులు వాలి చచ్చిపోయాడనుకొని, సుగ్రీవుడిని కిష్కింధకు రాజును చేశారు. తర్వాత వాలి మాయావిని చంపి, గుహద్వారాన్ని తెరిచి, కిష్కింధకు వచ్చాడు. సుగ్రీవుడు రాజుగా ఉన్నందుకు వాలి కోపించి, సుగ్రీవుడిని రాజ్యభ్రష్టుడిని చేసి, సుగ్రీవుడి భార్య రుమను తాను అపహరించాడు.

సుగ్రీవుడు ప్రాణభయంతో పారిపోయి, భూ మండలం అంతా తిరిగి, ఋష్యమూక పర్వతంపై ఉన్నాడు. మతంగముని శాపం వల్ల వాలి, ఆ పర్వతానికి రాలేడని, సుగ్రీవుడు ఆ పర్వతంపై ఉన్నాడు. ఈ విధంగా అన్నదమ్ములయిన వాలి సుగ్రీవులకు విరోధం వచ్చింది. సుగ్రీవుడు రాముని సహాయంతో వెళ్ళి, వాలితో యుద్ధం చేశాడు.

ప్రశ్న 5.
శ్రీరాముడు వాలిని చంపడం ధర్మమా ? కాదా ? చర్చించండి.
జవాబు:
రామ సుగ్రీవులకు స్నేహం కుదిరింది. సుగ్రీవుడు తనకు తన అన్న వాలి వల్ల భయం ఉందనీ, రాముడి అభయం కావాలనీ రాముడిని అడిగాడు. రాముడు సుగ్రీవుని భార్యను అపహరించిన వాలిని, తప్పక వధిస్తానని సుగ్రీవుడికి మాట ఇచ్చాడు.

వాలిసుగ్రీవుల యుద్ధం భయంకరంగా సాగింది. సుగ్రీవుడి శక్తి తగ్గిపోయింది. అప్పుడు వాలి మీదికి బాణం వేశాడు. ఆ బాణం తగిలి వాలి తెలివి తప్పాడు. తరువాత వాలి తెలివి తెచ్చుకుని రాముడు అధర్మంగా ప్రవర్తించాడని తప్పు పట్టాడు.

రామునికి కాని, రాముని దేశానికి కాని వాలి అపచారం చేయలేదు. అదీగాక వాలి సుగ్రీవుడితో యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు రాముడు వాలిని దొంగదెబ్బ తీశాడు. అందువల్ల రాముడు వాలిని చంపడం అధర్మమని, వాలి రాముడిని తప్పుపట్టాడు.

వాలి మాటలకు రాముడు జవాబు చెప్పాడు. తమ్ముడి భార్యను చెరబట్టడం వంటి అధర్మాలు చేయడం వల్ల తాను వాలికి మరణదండన విధించానన్నాడు. వాలి, వానరుడు కాబట్టి తాను చెట్టు చాటున ఉండి కొట్టడం, తప్పు కాదన్నాడు. రాముడు మహారాజు కాబట్టి, తప్పు చేసిన వాలిని చంపడం ధర్మమే అవుతుంది.

ప్రశ్న 6.
‘ఉపకారం జరుగడమే మిత్రుని వల్ల ఫలం’. – రామ సుగ్రీవుల స్నేహం ఆధారంగా దీనిని వివరించండి. (March 2019)
(లేదా)
రామాయణంలోని స్నేహధర్మాన్ని గురించి సొంతమాటల్లో రాయండి. (March 2016)
జవాబు:
రామాయణంలో స్నేహ ధర్మాన్ని గురించి తెలిపే వృత్తాంతము, ‘రామ సుగ్రీవుల’ వృత్తాంతము. సుగ్రీవుడి అన్న వాలి. వాలి సుగ్రీవుడి భార్యను అపహరించి సుగ్రీవుణ్ణి రాజ్యం నుండి దూరంగా తరిమివేశాడు. సుగ్రీవుడు ప్రాణభయంతో ఋష్యమూక పర్వతం మీద ఉన్నాడు.

శ్రీరాముడి భార్యను రావణుడు అపహరించాడు. రామలక్ష్మణులు సీతను వెదకుతున్నారు. కబంధుడు, రాముణ్ణి సుగ్రీవుడితో స్నేహం చెయ్యమని చెప్పాడు. రామలక్ష్మణులు ఋష్యమూక పర్వతం దగ్గరకు వచ్చారు. రామలక్ష్మణులను చూసి మొదట సుగ్రీవుడు భయపడి హనుమంతుడిని సన్యాసి రూపంలో రామలక్ష్మణుల దగ్గరకు పంపాడు.

హనుమంతుడు సుగ్రీవుడి దగ్గరకు రామలక్ష్మణులను తీసుకువెళ్ళాడు. శ్రీరామ సుగ్రీవులు, అగ్నిసాక్షిగా స్నేహితులయ్యారు. సుగ్రీవుడు తనకు అన్న వాలి నుండి భయం లేకుండా అభయం ఇమ్మని రాముడిని అడిగాడు. వాలిని తాను చంపుతానని రాముడు మాట ఇచ్చాడు. సీతను తాను వెదికిస్తానని, రావణుడితో యుద్ధంలో తాను సాయం చేస్తానని, సుగ్రీవుడు రామునికి మాట ఇచ్చాడు.

రామ సుగ్రీవుల స్నేహం ఫలించింది. రాముడు వాలిని చంపి సుగ్రీవుణ్ణి కిష్కింధ రాజ్యానికి రాజును చేశాడు. సుగ్రీవుడు రామునికి మాట ఇచ్చినట్లు, సీతాదేవిని వెదికించడానికి వానరులను పంపాడు. హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడికి మంత్రి. అతడు సీత జాడను తెలుసుకు వచ్చాడు. సుగ్రీవుడు తన వానర సైన్యంతో లంకకు వెళ్ళి రావణుడిని చంపడంలో రాముడికి మంచి సాయం చేశాడు.

ఈ విధంగా స్నేహితులు ఒకరి కొకరు, మంచి సాయం చేసుకున్నారు.

ప్రశ్న 7.
వాలి-శ్రీరాముని మధ్య జరిగిన సంవాదం సారాంశం రాయండి. (March 2017)
జవాబు:
వాలి-సుగ్రీవుల సంవాదము : వాలి సుగ్రీవులు యుద్ధం చేస్తుండగా, శ్రీరాముడు విషసర్పం వంటి బాణాన్ని వాలి మీదికి వదిలాడు. వాలి నేలమీదికి వాలిపోయాడు దానితో వాలి స్పృహ కోల్పోయాడు. వాలి కొంతసేపటికి తేరుకొని రాముడితో ఇలా అన్నాడు.

వాలి మాటలు : “ఓ రామా” ఉత్తముడివి అని పేరు పొందిన నీవు, ఇంత అధర్మంగా ఎందుకు ప్రవర్తించావు ? నేను నీకు గాని, నీ దేశానికి గాని, ఎప్పుడూ అపకారం చేయ తలపెట్టలేదు. అలాంటప్పుడు నన్ను ఎందుకు చంపవలసి వచ్చింది? నిన్ను ఎదిరించి నీతో నేను యుద్ధం చేయనే లేదు. నేను ఇంకొకరితో యుద్ధం చేస్తుండగా, నీవు నాపై ఎందుకు దొంగదెబ్బ తీశావు ?

సీతాదేవి కోసం నీవు సుగ్రీవుడిని ఆశ్రయించడం కన్న, నన్నే కోరి ఉంటే బాగుండేది. ఒక్క రోజులోనే సీతాదేవిని తెచ్చి, నీకు నేను అప్ప జెప్పేవాడిని. రావణుడిని బంధించి తెచ్చి నీ ముందు ఉంచేవాడిని.” అని వాలి రాముడితో అన్నాను. వాలి మాటలు విని, రాముడు వాలితో ఇలా చెప్పాడు.

రాముని మాటలు : “వాలీ ! నీవు చెప్పినది సరిగా లేదు. నీవు నీ తమ్ముడి భార్యను చెరపట్టడం వంటి అధర్మకార్యాలు చేసినందువల్ల, నేను నీకు మరణదండన విధించాను. నీవు వానరుడిని కనుక నేను చాటుగా ఉండి నిన్ను కొట్టి చంపడం తప్పుకాదు” అని రాముడు వాలికి చెప్పాడు.

ప్రశ్న 8.
వాలి, సుగ్రీవుల విరోధం గురించి రాయండి.
జవాబు:
వాలి, సుగ్రీవులు వానరులు. వీరు అన్నదమ్ములు. అందులో వాలి పెద్దవాడు. గొప్ప బలశాలి. తండ్రి తరువాత వాలి కిష్కింధకు రాజు అయ్యాడు. మాయావి అనే రాక్షసుడు వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు. వాలి సుగ్రీవులు మాయావి వెంటబడ్డారు. మాయావి గుహలో ప్రవేశించాడు. వాలి సుగ్రీవుడిని గుహద్వారం వద్ద ఉండమని చెప్పి తాను గుహలోకి వెళ్ళి మాయావితో యుద్ధం చేశాడు.

సంవత్సరం తర్వాత గుహలోంచి రక్తం బయటకు వచ్చింది. మాయావి అరుపులు వినిపించాయి. దానితో వాలి చనిపోయాడని భావించి, సుగ్రీవుడు బిలద్వారం మూసి, కిష్కింధకు వచ్చాడు. మంత్రులు సుగ్రీవుని రాజును చేశారు. తరువాత వాలి వచ్చి, సుగ్రీవునిపై కోపించి, సుగ్రీవుడిని తరిమి, అతని భార్య రుమను అపహరించాడు.

సుగ్రీవుడు ఋష్యమూక పర్వతంపై ఉండేవాడు. మతంగ మహర్షి శాపం వల్ల వాలి అక్కడకు రాలేడు. హనుమంతుడు రామసుగ్రీవులకు మైత్రిని కూర్చాడు. రాముడు వాలిని చంపి, సుగ్రీవుని కిష్కింధకు రాజును చేస్తానన్నాడు.

రాముడు సహాయంతో సుగ్రీవుడు వాలిపై యుద్ధానికి వెళ్ళాడు. వాలి సుగ్రీవులు ఒకే పోలిక. అందువల్ల రాముడు వాలిపై బాణం వేయలేదు. సుగ్రీవుడు యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.

రాముడు సుగ్రీవుని మెడలో గుర్తుగా నాగకేసరపు లతను వేయించి తిరిగి వాలిపై యుద్ధానికి సుగ్రీవుని పంపాడు. వాలి సుగ్రీవులు యుద్ధం చేస్తుండగా రాముడు వాలిని బాణంతో కొట్టి చంపాడు. వాలి తన మెడలోని సువర్ణమాలను సుగ్రీవునికి ఇచ్చాడు. వాలి తారా అంగదులను సుగ్రీవునకు అప్పగించాడు.

ప్రశ్న 9.
రామసుగ్రీవుల మైత్రిని గురించి రాయండి.
జవాబు:
వాలి, సుగ్రీవులు అన్నదమ్ములు. రామలక్ష్మణులు సుగ్రీవునితో మైత్రి చేయాలని సుగ్రీవుడు ఉంటున్న ఋష్యమూక పర్వతం దగ్గరకు వచ్చారు. సుగ్రీవుడు రామలక్ష్మణులను చూసి, వాలి తన్ను చంపడానికి పంపిన వీరులని భయపడ్డాడు. రామలక్ష్మణులను గురించి తెలుసుకోమని తన మంత్రి హనుమంతుని సుగ్రీవుడు పంపాడు.

హనుమ సన్న్యాసి రూపంలో రామలక్ష్మణుల దగ్గరికి వచ్చాడు. హనుమంతుడు సుగ్రీవుని గూర్చి రామలక్ష్మణులకు చెప్పి, తాను సుగ్రీవుని మంత్రిననీ, తన పేరు హనుమంతుడనీ చెప్పాడు. హనుమ మాటల్లోని నేర్పును రాముడు మెచ్చుకున్నాడు. హనుమతో లక్ష్మణుడు తమకు సుగ్రీవుని సాయం కావాలని చెప్పాడు. హనుమ రామలక్ష్మణులను తన భుజాలపై ఎక్కించుకొని, సుగ్రీవుని వద్దకు తీసుకువచ్చాడు. శ్రీరామ సుగ్రీవులు అగ్నిసాక్షిగా స్నేహితులయ్యారు.

సుగ్రీవుడు రామునితో “ప్రాణమిత్రులుగా ఉందాం” అని చెప్పి, తనకు వాలి భయం లేకుండా అభయం కావాలి అన్నాడు. వాలిని చంపుతానని రాముడు మాట ఇచ్చాడు. సుగ్రీవుడు రామునితో “ఒక రాక్షసుడు స్త్రీని బలవంతంగా తీసుకుపోవడం తాను చూశాననీ, ఆమె “రామా! లక్ష్మణా!” అని గట్టిగా అరుస్తుండగా తాను విన్నాననీ చెప్పి ఆమె జారవిడిచిన నగల మూటను తెప్పించి రాముడికి చూపించాడు. రాముడు ఆ నగలను చూసి ఏడ్చాడు. లక్ష్మణుడు నగలలోని కాలి అందెలు తన వదిన సీతమ్మవే అన్నాడు.

సుగ్రీవుడు సీతను వెదికించడానికీ, రావణుని చంపడానికీ, రాముడికి సాయం చేస్తానన్నాడు. రామ సుగ్రీవులు ప్రాణమిత్రులు అయ్యారు. శ్రీరాముడు కాలి బొటన వ్రేలుతో దుందుభి శరీరాన్ని 10 యోజనాల దూరం చిమ్మివేశాడు. ఒక్క బాణంతో ఏడు తాడిచెట్లను కూల్చి రాముడు సుగ్రీవుడికి తన బలంపై నమ్మకం కల్గించాడు.

సుగ్రీవుడు రామలక్ష్మణులతో కలిసి కిష్కింధకు వెళ్ళి వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు. వాలి సుగ్రీవులు ఒకే పోలికగా ఉన్నారు. అందువల్ల రాముడు వారిని గుర్తించలేక, బాణం వేయలేదు. సుగ్రీవుడు ఓడిపోయాడు.

రాముడు, సుగ్రీవుడి మెడలో “నాగకేసరపులత”ను గుర్తుగా వేయించాడు. సుగ్రీవుడు తిరిగి వాలిని యుద్ధానికి రమ్మని కవ్వించాడు. రాముని సాయంతో సుగ్రీవుడు వచ్చాడనీ, యుద్ధానికి వెళ్ళవద్దనీ, వాలికి అతడి భార్య తార చెప్పింది. వాలి సుగ్రీవులకు భయంకర యుద్ధం జరిగింది. రాముడు విషసర్పం వంటి బాణం వేసి, వాలిని సంహరించాడు. సుగ్రీవుడు కిష్కింధకు రాజయ్యాడు. సుగ్రీవుడు సీతను వెదికించడానికి వానరవీరులను పిలిచాడు. అన్ని దిక్కులకూ వానరులను సీతాన్వేషణ కోసం పంపాడు. దక్షిణ దిశకు అంగదుని నాయకత్వంలో హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు
మొదలయిన వానరులను పంపాడు.

