AP Inter 2nd Year

AP Intermediate 2nd Year Zoology Textbook Solutions

Zoology Inter 2nd Year

Unit I Reproduction

• Chapter 1 Human Reproduction Questions and Answers
• Chapter 2 Reproductive Health Questions and Answers

Unit II Genetics and Evolution

• Chapter 3 Principles of Inheritance and Variation Questions and Answers
• Chapter 4 Molecular Basis of Inheritance Questions and Answers
• Chapter 5 Evolution Questions and Answers

Unit III Biology in Human Welfare

• Chapter 6 Human Health and Disease Questions and Answers

Unit IV Biotechnology

• Chapter 7 Biotechnology and Its Applications Questions and Answers

Unit V Ecology

• Chapter 8 Organisms and Populations Questions and Answers
• Chapter 9 Biodiversity and Conservation Questions and Answers

AP Inter 2nd Year Zoology Weightage BluePrint 2026-2027

AP Inter 2nd Year Study Material

AP Intermediate 2nd Year Botany Textbook Solutions

Botany Inter 2nd Year

Unit I Reproduction

• Chapter 1 Sexual Reproduction in Flowering Plants Questions and Answers

Unit II Genetics and Evolution

• Chapter 2 Principles of Inheritance and Variation Questions and Answers
• Chapter 3 Molecular Basis of Inheritance Questions and Answers

Unit III Biology in Human Welfare

• Chapter 4 Microbes in Human Welfare Questions and Answers

Unit IV Biotechnology

• Chapter 5 Biotechnology Principles, Processes and Applications Questions and Answers

Unit V Ecology

• Chapter 6 Ecosystem Questions and Answers

AP Inter 2nd Year Botany Weightage BluePrint 2026-2027

AP Inter 2nd Year Study Material

AP Board Solutions Inter 2nd Year – AP Board Solutions 12th Class

AP Intermediate 2nd Year Textbooks Solutions

AP Inter 2nd Year Study Material Pdf Download

• AP Inter 2nd Year Maths Study Material
• AP Inter 2nd Year Physics Study Material
• AP Inter 2nd Year Chemistry Study Material
• AP Inter 2nd Year Botany Study Material
• AP Inter 2nd Year Zoology Study Material
• AP Inter 2nd Year Telugu Study Material
• AP Inter 2nd Year English Study Material
• AP Inter 2nd Year Sanskrit Study Material
• AP Inter 2nd Year Hindi Study Material
• AP Inter 2nd Year Civics Study Material
• AP Inter 2nd Year Commerce Study Material
• AP Inter 2nd Year Accountancy Study Material
• AP Inter 2nd Year Economics Study Material

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material ఉపవాచకం 3rd Lesson వాఙ్మయ కిరీటి కొర్లపాటి Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu వాఙ్మయ కిరీటి కొర్లపాటి Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి బాల్యం, విద్యాభ్యాసం గురించి రాయండి.
జవాబు:
ప్రస్తుత పాఠ్యాంశం ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి “షష్టిపూర్తి అభినందన సంచిక (1989) నుండి గ్రహించబడింది. అధ్యయనం, అధ్యాపకత్వం, పరిశోధన కలబోసిన ఓ సాహితీమూర్తిని విద్యార్థులకు పరిచయం చేయడం ఈ పాఠ్యభాగంలోని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తిగారు 17.10.1929న తూర్పుగోదావరి జిల్లా అంబాజీపేట తాలూకా (ఆనాటి) కొర్లపాటి వారి పాలెంలో రత్నమణి, మణ్యం గార్లకు జన్మించారు. వీరిది మధ్యతరగతి వ్యవసాయ కుటుంబం. స్కూలు ఫైనలు చదువుతున్నప్పుడే తండ్రిని కోల్పోయిన కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తిగారు కొన్నాళ్ళు వ్యవసాయం చేస్తూ కుటుంబానికి సాయపడ్డారు. శ్రీరామమూర్తి గారి తాత, తండ్రులు జ్యోతిశ్శాస్త్ర పండితులు కావడంతో కొంత కాలం కొర్లపాటి వారు కూడా జ్యోతిష్యం చదువుకున్నారు. కాలం కాస్త కలిసి వచ్చాక కాకినాడలోని పిఠాపురం మహారాజా వారి కళాశాలలో చేరి ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేశారు. భీమవరంలోని దంతులూరి నారాయణరాజు కళాశాలలో చేరి బి.ఎ. డిగ్రీ పూర్తి చేశారు.

ఈ సందర్భంగా సర్వశ్రీ దర్భా సర్వేశ్వర శాస్త్రి, దిగుమర్తి సీతారామస్వామి, నండూరి రామకృష్ణమాచార్యులు వంటి మహామహులు, విద్వాంసుల వద్ద కావ్య పాఠాలు నేర్చుకునే అవకాశం కలిగింది. 1953 నాటికి బి.ఎ.లో సర్వ ప్రథములుగా ఉత్తీర్ణులై బంగారు పతకం సాధించారు. ఆ తర్వాత విశాఖపట్నంలోని ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయంలో తెలుగు ఎమ్.ఎ (ఆనర్స్)లో చేరారు. 1955-57 విద్యార్థి బృందంలో మొదటి ర్యాంక్ సాధించి, స్వర్ణపతకం పొందారు.

1965లో “శ్రీనాథుడు – సాహిత్యం” అనే అంశం మీద పిహెచ్.డి పూర్తి చేసి డాక్టరేట్ పొందారు. 1976లో “శ్రీనాథుడు – ఈశ్వరార్చన కళాశీలుడు” అనే సిద్ధాంత గ్రంథం వ్రాశారు. ఈ పరిశోధనా గ్రంథం శ్రీనాథ మహాకవి యొక్క అశేషశేముషీ వైభవాన్ని లోకం ముందు ఆవిష్కరించింది. పండితోత్తముల ఆమోదం పొందింది. ఈ గ్రంథమే కొర్లపాటి వారికి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం తెలుగుశాఖలో మొట్టమొదటి డి.లిట్. పట్టాను అందించింది. ఈ విధంగా కొర్లపాటి వారి బాల్యం, విద్యాభ్యాసం చక్కగా సాగింది.

ప్రశ్న 2.
ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి వ్యక్తిత్వం, సాహిత్య కృషిని వివరించండి.
జవాబు: ఈ పాఠ్యాంశం ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి “షష్టిపూర్తి అభినందన సంచిక” (1989) నుండి గ్రహించబడింది. పరిశోధన కోసం, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో అపరిష్కృతంగా ఉన్న చిక్కుముడులు విప్పడం కోసం జీవితాన్ని అంకితం చేసిన శ్రీ కొర్లపాటి మనకు ప్రాతఃస్మరణీయులు. శ్రీనాథ సాహిత్యంపై ఆయన చేసిన కృషి వేనోళ్ళ పొగడదగినది. అధ్యయనం, అధ్యాపకత్వం, పరిశోధన కలబోసిన సాహితీమూర్తి శ్రీకొర్లపాటి.

వ్యక్తిత్వం : చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయిన కొర్లపాటి ఏమాత్రం అధైర్యపడక కొన్నాళ్ళు వ్యవసాయం చేస్తూ కుటుంబానికి సాయపడ్డాడు. చదువుపట్ల ఉన్న ఆసక్తితో తాత, తండ్రుల వారసత్వంగా వచ్చిన జ్యోతిశ్శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేశారు కొర్లపాటి. స్వయంకృషి, గురువుల ఆశీస్సుల కల కొర్లపాటి సర్వశ్రీ దర్భా సర్వేశ్వర శాస్త్రి, దిగుమర్తి సీతారామస్వామి, నండూరి రామకృష్ణమా చార్యుల వంటి మహామహులు, విద్వాంసుల పరిచయ భాగ్యంతో కావ్య పాఠాలు నేర్చుకున్నారు. తాను చదువుకున్న డి.ఎన్.ఆర్ కళాశాలలో తెలుగు ట్యూంటర్గా పనిచేస్తూ విద్యార్థులకు పాఠాలు బాగా చెబుతుండడం, మంచి నడవడికతో హుందాగా వ్యవహరించే శ్రీరామమూర్తికి కొద్ది కాలంలోనే మంచి పేరు వచ్చింది. చిన్నా, చితకా ఉద్యోగాలు చేసుకుంటూ, రోజు గ్రంథాల యాలకు వెళ్ళి చక్కని విజ్ఞానాన్ని సంపాదించేవారు. అధ్యాపకత్వం అనేది ఎన్నో జన్మల పుణ్యమని భావించే కొర్లపాటి గురువుల ఆశీస్సులతో అధ్యాపక ఉద్యోగం వచ్చింది. కొర్లపాటి వారు సెలవులు తీసుకోకుండా విద్యార్థులకు విజ్ఞానం అందించేవారు.