దక్షిణ దిశకు వెళ్ళిన వానరులకు ‘సంపాతి’ పక్షి కనబడింది. సంపాతి పక్షి, దివ్యజ్ఞానంతో రావణుని వృత్తాంతాన్ని వానరులకు చెప్పింది. జాంబవంతుడు హనుమంతునికి ఉత్సాహం కలిగించాడు. హనుమ తాను సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళి లంకలోని సీత జాడను తెలుసుకుంటానని మహేంద్రగిరిపైకి చేరాడు.

ప్రశ్న 10.
హనుమంతుడు సీతాన్వేషణకై బయలుదేరిన విధమెట్టిది ?
జవాబు:
సుగ్రీవుడు సీతాన్వేషణకై వానరులను అన్ని దిశలకూ పంపాడు. అంగదుని నాయకత్వంలో హనుమ, జాంబవంతుడు మొదలయిన వీరులను దక్షిణ దిక్కుకు పంపాడు. తూర్పు, పడమర, ఉత్తర దిక్కులకు వెళ్ళిన వానరులు, వట్టి చేతులతో తిరిగివచ్చారు.

అంగదుని నాయకత్వంలో దక్షిణ దిశకు బయలుదేరివచ్చిన వానర వీరులు అణువణువూ వెదకుతున్నారు. సుగ్రీవుడు ఇచ్చిన గడువు నెలపూర్తి అయ్యింది. అంగదుడు ఉత్సాహంతో ముందుకు కదలుదాము అన్నాడు. వారు ‘ఋక్షబిలము’ అనే గుహ దగ్గరికి వచ్చారు. వానరులకు ఆకలి, దాహము పట్టుకొంది. అక్కడ ‘స్వయంప్రభ’ అనే యోగిని దయతో, వానరులు ఆకలిదప్పులు తీర్చుకొన్నారు. ఆమె ప్రభావంతో, వారు సముద్రతీరానికి చేరారు. వానరులు సీత జాడ తెలిశాకే సుగ్రీవుని కలుద్దాం అనుకున్నారు.

వానరుల మాటలో ‘జటాయువు’ మాట వచ్చింది. ఈ జటాయువు సోదరుడు ‘సంపాతి’. సంపాతి తన దివ్యదృష్టితో లంకను గురించి వానరులకు చెప్పాడు. లంకకు వెళ్ళాలంటే సముద్రాన్ని దాటాలి. అది ఎవరివల్ల ఔతుందో అని వానరులు చర్చించుకున్నారు. హనుమంతుడు ఒక్కడే సముద్రాన్ని దాటగలడని చివరకు వారు నిశ్చయించారు.

జాంబవంతుడు హనుమంతుడికి, అతని శక్తియుక్తులను గురించి తెలిపాడు. హనుమ బలాన్ని పుంజుకున్నాడు. దానితో హనుమ వానరులతో “నేను వేయి పర్యాయాలు మేరు పర్వతాన్ని చుట్టి రాగలను. సముద్రాలను దాటగలను” అని చెప్పాడు.

హనుమ మాటలకు జాంబవంతుడు ఆనందించాడు. “నీ ధైర్యోత్సాహాలకు తగు విధంగా మాట్లాడావు. నీవు ఋషులు, గురువుల అనుగ్రహంతో సముద్రాన్ని దాటు. నీ రాక కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉంటాం. మన వానరుల ప్రాణాలన్ని నీపై ఆధారపడి యున్నాయి” అని జాంబవంతుడు హనుమకు చెప్పాడు.

హనుమ, తాను ఎగరడానికి ‘మహేంద్రగిరి’ తగినదని, నిశ్చయించి అక్కడకు చేరాడు.

ప్రశ్న 11.
వాలి, సుగ్రీవుల యుద్ధాన్ని వర్ణించండి. వాలి వధ న్యాయమా ? కాదా ? వివరించండి.
జవాబు:
సుగ్రీవుడు రామలక్ష్మణులతో కలిసి కిష్కింధకు వెళ్ళాడు. సుగ్రీవుడు భయంకరంగా గర్జిస్తూ అన్న వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు. వాలి, సుగ్రీవుల మధ్య యుద్ధం భయంకరంగా సాగింది. రాముడు వాలిని చంపుతానని సుగ్రీవుడికి మాట ఇచ్చాడు. వాలి, సుగ్రీవులు ఒకే పోలికలో ఉండడం వల్ల రాముడు వాలిని గుర్తించలేకపోయాడు. సుగ్రీవుడు వాలి పరాక్రమాన్ని తట్టుకోలేక రాముడివైపు చూశాడు. రాముడు కనబడలేదు. సుగ్రీవుడు ప్రాణభయంతో పరుగుదీశాడు.

శ్రీరాముడు సుగ్రీవుడి వద్దకు వచ్చాడు. సుగ్రీవుడు సిగ్గుపడి, రాముడు తనకు సాయం చేయలేదని నిలదీశాడు. రాముడు సుగ్రీవుడికి అసలు విషయం చెప్పి, సుగ్రీవుడి మెడలో “నాగ కేసరపులత”ను లక్ష్మణుడిచే వేయించాడు. తిరిగి సుగ్రీవుడు కిష్కింధకు వెళ్ళి వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు. వాలి భార్య తార వాలిని యుద్ధానికి వెళ్ళవద్దని హెచ్చరించింది. వాలి సుగ్రీవులు పోరాడారు.

శ్రీరాముడు విషసర్పంతో సమానమైన బాణంతో వాలిని కొట్టాడు. వాలి స్పృహ కోల్పోయి, తరువాత తేరుకొన్నాడు. తన్ను అధర్మంగా చంపాడని వాలి రాముని నిందించాడు.
వాలి వధ న్యాయమా ?

వాలి వానరుడు అనగా జంతువు. జంతువును చెట్టు చాటునుండి రాముడు బాణంతో కొట్టడంలో తప్పులేదు.
వాలి, తన తమ్ముడు సుగ్రీవుని భార్య రుమను చెరబట్టాడు. వాలి అధర్మాలకు ఒడిగట్టడం వల్ల రాజయిన రాముడు వాలికి మరణదండన విధించాడు.

కాన రాముడు వాలిని చంపడంలో తప్పులేదు.

ప్రశ్న 12.
శ్రీరామ సుగ్రీవుల మైత్రి కలిపిందెవరు ? ఎలా కలిపేడో వివరించండి.
జవాబు:
పంపాసరోవర ప్రాంతంలో రామలక్ష్మణులు ఉన్నారు. వారిని సుగ్రీవుడు ఋష్యమూక పర్వతంపై నుండి చూశాడు. తన అన్న అయిన వాలి తనను చంపడానికి వారిని పంపాడేమోనని భయపడ్డాడు.

హనుమంతుని చూసి రమ్మన్నాడు. హనుమ సన్యాసి వేషంలో వెళ్ళి వారిని సమీపించాడు. తనను తాను చక్కని మాటలతో పరిచయం చేసుకొన్నాడు. సుగ్రీవుని గుణగణాలను చాలా చక్కగా వివరించాడు. తన మాటల చాకచక్యంతో శ్రీరాముని మనసును గెలిచాడు.

లక్ష్మణుడు సీతాపహరణ వృత్తాంతం చెప్పాడు. సుగ్రీవుని స్నేహం కావాలన్నాడు. రామలక్ష్మణులను తన భుజాలపై ఎక్కించుకొన్నాడు. సుగ్రీవుని వద్దకు చేర్చాడు. అగ్నిసాక్షిగా శ్రీరామ సుగ్రీవులు మిత్రులయ్యారు.

ప్రశ్న 13.
లక్ష్మణుడు కిష్కింధకు ఎందుకు వెళ్ళాడు ? అక్కడ ఏమైంది ?
జవాబు:
వాలిని శ్రీరాముడు సంహరించాడు. కిష్కింధకు సుగ్రీవుని రాజుకమ్మని రాముడు ఆజ్ఞాపించాడు. వానాకాలం వెళ్ళాక సీతాన్వేషణ ప్రారంభించమన్నాడు. శరత్కాలం వచ్చినా సీతాన్వేషణ ప్రారంభించలేదు. అప్పుడు హనుమ గుర్తుచేశాడు. నీలుడిని సైన్యసమీకరణ చేయమని సుగ్రీవుడు ఆజ్ఞాపించాడు. ఇది రామునికి తెలియదు. లక్ష్మణుణ్ణి పిలిచి సుగ్రీవుని వద్దకు వెళ్ళమన్నాడు.

అందుకు లక్ష్మణుడు సుగ్రీవుని వద్దకు వెళ్ళాడు. అక్కడ సుగ్రీవుడు రాజభోగాలనుభవిస్తున్నాడు. అది చూశాడు లక్ష్మణుడు. తన అన్నగారు దీనస్థితిలో ఉంటే, భోగాలనుభవిస్తున్న సుగ్రీవుడిని చూసిన లక్ష్మణునికి చాలా కోపం వచ్చింది. “ఆ కోపానికి సుగ్రీవుడు కూడా చాలా భయపడ్డాడు. మందిర ద్వారం దగ్గరికి వచ్చిన లక్ష్మణుడితో మాట్లాడటానికి తార వెళ్లింది. సీతాన్వేషణకు ప్రయత్నాలు ప్రారంభించేడని ఆమె చెప్పింది. దానితో లక్ష్మణుడు శాంతించాడు. అప్పుడు సుగ్రీవుడు క్షమార్పణ కోరాడు. లక్ష్మణుడు తనతో రమ్మని సుగ్రీవుని రాముని దగ్గరకు తీసుకొని వెళ్ళాడు.

ప్రశ్న 14.
సీతాన్వేషణా వ్యూహాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
శ్రీరాముని సూచనలను అనుసరించి వానరులను సుగ్రీవుడు నాలుగు దిక్కులకు పంపాడు. సీతాన్వేషణ పదిరోజులలో పూర్తి చేయాలని సుగ్రీవుడు గడువు విధించాడు.

తూర్పు దిక్కుకు ‘వినతు’ని నాయకత్వంలో వానరులు వెళ్ళారు. దక్షిణ దిక్కుకు ‘అంగదుడు’ నాయకుడు. అందులో హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు వంటి ప్రముఖులు ఉన్నారు. ఉత్తరానికి శతబలి, పడమరకు సుషేణుడు నాయకత్వం వహించారు.

ఒక్కొక్క దిక్కుకు వెళ్ళవలసిన మార్గాలు, అక్కడి విశేషాలు వివరంగా సుగ్రీవుడు చెప్పాడు. ఎంతమందిని ఎన్నిదిక్కులకు పంపినా హనుమంతునిపైనే సుగ్రీవునకు నమ్మకం. అతడే సీతాన్వేషణ సమర్థవంతంగా చేయగలడని శ్రీరామునకు కూడా నమ్మకం. అందుకే అత్యంత క్లిష్టమైన దక్షిణ దిక్కుకు హనుమను పంపారు. ఆయా దిక్కులతో పరిచయం గల వారిని, శక్తిసామర్థ్యాలను బట్టి ఆయా దిక్కులకు పంపారు. ఇదే సీతాన్వేషణలో సుగ్రీవుడు అనుసరించిన వ్యూహం.

ప్రశ్న 15.
సీతాన్వేషణలో కీలకమైన విషయం ఎవరు చెప్పారు ? ఆ క్రమం వివరించండి.
జవాబు:
అన్ని దిక్కులనుండీ వానరులు నిరాశతో తిరిగి వచ్చారు. సీతాన్వేషణ సఫలం కాలేదని వివరించారు. రావణుడు సీతను దక్షిణం వైపే తీసుకెళ్ళాడు. కనుక అటువైపే ఉండవచ్చని ఆశ. కాని, ఎంత వెతికినా సీతాదేవి జాడ తెలియలేదు. అందరికీ నిరాశ కల్గింది.

ఈ పరిస్థితులలో ‘ఋక్షబిలం’ చేరారు. అక్కడ ‘స్వయంప్రభ’ అనుగ్రహంతో ఆకలిదప్పులు తీర్చుకొన్నారు. ఆమె తపః ప్రభావం వలన పెద్దసముద్రం ఒడ్డుకు చేరారు.

అక్కడ సంపాతిని చూశారు. సంపాతి తన దివ్యదృష్టితో చూసి, సీతాదేవి లంకలో ఉన్నట్లు చెప్పాడు. దానితో సీతాన్వేషణలో కీలకమైన విషయం తెలిసింది. ఈ మంచిపని చేసినందుకు సంపాతికి విరిగిపోయిన రెక్కలు తిరిగి వచ్చాయి.

పరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది గద్యాన్ని చదువండి. (March 2017)

సుగ్రీవ హనుమదాదులు శ్రీరాముని దగ్గరకు వచ్చారు. హనుమంతుడు శ్రీరామునితో సుగ్రీవుని పట్టాభిషేక విషయం ప్రస్తావించాడు. దీనికోసం కిష్కింధకు రమ్మని ప్రార్థించాడు. తండ్రి ఆజ్ఞ మేరకు పద్నాలుగు సంవత్సరాల వరకు ఏ గ్రామంలో గాని, నగరంలో గాని, తాను అడుగుపెట్టనని చెప్పి పితృవాక్య పరిపాలనను మరోమారు చాటుకున్నాడు శ్రీరాముడు. సుగ్రీవునికి శుభం పలికాడు. తాను ప్రసవణగిరి మీదే ఉంటానన్నాడు. వర్షాకాలం పోయాక సీతాన్వేషణ ప్రయత్నం ప్రారంభించమని సుగ్రీవుణ్ణి ఆదేశించాడు. సరేనన్నాడు సుగ్రీవుడు. కిష్కింధకు రాజుగా సుగ్రీవుడు, యువరాజుగా అంగదుడు పట్టాభిషిక్తులయ్యారు. కాలం గడుస్తూన్నది. శరత్కాలం వచ్చింది. సీతాన్వేషణ కార్యభారాన్ని సుగ్రీవుడికి గుర్తు చేశాడు హనుమంతుడు.

కింది కీలక పదాల అర్థాలను ఒక్క వాక్యంలో వివరించండి.
1. శుభం పలుకడం : ………………….
జవాబు:
శుభము కలగాలని ఆశీర్వదించాడు.

2. ప్రస్తావన : ………………….
జవాబు:
ముచ్చటించుట

3. పితృవాక్య పరిపాలన : ……………………….
జవాబు:
తండ్రి చెప్పిన మాటను పాటించడం.

4. అన్వేషణ : ……………………
జవాబు:
వెదకడం

5. కార్యభారం : ……………………….
జవాబు:
పని యొక్క బరువు

ప్రశ్న 2.
కింది పేరాను చదవండి. కింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి. (June 2015)

జాంబవంతుడు హనుమంతుణ్ణి చేరాడు. అతని శక్తియుక్తులెంతటివో తెలుపుతూ ప్రేరేపించాడు. దీనికి వానరుల ప్రశంసలు తోడైనాయి. ఇంకేముంది ? హనుమంతుడు రెట్టించిన ఉత్సాహంతో బలాన్ని పుంజుకున్నాడు. అద్భుతమైన తేజస్సుతో వెలుగుతున్నాడు. వానరులతో “నేను మహా సముద్రాలను అవలీలగా దాటగలనని” ఆత్మశక్తిని ప్రకటించాడు. ప్రతివారిలో ఏదో ఒక శక్తి ఉంటుంది. సరైన ప్రేరణ దొరికితే అది వెలికి వస్తుంది. హనుమంతుడి మాటలకు
జాంబవంతుడు ఆనందించాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. జాంబవంతుడు హనుమంతుణ్ణి ఎలా ప్రేరేపించాడు ?
జవాబు:
జాంబవంతుడు హనుమంతుడిని చేరి, హనుమంతుడి శక్తియుక్తులు ఎటువంటివో ఆయనకు తెలుపుతూ, హనుమంతుడిని ప్రేరేపించాడు.

2. ప్రేరణ వలన ఏమి బయటపడుతుంది ?
జవాబు:
ప్రేరణ వలన వ్యక్తిలోని శక్తి వెలికి వస్తుంది.

3. హనుమంతుడు వానరులతో ఏమన్నాడు?
జవాబు:
హనుమంతుడు తాను మహాసముద్రాలను అవలీలగా దాటగలనని వానరులతో అన్నాడు.

4. హనుమంతుడి మాటలు ఏమి తెలియజేస్తున్నాయి ?
జవాబు:
హనుమంతుడి మాటలు, ఆతని ఆత్మశక్తిని, ఉత్సాహంతో కూడిన అతని బలాన్నీ, తేజస్సునూ తెలియజేస్తున్నాయి.

5. పై పేరాకు తగిన శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
“సముద్ర లంఘనానికి సిద్ధపడ్డ హనుమంతుడు” అనే శీర్షిక సరిపడుతుంది.

ప్రశ్న 3.
ఈ క్రింది పేరాను చదివి దిగువ నిచ్చిన పదాలకు వివరణ వ్రాయండి.

“సీతాన్వేషణకు బయలుదేరి నెలరోజులు కావస్తున్నది. తూర్పు, పడమర, ఉత్తర దిక్కులకు వెళ్ళినవాళ్ళు, తీవ్రంగా వెదకి రిక్త హస్తాలతో వెనుదిరిగారు. గడువు ముగిసే నాటికి ప్రస్రవణగిరిలో శ్రీరామునితో ఉన్న సుగ్రీవుడి దగ్గరకు చేరుకున్నాడు. సీత జాడ కోసం చేసిన కృషి ఫలించలేదని విన్నవించుకున్నారు. హనుమంతుడు ఈ విషయంలో కృతకృత్యుడు ఔతాడని ధీమా వ్యక్తం చేశారు.

అంగదుని నాయకత్వంలో దక్షిణం వైపుకు బయలుదేరిన హనుమంతుడు మొదలైనవాళ్ళు అణువణువునా గాలిస్తున్నారు. సుగ్రీవుడిచ్చిన గడువు పూర్తయింది. ఏం చేయాలో తోచడం లేదు. తమవాళ్ళు నిరాశపడకుండా జాగ్రత్తపడ్డాడు. అంగదుడు విరక్తి పొందకుండా ధైర్యోత్సాహాలతో ముందుకు సాగితే, విజయం వరిస్తుందని ప్రేరేపించాడు. అందరూ రెట్టించిన ఉత్సాహంతో ముందు కదిలారు.

1. రిక్తహస్తాలతో
జవాబు:
అనగా వట్టి చేతులతో, అంటే వెళ్ళిన పని జరుగకాకుండానే అని భావము.

2. విన్నవించుకున్నారు
జవాబు:
అంటే మనవి చేసుకున్నారు, అనగా చెప్పారు అని భావము.

3. కృతకృత్యుడు
జవాబు:
అంటే కృతార్థుడు – అనగా చేయవలసిన పని పూర్తి చేసినవాడని భావము.

4. ధీమా వ్యక్తం చేశారు
జవాబు:
అంటే ధైర్యాన్ని వెలిబుచ్చారు.

5. అణువణువునా
జవాబు:
ప్రతి చిన్న ప్రదేశమందూ అని

ప్రశ్న 4.
ఈ క్రింది పేరాను చదివి, క్రింద ఇచ్చిన పదాలను ఒక్క వాక్యంలో వివరించండి.

శ్రీరామం “లక్ష్మణుడు కిష్కింధకు పయనమయ్యాడు. సుగ్రీవుడు రాజభోగాలతో ఓలలాడుతున్నాడు. సీతాదేవి ఎడబాటువల్ల నిలువునా నీరవుతున్న అన్నగారు, నిర్లక్ష్యంతో సుగ్రీవుడు – లక్ష్మణుని ఆగ్రహం కట్టలు తెంచుకుంది. బుసలు కొడుతున్నాడు. అతని ముందుకు రావడానికి ఎవరికీ కాళ్ళాడడం లేదు. వానరులూ, మంత్రులే కాదు. సుగ్రీవుడి పరిస్థితి అంతే. మందిర ద్వారం దగ్గరికి వచ్చిన లక్ష్మణుడితో మాట్లాడడానికి తార వెళ్ళింది. స్త్రీల పట్ల కోపం ప్రదర్శించగూడదని శాంతించాడు. లక్ష్మణుడు శ్రీరాముని దయవల్లనే తానీ స్థితిలో ఉన్నానని కృతజ్ఞత ప్రకటించాడు సుగ్రీవుడు. మహాపరాక్రమశాలి శ్రీరామునికి తన సహాయం నిమిత్త మాత్రమేనన్నాడు. తనవైపు నుంచి ఏదైనా తప్పు జరిగితే మన్నించమన్నాడు.

1. ఓలలాడుతున్నాడు.
జవాబు:
అంటే ఓల, ఓల అంటూ నీటిలో ఆడుతున్నాడని అర్థం, మునిగి తేలుతున్నాడని భావం.

2. నిలువునా నీరవుతున్న
జవాబు:
పూర్తిగా నాశనము అవుతున్న అని అర్ధము. పూర్తిగా అధైర్యపడుతున్నాడని భావం.

3. ఆగ్రహం కట్టలు తెంచుకుంది.
జవాబు:
కోపం లాగా ఎక్కువగా పొంగి ప్రవహించిందని భావం.

4. కాళ్ళాడడం లేదు
జవాబు:
కాళ్ళు కదలడంలేదు. అంటే ముందుకు అడుగుపడలేదని భావము.

5. కృతజ్ఞత ప్రకటించాడు.
జవాబు:
చేసిన మేలును వెల్లడించాడని చేసిన ఉపకారాన్ని గుర్తు చేశాడని భావము.

ప్రశ్న 5.
కింది పేరాను చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

వాలి వధకు ఇక ఏ మాత్రం ఆలస్యం వద్దని శ్రీరాముణ్ణి తొందరపెట్టాడు. అందరూ కిష్కింధకు వెళ్ళారు. సుగ్రీవుడు భయంకరంగా గర్జిస్తూ వాలిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు. మహాబలశాలి అయిన వాలి క్షణాలలో అక్కడ వాలాడు. ఇద్దరి యుద్ధం అక్కడ భయానక వాతావరణాన్ని సృష్టించింది. వాలిసుగ్రీవులు ఒకే పోలికతో ఉన్నారు. అందుకే శ్రీరాముడు వాలిని స్పష్టంగా గుర్తించలేకపోయాడు. వాలి విజృంభణకు తట్టుకోలేకపోయాడు సుగ్రీవుడు. శ్రీరాముడి కొరకు చూశాడు. కనిపించలేదు. గుండె గుభేలుమంది. ప్రాణభయంతో ఋష్యమూకానికి పరుగులు తీశాడు సుగ్రీవుడు. అక్కడకు వెళ్ళలేని వాలి సుగ్రీవుడితో ‘బతికావు పో’ అని మరలిపోయాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. వాలి, సుగ్రీవులు ఎవరు ?
జవాబు:
వాలి, సుగ్రీవులు అన్నదమ్ములు.

2. ఇద్దరిలో బలవంతుడు ఎవరు ?
జవాబు:
వాలి

3. శ్రీరాముని శరణువేడినదెవరు ?
జవాబు:
సుగ్రీవుడు

4. యుద్ధంలో ఎవరు ఓడిపోయారు ?
జవాబు:
సుగ్రీవుడు

5. సుగ్రీవుడు ఋష్యమూక పర్వతం పైకి ఎందుకు వెళ్ళిపోయాడు ?.
జవాబు:
అక్కడకు తన అన్న వాలి రాడని సుగ్రీవునకు తెలుసు.

ప్రశ్న 6.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

శ్రీరాముడి శోకాన్ని పోగొట్టే ప్రయత్నం చేశాడు సుగ్రీవుడు. సీతాదేవిని తీసుకురావడంలో తన వంతు సాయం చేస్తానన్నాడు. రావణుణ్ణి సపరివారంగా హతమార్చేందుకు తన శక్తియుక్తులనన్నింటినీ వినియోగిస్తానన్నాడు. దుఃఖం అనర్థదాయకం కనుక ఎప్పుడూ దుఃఖించవద్దన్నాడు. ఎల్లప్పుడు దుఃఖించేవారికి సుఖముండదు. ‘తేజస్సు క్షీణిస్తుంది. ప్రాణాలు నిలపడమే కష్టంగా ఉంటుంది. కనుక దుఃఖస్థితి నుండి బయటపడమని ధైర్యవచనాలు చెప్పాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. శ్రీరాముడు ఎందుకు శోకించాడు?
జవాబు:
తన భార్య సీతను రావణుడు అనే రాక్షసుడు అపహరించి తీసుకొని వెళ్ళాడని తెలిసి రాముడు శోకించాడు.

2. సుగ్రీవుడు దేని కొఱకు తన శక్తిని వినియోగిస్తానన్నాడు ?
జవాబు:
సపరివారంగా రావణుణ్ణి హతమార్చేందుకు తన శక్తియుక్తులనన్నింటినీ వినియోగిస్తానన్నాడు.

3. దుఃఖం వలన ఏం కలుగుతుంది?
జవాబు:
దుఃఖం వలన సుఖము ఉండదు. తేజస్సు క్షీణిస్తుంది. దుఃఖించే వారి ప్రాణాలు నిలవడం కూడా కష్టంగా ఉంటుంది.

4. శ్రీరాముడిని ఓదార్చినవారెవరు ?
జవాబు:
శ్రీరాముడిని సుగ్రీవుడు ఓదార్చాడు.

5. ఈ భాగం ఏ కాండంలోనిది?
జవాబు:
ఈ భాగం ‘కిష్కింధాకాండం’ లోనిది.

ప్రశ్న 7.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

“కిష్కింధకు ప్రయాణమయ్యారందరూ. సుగ్రీవుడు వాలిని మళ్ళీ యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు. వాలి అడుగు ముందుకు వేశాడు. కాని అతని భార్య తార అడ్డుపడింది. ఒకసారి ఓడిపోయి దెబ్బలు తిన్న సుగ్రీవుడు మళ్ళీ ఆహ్వానించడం వెనుక ఏదో ఆంతర్యం ఉందని అభిప్రాయపడింది. సుగ్రీవుడికి శ్రీరాముడు అండగా ఉన్నాడన్న విషయాన్ని ప్రస్తావించింది. పెడచెవిన పెట్టాడు వాలి. యుద్ధ దిశగా అడుగులు వేశాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. వాలి క్షేమం కోరేవారెవరు?
జవాబు:
వాలి క్షేమాన్ని అతని భార్య తార కోరుతుంది.

2. వాలి విరోధి ఎవరు?
జవాబు:
వాలి విరోధి అతని తమ్ముడు సుగ్రీవుడు.

3. పై పేరాను బట్టి జరగబోయే యుద్ధంలో ఎవరు ఓడిపోవచ్చును?
జవాబు:
పై పేరాను బట్టి జరుగబోయే యుద్ధంలో వాలి ఓడిపోవచ్చు.

4. వాలి తన భార్య మాటను పాటించాడా ?
జవాబు:
వాలి తన భార్య మాటను పాటించలేదు.

5. పై పేరాకు తగిన శీర్షికను పెట్టండి.
జవాబు:
‘హితోపదేశాన్ని తిరస్కరించడం’ అనేది ఈ పేరాకు తగిన శీర్షిక.

ప్రశ్న 8.
కింది పేరాను చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

శ్రీరాముడి శోకాన్ని పోగొట్టే ప్రయత్నం చేశాడు సుగ్రీవుడు. సీతాదేవిని తీసుకురావడంలో తాను తగిన ప్రయత్నం చేస్తానన్నాడు. సపరివారంగా రావణుణ్ణి హతమార్చేందుకు తన శక్తియుక్తులన్నింటినీ వినియోగిస్తానన్నాడు. దుఃఖం అనర్థదాయకం కనుక ఎప్పుడూ దుఃఖించవద్దన్నాడు. ఎల్లప్పుడూ దుఃఖించేవారికి సుఖముండదు. తేజస్సు క్షీణిస్తుంది. | ఒక్కొక్కప్పుడు ప్రాణాలు నిలవడమే కష్టంగా ఉంటుంది. కనుక దుఃఖస్థితి నుంచి బయట పడమని ధైర్యవచనాలను చెప్పాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. శ్రీరాముడు ఎందుకు శోకించాడు ?
జవాబు:
సీతాదేవి కోసం

2. సీతాదేవిని ఎవరు తీసుకుపోయారు ?
జవాబు:
రావణాసురుడు

3. దుఃఖాన్ని పోగొట్టేవేవి ?
జవాబు:
ధైర్యవచనాలు

4. శ్రీరాముని స్నేహితుడెవరు ?
జవాబు:
సుగ్రీవుడు

5. దుఃఖం వలన నష్టమేమిటి ?
జవాబు:
సుఖముండదు, తేజస్సు ఉండదు.

TS 10th Class Maths Notes Chapter 14 Statistics

March 16, 2024March 12, 2024 by Srinivas

We are offering TS 10th Class Maths Notes Chapter 14 Statistics to learn maths more effectively.

TS 10th Class Maths Notes Chapter 14 Statistics

→ Mean :
The mean for grouped data can be found by :

Direct Mean: x̄ = \(\frac{\Sigma \mathrm{f}_{\mathrm{i}} \mathrm{x}_{\mathrm{i}}}{\Sigma \mathrm{f}_{\mathrm{i}}}\)
The Assumed Mean Method: x̄ = a + \(\frac{\Sigma \mathrm{f}_{\mathrm{i}} \mathrm{d}_{\mathrm{i}}}{\Sigma \mathrm{f}_{\mathrm{i}}}\)
The step-deviation Method: x̄ = a + \(\left[\frac{\Sigma \mathrm{f}_{\mathrm{i}} \mu_{\mathrm{i}}}{\Sigma \mathrm{f}_{\mathrm{i}}}\right]\) × h
with the assumption that the frequency of a class is centred at its mid-point, called its class mark.