చిన్న వయసులోనే పెళ్ళి జరగడం వలన సంసార బాధ్యతలు ఒక పక్క, బోధన పరిశోధన మరో పక్క సాగిస్తూనే మధ్యలో దొరికిన ఖాళీ సమయాల్లో నాటకాలు, నవలలు రాసే కొర్లపాటి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలిగా మనకు దర్శనమిస్తారు. రాష్ట్రమంతటా పోతన పంచశతి ఉత్సవాలు జరుగుతున్న సందర్భంలో, ఇంత పెద్ద ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయంలో పోతన గారికి గౌరవం జరగడం లేదని అభిమానధనుడైన కొర్లపాటి వారు, పట్టుపట్టి తెలుగుశాఖ పక్షాన “పోతన సాహిత్య గోష్ఠి” వైభవంగా జరిపించారు.

“ఆ పల్కరింపులొ అనురాగములు చిందు
తీయ తేనెల విందు చేయువాడు
……………………………………………….
………………………………………………. ”
అంటూ కొర్లపాటి వారిని కరుణశ్రీ కొనియాడారు.
సాహిత్య కృషి : “శ్రీనాథుడు – సాహిత్యం”, “శ్రీనాథుడు – ఈశ్వరార్చన కళాశీలుడు” అను పరిశోధనా గ్రంథాల ద్వారా శ్రీనాథ మహాకవి యొక్క అశేషశేముషీ వైభవాన్ని లోకానికి అందించారు కొర్లపాటి. వీరి శరీరంలో అణువణువునా పరిశోధనా దృక్పథం జీర్ణించుకుపోయింది. వివిధ గ్రంథాలయాల్లో, ప్రాచ్యపరిశోధనాలయాల్లో అపరిష్కృతంగా, అజ్ఞాతంగా చాలా గ్రంథాలు బూజు పట్టిపోయి ఉండటాన్ని చూచి ఆయన వేదన చెందేవారు. తాళపత్ర గ్రంథాల పరిస్థితి మరింత ఆందోళన కలిగించే విధంగా ఉండేది. అలాంటి వాటిని వెలుగులోకి తీసుకురావాలని, వాటిలోని విజ్ఞానాన్ని నేటి తరాలకు పంచాలని విద్యార్థులకు పదే పదే చెప్పేవారు.

తాను స్వయంగా తంజావూరు వెళ్ళి అక్కడి సరస్వతీ మహలులో అపరిష్కృతంగా పడి ఉన్న “ప్రబంధ శిరోమణి”, “ప్రబంధ రత్నాకరం” అనే రెండు గ్రంథాలను పరిష్కరించారు. వీరి “చిత్రశాల” నవల విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో మొదటి బహుమతి పొందింది. ఇంకా వీరు రచించిన “పలనాటి వీర చరిత్ర, పాండవుల మెట్ట, ధర్మజ్యోతి, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వంటి నాటకాలు రాష్ట్రమంతా ప్రదర్శించబడి బహుమతులు గెల్చుకున్నాయి.

ఆచార్య శ్రీరామమూర్తి గారికి ‘చరిత్ర – సాహిత్యం’ రెండూ రెండు కళ్ళు లాంటివి. “చరిత్ర లోతుల్లోకి వెళ్ళగలిగితే సాహిత్యమూలాలు దొరుకుతాయి. సాహిత్యాన్ని పద్ధతిగా అధ్యయనం చేస్తే చరిత్రలో ఎన్నో చిక్కుముడులు విడిపోతాయి” అని ఆయన బలంగా నమ్మేవారు. వీరి ఆలోచనలకు అక్షర రూపాలుగా “చరిత్ర – చర్చ”, “సాహిత్య సంపద” అనే రెండు గ్రంథాలు వీరి కలం నుండి వెలువడ్డాయి. వేమన మీద వీరు రాసిన “నాథయోగి మన వేమన” అన్న విమర్శనా గ్రంథం పండితుల చేత ప్రశంసించబడుతోంది.

“పోతన పంచశతి ఉత్సవాల సందర్భంగా ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయంలో తెలుగుశాఖ పక్షాన “పోతన సాహిత్య గోష్ఠి” వైభవంగా జరిపించారు. 1991 – 92 సం||లలో వీరు రాసిన “తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర” 3 భాగాలుగా నేటికీ పరిశోధక విద్యార్థులకు, ఉద్యోగార్థులకు కల్పతరువులుగా ఉన్నాయి. 2004లో “సాహిత్య మంజరి” పేరుతో వీరి పరిశోధనా సంపుటి ప్రచురింపబడింది. వీరు 2005లో ‘సమత, నటన’ అనే సాంఘిక నాటకాలను వ్రాశారు. ఆకాశవాణిలో వీరు చేసిన వందలాది ప్రసంగాలు, పత్రికలలో వ్రాసిన వందలాది వ్యాసాలు ఎందరికో స్ఫూర్తినందించాయి. కరుణశ్రీ అన్నట్లు వీరు ‘వాఙ్మయ కిరీటి’. ఇలా అవిశ్రాంతంగా సాహితీ యజ్ఞం చేసిన ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి 26.7.2011లో పరమపదాన్ని చేరుకున్నారు.

విశేషాంశాలు

ఎమిరిట్స్ ఫెలో : ఉద్యోగ విరమణ చేసిన విషయ నిపుణులు, శాస్త్రవేత్తలను ప్రభుత్వం గుర్తించి, వారి సేవలను మరలా పొందడానికి తగిన గౌరవ వేతనమిచ్చి, ఉద్యోగంలో కొనసాగిస్తుంది. వీరినే ఎమిరిట్స్ ప్రొఫెసర్ అని కూడా అంటారు.

వాఙ్మయ కిరీటి కొర్లపాటి Summary in Telugu

రచయితల పరిచయం

పాఠ్యభాగం పేరు : ‘వాఙ్మయ కిరీటి కొర్లపాటి’ –
రచయితలు : ‘కరుణశ్రీ’ జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి, గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ, దేవులపల్లి రామానుజరావు, డా॥ నండూరి రామకృష్ణమాచార్యులు, ఆచార్య మాదిరాజు – రంగరాజు, ఆచార్య ఎస్. గంగప్ప, ఆచార్య చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ గార్లు.
ఈ పాఠ్యాంశం ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి “షష్ఠిపూర్తి అభినందన సంచిక” (1989) నుండి గ్రహించడం జరిగింది. కరెవరపు వెంకట్రామయ్యగారి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన ఈ సంచికలో కొర్లపాటి వారి జీవిత విశేషాలు, సాహిత్య కృషిని వివరిస్తూ వ్రాసిన పద్యాలు, వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటిని క్రోడీకరిస్తూ ఈ పాఠ్యాంశాన్ని సిద్ధం చేయడం జరిగింది.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

సాహిత్యంపట్ల మక్కువతో చదివి, రసానుభూతిని పొంది పదిమందికీ దానిని పంచేవారు సాహితీలోకంలో బాగా తగ్గిపోతున్నారు. అలాంటిది పరిశోధన కోసం, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో అపరిష్కృతంగా ఉన్న చిక్కుముడులు విప్పడం కోసం జీవితాన్ని అంకితం చేసినవాళ్ళు, ప్రాతఃస్మరణీయులైనవారు మరింత అరుదుగా కనిపిస్తున్నారు. అలాంటి వారిలో కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తిగారు ఒకరు. శ్రీనాథ సాహిత్యంపై ఆయన చేసిన కృషి వేనోళ్ళ పొగడదగినది. అధ్యయనం, అధ్యాపకత్వం, పరిశోధన కలబోసిన ఓ సాహితీమూర్తిని విద్యార్థులకు పరిచయం చేయడం ఈ పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం.

పాఠ్యభాగంలోని ముఖ్య విశేషాలు

ఉత్తమ విమర్శకులుగా, పరిశోధనా పరమేశ్వరులుగా, సహృదయులైన ఆచార్య శిఖామణిగా విద్యార్థులు, పండితోత్తములచేత వేనోళ్ళ పొగడబడిన ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తిగారు “పుంభావ భాషావధూటిగా, మధురకవి సార్వభౌమగా, వాఙ్మయ కిరీటి”గా ప్రసిద్ధి పొందారు. వ్యవసాయం, జ్యోతిశ్శాస్త్రం, తెలుగు సాహిత్యం, ఇలా ఒకటేమిటి అనేక అంశాలపై పట్టు కలిగిన పండితులు కొర్లపాటి. “చరిత్ర లోతుల్లోకి వెళ్ళగలిగితే సాహిత్య మూలాలు దొరుకుతాయి. సాహిత్యాన్ని పద్ధతిగా అధ్యయం చేస్తే చరిత్రలో ఎన్నో చిక్కుముడులు విడిపోతాయి” అని ఆయన బలంగా నమ్మేవారు. సాహిత్య రచన, నాటక రచన, నాటక ప్రదర్శనలతో రాష్ట్ర, రాష్టేతర ప్రాంతాల్లో కూడా కీర్తిని సంపాదించారు. U.G.C విషయ నిపుణులుగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ సభ్యులుగా ఇంకా అనేక పదవులలో ప్రభుత్వం చేత నియమించబడి సమర్థవంతంగా, నిజాయితీగా సేవలందించారు.