→ Mode:
A mode is that value among the observations which occurs most often, that is the value of observation having the maximum frequency.

→ Median :
Median of un grouped data :
First arrange the data values of the observations in ascending order.
Then, if n is odd,
The median is the \(\left(\frac{\mathrm{n}+1}{2}\right)^{\mathrm{th}}\) observation.
And if n is even, the median is the average of the \(\left(\frac{\mathrm{n}}{2}\right)^{\text {th }}\) and the \(\left(\frac{\mathrm{n}}{2}+1\right)^{\text {th }}\) observation.

→ Measures of central tendency are :
Mean, Median and Mode.

The mean is the most frequently used measure of central tendency because it takes into a count of all the observations and lies between the extremes, (i.e.) the largest and the smallest observations of the entire data.
In problems, where individual observations are not important and We wish to find out a typical observation the median is more appropriate.
ln situations, which require establishing the most frequent value or most popular item, the mode is the best choice.
Emperial relationship between the three measures of central tendency.
Mode = 3 (Median) – 2(Mean).

→ Cummuiative frequency curve, or an ogive (of the lessthan type)
We mark the upper limits of the class intervals on the horizontal axis (X -axis) and the their corre-sponding cummuiative frequencies on the vertical axis (Y – axis), choosing a convenient scale. The scale may not be the same on both the axes. Now, we plot the points (upper limit, corresponding cummuiative frequency) on a graph paper and join them by a free hand smooth curve. The curve we get is called a cummuiative frequency curve, or an ogive (of the lessthan type).

Flow Chat:
TS 10th Class Maths Notes Chapter 14 Statistics 1

Ronald Aylmer Fisher (1890 – 1962):

Sir Ronald Aylmer Fisher (1890 – 1962) was an English statistician, volutionary biologist, geneticist and eugenicist.
He was fellow of the Royal Society in 1929. Royal Medal 1938.
Statistics is an English word is taken by an Italian word ‘Starusta’ and a Greek word ‘Statistic’.

TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions

March 16, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Students must practice these TS Inter 2nd Year Maths 2A Important Questions Chapter 7 Partial Fractions to help strengthen their preparations for exams.

TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions

Question 1.
Resolve \(\frac{5 x+1}{(x+2)(x-1)} \) into partial fraction.
Solution:
Let \(\frac{5 x+1}{(x+2)(x-1)}=\frac{A}{x+2}+\frac{B}{x-1}\)
where A and B are non-zero numbers to be determined.
Then \(\frac{5 x+1}{(x+2)(x-1)}=\frac{A(x-1)+B(x+2)}{(x+2)(x-1)}\)
∴ A(x – 1)+B(x+2)5x+1
Putting x = 1 in (1), we get
3B = 5 +1 i.e.., B = 2
Putting x = – 2 in (1) we get
– 3A=-.9 i.e., A=3
∴ \(\frac{5 x+1}{(x+2)(x-1)}=\frac{3}{x+2}+\frac{2}{x-1}\)

Question 2.
Resolve \(\frac{2 x+3}{5(x+2)(2 x+1)}\) into partial fraction.
Solution:
Let \(\frac{2 x+3}{(x+2)(2 x+1)}=\frac{A}{x+2}+\frac{B}{2 x+1}\)
where A and B are non-zero real numbers, to be determined.
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.1

Question 3.
Resolve \(\frac{13 x+43}{2 x^2+17 x+30}\) into partial fraction.
Solution:
We have 2x² + 17x + 34) = (2x + 5) (X + 6)
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.2
∴ 13x+43 = A(x+6) + B(2x+ 5)
= (A + 2B)x + (6A + 5B)
Comparing the coefficients of like powers of x, we have
A+2B=13 and 6A+5B = 43
Solving these two equations.
we get A = 3 and R = 5
∴ \(\frac{13 x+43}{2 x^2+17 x+30}=\frac{3}{2 x+5}+\frac{5}{x+6}\)

Question 4.
Resolve \(\frac{x^2+5 x+7}{(x-3)^3}\) into partial fraction
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.3
where A, B and C are constants determined.
∴ \(\frac{\mathrm{x}^2+5 \mathrm{x}+7}{(\mathrm{x}-3)^3}=\frac{\mathrm{A}(\mathrm{x}-3)^2+\mathrm{B}(\mathrm{x}-3)+\mathrm{C}}{(\mathrm{x}-3)^3}\)
∴ x²+ 5x + 7 = A x² +(B – 6A)x + (9A – 3B + C)
Now comparing the cçefficients of like powers of x in (1), we get
A=1,B – 6A = 5, 9A – 3B +C = 7
Solving these equations, we get
A = 1, B = 11, C = 31
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.4
Question 5.
Resolve \(\frac{x^2+13 x+15}{(2 x+3)(x+3)^2}\) into partial fraction
Solution:
Here (2x + 3) is a linear factor and (x + 3) is, a repeated linear factor. We apply Rules I and-II, and write
\(\frac{x^2+13 x+15}{(2 x+3)(x+3)^2}\)
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.5

Question 6.
Resolve \(\frac{1}{(x-1)^2(x-2)}\) into partial fraction
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.6
Equating the corresponding coefficients, we have
A+C=0, – 3A+ B – 2C = 0 2A-2B+C= 1
Solving these equations, we get
A= -1, B = – 1, C = 1

Question 7.
Resolve \(\frac{3 x-18}{x^3(x+3)}\) into partial fraction
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.9
Equating the corresponding coefficients, we have
A+D = 0, 3AB=0, 3B+C=3, 3C=-18
Solving these equations, we get
A=-1,B=3,C=-6, D=1
∴ \(\frac{3 x-18}{x^3(x+3)}=\frac{-1}{x}+\frac{3}{x^2}-\frac{6}{x^3}+\frac{1}{(x+3)}\)

Question 8.
Resolve \(\frac{x-1}{(x+1)(x-2)^2}\) into partial fraction
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.10

Question 9.
Resolve \(\frac{2 x^2+1}{x^3-1}\) into partial fraction
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.11
∴ 2x²+1=(A+B)x²+(A-B+C)x+(A-C)
∴ Comparing the corresponding coefficients, we have
A B = 2, A – B + C = 0, A-C = 1
Solving these equations, we get
A = 1, B = 1, C = 0
∴ \(\frac{2 x^2+1}{\left(x^3-1\right)}=\frac{1}{x-1}+\frac{x}{x^2+x+1}\)

Question 10.
Resolve \(\frac{x^3+x^2+1}{\left(x^2+2\right)\left(x^2+3\right)}\) into partial fraction.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.12
∴ x³+x²+1(A+C)x³+(B+D)x²+(3A+2C)x+(3B+2D) = 1
Comparing the corresponding coefficients, we have
A+C = 1, B+D = 1, 3A+2C = 0,3B+2D = 1
Solving these equations, we get
A=-2, B=-1,C=3,D= 2

Question 11.
Resolve \(\frac{3 x^3-2 x^2-1}{x^4+x^2+1}\) into partial fraction.
Solution:
x⁴ +x² +1=(x +1) – x
(x²+x+ t)(x²-x+ 1)
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.14
= (Ax+B)(x²-x+1)+(Cx+D)(x²+x+1)
=3x – 2x – 1 ……………….. (1)
Comparing the coefficients of
x³, x² , x and constants in (1), we get
A+C = 3 …………………….. (2)
– A+B+C+D – 2 …………………. (3)
A – B+C+D = 0 …………………… (4)
B+D = – 1 …………………… (5)
From (2), C = 3 – A …………………… (6)
and from (5), D = – 1 – B …………………… (7)
Putting these values in (3) we get
– A+ B + 3 – A – 1 – B – 2
∴ – 2A = – 4 or A = 2
Similarly from (4) we get
A-B + 3 – A – 1 -B= 0
∴ – 2B=- 2 or B = 1
∴ From (6); C = 3 – A= 3 – 2= 1
and from(7); D= – 1 – B= – 1 – 1 = – 2
∴ \(\frac{3 x^3-2 x^2-1}{x^4+x^2+1}=\frac{2 x+1}{x^2+x+1}+\frac{x-2}{x^2-x+1}\)
To find the partial fractions of \(\frac{f(x)}{g(x)}\), when g(x) contains repeated irreducible factor, we use the following rule.

Question 12.
Resolve \(\frac{x^4+24 x^2+28}{\left(x^2+1\right)^3}\) into partial fraction.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.15
Comparing the corresponding coefficients.
we have
A = 0, B = 1. 2A C =0, 2B + D = 24,
A+C+E = 0 , B + D+F=28 .
Solving these equations, we get
A = 0,B = 1, C = 0, D= 22, E = 0, F=,5

Question 13.
Resolve \(\frac{x+3}{(1-x)^2\left(1+x^2\right)}\) into partial fraction.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.17

Question 14.
Resolve \(\frac{x^3}{(2 x-1)(x+2)(x-3)}\) into partial fraction.
Solution:
The given fraction is improper with degree of the numerator equal to degree of denominator.

TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.18

Question 15.
Resolve \(\frac{x^4}{(x-1)(x-2)}\) into partial fraction.
Solution:
By dividing x⁴ with (x – 1) (x -2) we get
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.21

Question 16.
Find the coefficient of x⁴in the expansion of \(\frac{3 x}{(x-2)(x+1)}\) in powers of specifying the interval in which the expansion is valid.
Solution:
Resolving the given fraction into partial fractions we get
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.23

Question 17.
Find the coefficient of xⁿin the power series of expansion of \(\frac{x}{(x-1)^2(x-2)}\) specifying the region in which the expansion is valid.
Solution:
Resolving the given fraction into partial fractions, we get
TS Inter 2nd Year Maths 2A Partial Fractions Important Questions.26

TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions

March 13, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Students must practice these TS Inter 2nd Year Maths 2A Important Questions Chapter 10 Random Variables and Probability Distributions to help strengthen their preparations for exams.

TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions

Question 1.
A cubical die is thrown. Find the mean and variance of X, giving the number on the face that shows up.
Solution:
Let S be the sample space and X be the random variable associated with S, where P(X) is given by the following table.
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 1

Question 2.
The probability distribution of a random variable X is given below:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 2
Find the value of k and the mean and variance of X.
Solution:

Question 3.
If x is a random variable with probability distribution p(X=k)=\(\frac{(k+1) c}{2^k}\) k = 0,1,2 ………… then find c.
Solution:
Since p(X=k)=\(\frac{(k+1) c}{2^k}\) k = 0,1,2 ……….. is the probability distribution of x
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 4

Question 4.
Let X be a random variable such that
P(x=-2) = P(X = -1) = P(X=2)
P(X = 1) = \(\frac{1}{6}\) and P(X = 0) \(\frac{1}{3}\)
Find the mean and variance of X.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 5

Question 5.
Two dice are roiled at random. Find the probability distribution of the sum of the numbers on them. Find the mean of the random variable.
Solution:
When two dice are rolled, the sample space S consists of 6 x 6 = 36 sample points
S = ((1, 1), (1, 2), (1, 6), (2, 1), (2, 6),(6, 6)).
Let X denote the sum of the numbers on the two dice. Then the range of X = {(2, 3, 4 , 12)}
The probability distribution for X is given here under:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 6

Question 6.
8 coins are tossed simultaneously. Find the probability of getting atleast 6 heads.
Solution:
In the experiment of tossing a coin, the probability of getting a head \(\frac{1}{2}\) and the probability of getting a tail \(\frac{1}{2}\). The probability of getting r heads in a random throw of 8 coins is
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 7

Question 7.
The mean and variance of a binomial distribution are 4 and 3 respectively. Fix the distribution and find P(X≥1).
Solution:
Here x = B(n,p) is specified by np = 4 = μ and npq = σ² = 3
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 8

Question 8.
The probability that a person chosen at random is left handed (in hand wilting) is 0.1. What is the probability that in a group of 10 people, there is one who is left handed.
Solution:
Heye n = 10, find p =\(\frac{1}{10}\) = 0.1.
Hence q = 0.9
We have to find P(X = 1); the probability that
exactly one out of 10 is left handed
P(X = 1) = ¹⁰C₁ p¹ q^10-1
= 10 x 0.1 x (0.9)⁹ = (0.9)⁹

Question 9.
In a book of 450 pages, there are 400 typo graphical errors. Assuming that the number of errors per page follow the Poisson law, find the probability that a random sample of 5 pages will contain no typo graphical error.
Solution:
The average number of errors per page in the book is \(\lambda=\frac{400}{450}=\frac{8}{9}\)
The probability that there are r errors per page:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 9
Hence P(X=0) = e^-8/9
The required probability that a random sample of 5 pages will contain no error is [P(X) = 0)]⁵ = (e^-8/9)⁵

Question 10.
The deficiency of red cells In the blood cells is determined by examining a specimen of blood under a microscope. Suppose a small fixed volume contains on an average 20 red cells for normal persons. Using the Poisson distribution, find the probability that a specimen of blood taken from a normal person will contain less than 15 red cells.
Solution:
Here λ = 20.
Let P(X = r) denote the probability that a specimen taken from a normal person will contain r red cells.
Then we have P(X < 15)
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 10

Question 11.
A Poisson variable satisfies P(X = 1) = P(X = 2). Find P(X = 5).
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2A Random Variables and Probability Distributions Important Questions 11

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం అరణ్యకాండ

March 13, 2024March 12, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 10th Class Telugu Guide Pdf Download Telangana ఉపవాచకం రామాయణం అరణ్యకాండ Questions and Answers.

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం అరణ్యకాండ

అరణ్య కాండం

TS 10th Class Telugu Guide ఉపవాచకం రామాయణం అరణ్యకాండ 1
దండకారణ్యంలో మునుల ఆశ్రమాలున్నాయి. అది ప్రాణికోటికి సురక్షిత ప్రాంతం. మహర్షులు సీతారామ లక్ష్మణులను ఆదరించారు. మరునాడు మహర్షులకు వీడ్కోలు పలికి సీతారామలక్ష్మణులు దండకారణ్యం మధ్యకు చేరుకున్నారు. అక్కడ విరాధుడనే వికృతాకారం గల రాక్షసుడు వీరిని అడ్డగించి రామలక్ష్మణులను భుజాలపై వేసుకుపో సాగాడు. విరాధుని ఎన్ని దెబ్బలు కొట్టినా చావలేదు.

విరాధుడు తన పూర్వకథను చెప్పి, తనను గోతిలో పూడ్చమన్నాడు. విరాధుని సలహాను అనుసరించి సీతారామలక్ష్మణులు శరభంగ మహర్షిని దర్శనం చేసుకున్నారు. శరభంగ మహర్షి తన తపఃఫలాన్ని శ్రీరామునికి ప్రసాదించాడు. మునులు వచ్చి రాక్షసుల పీడ నుండి తమను రక్షించమని రాముని వేడుకున్నారు. సుతీక్ష మహర్షి తన తపశ్శక్తిని శ్రీరామునికి ఇచ్చాడు. దండకారణ్యంలో అనేక మునుల ఆశ్రమాలను వారు దర్శించారు. అగస్త్యు ని సోదరుని ఆశ్రమాన్ని దర్శించారు. తరువాత అగస్త్యుని దర్శించారు. అగస్త్యుడు ధనుస్సు, అక్షయతూణీరాలు, ఖడ్గం బహూకరించాడు.

అగస్త్యుని సలహామేరకు పంచవటి ప్రాంతంలో నివసించడానికి వారు బయలుదేరారు. దారిలో జటాయువును చూశారు. పంచవటిలో లక్ష్మణుడు పర్ణశాలను నిర్మించాడు. శూర్పణఖ రావణాసురుని చెల్లెలు. ఆమె శ్రీరాముని వద్దకు వచ్చి తనను పెండ్లి చేసుకొమన్నది. శ్రీరాముడు పరిహాసంగా లక్ష్మణుని వద్దకు వెళ్ళమన్నాడు. లక్ష్మణుడు తిరిగి రాముని వద్దకు పంపాడు. శూర్పణఖ సీతాదేవి తనకు అడ్డుగా ఉన్నదని ఆగ్రహించింది. లక్ష్మణుడు శూర్పణఖ ముక్కు చెవులను కోశాడు.

ఆమె తన సోదరుడైన ఖరుడు అనే వాడి వద్దకు వెళ్ళి మొరపెట్టుకుంది. ఖర దూషణాదులు రామునిపైకి రాగా వారందర్నీ రాముడు సంహరించాడు. అకంపనుడు అనే గూఢచారి రావణునికి ఈ వార్త చెప్పాడు. రాముని చంపడానికి అతడు ఒక ఉపాయం కూడా చెప్పాడు. “సీతను అపహరిస్తే రాముడు మరణిస్తాడు” అని సలహా ఇచ్చాడు. రావణుడు మారీచుని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు. మారీచుడు ‘రాముని కవ్వించడం మంచిదికాదు’ అని సలహాయివ్వగా రావణుడు తిరిగి లంకకు వెళ్ళాడు. శూర్పణఖ రావణుని సభలోకి వెళ్ళి ఆవేశంతో మాట్లాడి “సీతకు తగిన భర్తవు నువ్వే” అని రెచ్చగొట్టింది. రావణుడు మారీచుని వద్దకుపోయి బంగారు లేడిగా మారి తనకు సహకరించమని కోరాడు. లేకపోతే తానే అతడిని చంపుతానన్నాడు.

మారీచుడు బంగారుజింకగా మారి రాముని ఆశ్రమం ప్రాంతంలో సంచరిస్తూ ఉండగా సీతాదేవి ముచ్చటపడి దాన్ని తీసుకు రావాలని రామలక్ష్మణులను కోరింది. ఆమె యిష్టాన్ని తీర్చడానికి శ్రీరాముడు బయలుదేరాడు. చివరకు బాణంతో దాన్ని కొట్టాడు. మారీచుడు రాముని కంఠధ్వనిని అనుకరిస్తూ “సీతా, లక్ష్మణా !” అని అరుస్తూ మరణించాడు. సీత ఆ కేక విని భయపడి లక్ష్మణుని వెంటనే అక్కడకు పొమ్మన్నది. లక్ష్మణుడు అంగీకరించలేదు. సీత లక్ష్మణుని కఠినోక్తులతో నిష్ఠూరాలాడింది. లక్ష్మణుడు బాధపడి, ఆశ్రమంలో సీతను విడిచి వెళ్లాడు. రావణుడు సన్యాసి వేషంలో వచ్చి సీతను భిక్షవేడాడు. తన నిజరూపం చూపి తనను పతిగా స్వీకరించమన్నాడు. సీత అతడిని తృణీకరించింది.

సీతను రావణుడు రథంలో లంకకు తీసుకుపోసాగాడు. ఆమె రోదన జటాయువు విన్నాడు. జటాయువు రావణుని ఎదిరించాడు. రావణుడు జటాయువు రెక్కలను, కాళ్ళను నరికాడు. సీత ఆకాశమార్గం నుండి తన కొంగులో మూటగట్టిన ఆభరణాలను విడిచింది. రావణుడు లంకలో తన వైభవాన్ని సీతకు చూపి ఆమె మనసు మార్చాలని ప్రయత్నించాడు. పన్నెండు నెలలు గడువిచ్చాడు. ఆమెను అశోకవనంలో కాపలానడుమ ఉంచాడు. అక్కడ సీతాదేవి అపహరణ వృత్తాంతం తెలిసి రామలక్ష్మణులు అన్నిచోట్లా వెతికారు. వారికి జటాయువు కనిపించి జరిగిన విషయం తెలిపాడు. జటాయువుకి రాముడే దహన సంస్కారాలు గావించాడు. రామలక్ష్మణులు క్రౌంచారణ్యం చేరారు.

అక్కడ కబంధుడు అనే రాక్షసుడు వారిని తన చేతులతో పట్టుకున్నాడు. రామలక్ష్మణులు అతడి భుజాలను నరికి అతడి కోరికమేరకు దేహాన్ని దహనం గావించారు. దివ్య దేహంతో వెలుపలికి వచ్చిన కబంధుడు సీతాదేవి లభించే ఉపాయాన్ని చెప్పాడు. వాలిసుగ్రీవులను గూర్చి చెప్పాడు. కబంధుడు చెప్పిన మార్గంలో రామలక్ష్మణులు పంపా సరస్సు తీరంలోని ఆశ్రమానికి చేరారు. శబరి ఇచ్చిన పండ్లను రాముడు తిన్నాడు. ఆమె జన్మధన్యం చేసుకొన్నది. రామ లక్ష్మణులు ఋష్యమూక పర్వత ప్రాంతంలోని పంపా సరస్సును చూశారు.

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
శూర్పణఖ ఎవరు ? ఆమె అవమానం పొందడానికి కారణమేమిటో తెల్పండి.
జవాబు:
శూర్పణఖ ఒక రాక్షసి. ఈమె రావణునికి చెల్లెలు. శ్రీరాముని అందానికి మురిసిపోయి తనను పెళ్ళి చేసుకోమన్నది. అందుకు అడ్డంగా ఉన్న సీతను, లక్ష్మణుని చంపితింటానన్నది. రాముడు ఆమెను పరిహాసంగా లక్ష్మణుని వద్దకు పంపించాడు. లక్ష్మణుడు తాను అన్నగారి సేవకుణ్ణని, తనను పెళ్ళాడితే ఆమె కూడా తనతోబాటే అన్నకు దాస్యం చేయాల్సి వస్తుందని చెప్పి రాముణ్ణి పెళ్ళాడమని పంపాడు. సీత ఉండటంవల్లే రాముడు తనను నిరాకరించాడనుకొని సీతను చంపడానికి దాడి చేసింది. ప్రమాదాన్ని గుర్తించిన లక్ష్మణుడు అన్న ఆదేశంపై శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు కోసి ఆమెను విరూపిని చేశాడు. అలా తన రాక్షసత్వం వలన శూర్పణఖ రామలక్ష్మణులను కోరి అవమానం పొందింది.

ప్రశ్న 2.
సీతాపహరణం జరగడానికి దారితీసిన పరిస్థితు లను విశ్లేషించండి.
జవాబు:
రావణుని చెల్లెలు శూర్పణఖ రాముడి అందానికి మోహపడి తన్ను భార్యగా స్వీకరించమని కోరింది. లక్ష్మణుడు కోపించి, శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు కోశాడు. శూర్పణఖ దండకారణ్యంలో ఉన్న సోదరుడు ఖరుడికి ఆ విషయం చెప్పింది. ఖరుడు పంపిన యోధులనూ, ఖరదూషణులనూ మొత్తం 14వేల మంది రాక్షసులను రాముడు గడియలో చంపాడు.

‘అకంపనుడు’ అనే గూఢచారి రావణునకు ఈ వార్త చేర్చాడు. రాముణ్ణి చంపడం దేవాసురులకు కూడా అసాధ్యం అని, సీతను అపహరిస్తే ఆమె వియోగంతో రాముడు మరణిస్తాడని సూచించాడు. రావణుడు మారీచుడి దగ్గరకు వెళ్ళి, సీతాపహరణకు బంగారు లేడిగా మారి తనకు సాయం చెయ్యమని అడిగాడు. తనకు సాయపడకపోతే మారీచుని చంపుతానన్నాడు రావణుడు.

దానితో మారీచుడు బంగారు లేడిగా మారి రాముని ఆశ్రమ ప్రాంతంలో తిరిగాడు. సీత బంగారు లేడిని చూసి ముచ్చటపడి పట్టి తెమ్మని రాముని కోరింది. రాముడు లక్ష్మణుణ్ణి సీతకు కాపలాగా ఉంచి, బంగారు లేడి కోసం వెళ్ళాడు. రాముడు మాయలేడిపై బాణం వేశాడు. మాయలేడి చస్తూ “హా సీతా ! హా లక్ష్మణా !” అని అరిచింది.

ఆ ధ్వని విని సీత రాముడు ఆపదలో చిక్కు కున్నాడని, రామునికి సాయంగా లక్ష్మణుడిని వెళ్ళమని చెప్పింది. లక్ష్మణుడు మొదట కాదన్నా వెళ్ళక తప్పలేదు. ఇదే అదనుగా రావణుడు సన్యాసి వేషంలో సీత ఉన్న ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆమెను బలవంతంగా లంకా నగరానికి తీసుకుపోయాడు.

ప్రశ్న 3.
రామలక్ష్మణులు సీతను అన్వేషిస్తూ పంపాసరస్సు తీరాన్ని చేరిన వృత్తాంతం రాయండి.
జవాబు:
మారీచుణ్ణి చంపి, శ్రీరాముడు వెనుక వస్తుండగా లక్ష్మణుడు కనబడ్డాడు. రామలక్ష్మణులు ఆశ్రమానికి వెళ్ళి, సీతను వెదికారు. వనమంతా వెదికారు. సీత జాడ కనబడలేదు.

సీతను వెతుకుతూ వెళుతుంటే దారిలో రామ లక్ష్మణులకు రక్తంలో తడిసిన జటాయువు కనిపించాడు. రావణుడు సీతను అపహరించాడనీ, రావణుడే తనను దెబ్బతీశాడనీ, జటాయువు వారికి చెప్పి మరణించాడు. రాముడు జటాయువుకు అంత్యక్రియలు చేశాడు.

రామలక్ష్మణులు “క్రౌంచారణ్యం” చేరుకున్నారు. అక్కడ వారికి కబంధుడనే రాక్షసుడు కనబడ్డాడు. ‘కబంధుడు’ రామలక్ష్మణులను చేతులతో పట్టుకున్నాడు. వాడు రామలక్ష్మణుల్ని తినడానికి నోరు తెరచాడు. వారు కబంధుని భుజాలు నరికి పారవేశారు. కబంధుడు కుప్పకూలాడు. శాపంవల్ల తనకు వికృతరూపం వచ్చిందని కబంధుడు వారికి చెప్పాడు.

రామలక్ష్మణులు రావణుని గురించి కబంధుణ్ణి అడిగారు. కబంధుడు తన శరీరాన్ని దహిస్తే తనకు దివ్యజ్ఞానం వస్తుందనీ, అప్పుడు రావణుడి గురించి చెప్పగలననీ చెప్పాడు. రామలక్ష్మణులు కబంధుడి శరీరానికి అగ్నిసంస్కారం చేశారు. కబంధుడు దివ్యదేహంతో వచ్చి, సీతాదేవి దొరికే ఉపాయాన్ని చెప్పాడు. సుగ్రీవుడితో స్నేహం చేయమన్నాడు. కబంధుడు సూచించిన మార్గంలో రామలక్ష్మణులు ప్రయాణించారు.

ఆ దారిలో శబరి ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు. శబరి రాముడికి పండ్లు పెట్టింది. శ్రీరాముని అనుమతి పొంది శబరి తన శరీరాన్ని అగ్నికి ఆహుతిచేసి ఊర్ధ్వలోకాలకు వెళ్ళింది. రామలక్ష్మణులు ఈ విధంగా పంపాసరస్సుకు చేరారు.

ప్రశ్న 4.
పంచవటిలో సీతారామలక్ష్మణుల జీవితం ఎలా సాగి వివరించండి.
జవాబు:
అగస్త్య మహర్షి మాటపై, సీతారామలక్ష్మణులు పంచవటికి చేరారు. లక్ష్మణుడు పంచవటిలో పర్ణశాలను నిర్మించాడు. సీత రక్షణ బాధ్యతను రాముడు, జటాయువుకు అప్పగించాడు. పంచ వాటిలో వారి జీవితం సుఖంగా సాగుతోంది. రావణుని చెల్లెలు శూర్పణఖ అక్కడకు వచ్చి, రాముడిని తనను చేపట్టమంది. లక్ష్మణుడు అన్న ఆజ్ఞతో శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు కోశాడు. శూర్పణఖ సోదరుడైన ఖరుడి వద్దకు వెళ్ళి ఈ విషయం చెప్పింది. ఖరుడు 14 వేల మంది రాక్షసులతో రాముడి చేతిలో యుద్ధంలో మరణించాడు.

అకంపనుడు అనే గూఢచారి ఖరుడి మరణవార్త రావణుడికి అందించి రాముని భార్య సీతను అపహరించమని రావణుడికి సలహా చెప్పాడు. శూర్పణఖ వెళ్ళి రావణుడిని రెచ్చగొట్టింది.
రావణుడు మారీచుడిని మాయలేడిగా సీతారాములు ఉన్న పర్ణశాల వద్దకు పంపాడు. సీత ఆ లేడిని తెచ్చి ఇమ్మని రాముడిని కోరింది. రాముడు వెళ్ళి మాయలేడిని చంపాడు. మాయలేడి ‘సీతా ! లక్ష్మణా ! అంటూ అరచి రాముడి చేతిలో మరణించింది.

రాముడు ఆపదలో ఉన్నాడని సీత లక్ష్మణుడిని రాముని వద్దకు పంపింది. అదే సమయంలో సన్యాసి వేషంలో రావణుడు పర్ణశాలలో ఒంటరిగా ఉన్న సీతను బలాత్కారంగా తన రథంలో కూర్చోబెట్టి తీసుకువెడుతున్నాడు. సీత, రామా, రామా’ అని కేకలు వేసింది. జటాయువు రావణుడిని ఎదిరించి, అతడి చేతిలో దెబ్బతింది. రావణుడు సీతను తన లంకా నగరానికి తీసుకువెళ్ళాడు.

రామలక్ష్మణులు ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చారు. సీత జాడ తెలియక వారు దుఃఖించారు.