పదాలు – అర్థాలు

పేజి – 108 :

తావి = పరిమళం
మందమారుతం = చిరుగాలి, పిల్లగాలి
దోర = లేత ఎరుపు
కరము = చేయి
రాకా = పున్నమి, నిండువెన్నెల
చాంద్రీద్యుతులు = వెన్నెల (చంద్రునికి సంబంధించినది) కాంతులు
పేటి = పెట్టె
పుంభావ = ప్రౌఢిమము, ప్రావీణ్యం
వధూటి = స్త్రీ
సార్వభౌమ = చక్రవర్తి (భూమి అంతటా తెలిసినవాడు)
వాఙ్మయ = భాష
కిరీటి = అర్జునుడు (ఇంద్రదత్తమగు కిరీటము కలవాడు)
మేటి = గొప్పవాడు
వెలుగుల తేడు = సూర్యుడు
వసుంధర = భూమి
గీర్వాణము = సంస్కృతము
కాలం కాస్త కలిసి వచ్చాక = కష్టాలు తొలిగి అనుకూల పరిస్థితులు మొదలయ్యాక
మహామహులు = మిక్కిలి గొప్పవారు, గొప్ప తేజస్సు కలవారు
ట్యూటర్ = వ్యక్తిగతంగా చదువు చెప్పే వ్యక్తి
హుందా = = సంస్కారము, దర్జా
M.A (ఆనర్స్) = ఇది స్కాట్లాండ్, యూకే వంటి దేశాలలో అందించే ఒక ప్రత్యేకమైన అండర్ గ్రాడ్యు యేట్ డిగ్రీ. ఇది 4 సంవత్సరాల కాలపరిమితి కలిగి, సాధారణ 3 యేళ్ళ B.A డిగ్రీ కంటే ఎక్కువ లోతైన అధ్యయనం, పరిశోధన నైపుణ్యాలను మరియు థీసిస్ కలిగి ఉంటుంది.

పేజి – 110:

శేముషీ = ప్రజ్ఞ, బుద్ధి, మనీష
డి.లిట్ = (డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్) సాహిత్యం, కళలు మొదలైనవాటిలో విశేషకృషి చేసిన ప్రముఖు లకు విశ్వవిద్యాలయాలు ఇచ్చే అత్యున్నత గౌరవ డాక్టరేట్
అపరిష్కృతం = సంస్కరింపబడనిది
ప్రశిష్యుడు = శిష్యునికి శిష్యుడు
ఆచార్య = ప్రొఫెసర్

పేజి – 111 :

సదస్సు = సభ
వేనోళ్ళ పొగడు = అధికంగా పొగడు
కలం నుండి జాలువారిన = రచయిత సృష్టించిన / రచించిన
అజోవిభొ – కందాళం ఫౌండేషన్ = ఈ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు అప్పాజోస్యుల సత్యనారాయణ (1993లో) గారు స్థాపించారు.
అప్పాజోస్యుల – విష్ణు భొట్ల – కందాళం ఫౌండేషన్ – ప్రస్తుతం డా|| కె.వి. రామానుజాచార్యులు ఛైర్మన్ గా సేవలందిస్తున్నారు.
జీవిత సాఫల్య పురస్కారం = ఒక వ్యక్తి తమ వృత్తి లేదా రంగంలో (కళలు, క్రీడలు, సామాజిక సేవ, విజ్ఞానం) సుదీర్ఘ కాలం పాటు చేసిన కృషి, సాధించిన విజయాలను గుర్తించి ఇచ్చే అత్యున్నత గౌరవం.
అంగరంగ వైభవంగా = అత్యంత ఘనంగా
పరమపదం = మోక్షం, వైకుంఠం, స్వర్గం

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material ఉపవాచకం 2nd Lesson ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రకాశం బాల్యం – విద్యాభ్యాసం వృత్తాంతాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
టంగుటూరి ప్రకాశం పట్టుదలతో కష్టాలను ఎదిరించి, చదువులో ప్రగతి సాధించి, ఉన్నత స్థానానికి చేరిన తీరు మన జీవితాలకు ఒక దిక్సూచి. ఒక వెలుగు రేఖ. ఆయన జీవితం తరతరాల వారిని ఉత్తేజితం చేయగలదు. గోపాలకృష్ణయ్య, సుబ్బమ్మగార్ల ప్రథమ సంతానంగా ప్రకాశం 1872 ఆగష్టు 23వ తేదీన జన్మించారు. ఇద్దరు తోబుట్టువుల పెళ్ళిళ్ళు, చుట్టుముట్టిన కరువు వల్ల వారి కుటుంబం ఆర్థికంగా దెబ్బతింది. పెద్దల కట్టడి వల్ల వల్లూరులోని వీథి బడికి వెళ్ళేవాడు ప్రకాశం. ఈయన ఆంగ్లభాషే కాక ఒక ముస్లిం కుర్రవాని సాహచర్యంలో ఉర్దూ భాష కూడా నేర్చుకున్నారు. క్రికెట్ ఆడటం, శారీరక వ్యాయామం, దివాణం ఏనుగులపై ఎక్కడం ఇవీ ఆనాటి ప్రకాశం సరదాలు.

ప్రకాశానికి పదకొండేళ్ళ వయస్సులో తండ్రి చనిపోవడం వారి కుటుంబానికి ఒక పిడుగుపాటు. కుటుంబ భారమంతా తల్లిపై పడింది. ఆస్తిపాస్తులేమీ లేవు. శుష్క విలువలకు జడవక ఒంగోలులో ‘పూటకూటిల్లు’ పెట్టుకొని తన కొడుకులకు ఇంగ్లీషు చదువు చెప్పించాలని ఆమె నిశ్చయించు కుంది. స్థానిక ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ప్రకాశం చేరాడు. పన్నెండో యేట మిడిల్ స్కూల్ పరీక్ష ప్రథమ శ్రేణిలో పాసయ్యాడు.

ప్రకాశం చిన్నప్పటి నుండి రంగస్థల నాటకాల వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. స్థానిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయులైన ఉండవల్లి సాహెబ్, హనుమంతరావు నాయుడులకు నాటకాలంటే మహా ఇష్టం. అందుచేత వీరిరువురూ ప్రకాశాన్ని అభిమానంతో ప్రోత్సహించేవారు. లేమి కారణం చేత ఇతరుల దాతృత్వం మీద ఆధారపడి పాఠ్యపుస్తకాలు కొనుక్కునేవాడు. తమ ఇంటికి ఎదురుగా ఉన్న కోర్టుకి, నల్లకోటు వేసుకువచ్చే ప్లీడర్లు తమ వాద ప్రతివాదాలతో బాగా డబ్బు సంపాదించడం చూసి, తనూ వారిలో ఒకడవాలని కలలుగన్నాడు ఆనాటి బాల ప్రకాశం. హనుమంతరావు నాయుడు ఒంగోలులోని మిషనరీ వారికి చెప్పగా, ప్రకాశానికి హైస్కూలులో ఉచితవిద్యకు అవకాశం లభించింది. నాయుడుగారి అధ్యాపకత్వంతో ప్రి-మెట్రిక్ చదివాడు. ఆయన సహకారంతో రాజమండ్రి ప్రభుత్వ కళాశాలలో ఎఫ్.ఎ. తరగతిలో చేరాడు. శిష్యుని చిరకాల స్వప్నమైన ప్లీడరు చదువుకి ప్రకాశాన్ని మద్రాసు పంపించాడు నాయుడుగారు. ప్రకాశం సెకండ్ గ్రేడు ప్లీడరు శిక్షణ పొందాడు. “తన జీవితానికి మార్గదర్శకుడు తన అభివృద్ధికి మూలకారకుడు గురువుగారు నాయుడుగారే” అని ప్రకాశం అంటుండేవారు.

“నీవు బారిస్టర్గా హైకోర్టులో రాణించాలి” అని బారిస్టర్ స్వామినాథన్ గారు, ప్రకాశంతో అన్నారు. నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో, వాటిని ఆచరణ పెట్టడంలో క్షణమైనా ఆలస్యం చేయని ప్రకాశం తన సంపన్న మిత్రుడు కె. రామచంద్రరావు తోనూ, తన ధనిక క్లయింటు ఎమ్. లక్ష్మణదాసుతోనూ ఈ విషయం ప్రస్తావించగా, వారు వెంటనే ప్రకాశం బారిస్టర్ చదువుకయ్యే ఖర్చు తాము భరిస్తామన్నారు. ఆనాటి బారిస్టర్లలో చాలామంది లండన్ వెళ్ళి తాగుడు అలవాటు చేసుకుంటారనే అపవాదు ఉంది. ఈ విషయమై భయపడుతున్న తన తల్లికి, మద్యమాంసాలు ముట్టనని ప్రమాణం చేస్తాడు ప్రకాశం.