ప్రశ్న 5.
మాయలేడి వలన సీతారాములకు కష్టాలు వచ్చాయని ఎలా చెప్పగలవు ?
జవాబు:
రావణుడు పంచవటిలో ఉన్న సీతాదేవిని అపహరిం చాలనుకున్నాడు. రావణుడు మారీచుడిని బెదిరించి, బంగారులేడి రూపంలో అతడిని రాముడి ఆశ్రమ ప్రాంతానికి పంపాడు. సీత ఆ లేడిని చూసి ఇష్ట పడింది. లక్ష్మణుడు అది మాయామృగం అని చెప్పాడు. సీత ఆ లేడిని తెచ్చి ఇమ్మని పట్టుపట్టింది.

సీత ఇష్టాన్ని కాదనలేక, ఆ మాయలేడిని చంపి అయినా తేవడానికి రాముడు వెళ్ళాడు. రాముడు ఎంత ప్రయత్నించినా లేడి అందకుండా పరుగు దీసింది. దానితో రాముడు లేడిపై బాణాన్ని వేశాడు. ఆ లేడి ‘సీతా ! లక్ష్మణా !’ అని అరుస్తూ చచ్చింది.

మాయలేడి కంఠ ధ్వని రాముడిది అని, సీత కంగారుపడి, రాముడికి సాయంగా లక్ష్మణుడిని పంపింది. లక్ష్మణుడు తప్పనిసరి పరిస్థితులలో సీతను విడిచి, రాముడి దగ్గరకు వెళ్ళాడు.

అదే అదనుగా రావణుడు సన్యాసి వేషంలో పర్ణశాలకు వచ్చి సీతను బలవంతంగా తీసుకు పోయాడు. కాబట్టి సీతారాముల కష్టానికి మాయ లేడియే కారణం అని చెప్పగలము.

ప్రశ్న 6.
‘కబంధుడు’ అనే రాక్షసుడు శ్రీరామునకు ఉపకారం చేశాడని ఎలా చెప్పగలవు ?
జవాబు:
కబంధుడు క్రౌంచారణ్యంలో ఉన్న ఒక రాక్షసుడు. ఇతడికి తల, మెడ లేవు. ఇతడి కడుపు భాగంలో ముఖం ఉండేది. రొమ్ము భాగంలో ఒకే కన్ను ఉండేది. ఇతనికి యోజనం పొడవు వ్యాపించిన చేతులు ఉండేవి. ఆ చేతులతో వాడు పక్షులను, మృగాలను పట్టి తినేవాడు.

కబంధుడు రామలక్ష్మణులను తన చేతులతో పట్టుకొని తినబోయాడు. కబంధుడి చేతులకు చిక్కితే, ఎవరూ తప్పించుకోలేరు. కాని రామలక్ష్మణులు తమ ఖడ్గాలతో కబంధుడి చేతులు నరికారు. అప్పుడు కబంధుడు తనకు శాపం వల్ల రాక్షసరూపం వచ్చిందనీ, తన శరీరాన్ని దహిస్తే తనకు దివ్యజ్ఞానం వస్తుందనీ రామలక్ష్మణులకు చెప్పాడు.

రామలక్ష్మణులు కబంధుడి శరీరాన్ని దహనం చేశారు. ఆ జ్వాలల నుండి కబంధుడు దివ్యదేహంతో వచ్చి, సీత దొరికే ఉపాయాన్ని రామలక్ష్మణులకు చెప్పాడు. సుగ్రీవుడితో స్నేహం చెయ్యమని వారికి చెప్పాడు. సుగ్రీవుని స్నేహంతో రాముడు సీతను తిరిగి తెచ్చుకున్నాడు. దీనినిబట్టి కబంధుడు రామలక్ష్మణులకు ఉపకారం చేశాడని చెప్పగలం.

ప్రశ్న 7.
అహల్యా కబంధుల శాప విముక్తులను గూర్చి సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు:
మిథిలానగర సమీపానికి చేరుకొన్నారు విశ్వామిత్ర రామలక్ష్మణులు. అక్కడ గౌతముని ఆశ్రమం చూశారు. ఆ ఆశ్రమం అందంగా ఉంది. కాని, జనసంచారం లేదు. గౌతమ మహర్షి భార్య అహల్య అనీ, ఆమె ఒక తప్పు చేసినందుకు ఆమెను గౌతముడు శపించాడనీ విశ్వామిత్ర మహర్షి చెప్పాడు. అప్పటి నుండి అహల్య వాయువే ఆహారంగా తీసుకొని జీవిస్తూ బూడిదలో పడి ఉంది. అహల్య అదృశ్య రూపంలో ఉంది. రాముని రాకతో ఆమెకు నిజరూపం కల్గుతుందని గౌతముడు చెప్పాడని విశ్వామిత్రుడు శ్రీరామునకు’ చెప్పాడు. విశ్వామిత్రుని ఆజ్ఞతో గౌతముని ఆశ్రమంలో శ్రీరాముడు పాదం మోపాడు. ఆ పవిత్ర పాదం పెట్టగానే అహల్య పూర్వ రూపం పొందింది. అహల్యా గౌతములు శ్రీరాముని సత్కరించారు.

రామలక్ష్మణులు “క్రౌంచారణ్యం” చేరుకున్నారు. అక్కడ వారికి ఒక రాక్షసుడు కనబడ్డాడు. వాడికి తల, మెడ లేదు. వాడి ముఖం వాడి కడుపులో ఉంది. రొమ్ముమీద ఒకే కన్ను ఉంది. వాడి చేతులు యోజనం పొడుగున్నాయి. ఆ చేతులతో వాడు పక్షులను, మృగాలను పట్టి తింటాడు. అతడి పేరు ‘కబంధుడు’.

‘కబంధుడు’ రామలక్ష్మణులను చేతులతో పట్టుకున్నాడు. వాడి చేతుల్లో చిక్కితే, ఎవడూ తప్పించుకోలేడు. వాడు రామలక్ష్మణుల్ని తినడానికి నోరు తెరచాడు. వారు కబంధుని భుజాలు నరికిపారవేశారు. కబంధుడు కుప్పకూలాడు. శాపం వల్ల తనకు వికృత రూపం వచ్చిందని కబంధుడు వారికి చెప్పాడు.

రామలక్ష్మణులు రావణుని గురించి కబంధుణ్ణి అడిగారు. కబంధుడు తన శరీరాన్ని దహిస్తే తనకు దివ్యజ్ఞానం వస్తుందనీ, అప్పుడు రావణుడి గురించి చెప్పగలననీ చెప్పాడు. రామలక్ష్మణులు కబంధుడి శరీరానికి అగ్ని సంస్కారం చేశారు. కబంధుడు దివ్యదేహంతో వచ్చి, సీతాదేవి దొరికే ఉపాయాన్ని వారికి చెప్పాడు. సుగ్రీవుడితో స్నేహం చేయమన్నాడు. కబంధుడు స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.

ప్రశ్న 8.
అన్న పట్ల భరతునికి గల భక్తి భావాన్ని గురించి వివరించండి. (March 2017)
జవాబు:
శ్రీరాముడు తండ్రి మాటను శిరసావహించి, వనవాసానికి వెళ్ళాడు. దశరథుడు మరణించాడని చెప్పి, రాముని తమ్ముడు భరతుడిని, అయోధ్యా నగరానికి మంత్రులు తీసుకువచ్చారు.

రాముడు తన తల్లి మాటపై వనవాసానికి వెళ్ళాడని తెలిసి, భరతుడు తన తల్లి కైకను తప్పుపట్టాడు. మంత్రులు భరతుణ్ణి రాజువుకమ్మన్నారు. రామునిపై భక్తి కల భరతుడు అందుకు అంగీకరించలేదు. పెద్దవాడైన రాముడే రాజు కావాలన్నాడు రాముడి బదులు, భరతుడు 14 సంవత్సరాలు వనవాసం చేస్తానన్నాడు. శ్రీరాముడిని అయోధ్యకు తిరిగి తీసుకువస్తానని, భరతుడు సైన్యంతో రాముడు ఉన్న అడవులకు వెళ్ళాడు.

అయోధ్యకు వచ్చి రాజువుకమ్మని, భరతుడు శ్రీరాముని ప్రార్థించాడు. అందుకు రాముడు అంగీకరించలేదు. అప్పుడు భరతుడు రామునిపై భక్తితో, రాముని పాదుకలను ఇమ్మని కోరాడు.
భరతుడు అన్న పాదుకుల మీదనే రాజ్యపాలన భారాన్ని ఉంచాడు. భరతుడు రాముని వలె తాను కూడా నారచీరలు కట్టి, జడలు ధరించాడు. వనవాస నియమాలు పాటించి, అయోధ్యా నగరం వెలుపలనే ఉన్నాడు.

14 సంవత్సరాలు పూర్తి కాగానే, రాముని దర్శనం తనకు కాకపోతే భరతుడు అగ్ని ప్రవేశం చేస్తానని రామునితో చెప్పాడు. భరతుడు నందిగ్రామం చేరి, రాముని పాదుకలకు పట్టాభిషేకం చేశాడు. దీనిని బట్టి భరతుడు ఆదర్శ సోదరభావం కలవాడని రాముని పట్ల భక్తిభావం కలవాడని గ్రహించగలము.

ప్రశ్న 9.
సీతారాముల దండకారణ్యవాస వృత్తాంతాన్ని తెలపండి. (సీతారాములు పంచవటిని చేరిన వృత్తాంతం)
జవాబు:
సీతారామలక్ష్మణులు దండకారణ్యంలో ప్రవేశించారు. అక్కడ ఎన్నో మునుల ఆశ్రమాలు ఉన్నాయి. అక్కడ యజ్ఞయాగాలు జరుగుతున్నాయి. మునులు వీరికి స్వాగతం పలికారు.

వీరు దండకవనం మధ్యకు చేరారు. ‘విరాధుడు’ అనే రాక్షసుడు సీతారామలక్ష్మణులపై పడ్డాడు. రామలక్ష్మణులను తన భుజాలపై వేసుకొని వాడు తీసుకుపోతున్నాడు. సీత ఏడ్చింది. రామలక్ష్మణులు విరాధుని భుజాలు నరికివేశారు. విరాధుడు కుప్పకూలాడు. విరాధుణ్ణి గోతిలో పాతిపెడదామని వారు అనుకున్నారు. విరాధుడు తాను తుంబురుడిననీ, శాపంవల్ల తాను రాక్షసుడుగా అయ్యాననీ చెప్పి, వారిని శరభంగమహర్షిని దర్శించమనీ, తనను గోతిలో పూడ్చమనీ రామలక్ష్మణులకు చెప్పాడు.

రామలక్ష్మణులు విరాధుణ్ణి గోతిలో పూడ్చి, శరభంగ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు. శరభంగ మహర్షి రామదర్శనం కోసం వేచి చూస్తున్నాడు. ఆయన తన తపః ఫలాన్ని రాముడికి ధారపోశాడు. సుతీక్ష మహర్షిని దర్శించమని వారికి ఆయన చెప్పాడు. మునులు రాముణ్ణి కలిసి, రాక్షసుల బాధల నుండి తమను రక్షించమని కోరారు. రాముడు సరే అన్నాడు.

సీతారామలక్ష్మణులు సుతీక్ష మహర్షిని దర్శించారు. ఆయన రామదర్శనం కోసం ఎదురు చూస్తున్నాడు. ఆ మహర్షి తన తపస్సును రామునికి ధారపోశాడు. ఈ విధంగా దండకారణ్యంలోని మునుల ఆశ్రమాలను దర్శిస్తూ, సీతారామలక్ష్మణులు పదిసంవత్సరాలు వనవాసం చేశారు. వారు తిరిగి సుతీక్ష మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు. ఆయన అగస్త్యుని సోదరునీ, అగస్త్య మహర్షినీ దర్శనం చేసుకోమని రామలక్ష్మణులకు చెప్పాడు.

సీతారామలక్ష్మణులు అగస్త్యభ్రాత (సోదరుడు) ఆశ్రమాన్ని దర్శించారు. తరువాత అగస్త్యుని దర్శించారు. అగస్త్య మహర్షి శిష్యులతో రామునికి స్వాగతం పలికాడు. ఆయన రామునికి దివ్య ధనుస్సు, అక్షయ తూణీరాలు, ఖడ్గమును ఇచ్చాడు. రామునకు జయం కల్గుతుందని ఆశీర్వదించాడు.

రాముడు తాము నివసించడానికి తగిన ప్రదేశాన్ని సూచించమని అగస్త్యుణ్ణి కోరాడు. ఆ మహర్షి గోదావరీ తీరంలో ఉన్న ‘పంచవటి’ లో ఉండమని వారికి సూచించాడు. రామలక్ష్మణులకు మార్గమధ్యంలో ‘జటాయువు’ కనబడింది. దానికి సీత రక్షణ బాధ్యతను వారు అప్పగించారు. పంచవటిలో ఆశ్రమం నిర్మించుకొని వారు అక్కడ నివసించారు.

ప్రశ్న 10.
రావణుడు మారీచుని సాయంతో సీతాదేవిని అపహరించిన వృత్తాంతాన్ని రాయండి.
జవాబు:
సీతారాములు పంచవటిలో సుఖంగా జీవిస్తున్నారు. రావణుని చెల్లెలు శూర్పణఖ అక్కడకు వచ్చి రాముడి అందానికి మోహపడి తన్ను భార్యగా స్వీకరించమని రాముణ్ణి కోరింది. లక్ష్మణుడు శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు కోశాడు. శూర్పణఖ దండాకారణ్యంలో ఉన్న సోదరుడు ఖరుడికి ఆ విషయం చెప్పింది. ఖరుడు పంపిన యోధులనూ, ఖరదూషణులనూ మొత్తం 14 వేల మంది రాక్షసులను రాముడు గడియలో చంపాడు.

‘అకంపనుడు’ అనే గూఢచారి దండకలో రాక్షససంహారం జరిగిందని రావణునకు వార్త చేర్చాడు. రావణుడు రాముణ్ణి చంపుతానన్నాడు. రాముణ్ణి చంపడం దేవాసురులకు కూడా అసాధ్యం అని అకంపనుడు చెప్పాడు. సీతను అపహరించమని సూచించాడు. రావణుడు మారీచుని సాయం అడిగాడు. మారీచుడు రాముణ్ణి కవ్వించవద్దని రావణునికి సలహా చెప్పాడు. శూర్పణఖ, తన అన్న రావణుడికి, సీతను అపహరించమని చెప్పింది.

రావణుడు తిరిగి మారీచుడి దగ్గరకు వెళ్ళి, సీతాపహరణకు బంగారు లేడిగా మారి తనకు సాయం చెయ్యమని మారీచుణ్ణి అడిగాడు. మారీచుడు హితం చెప్పినా, రావణుడు వినలేదు. తనకు సాయపడకపోతే మారీచుని చంపుతానన్నాడు రావణుడు.

దానితో మారీచుడు చేసేదిలేక బంగారు లేడిగా మారి, రాముని ఆశ్రమ ప్రాంతంలో తిరిగాడు. సీత బంగారు లేడిని చూసి ముచ్చటపడింది.