1904 నవంబరులో ప్రకాశం బొంబాయిలో ఓడ ఎక్కాడు. లండన్ చేరుకున్నాక “గ్రేస్ ఇన్”లో ప్రవేశించి బారిస్టర్ చదవనారంభించాడు. అక్కడి గ్రంథాలయాన్ని బాగా ఉపయోగించుకుంటూ, క్రమం తప్పకుండా క్లాసుకు హజరు కావడం, వాటికి సంబంధించి పేజీలకొద్దీ నోట్సు రాసుకోవడం, అక్కడి కోర్టులలో జరిగే న్యాయ విచారణను ఆసక్తితో పరికించడం వంటివి ప్రకాశం దినచర్యగా పెట్టుకున్నాడు. లండన్లో ఉంటున్న దాదాభాయ్ నౌరోజీ రాసిన గ్రంథాలను శ్రద్ధగా చదివేవాడు. తన తల్లికి ఇచ్చిన మాటను గౌరవిస్తూ మద్యాన్ని, మాంసాన్ని ముట్టుకోకుండా, ఆంగ్లేయులు ఎంత వేళాకోళం చేసినా నిబద్ధతో చదువు సాగించాడు ప్రకాశం. బారిస్టర్ పరీక్ష ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడయి ఇంటికి చేరాడు.

చరిత్రను దిద్దగలిగిన వారే ఉత్తమ కార్యాచరణ వల్ల సమకాలికులకు మేలు చేయగలుగుతున్నారు. ఈ ఉత్తమ కార్యాసక్తి కలవారిలో కొద్దిమంది మాత్రమే తమ కలలు పండటం, తమ ఆశయాలు నెరవేరడాన్ని తమ జీవిత కాలంలో వీక్షించగల అదృష్టవంతులు అవుతున్నారు. నవభారతంలో ప్రకాశం అలాంటి ధన్యజీవి.

ప్రశ్న 2.
“న్యాయవాదిగా – స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకునిగా ప్రకాశం పంతులు గారు” వివరించండి.
జవాబు:
కొందరు గొప్పవాళ్ళుగా పుడతారు. కొందరిని గొప్పతనం అలుముకుంటుంది. కొందరు అవిరళకృషితో, శక్తి సామర్థ్యాలతో, సచ్ఛీల ప్రవర్తనలతో గొప్పతనం సాధిస్తారు. ప్రకాశంగారు చివరికోవకు చెందిన మనిషి. లేమిలో జన్మించినా కష్టాలకు ఏనాడూ ఆయన నెరవేరలేదు. దేశానికి సేవ చేసే నిమిత్తం కష్టాలనూ, దారిద్ర్యాన్ని భరించాడు. పట్టుదలతో కష్టాలను ఎదిరించి, చదువులో ప్రగతి సాధించి, ఉన్నత స్థానానికి చేరుకున్న ప్రకాశం మనకు స్ఫూర్తి. స్వాతంత్ర్యో ద్యమంలో పాల్గొనడం, దేశభక్తి, ధైర్యం, నీతి నిజాయితీ కోసం పదవిని సైతం తృణప్రాయంగా విడిచిపెట్టిన ప్రకాశం జీవితం మనకు ఆదర్శం.

న్యాయవాదిగా రెండు చేతులా సంపాదిస్తూ హంసతూలికా తల్పంపై శయనించిన మహనీయుడు, దేశానికి సేవ నిమిత్తం తన సంపదనంతా ధారపోశాడు ప్రకాశం. స్వార్థ రాహిత్యం, త్యాగనిరతి ఈ రెండూ ప్రకాశాన్ని అన్ని వర్గాల వారికి సన్నిహితుని చేశాయి. తన చిన్ననాటి కలను కలగా మిగిలిపోనీకుండా కష్టపడి చదివి, మిత్రుల సహకారంతో బారిస్టర్ పట్టా సంపాదించాడు. తన సామర్థ్యంపై మిక్కిలి విశ్వాసం గల ప్రకాశం, న్యాయమూర్తుల మంచితనం కోసం ఏనాడూ ప్రాకులాడక, నిర్భయంగా వ్యవహరిస్తూ తన క్లయింట్ల నమ్మకాన్ని చూరగొన్నాడు ప్రకాశం. ఎంతో సంచలనం గావించి, రాజకీయ రంగుదాల్చిన ‘యాష్ మర్డర్ కేసు’ క్రిమినల్ సైడ్ ప్రకాశం విజయపరంపరకు చెందిన ప్రముఖ ఘట్టం. ఈ కేసే ప్రకాశం’ ప్రతిభను నలుదిక్కులా చాటి, ఆయన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసింది.

న్యాయవాద వృత్తిలో ప్రకాశం గారి పేరు ప్రఖ్యాతులు అన్ని జిల్లాలకు పాకాయి. రాకుమారునిలా సంపాదించి రాకుమారునిలాగానే ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం వెచ్చించాడు. ‘సత్యాగ్రహ ప్రమాణం” మీద సంతకం పెట్టి గుప్పిళ్ళతో వేలకు వేలు చేకూర్చి పెడుతున్న న్యాయవాద వృత్తికి స్వస్తి పలికారు ప్రకాశం.

స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకునిగా : 1907లో వందేమాతర ఉద్యమాన్ని ప్రచారం చేసే నిమిత్తం బిపిన్ చంద్రపాల్ మద్రాసు వచ్చినప్పుడు ఆయన సభకు అధ్యక్షులుగా ఉండేందుకు ఎవరూ ముందుకు రాకపోయేసరికి “నేనున్నాను” అంటూ ముందుకు వచ్చాడు ప్రకాశం. 1917లో కలకత్తా కాంగ్రెసు సమావేశానికి, 1918 బొంబాయి సమావేశానికి ప్రకాశం హాజరై చిత్తరంజన్ దాస్, బాలగంగాధర తిలక్తో చేతులు కలిపాడు. 1921లో జరిగిన అహ్మదాబాద్ సమావేశంలో అఖిలభారత కాంగ్రెస్ కమిటీ కార్యదర్శి అయ్యారు. దేశంలో ఏ మూల కల్లోలం జరిగినా, ఎక్కడ ప్రజా ఉద్యమం సాగుతున్నా అక్కడ ప్రకాశం ఉండవలసిందే. ఆ రోజులలో ఆంధ్రాలోని కాంగ్రెస్ త్రిమూర్తులు కొండా వెంకటప్పయ్య, పట్టాభి సీతారామయ్య, ప్రకాశం. ఒకరు ఆత్మ, మరొకరు మేధ, మూడవ వారు చైతన్యం.

ప్రకాశం జీవితంలో మహత్తర ఘట్టం 1928 సైమన్ కమిషన్ మద్రాసు వచ్చినప్పటిది. రాజ్యాంగ సంస్కరణల పేరిట ఈ నివేదికా సంఘాన్ని జాతీయవాదులు బహిష్కరించాలని తీర్మానించారు. మద్రాసు పోలీసు కమిషనర్ ప్రదర్శనలు, ఊరేగింపులు ఫలానా మార్గాల గుండా వెళ్ళకూడదని నిషేధించి ముఖ్య నాయకులను ముందే హెచ్చరించాడు. ప్రకాశం ఈ నిషేధపు ఉత్తర్వుకు సవాలుగా నల్ల జెండాల ఊరేగింపుని ఆ మార్గాల గుండానే తీసుకు వచ్చాడు. అశ్వారూఢులైన పోలీసులు ఈ జన ప్రవాహాన్ని ఆపలేక తుపాకులు పేల్చగా, ఒకరు అక్కడిక్కడ మరణించారు. ఒక క్షతగాత్రుని వైపుగా ప్రకాశం ముందుకు చొచ్చుకొని వెళ్ళి “రండిరా ” కాల్చండిరా – చూద్దాం” అని ఛాతి చూపించే సరికి ఇటు ప్రదర్శకులు, అటు పోలీసులు నిస్తేజులయ్యారు.’

1930 జాతీయ పోరాటానికి నాందిగా కాంగ్రెస్ శాసనసభ్యులు తమ పదవులకు రాజీనామా చేస్తున్న సందర్భంలో ప్రకాశం తన పదవికి రాజీనామా ఇచ్చి, ఉప ఎన్నికలలో స్వంతంగా నిలబడి పార్టీ ముద్ర లేకుండా ఎన్నికవడం ఆయనకున్న ప్రజా బల మెటువంటిదో చెబుతుంది. సత్యాగ్రహెూద్యమ కాలంలో తన కుమారుడు చావు బ్రతుకుల మధ్య ఉన్నా లెక్క చేయక ఉప్పు చట్టాన్ని ధిక్కరించాడు. గాంధీజీ సాగించిన ప్రతి జాతీయ పోరాటంలో పాల్గొని, జైలు కెళ్ళాడు. ప్రజా ఉద్యమానికి ఊతంగా ఉండాలనే భావనతో ఏర్పడిన “స్వరాజ్య” పత్రికకు ప్రకాశం వర్కింగ్ ఎడిటర్గా పనిచేసి, ఉద్యమాన్ని బలోపేతం చేశారు.

తన వారి సౌకర్యం కోసం తను ఎంతటి త్యాగానికైనా సంసిద్ధంగా ఉండే ప్రకాశాన్ని. అమితైశ్వర్యం గాని, కటిక పేదరికం గాని ఆయన స్వభావాన్ని, మానసిక ధైర్యాన్ని, నైతిక స్థిరత్వాన్ని మార్చలేక పోయాయి. తన ఆత్మకథని “నా జీవిత యాత్ర”గా నాలుగు సంపుటాలుగా చక్కని వ్యవహార భాషలో రాసుకొన్న ప్రకాశం మే 20, 1957న విశ్రాంతి ఎరుగని కర్మవీరుడు “ఆంధ్ర కేసరి” సుదీర్ఘ విశ్రాంతి పొందారు.

విశేషాంశాలు

జమాబందీ : రైతుల వద్ద భూమిశిస్తులు వసూలు చేసి ప్రభుత్వానికి అప్పగించే పని.
పూటకూటిల్లు : పూర్వం పెద్ద గ్రామాలలో, పట్టణాలలో ఉండే ఇవి నేటి హెూటళ్ళకు మాతృకలవంటివి. అక్కడ భోజనం చేయదలచుకున్నవారు కాస్త ముందుగానే నిర్వాహకులకు చెప్తే వారు వంటచేసి పెడతారు. యాత్రికులు ఏ పూటకాపూట తగిన పైకం చెల్లించి భోజనం చేసి వెళ్ళేవారు. కొన్ని చోట్ల స్నానం, విశ్రాంతి కొరకు కూడా ఏర్పాట్లు ఉండేవి.

ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం Summary in Telugu

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

ఈ పాఠ్యాంశం టంగుటూరి ప్రకాశంగారు వ్రాసుకున్న స్వీయచరిత్ర “నా జీవిత యాత్ర” అనే గ్రంథం నుండి స్వీకరించడం జరిగింది. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో తమ సమస్తం అర్పించిన త్యాగధనుల జీవితం ధరణీతలంపై అజరామరమై నిలుస్తుంది. వారి తనువులు నేలరాలినా, ఆ త్యాగ పరిమళం మాత్రం అవ్యక్తానుభూతితో పరవశింపజేస్తుంది. ఇటువంటి పూజనీయులు నవభారత నిర్మాణానికి ఏ తీరున సహాయపడ్డారో, నేటి యువతీ యువకులు తెలుసుకోలేకపోవడం క్షంతవ్యం గాని విషయం. ప్రకాశం గారి జీవితం ఒక దిక్సూచి. ఒక వెలుగు రేఖ. ఆంధ్రప్రజలు గర్వింపదగ్గ ఒక మహానాయకుడాయన. ఆయన జీవితం తరతరాలవారిని ఉత్తేజితం గావించగలదు.

టంగుటూరి పట్టుదలతో కష్టాలను ఎదిరించి, చదువులో ప్రగతి సాధించి, ఉన్నత స్థానానికి చేరుకోవడాన్ని మనం స్ఫూర్తిగా తీసుకోవాలి. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొనడం, దేశభక్తి, ధైర్యం, నీతినిజాయితీ కోసం పదవిని సైతం తృణప్రాయంగా విడిచిపెట్టడం వంటి విషయాలను తెలియజేయడం ద్వారా ఉత్తమ విలువలను విద్యార్థులలో పెంపొందించడమే ఈ పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

పేజి – 99 :

అజరామరం = స్థిరముగా ఉండేది, చావులేనిది
తనువు = శరీరం
క్షంతవ్య౦ = మన్నింపతగినది
దిక్సూచి = దారి చూపేది
తృణప్రాయం = గడ్డిపరకతో సమమైనది, అల్పం
అవిరళము = పలుచనకానిది, తక్కువ కాని
సచ్ఛీలము = సత్ ప్రవర్తనము
లేమి = దారి(ద్య౦
హంసతూలికా తల్పం = ఖరీదైన పరుపు (మెత్తని హంస ఈకలు పెట్టి కుట్టి సిద్ధము చేసిన పరుపు)
నిరతి = ఆసక్తి
తరతమ = తక్కువ, ఎక్కువ

పేజి – 101

కరణీకం = లెక్కరాయుట
నియోగి = బ్రహ్మణులలో ఒక తెగ, రాజాదులచే ఒక పని యందు నియక్తుడైనవాడు, మంత్రి
కట్టడి = ఆదేశం
దివాణం = రాజభవనం, ఆస్థానం
విచ్చలవిడి = = స్వేచ్ఛ, అలవోక
సాహచర్యం = స్నేహం
శిస్తు = భూస్వామికి కౌలుదారుగా నిర్ణయింపబడిన అద్దె, పన్ను
బకాయి = సకాలంలో చెల్లించకపోవడం వల్ల బాకీపడ్డ సొమ్ము
అశనిపాతం = పిడుగుపాటు
శుష్క = ఎండిన, సన్నగిల్లు
జడవక = భయపడక
రిక్తహస్తం = ఉత్త చెయ్యి
తాకట్టు = కుదవ, అప్పు ఇచ్చేవానికి నమ్మకానికై తీసుకొనేవాడు ఇచ్చే వస్తువు

పేజి – 102:

ప్రి – మెటిక్ = 10వ తరగతిలోపు చదువు
యాదృచ్ఛికం = ఎదురు చూడనిది, ప్రయత్నం లేకయే కలిగినది
సాన్నిహిత్యం = దగ్గరతనం
పర్యవేక్షణ = పరిశీలించుట
స్తోమత = శక్తి
స్వప్నం = కల
చేదోడువాదోడు = సహాయం, ఒకరికి ఒకరు సాయంగా ఉండడం

పేజి – 103 :

చులకన = లోకువ, తేలిక
పేయింగ్ గెస్ట్ = యజమాని ఇంట్లో ఉంటూ వసతి, ఆహారం వంటి సదుపాయాలకు అద్దె చెల్లించే వసతి వ్యవస్థ
శాకపాకాలు = వంటలు
అవగతం = తెలియబడినది, తెలిసినది
సూటిగా = సరిగా
ప్రాకులాడక = బతిమాలక, ఆశ్రయించక
క్లయింటు = ఆశ్రితుడు, కక్షిదారు, ఆధారపడిన వ్యక్తి
ముద్దాయి = నేరము మోపబడినవాడు

పేజీ – 104

దత్తత = సంతానం లేనివారు ఇతరులు పిల్లలను పెంచుకొనుట, పెంపుడు
స్వస్తి పలుకు = కొంతకాలంగా సాగిస్తూ వచ్చిన పనులను ఆపివేయుట, ముగింపు
కల్లోలం = అలజడి
మహత్తర = గొప్ప
ఇసుక వేస్తే రాలనంత = రద్దీ చాలా ఎక్కువ
సవాలు = ఎదుర్కొనుట, ప్రశ్న
క్షతగాత్రుడు = గాయపడినవాడు
నిస్తేజ౦ = ప్రతాపం లేని
మశూచి = స్ఫోటకం, అమ్మవారు (small pox)

పేజి 105 :

జరిమానా = జుల్మానా, నియమ నిబంధనలను దాటినప్పుడు డబ్బు రూపేణా వేసే శిక్ష
జప్తు = స్వాధీనం చేసుకోవడం
జయప్రదం = సఫలం
ఊతం = ఆధారం
వర్కింగ్ ఎడిటర్ = ప్రచురణలు, వెబ్ కంటెంట్ను సవరించి, మెరుగుపరచి, తుది రూపానికి తీసుకువచ్చే నిపుణుడు.
ధరావత్తు = బయానా, నిలువ ఉంచు సొమ్ము
తార్కాణం = నిదర్శనం, ఉదాహరణ
మొగ్గు = వంపు, ఇష్టం
ఆత్మాహుతి = ప్రాణ త్యాగం
స్రవంతి = నది
ఔదార్యం = దానశీలం, దయాదాక్షిణ్యం
కటిక = మిక్కిలి
జరా = ముసలితనం

పాఠ్యభాగంలోని ముఖ్య విశేషాలు

‘ఆంధ్రకేసరి’ టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు ఒక సజీవ స్రవంతి, ఎన్నో వాగులను, ఉపనదులను తనలో కలుపుకొని ఉరకలెత్తే మహానది. అన్నింటినీ మించి ఆయన ఔదార్యానికి హద్దులు ఉండేవి కావు. తన వారి కోసం తను ఎంతటి త్యాగానికైనా సంసిద్ధంగా ఉండేవాడు. అమితైశ్వర్యం గాని, కటిక పేదరికం గాని ఆయన స్వభావాన్ని, మానసిక ధైర్యాన్ని, నైతిక స్థిరత్వాన్ని మార్చలేకపోయాయి. ప్రకాశం తన ఆత్మకథని “నా జీవిత యాత్ర”గా నాలుగు సంపుటాలుగా చక్కని వ్యావహారిక భాషలో రాశారు.

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material ఉపవాచకం 1st Lesson వ్యావహారిక భాషోద్యమ ప్రవక్త Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu వ్యావహారిక భాషోద్యమ ప్రవక్త Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
గిడుగు రామమూర్తి గారి నిబద్ధత, సంస్కరణాభిలాషలను వివరించండి.
జవాబు:
వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి మూలపురుషుడు, సంఘసంస్కర్త గిడుగు. రామమూర్తి. ఈయన శ్రీకాకుళంలోని ప్రసిద్ధ శైవపుణ్యక్షేత్రమైన శ్రీముఖ లింగం సమీపాన గల పర్వతాలపేటలో వీర్రాజు, వెంకమ్మ దంపతులకు 1863 ఆగష్టు 29న జన్మించారు.