ఆ బంగారు లేడిని పట్టి తెమ్మని, సీత రాముని కోరింది. అది మాయలేడి అని లక్ష్మణుడు చెప్పాడు. రాముడు, సీత మాట కాదన లేక లక్ష్మణుణ్ణి సీతకు కాపలాగా ఉంచి, తాను లేడి కోసం వెళ్ళాడు. మాయలేడి రామునికి దొరకలేదు. రాముడు దానిపై బాణం వేశాడు. మాయలేడి చస్తూ “హా సీతా! హా లక్ష్మణా!” అని అరిచింది.

ఆ ధ్వని విని సీత రాముడు ఆపదలో చిక్కుకున్నాడని లక్ష్మణుడిని రామునికి సాయంగా వెళ్ళమని చెప్పింది. లక్ష్మణుడు కాదంటే, అతణ్ణి సీత నిందించింది. చివరకు లక్ష్మణుడు సీతను విడిచి వెళ్ళాడు. ఇదే అదనుగా రావణుడు సన్యాసి వేషంలో సీత ఉన్న ఆశ్రమానికి వచ్చి, తాను రావణుడిని అని చెప్పి సీతను బలవంతంగా తన లంకా నగరానికి తీసుకుపోయాడు.

ప్రశ్న 11.
రామలక్ష్మణులు సీతను అన్వేషిస్తూ పంపా సరస్సు తీరానికి చేరిన వృత్తాంతాన్ని రాయండి.
జవాబు:
మారీచుణ్ణి చంపి, శ్రీరాముడు వెనుకకు ఆశ్రమానికి బయలుదేరాడు. దారిలో లక్ష్మణుడు కనబడ్డాడు. సీతను ఒంటరిగా విడిచి వచ్చావేమిటని రాముడు అడిగాడు. లక్ష్మణుడు జరిగిన విషయం చెప్పాడు. రామలక్ష్మణులు ఆశ్రమానికి వెళ్ళి, సీతను వెదికారు. వనమంతా వెదికారు. సీతజాడ కనబడలేదు. సీత జాడ చెప్పమని. రాముడు ప్రకృతిని ప్రార్థించాడు. శ్రీ శ్రీరాముడు సీతా వియోగాన్ని భరించలేక ఏడ్చాడు. లక్ష్మణుడు రాముడిని ఓదార్చాడు.

రామలక్ష్మణులకు రక్తంతో తడిసిన జటాయువు కనిపించాడు. అతడిని చూసి గద్ద రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడనీ, అతడే సీతను తిని ఉంటాడనీ వారు భ్రాంతి పడ్డారు. జటాయువు జరిగినది చెప్పాడు. రావణుడు సీతను అపహరించాడనీ, రావణుడే తనను దెబ్బ తీశాడనీ, జటాయువు వారికి చెప్పాడు. జటాయువు మరణించాడు. రాముడు జటాయువుకు అంత్యక్రియలు చేశాడు.

రామలక్ష్మణులు “క్రౌంచారణ్యం” చేరుకున్నారు. అక్కడ వారికి ఒక రాక్షసుడు కనబడ్డాడు. వాడికి తల, మెడ లేదు. వాడి ముఖం వాడి కడుపులో ఉంది. రొమ్ముమీద ఒకే కన్ను ఉంది. వాడి చేతులు యోజనం పొడుగున్నాయి. ఆ చేతులతో వాడు పక్షులనూ, మృగాలను పట్టి తింటాడు. అతడి పేరు ‘కబంధుడు’.

‘కబంధుడు’ రామలక్ష్మణులను చేతులతో పట్టుకున్నాడు. వాడి చేతుల్లో చిక్కితే, ఎవడూ తప్పించుకోలేడు. వాడు. రామలక్ష్మణుల్ని తినడానికి నోరు తెరచాడు. వారు కబంధుని భుజాలు నరికిపారవేశారు. కబంధుడు కుప్పకూలాడు. శాపం వల్ల తనకు వికృత రూపం వచ్చిందని కబంధుడు వారికి చెప్పాడు.

రామలక్ష్మణులు రావణుని గురించి కబంధుణ్ణి అడిగారు. కబంధుడు తన శరీరాన్ని దహిస్తే తనకు దివ్యజ్ఞానం వస్తుందనీ, అప్పుడు రావణుడి గురించి చెప్పగలననీ చెప్పాడు. రామలక్ష్మణులు కబంధుడి శరీరానికి అగ్ని సంస్కారం చేశారు. కబంధుడు దివ్యదేహంతో వచ్చి, సీతాదేవి దొరికే ఉపాయాన్ని వారికి చెప్పాడు. సుగ్రీవుడితో స్నేహం చేయమన్నాడు. కబంధుడు స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.

రామలక్ష్మణులు శబరి ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు. శబరి రాముడికి పండ్లు పెట్టింది. తరువాత శబరి తన శరీరాన్ని అగ్నికి ఆహుతి చేసి ఊర్ధ్వలోకాలకు వెళ్ళింది. రామలక్ష్మణులు ఈ విధంగా పంపా సరస్సుకు చేరారు.

ప్రశ్న 12.
సీతారామలక్ష్మణులు అడవిలోకి ప్రవేశించిన ఎన్ని సంవత్సరాలకు సుతీక్ష మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు ? ఆ సంవత్సరాలలో ఏమైంది ?
జవాబు:
సీతారామలక్ష్మణులు అడవిలోకి ప్రవేశించిన 10 సంవత్సరాలకు సుతీక్ష మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు.

సీతారామలక్ష్మణులు దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించారు. అక్కడి మునులు వారికి స్వాగతం పలికారు. కొద్దికాలం అక్కడ ఉండి, ప్రయాణం కొనసాగించారు. వనం మధ్యకు చేరారు.

అక్కడ విరాధుడు తన వికృత రూపంతో సీతారామలక్ష్మణుల మీద విరుచుకుపడ్డాడు. రామలక్ష్మణులను భుజాలపై .వేసుకుని తీసుకుపోతున్నాడు. రామలక్ష్మణులు వాడిని సంహరించలేక గోతిలో పాతాలనుకొన్నారు. అప్పుడు అతనికి పూర్వ రూపం వచ్చింది. శరభంగ మహర్షిని కలుసుకోమని చెప్పాడు. బ్రహ్మలోకం చేరాడు.

మునులు రాక్షస సంహారం చేయమని కోరారు. రాముడు అభయం ఇచ్చాడు. తర్వాత సుతీక్ష మహర్షి తన తపశ్శక్తినంతా శ్రీరామునికి ధారపోశాడు. మునుల ఆశ్రమాలలో కొద్దికొద్ది కాలం ఉంటూ 10 సంవత్సరాలు గడిపారు.

ప్రశ్న 13.
సీతాపహరణకు ఎవరు అవకాశం కల్పించారో విశ్లేషించండి.
జవాబు:
సీతాదేవిని ఎలాగైనా అపహరించాలని రావణుడు పన్నాగం పన్నాడు. మారీచుని బంగారులేడిగా మారమని అన్నాడు. సీతారాముల దగ్గర తిరగమన్నాడు.

సీత ఆ బంగారులేడి కావాలంది. లక్ష్మణుడు చెప్పాడు అది రాక్షస మాయ అని. అయినా వినలేదు. అదే కావాలంది. రాముడు వెళ్ళి తెస్తానన్నాడు. లక్ష్మణుని, జటాయువును సీతకు కాపలా పెట్టాడు.

కొంతసేపటికి రాముని గొంతుతో అయ్యో సీతా! లక్ష్మణా! అని వినబడింది. సీత కంగారు పడింది. రాముడు ఆపదలో ఉన్నాడు అని లక్ష్మణుని వెళ్ళమంది. అది రాక్షస మాయ అని లక్ష్మణుడు చెప్పాడు. అనేక విధాల ప్రార్థించాడు. కాని, సీత వినలేదు. లక్ష్మణుని నిందించింది. అతని మనసు గాయపడేలా మాట్లాడింది. విధిలేక లక్ష్మణుడు వెళ్ళాడు. ఒంటరిగా ఉన్న సీతను రావణుడు అపహరించాడు.

పై దానిని పరిశీలిస్తే సీతాపహరణానికి సీతాదేవి యొక్క ఆలోచనే కారణమైంది.

ప్రశ్న 14.
రామలక్ష్మణులు క్రౌంచారణ్యానికి ఎందుకు చేరారు ? అక్కడేమి జరిగింది ?
జవాబు:
సీతాదేవిని వెతుకుతూ రామలక్ష్మణులు క్రౌంచారణ్యానికి చేరారు. అక్కడ భయంకరమైన కబంధుడనే రాక్షసుని చూశారు. రామలక్ష్మణులను తన చేతులతో పట్టుకున్నాడు. రామలక్ష్మణులు వాడి చేతులు నరికేశారు. కబంధుడు కుప్పకూలాడు.

రామలక్ష్మణుల గురించి తెలుసుకొన్నాడు. తన గురించి చెప్పాడు. తన శరీరాన్ని దహిస్తే రావణుని గురించి చెపుతానన్నాడు. రామలక్ష్మణులు అలాగే చేశారు. అప్పుడు కబంధుడికి దివ్యశరీరం వచ్చింది. సీతాదేవి దొరికే ఉపాయం చెప్పాడు. వాలి సుగ్రీవుల కథ చెప్పాడు. సుగ్రీవుని స్నేహం చేస్తే మంచి జరుగుతుందని చెప్పాడు. సీతాన్వేషణకు బలమైన ఆధారం చూపించాడు.

పరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది పేరాను చదివి, ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి. (June 2016)

రామలక్ష్మణులు దండకారణ్యం నుంచి క్రౌంచారణ్యానికి చేరుకున్నారు. అక్కడి వనంలో భయంకరుడైన ఒక రాక్షసుణ్ణి చూశారు. అతని తల, మెడ కనబడడం లేదు. కడుపు భాగంలో ముఖముంది. రొమ్ము మీద ఒకే కన్ను ఉంది. యోజనం పొడవు వ్యాపించిన చేతులు. ఆ చేతులతో పక్షులను, మృగాలను పట్టి తింటాడు. అతని పేరు కబంధుడు, తన సమీపంలోకి వచ్చిన రామలక్ష్మణులను అమాంతంగా రెండు చేతులతో పట్టుకున్నాడు. అతని చేతుల్లో చిక్కితే తప్పించుకోవడం ఎవరితరం కాదు. కబంధుడు రామలక్ష్మణులను భక్షించడానికి నోరు తెరచాడు. అన్నదమ్ములిద్దరూ తమ ఖడ్గాలతో అనాయాసంగా వాడి భుజాలను నరికివేశారు. కబంధుడు కుప్పకూలాడు. రామలక్ష్మణుల గురించి తెలుసుకున్నాడు. తన గురించి చెప్పుకున్నాడు. శాపకారణంగా తనకీ వికృతరూపం ప్రాప్తించిందన్నాడు. శ్రీరాముడు కబంధునితో ‘మాకు రావణుని పేరు మాత్రమే తెలిసింది. అతని రూపం, ఉండే చోటు, శక్తి సామర్థ్యాలు తెలియవు. వాటిని చెప్పవలసిందని’ అడిగాడు. సమాధానంగా కబంధుడు ‘శ్రీరామా ! నాకిప్పుడు దివ్యజ్ఞానం లేదు. నా శరీరాన్ని దహిస్తే నా నిజరూపం వస్తుంది. అప్పుడు చెప్పగల’నన్నాడు. కబంధుని శరీరానికి అగ్నిసంస్కారం చేశారు రామలక్ష్మణులు. ఆ జ్వాలల నుంచి దివ్య దేహంతో బయటికి వచ్చాడు కబంధుడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. రామలక్ష్మణులను పట్టుకున్న రాక్షసుడి ప్రత్యేకత ఏమిటి ?
జవాబు:
రామలక్ష్మణులను పట్టుకున్న కబంధుడు అనే రాక్షసుడికి తల, మెడ కనబడలేదు. అతడి కడుపు భాగంలో ముఖముంది. రొమ్ము మీద ఒకే కన్ను ఉంది. అతనికి యోజనం పొడవు వ్యాపించిన చేతులు ఉన్నాయి. అతడు ఆ చేతులతో పక్షులను, మృగాలను పట్టి తింటాడు.

2. ‘కబంధ హస్తాలు’ అనే జాతీయం ఎలా పుట్టింది ?
జవాబు:
కబంధుడు అనే రాక్షసుడికి, యోజనం పొడవు వ్యాపించిన చేతులు ఉన్నాయి. అతడు ఆ చేతులతో పక్షులను, మృగాలను పట్టి తింటాడు. అతని చేతుల్లో చిక్కితే తప్పించుకోడం ఎవరితరమూ కాదు. తప్పించుకోడానికి వీలు కాని చేతులు అనే అర్థంలో, ఈ విధంగా కబంధ హస్తాలు అనే జాతీయం పుట్టింది.

3. కబంధుడికి దివ్యజ్ఞానం తిరిగి ఎట్లా వస్తుంది ?
జవాబు:
కబంధుని శరీరాన్ని దహిస్తే అతడి నిజరూపమూ, దివ్యజ్ఞానమూ వస్తాయి.

4. కబంధుడు రామలక్ష్మణులను ఎట్లా పట్టుకున్నాడు ?
జవాబు:
కబంధుడు తన సమీపంలోకి వచ్చిన రామలక్ష్మణులను, అమాంతంగా తన రెండు చేతులతోనూ, పట్టుకున్నాడు.

5. రామలక్ష్మణులు కబంధుణ్ణి ఏ సహాయం అడిగారు ?
జవాబు:
రామలక్ష్మణులు, తమకు, రావణుని రూపం గురించి, అతడు ఉండే చోటును గురించి, రావణుని శక్తి సామర్థ్యాలను గురించి చెప్పవలసిందని, కబంధుణ్ణి అడిగారు.

ప్రశ్న 2.
కింది పేరాను చదివి, ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి. (March 2016)

అప్పుడప్పుడే నిద్రకుపక్రమిస్తున్న జటాయువుకు సీతాదేవి ఆర్తనాదాలు వినబడ్డాయి. చూసే సరికల్లా సీతను అపహరించుకు పోతున్న రావణుడు కంటపడ్డాడు. జటాయువు రావణుణ్ణి ఎదిరించాడు. ఇద్దరి మధ్య పోరు హోరాహోరీగా సాగింది. చివరకు రావణుడు ఖడ్గంతో జటాయువు రెక్కలను, కాళ్ళను నరికివేశాడు. నేలపై కూలాడు -జటాయువు, రక్తంతో తడిసి ముద్దయిన అతణ్ణి చూసి ఆత్మబంధువును పోగొట్టుకున్నట్లు సీత ఆక్రందించింది.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. జటాయువు రావణుణ్ణి ఎందుకు ఎదిరించాడు ?
జవాబు:
రావణుడు సీతాదేవిని అపహరించుకుపోతున్నాడు. అందువల్ల జటాయువు రావణుణ్ణి ఎదిరించాడు.