నిబద్ధత : రామమూర్తి గారు ఇంగ్లాండులోని బోధనా పద్ధతులను చదివి ఆకళింపు చేసుకున్నారు. తమలాగే తమ పిల్లలు, శిష్యులు తెలివితేటలను ప్రదర్శించాలని ఆశించేవారు. వీరు ఆశించినట్లు జరుగకపోతే పిల్లలను కఠినంగా దండించేవారు. ఆయన దగ్గర చదువు విషయంలో రాజీలేదు. ఇతర విషయాల్లో ఆయన పిల్లలందరితో సరదాగా ఉంటూ హాస్యమాడేవారు.

పరీక్షా పత్రాలను దిద్ది మార్కులు వేయడంలో గూడా చాలా నిక్కచ్చిగా ఉండేవారు. ఎవరు సిఫార్సు చేసినా సరే వారు నిర్ణయించిన మార్కులకు ఒక అరమార్కు కూడా కలిపేవారు కారు. ఒకసారి ఎఫ్.ఏ సెలక్షన్ ఎగ్జామినేషన్ లో చిలుకూరి నారాయణ రావు గారికి వీరు దిద్దిన హిస్టరీ పేపర్లో రెండు మార్కులు తక్కువ వచ్చాయి. నారాయణరావు గారు ప్రిన్సిపాల్ మంగు శ్రీనివాసరావు గారిని ఆశ్రయించారు. అప్పుడు ప్రిన్సిపాల్ రామమూర్తి గారిని కలసి నారాయణరావు పేపర్లను మరొకసారి చూడమన్నారు. “నేను సరిగ్గానే చూశాను. చదవని వాడికి మార్కులు రాకపోతే నేనేం చెయ్యను ? ఆ విషయం మీరు పట్టించుకొనకండి” అన్నారు రామ్మూర్తి గారు. తర్వాత నారాయణరావు, అన్నపూర్ణమ్మ గారిని ఆశ్రయించారు. ఆమె భర్తకు అన్నం పెడుతూ “మన నారాయణ రావు…!” అని ఇంకా విషయం ప్రస్తావించక ముందే గ్రహించి, భోజనం పూర్తి చేయకుండానే లేచి చెయ్యి కడుక్కొని ప్రిన్సిపాల్ దగ్గరకు వెళ్లి! చిలుకూరు నారాయణరావుని మీరు పరీక్షకు పంపించారంటే నా ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేస్తాను. వీడు ‘మీ సిఫార్సే కాకుండా నా భార్య సిఫార్సుతో పరీక్షకు వెళ్లాలనుకుంటున్నాడు.

అదేం కుదరదు. ఇప్పటి నుండి వచ్చే సంవత్సరానికి తయారు కమ్మనండి’ అన్నారు. ఇంకొకసారి రామమూర్తి గారి రెండవ కుమారునికి మార్కులు తక్కువ రావడం వల్ల ఎఫ్.ఏ పరీక్షకు కూర్చోవడానికి వీలు లేకపోయింది. “మీ అబ్బాయికి రెండు మార్కులు కలపగలరేమో చూడండి, పరీక్షకు పంపిద్దామన్నారు ! ప్రిన్సిపాలుగారు”. ఎవరి అబ్బాయి అయినా సరే నేను దిద్దిన పేపరు మళ్లా చూడనవసరం లేదన్నారు రామ్మూర్తి గారు. వృత్తిలో అంతటి నిబద్ధత కలవారు.

సంస్కరణాభిలాష : ఎవరు ఏమి అనుకున్నా సరే తాము సత్యమని, ధర్మమని నమ్మిన దానిని ఆచరించడానికి రామమూర్తి వెనుకాడేవారు కాదు. సంఘ సంస్కర్తలతో సాంఘిక దురాచారాల గురించి చర్చించేవారు. వీరికి జాతి, మత కుల భేదాలతో ప్రసక్తి ఉండేదికాదు. సవరలను ఇంట్లోకి రానిస్తున్నారని కొందరు బ్రాహ్మణులు ఆక్షేపించారు. “శ్రీరామునికి శబరి ఆతిథ్యం యిచ్చి పూజించింది కనుక సవరలంటే ఈ రామమూర్తికి ఎంతో ఇష్టం” అనేవారు. బంకుమల్లి మల్లయ్య శాస్త్రి గారి కుమార్తె పదేళ్ల పిల్లగా ఉన్నప్పుడే వైధవ్యం పొందింది. ఆమెకు పెళ్లి చేయమని వీరు శాస్త్రి గారిని బలవంత పెట్టి ఒప్పించారు. మల్లయ్య శాస్త్రి గారు అందుకు సమ్మతించినా సంఘానికి భయపడి కన్యాదానం పీటల మీద కూర్చోడానికి భయపడ్డారు. అప్పుడు రామమూర్తి గారు అన్నపూర్ణ సమేతంగా పీటలమీద కూర్చొని వేదుల సత్యనారాయణ గారికి ఆ కన్యను దానం చేశారు.

1905 తన శిష్యుడైన కన్నెపల్లి నరసింహం ఇంగ్లాండ్లో “బార్-ఎట్- లా” చదివి తిరిగి స్వదేశానికి వచ్చిన తరువాత రామమూర్తి గారు తన శిష్యుడు ప్రయోజకుడైనందుకు సహపంక్తి భోజన విందు ఏర్పాటు చేశారు. కుల భ్రష్టుడైన వాణ్ని సహపంక్తిలో కూర్చోపెట్టుకొని భోజనం చేశారన్న నెపంతో రామమూర్తిని సహకులస్తులు వెలివేశారు.

ప్రశ్న 2.
వ్యావహారిక భాషకు గిడుగువారు చేసిన సేవను వివరించండి.
జవాబు:
“మా దృష్టిలో దేశభక్తి అంటే మాతృభాషమీద అభిమానమే” అని ప్రకటించిన స్వాభిమాని గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారు. ప్రజాక్షేత్రంలో వ్యవహరించే భాష బోధనా భాషగా ఉండాలని పట్టుబట్టి సాధించిన ధీశాలి గిడుగువారు. అందుకే ఆయనను “గిడుగు-పిడుగు” అనేవారు. తెలుగుభాష మనుగడ, వ్యాప్తి, కాలానుగుణంగా ఆధునీకరించడం కోసం ఆయన చేసిన కృషి ఎంతో గొప్పది. గ్రాంధికంలో రాసేవాడికి నిఘంటువులు, వ్యాకరణాలు కావాలి. “రాజమార్గంలో నడిచేవాడికి ఏ ఆధారమూ అవసరం లేదు. వ్యావహారిక భాష రాజమార్గం లాంటిది” అంటారు రామమూర్తి. “మన భాషలో ఇద్దరే వాగశాసనులున్నారు. ఒకరు నన్నయ రెండవారు శ్రీ గిడుగు” అని విశ్వనాథవారు శ్లాఘించారంటే, గిడుగువారు భాషకు ఎంత సేవ చేశారో మనమే అర్థం చేసుకోవాలి.

భాషాసేవ : ఉత్తరజిల్లాలకు స్కూళ్ల ఇన్స్పెక్టర్గా ఉండిన జె.ఎ. యేట్స్ దొర ఉపాధ్యాయుడు నేర్పే తెలుగు భాషకు, మాట్లాడే భాషకు వ్యత్యాసమున్నట్లు గమనించారు. ఈ విషయమై ఏ.వి.యన్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ పి.టి. శ్రీనివాస అయ్యంగార్తో ముచ్చటించగా ఆయన గురజాడ, గిడుగు రామ్మూర్తిలతో చర్చించమన్నారు. యేట్స్ దొరగారు ఈ విషయాన్ని తమ దృష్టికి తేవడంతో రామమూర్తి గారు నిశితంగా ఆలోచించడం ప్రారంభించారు. అంతవరకు ఆయనను ఆకర్షించని ఈ సమస్య వారి మనస్సును వేధించడం మొదలుపెట్టింది. ఇరవయ్యో శతాబ్ది ప్రవేశించిన నాటికి ఆంధ్రదేశంలో నూటికి తొమ్మిది మంది కూడా అక్షరాస్యులు లేరు. పాశ్చాత్యదేశాలలో ఆనాటికే నూటికి తొంభై మంది విద్యావంతులు. ఆయా దేశాలలో బోధనా భాష వ్యావహారికంలో ఉండటమే దీనికి కారణం. ఆనాటికే బెంగాలులో విద్యార్థులకు పరీక్షలను గ్రాంథికంలోగాని, వ్యావహారికంలో గాని వ్రాసే స్వేచ్ఛ ఉండేది. ఈ స్వేచ్ఛ తెలుగు విద్యార్థులకు అత్యంత ఆవశ్యకం అని రామమూర్తి గారు గుర్తించారు.

మొదటిసారిగా రామమూర్తి గారు 1909 లో ఒక ఉపాధ్యాయుల సభలో భాషలు, వాటి పుట్టుకతత్వం, అభివృద్ధి గురించి, తెలుగు భాష మార్పుల గురించి మాట్లాడారు. అనంతరం 1910 మే నెలలో విశాఖపట్నంలో జరిగిన ఒక ఉపాధ్యాయుల సభలో మెట్రిక్యులేషన్ ఎఫ్.ఎ. తరగతులలో అనువాదాన్ని, వ్యాస రచనను గ్రాంథిక భాషలో కాకుండా వ్యావహారిక భాషలో వ్రాయడం మంచిది అని వ్యావహారిక భాషా ప్రయోజనం గురించి ఉపన్యసించగా సభలో కొంత కలకలం పుట్టింది.

1911 లో రామమూర్తి గారు ఉద్యోగ విరమణ చేసి భాషాసేవ చేస్తూ సవరల పురోభివృద్ధికి తోడ్పడుతూ ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నారు. విద్యాసంస్థలలోనికి వ్యావహారిక భాష ప్రవేశపెట్టడానికి తగిన మార్గాలను అన్వేషించే బాధ్యత రామమూర్తి గారి పైన పడింది. ఆ కాలంలో రామమూర్తి గారు, అప్పారావు గారు సెనేట్ మెంబర్లు ఈ ప్రతిపాదనను యూనివర్సిటీలో పెట్టి పాస్ చేయించారు. అదే సమయంలో యేట్స్ దొర ప్రోత్సాహంతో సెట్టి లక్ష్మీ నరసింహం గారు సరళగ్రాంథికంలో రాసిన ‘గ్రీకు పురాణకథలు’ స్కూల్ ఫైనల్ తరగతికి ఉపవాచకంగా వచ్చింది.

ఈ గ్రంథానికి పీఠిక వ్రాసిన శ్రీనివాస అయ్యంగార్ ఒక లెక్కల పుస్తకాన్ని రాసి ప్రచురించారు. వేదం వేంకటాచలయ్య గారు ‘విధిలేక వైద్యుడు’ అన్న పుస్తకం వ్యావహారిక భాషలో రాశారు. బట్టో ఎస్పర్సన్ వ్రాసిన ఇంగ్లీషు వ్యాకరణాన్ని రామమూర్తి గారు తెలుగు వ్యావహారికభాషలో రాశారు. గురజాడ వారు ‘ముత్యాల సరాలు’, “కన్యాశుల్కం” గ్రంథాలు వ్యావహారిక భాషలో రాశారు.

యేట్స్ దొర, శ్రీనివాస అయ్యంగార్, గురజాడ, గిడుగులు తమ ఉద్యమాన్ని అంచెలంచెలుగా అభివృద్ధి చేశారు. దీనితో గ్రాంథిక పండితులలో ఆందోళన చెలరేగింది. ఇక గ్రాంథిక భాష ఉండదేమోనన్న ఆందోళనతో వీరిని “దుష్ట చతుష్టయంగా” అభివర్ణిస్తూ వ్యావహారిక భాషా వాదాన్ని ఖండిస్తూ యూనివర్సిటీకి తీర్మానం పంపించారు. వీరికి జయంతి రామయ్య పంతులు గారు నాయకత్వం వహించారు. వ్యావహారిక భాషావాదాన్ని ఖండిస్తూ వావిలకొలను సుబ్బారావు గారు ‘ఆధునిక వచన రచనా విమర్శనము’ అనే గ్రంథం రాశారు.

వ్యావహారిక భాషా ప్రయోజనాల ప్రచారం కోసం విజయనగరంలో “ఆంధ్ర సారస్వత సంఘం” నెలకొల్పారు. గ్రాంథిక భాషావాదులు వ్యావహారిక భాషావాదాన్ని అణచివేయడానికి జయంతి రామయ్య పంతులు గారి నాయకత్వంలో ‘ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు’ ను కాకినాడలో స్థాపించారు.

1912 లో రామమూర్తి గారు “మెమోరాండం ఆఫ్ మోడ్రన్ తెలుగు” ప్రభుత్వం వారికి అందజేశారు. జయంతి రామయ్య పంతులుగారు “ఎ డిఫెన్స్ ఆన్ లిటరరీ తెలుగు” ప్రచురించారు. రామమూర్తి గారు 1915 నుండి 1919 వరకు బరంపురం నుండి మద్రాసు వరకు ఊరూరు వెళ్లి నన్నయ నుండి చిన్నయ వరకు భాష పరిణామ క్రమాన్ని తెలియజేస్తూ, పండితుల చేత తమ వాదాన్ని అంగీకరింపజేశారు.

రామమూర్తి గారి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన ‘తెలుగు’, కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు గారి ‘భారతి’, ముట్నూరు కృష్ణారావు గారి ‘కృష్ణా’ పత్రికల్లో, వ్యావహారిక భాషలో వ్యాసాలను ప్రచురించసాగారు. దీంతో ఆనాటి యువకుల్లో ఉత్సాహం రేకెత్తి గ్రాంథిక భాషలో రాయలేని పలువురు రచయితలు వ్యావహారిక భాషలో రచనలు చేయడం ప్రారంభించారు. ఒకప్పుడు వ్యావహారిక భాషావాదాన్ని ఎదిరించిన మల్లాది సూర్యనారాయణ శాస్త్రి గారు రామమూర్తి గారి ప్రోత్సాహంతో “ఆంధ్రభాషానుశాసనం” అనే వ్యావహారిక భాషా వ్యాకరణాన్ని వ్రాశారు.

రామమూర్తి గారి కృషి ఫలితంగానే 1968లో స్థాపించబడిన తెలుగు అకాడమి వివిధ పాఠ్య గ్రంథాలను వ్యావహారికభాషలో ముద్రిస్తోంది. 1911లో రామమూర్తి గారు ప్రారంభించిన వ్యావహారిక భాషోద్యమం 1973 నాటికి సంపూర్ణంగా ఫలవంతమయింది.
వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి ఊపిరిలూది, ప్రజాభాషకు పట్టంగట్టేందుకు జీవితకాలమంతా శ్రమించి సఫలత సాధించిన గిడుగురామ్మూర్తి గారు ధన్యులు. వాడుకభాషా ఉద్యమ పితామహుడు గిడుగు రామమూర్తి జయంతిని పురస్కరించుకుని ప్రతి సంవత్సరం ఆగష్టు 29న తెలుగుభాషా దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటూ వారిని స్మరించుకుంటాము.

విశేషాంశాలు

పాలియోగ్రఫీ : ప్రాచీన, మధ్యయుగ కాలంనాటి చేతిరాతలు, తాళపత్ర గ్రంథాలు, శిలాశాసనాలను మరియు పురాతన పత్రాలను అధ్యయనం చేయడం.
ఎపిగ్రఫీ : శాసనాల అధ్యయనం
మహాజరు : “వినతిపత్రం” అని అర్థం.
మహాప్రస్థానం : దీనికి “మృత్యువు” అని అర్థం. “సుదీర్ఘ పయనం” అనే అర్థం కూడా ఉంది. మహాభారతంలో 17వ పర్వం “మహాప్రస్థానం” పర్వం.

వ్యావహారిక భాషోద్యమ ప్రవక్త Summary in Telugu

రచయిత పరిచయం

పాఠ్యభాగం : వ్యావహారిక భాషోద్యమ ప్రవక్త – గిడుగు రామమూర్తి
రచయిత : – డా. అక్కిరాజు రమాపతిరావు
జననం : 4.5.1936
జన్మస్థలం : ‘వేమవరం’, ‘పల్నాడు తాలూకా, గుంటూరు జిల్లా, మాచవరం మండలం.
తల్లిదండ్రులు : అక్కిరాజు అన్నపూర్ణమ్మ, రామయ్యగార్లు
విద్యాభ్యాసం : నరసరావుపేటలో విద్యాభ్యాసం అనంతరం, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఎం.ఏ (తెలుగు), “వీరేశలింగం పంతులు జీవితం – సాహిత్యంపై పి. హెచ్ఐ పొందారు. “డిప్లొమా ఇన్ లింగ్విస్టిక్స్” చేశారు.
ఉద్యోగం : తెలుగు అకాడమీలో పరిశోధనాధికారిగా పని చేశారు.
కలం పేరు : మంజుశ్రీ

ప్రత్యేకతలు : సృజనాత్మక రచయితగా ప్రసిద్ధి చెందారు. పరి శోధకులుగా, జీవిత చరిత్రల రచయితగా, సమీక్షకులుగా, విమర్శకులుగా, వక్తగా వీరు తెలుగు సాహితీ లోకానికి సుపరిచితులు.

అవార్డు : “వ్యవహారిక భాషా వికాసం పరిశోధనా గ్రంథానికి 1971లో ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు.