2. జటాయువుకి సీతాదేవి ఆర్తనాదాలు ఎప్పుడు వినబడినాయి ?
జవాబు:
జటాయువు నిద్రకు ఉపక్రమిస్తున్న సమయంలో సీతాదేవి ఆర్తనాదాలు వినబడ్డాయి.

3. సీతాదేవి ఎందుకు ఆక్రందించింది ?
జవాబు:
రావణుడు తనను అపహరించుకుపోతున్నాడు. అందువల్ల సీతాదేవి ఆక్రందించింది.

4. పై పేరాలో పోరు ఎవరెవరి మధ్య జరిగింది ?
జవాబు:
పై పేరాలో రావణుడికి, జటాయువుకు మధ్య పోరు జరిగింది.

5. పై పేరాలోని జాతీయాలు గుర్తించి రాయండి.
జవాబు:
పై పేరాలో

హోరాహోరిగా
తడిసి ముద్దయిన అనేవి రెండు జాతీయాలు.

ప్రశ్న 3.
కింది పేరాను చదవండి. కింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి. (March 2015)

రావణుడు మారీచుని వద్దకు వెళ్ళాడు. సీతాపహరణకు బంగారు లేడిగా మారి సహకరించమన్నాడు. ఆ ఆలోచనను విరమించుకోమని లంకేశునికి పరిపరి విధాల నచ్చజెప్పజూశాడు మారీచుడు. విశ్వామిత్రుని యాగ సంరక్షణ సందర్భంలో రామబాణం రుచి ఏమిటో తాను తెలుసుకున్నానన్నాడు. మారీచుడి మాటలను రావణుడు పెడచెవిన పెట్టాడు. మూర్ఖులకు హితబోధలు చెవికెక్కవు. “నేను చెప్పినట్లు చేయకుంటే నా చేతిలో చావు తప్పదని” రావణుడు హెచ్చరించాడు. ఆశ్రమానికి వెళ్తే శ్రీరాముడు చంపుతాడు. వెళ్ళకుంటే రావణుడు చంపుతాడు. “ముందు నుయ్యి వెనుక గొయ్యి” లా ఉంది మారీచుని స్థితి. చివరికి ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాడు. “నీ చేతిలో చావడం కన్నా శ్రీరాముని చేతిలో చావడం నయం. నా జన్మ తరిస్తుంది” అని తేల్చి చెప్పాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. రావణుడు మారీచుణ్ణి ఎలా సహకరించమన్నాడు ?
జవాబు:
మారీచుణ్ణి బంగారు లేడిగా మారి, తనకు సహకరించమని మారీచుడికి రావణుడు చెప్పాడు..

2. రామబాణం రుచి చూడటమంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
రామబాణం రుచి చూడటమంటే, రాముని బాణం వల్ల తగిలే తీవ్రమైన బాధను అనుభవించడం అని అర్థం.

3. పై పేరాలోంచి ఒక జాతీయాన్ని గుర్తించి రాయండి.
జవాబు:
“ముందు నుయ్యి, వెనుక గొయ్యి” అన్నది, పై పేరాలో గల ఒక జాతీయము.

4. రావణుణ్ణి ఆలోచన విరమించుకోమని మారీచుడు ఎందుకు చెప్పాడు ?
జవాబు:
విశ్వామిత్రుని యాగ సంరక్షణ సందర్భంలో మారీచుడు రామబాణం రుచి ఏమిటో తెలిసికొన్నాడు. అందుకే రాముని జోలికి వెళ్ళడం మంచిది కాదని, రావణునికి మారీచుడు సలహా చెప్పాడు.

5. మారీచుడు శ్రీరాముని చేతిలో చావడానికే సిద్ధపడ్డాడు. ఎందుకు ?
జవాబు:
తాను చెప్పినట్లు చేయకపోతే మారీచుణ్ణి రావణుడు చంపుతానన్నాడు. రావణుని చేతిలో చావడం కన్న, రాముని చేతిలో చస్తే, తన జన్మ తరిస్తుందని, మారీచుడు రాముని చేతిలో చావడానికి సిద్ధపడ్డాడు.

ప్రశ్న 4.
క్రింది పేరాను చదవండి. కింది మాటలకు ఒక వాక్యంలో వివరణ వ్రాయండి.

క్రూరులైన దుష్టులతో పరిహాసం పనికిరాదు. అది ఎంతో ప్రమాదకరం. ఆలస్యం చేయకుండా శూర్పణఖను విరూపిని చేయమన్నాడు శ్రీరాముడు. అన్న ఆజ్ఞే ఆలస్యం – శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు తెగిపడ్డాయి లక్ష్మణుని కత్తి దెబ్బకు. లబోదిబో మని మొత్తుకుంటూ సోదరుడైన ఖరుడి దగ్గరకు వెళ్ళింది శూర్పణఖ. ఖరుడు పద్నాలుగుమంది యోధులను పంపాడు. వాళ్ళంతా శ్రీరాముని చేతిలో మట్టిగరచారు. ఇది చూసిన శూర్పణఖ ఖరుని వద్దకు వెళ్ళి చెప్పింది. ఖర దూషణులు పద్నాలుగు వేలమంది రాక్షసులతో రాముని మీదకు దండెత్తారు. మూడు గడియల్లో వాళ్ళందరినీ యమపురికి పంపించాడు శ్రీరాముడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. దుష్టులతో పరిహాసం
జవాబు:
చెడు నడవడి కలవారితో ఎగతాళి, అనగా చెడ్డవారితో వేళాకోళం అని భావం.

2. విరూపిని చేయు
జవాబు:
వికృతమైన రూపము కలదానిగా చేయడం, అనగా అందములేని దానిగా చేయడం అని భావం.

3. లబోదిబోమని మొత్తుకుంటూ
జవాబు:
లబోదిబోమని మొత్తుకుంటూ మొర్రో మొర్రో అని నెత్తిపై కొట్టుకుంటూ అని భావము.

4. మట్టిగరచారు
జవాబు:
అనగా నేల కఱచారు. అనగా చనిపోయారు అని భావం.

5. యమపురికి పంపించాడు
జవాబు:
అనగా యముని యొక్క నరకలోకానికి పంపాడు. అంటే చంపాడు అని భావము.

ప్రశ్న 5.
ఈ క్రింది పేరాను చదివి, క్రింద ఇచ్చిన పదాలకు అర్థం ఒక వాక్యంలో వివరించండి.

మారీచుణ్ణి వధించి శ్రీరాముడు వెనుదిరిగాడు – లక్ష్మణుడు ఎదురయ్యేసరికి నిశ్చేష్టుడయ్యాడు. సీతను ఒంటరిగా వదలి ఎందుకు వచ్చావని నిలదీశాడు. జరిగిన విషయాలు పూసగుచ్చినట్లు చెప్పాడు లక్ష్మణుడు. ఇద్దరూ ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. సీతాదేవి జాడ కనిపించలేదు. వనమంతా వెతికారు. ఆమె జాడ కనిపించలేదు. జాడ చెప్పమని ప్రకృతిని ప్రార్థించాడు శ్రీరాముడు. ఆమె ఎడబాటును తట్టుకోలేక కన్నీరు మున్నీరుగా విలపించాడు. ఆవేదన ఆవేశంగా మారింది. లోకాలను ధ్వంసం చేయడానికి శ్రీరాముడు సిద్ధపడ్డాడు. లక్ష్మణుడు ఓదార్పు వాక్యాలతో అన్నను శాంతపరిచాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. నిశ్చేష్టుడయ్యాడు.
జవాబు:
అంటే శారీరక వ్యాపారము లేనివాడు – అనగా కదలకుండా ఉండి పోయాడు.

2. నిలదీశాడు
జవాబు:
నిర్బంధము చేశాడని అర్థము. గట్టిగా అడిగాడని భావము

3. పూసగుచ్చినట్లు
జవాబు:
వరుసగా అని అర్థము, ఒకదాని తర్వాత మరొకటిగా అని భావము.

4. జాడకనిపించలేదు.
జవాబు:
వార్త తెలియలేదు అని అర్థము ఆనవాలు దొరకలేదని భావము.

5. ప్రకృతిని ప్రార్థించాడు.
జవాబు:
చెట్టు, పుట్ట, గుట్ట, ఏటు, నది వంటి అన్ని వస్తువులను వేడుకున్నాడని భావం.

ప్రశ్న 6.
ఈ క్రింది పేరాను చదివి, దిగువన ఇచ్చిన పదాలను ఒక్క వాక్యంలో వివరించండి.

“సీతారామలక్ష్మణులు వనం మధ్యకు చేరుకున్నారు. ఇంతలో వికృతాకారంలో ఉన్న విరాధుడనే రాక్షసుడు అమాంతంగా సీతారామలక్ష్మణుల పైకి విరుచుకుపడ్డాడు. రామలక్ష్మణులను తన భుజాలపై వేసుకొని తీసుకుపోసాగాడు. సీత గగ్గోలు పెడుతున్నది. రామలక్ష్మణులు విరాధుని రెండు భుజాలను నరికి వేశారు. నేలపై కుప్పకూలాడు విరాధుడు ముష్టిఘాతాలతో మోకాళ్ళతో దాడి చేశారు. రామలక్ష్మణులు ఎంతకూ చావని విరాధుణ్ణి గోతిలో పాతిపెట్టడానికి సంసిద్ధులయ్యారు. వెంటనే విరాధుడు తన పూర్వ కథను వివరించాడు. తుంబురుడనే గంధర్వుడైన తాను కుబేరుని శాపంచే రాక్షసుడిగా మారిన విషయం తెలిపాడు. శ్రీరాముని వల్ల శాపవిముక్తి కలుగుతుందన్న కుబేరుని మాటను జ్ఞాపకం చేసుకున్నాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. అమాంతంగా
జవాబు:
అంటే అకస్మాత్తుగా అని అర్థము. ఉన్నట్లు ఉండి వెంటనే అని భావము.

2. విరుచుకుపడ్డాడు
జవాబు:
విరిగిన వస్తువు పడ్డట్లు మీద పడ్డాడు అని భావము

3. గగ్గోలు పెడుతున్నది.
జవాబు:
పెద్దగా ధ్వని చేస్తూ ఏడుస్తోందని భావము.

4. నేలపై కుప్పకూలాడు
జవాబు:
కుప్పలా నేలపై పడ్డాడు అంటే నేలపై పడి కదలలేకపోయాడని భావము.

5. సంసిద్ధులయ్యారు.
జవాబు:
అంటే బాగా సిద్ధపడ్డారు.

ప్రశ్న 7.
కింది గద్యాన్ని చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

పంచవటిలో జీవనం ప్రశాంతంగా గడుస్తున్నది. ఒకనాడు శ్రీరాముడు పురాణ కథా ప్రసంగంలో ఉన్నాడు. అంతలో ‘శూర్పణఖ’ అనే రాక్షసి వచ్చింది. ఈమె రావణాసురుని చెల్లెలు. శ్రీరాముడి సౌందర్యానికి ముగ్ధురాలైంది. తనను చేపట్టమన్నది. తమ మధ్య అడ్డుగా ఉన్న సీతాలక్ష్మణులను చంపి తింటానన్నది. శ్రీరాముడు పరిహాసంగా లక్ష్మణుని వద్దకు వెళ్ళమన్నాడు. లక్ష్మణుడు తాను అన్న దాసుడననీ, తనతో ఉంటే శూర్పణఖ కూడా దాస్యం చేయాల్సివస్తుందనీ, అందుకే శ్రీరాముణ్ణి చేరడమే సబబని సమాధానమిచ్చాడు. శ్రీరాముడివైపు తిరిగింది శూర్పణఖ. సీత ఉండడం వల్లనే తనను నిరాకరిస్తున్నాడని అట్టుడికిపోయింది. సీతాదేవిని అడ్డు తొలగించుకోవాలని ఆమెపై దాడికి దిగింది.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. లక్ష్మణుడు శూర్పణఖతో ఏమన్నాడు?
జవాబు:
తాను అన్నకు దాసుడననీ, శూర్పణఖ తనతో ఉంటే శూర్పణఖ కూడా దాస్యం చేయాల్సి వస్తుందనీ లక్ష్మణుడు శూర్పణఖతో అన్నాడు.

2. శ్రీరాముడు శూర్పణఖను ఎందుకు నిరాకరించాడు?
జవాబు:
శ్రీరాముడు పురాణ కథా ప్రసంగంలో ఉన్నాడు. తన భార్య తనతోనే ఉంది కాబట్టి రాముడు శూర్పణఖను నిరాకరించాడు.

3. శూర్పణఖ ఎవరు?
జవాబు:
శూర్పణఖ రావణాసురుని చెల్లెలు. శూర్పణఖ రాక్షసి.

4. సీతారామలక్ష్మణులు ఎక్కడ ఉన్నారు?
జవాబు:
సీతారామలక్ష్మణులు పంచవటిలో, పర్ణశాలలో ఉన్నారు.

5. ఈ పేరాకు శీర్షికను నిర్ణయించండి. .
జవాబు:
‘శ్రీరాముడు శూర్పణఖను నిరాకరించడం’ అనే శీర్షిక తగియుంటుంది.

ప్రశ్న 8.
క్రింది పేరాను చదివి, ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.

క్రూరుడైన దుష్టులతో పరిహాసం పనికిరాదు. అది ఎంతో ప్రమాదకరం. ఆలస్యం చేయకుండా శూర్పణఖను విరూపిని చేయమన్నాడు శ్రీరాముడు. అన్న ఆజ్ఞే ఆలస్యం – శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు తెగిపడ్డాయి లక్ష్మణుని కత్తిదెబ్బకు. లబోదిబోమని మొత్తుకొంటూ సోదరుడైన ఖరుడి దగ్గరికి వెళ్ళింది శూర్పణఖ. ఖరుడు. పద్నాలుగుమంది యోధులను పంపాడు. వాళ్ళంతా శ్రీరాముని చేతిలో మట్టిగరచారు. ఇది చూసిన శూర్పణఖ ఖరుని వద్దకు వెళ్ళి చెప్పింది. ఖరదూషణులు పద్నాలుగువేల మంది రాక్షసులతో రాముడి మీదకు దండెత్తారు. మూడు గడియల్లో వాళ్ళందరినీ యమపురికి పంపించాడు శ్రీరాముడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు :
1. లక్ష్మణుడు శూర్పణఖ ముక్కు, చెవులు ఎందుకు కోశాడు ?
జవాబు:
శ్రీరాముని ఆజ్ఞను అనుసరించి

2. ఖర దూషణులు ఎవరు ?
జవాబు:
రాక్షసులు

3. యమపురికి పంపించడం అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
చంపడం

4. పద్నాలుగువేలు ఏ సమాసం ?
జవాబు:
ద్విగు సమాసం

5. “ఆజ్ఞ” వికృతి పదం రాయండి.
జవాబు:
ఆన