రచనలు : పాల్కురికి సోమనాథుని పండితారాధ్య చరిత్రలోని’ దీక్ష, పురాతన ప్రకరణాలను తెలుగు వచనంలోకి అనువాదం, తెలుగులో స్వీయ చరిత్రలు (వ్యాస సంపుటి) 1984లో యువభారతిలో ప్రచురణ, కంచి మీదుగా నా అరుణాచల యాత్ర, ప్రతిభా మూర్తులు మొదలైనవి 60 పుస్తకాలు వరకు రచించారు. ప్రస్తుత పాఠ్యభాగం అక్కిరాజు రమాపతి రావు గారి “గిడుగు రామమూర్తి జీవితం ఉద్యమం” అను గ్రంథం నుండి గ్రహించ బడింది.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

“మా దృష్టిలో దేశభక్తి అంటే మాతృభాష మీద అభిమానమే” అని ప్రకటించిన స్వాభిమాని గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారు. ప్రజాక్షేత్రంలో వ్యవహరించే భాష బోధనాభాషగా ఉండాలని పట్టుబట్టి సాధించిన ధీశాలి గిడుగువారు. అందువలనే ఆయనను “గిడుగు-పిడుగు” అనేవారు. తెలుగుభాష మనుగడ, వ్యాప్తి, కాలానుగుణంగా ఆధునీకరించడం కోసం రామమూర్తిగారు చేసిన కృషిని విద్యార్థులకు తెలపడమే ఈ పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం.

పాఠ్యభాగంలోని ముఖ్య విషయాలు

వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి మూలపురుషుడు, బహుభాషావేత్త, చరిత్రకారుడు, పరిశోధకుడు, సంఘసంస్కర్త అయిన గిడుగు రామమూర్తి వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి ఊపిరిలూది, ప్రభా భాషకు పట్టంగట్టేందుకు జీవితకాలమంతా శ్రమించి, సఫలత సాధించారు. సవర భాషను నేర్చుకొని సవర భాషలో వాచకాలను, కథల పుస్తకాలను, పాటల పుస్తకాలను, నిఘంటువులను తయారు చేశారు.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

పేజి – 91:

బదిలీ = ఉద్యోగులను ఒకచోటి నుండి మరొక చోటికి మార్చుట

పేజి – 93 :

ప్రాయం = వయస్సు
కంఠస్థం = ఒప్పగించుటకు బాగుగా వచ్చి ఉన్నది
తీరిక = పనిలేక ఊరికే ఉండుట
ఇతిహాసం = పూర్వము ఇలా జరిగిందని పరంపరగా చెప్పబడిన గ్రంథం
దివంగతుడు = మరణించినవాడు
గత్యంతరం = మరొక మార్గం
లోయర్ ఫోర్తు క్లాస్ = బ్రిటీష్ విద్యా విధానాన్ని అనుసరించే పాఠశాలలో 4వ తరగతి (లోయర్, అప్పర్) చదువులో దిగువ స్థాయిని సూచిస్తుంది.
స్తోమత = శక్తి, సామర్థ్యం
గిట్టేది కాదు = నచ్చదు
మిడిల్ స్కూల్ = 6వ తరగతి నుండి 8వ తరగతి వరకు ఉండే పాఠశాల
ఫస్టు ఫారం = 6వ తరగతి (పాత (పూర్వ) విధానంలో)
స్వయంకృషి = తనకు తానుగా పడిన కష్టం
దీక్ష = పట్టుదల
ఎఫ్.ఏ = ఫస్ట్ ఇన్ ఆర్ట్స్ (బ్రిటీష్ కాలానికి చెందిన విద్యా విధానంలో ఇప్పటి (12th) ఇంటర్ మీడియట్తో సమానమైన చదువు)
ఆకళింపు = అవగాహన

పేజి – 94 :

నిక్కచ్చి = మొగమాటము లేని
సిఫార్సు = సూచన
నిబద్ద = పనిలో అంకితభావం కలిగి ఉండుట
అతీతుడు = సత్త్వరజస్తమములను దాటినవాడు.
ఆక్షేపించు = నిందించు
శబరి = పంపా తీరాన మతంగా శ్రమమున ఉన్న రామభక్తురాలైన బోయజాతి స్త్రీ.
సవరలు = ఆంధ్రా, ఒరిస్సా కొండ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్న గిరిజనులు
వైధవ్యం = భర్త చనిపోయిన స్త్రీ ఉన్న స్థితి
కన్యాదానం = కన్యను వరునకు ఇచ్చి చేయు పెండ్లి
బార్-ఎట్-లా = న్యాయవాది
సహపంక్తి = ఒకే వరుస
ఆదిమవాసులు = ఏదైన భూభాగంలో వేలాది సంవత్సరాలుగా నివసిస్తున్న స్థానిక ప్రజలు / భారతదేశంలోని వివిధ సమూహాలను ‘ఆదివాసీలు’ అని పిలుస్తారు.
అనామకులు = సామాన్యులు
లిపి = వ్రాత

పేజి – 95:

పారితోషికం = బహుమతి
గ్రాంట్ = ఉచిత డబ్బు
అహరహం = ప్రతిరోజు
మెమోరాండం = కార్యాలయ విషయాలను రికార్డు చేయడానికి మరియు తెలియజేయడానికి ఉపయోగించే చిన్న లిఖిత పత్రం, మెమో.
బ్రహ్మచెముడు = వినబడని స్థితి, ఎక్కువ చెముడు
కైజర్-ఇ-హింద్ = భారత చక్రవర్తి (బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం భారతదేశంలో ప్రజాసేవ, వైద్యం విశేష కృషి చేసిన వ్యక్తులకు ఇచ్చేది)
నిశితం = పరిశీలన
మెట్రిక్యులేషన్ = 10వ తరగతి వరకు గల చదువు, SSLC
కలకలం = గోల

పేజి – 96 :

సెనేట్ = చట్టసభ
పీఠిక = పుస్తకం మొదట రాసే దాని పుట్టు పూర్వోత్తరాలు
అంచెలంచెలుగా = దశలవారీగా (Step by step)
తీర్మానం = నిర్ణయం
పరిణామం = మార్పు

పేజి – 97 :

భేషజం = ఆడంబరం
రాజమార్గం = పెద్ద బాట
అభిలషించు = కోరు
విడ్కోలు= విడుచుట
నిరసన = తిరస్కారము
వాగ(ను)శాసనుడు = తెలుగు భాషకు, వ్యాకరణానికి, పద స్వరూపానికి ఖచ్చితమైన నియమం (శాసనం) నిర్దేశించినవాడు
శ్లాఘించు = పొగడు

పేజి – 98 :

శీఘ్రం = వెంటనే, వేగిరం
కడపటి = చివరి
సఫలం = విజయవంతం, సక్సెస్
కీర్తిశేషులు = మరణించినవారు
తుది విన్నపం = చివరి మనవి
ఊపిరిలూది = ప్రాణం పోసి
పట్టంగట్టు = అధికారిక గౌరవం
ధన్యుడు = పొగడదగినవాడు, అనుకొన్న పనిని నెరవేర్చు కొన్నవాడు.

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material గద్యభాగం 5th Lesson తెలుగుదనము Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu తెలుగుదనము Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
తెలుగు వారి సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను వివరించండి.
జవాబు:
కవి పరిచయం : భారతదేశం విభిన్న సంస్కృతులకు నిలయం. అందులో తెలుగు సంస్కృతికి ఒక విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. “తెలుగు” అన్న పదం కేవలం ఒక భాషకే పరిమితం కాకుండా, ఒక జీవన విధానానికి, మహోన్నతమైన చరిత్రకు మరియు ఆచార వ్యవహారాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ప్రముఖ పరిశోధకులు వేటూరి ప్రభాకర్ శాస్త్రి గారు తన వ్యాసంలో తెలుగువారి మూలాలను, ఇతర భాషా ప్రాంతాలతో గల సంబంధాలను మరియు తెలుగుతనం యొక్క గొప్పదనాన్ని అద్భుతంగా వివరించారు. ఆంధ్రులు అన్నా, తెలుగువారు అన్నా ఒక్కరే అనే భావనతో, మన పూర్వీకులు అందించిన వారసత్వాన్ని నేటి తరానికి పరిచయం చేశారు.

పంచద్రావిడ సంస్కృతి – ఆంధ్రుల స్థానం : ప్రాచీన కాలం నుండి భారతదేశాన్ని భౌగోళికంగా, భాషాపరంగా విడదీసినప్పుడు ‘పంచద్రావిడ’ అనే పదం కనిపిస్తుంది. “ఆంధ్ర, ద్రావిడ (తమిళ), కర్నాట, మహారాష్ట్ర, గుర్జర (గుజరాతీ) భాషలు మాట్లాడే ప్రజలను పంచద్రావిడులుగా పేర్కొన్నారు. ఈ ఐదు భాషల వారి మధ్య ఆహార విహారాలు, ఆచార వ్యవహారాలు మరియు కవితా గానాల్లో చాలా పోలికలు ఉన్నాయి.

ముఖ్యంగా రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం, శాతవాహనులు మరియు ఇక్ష్వాకుల పరిపాలనలో ఆంధ్రులకు మహారాష్ట్రులు మరియు గుర్జరులతో అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. ఉత్తర భారతదేశంలోని ‘పంచగౌడుల’ (సారస్వత, కన్యకుబ్జ, గౌడ, ఉత్కల, మైథిల కంటే, దక్షిణాన ఉన్న పంచద్రావిడుల మధ్య సంస్కృతి పరమైన ఏకరూపత ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. నేటికీ ఆంధ్రులకు, తమిళులకు మరియు కన్నడిగులకు మధ్య ఉన్న విడదీయలేని సంబంధం ఈ ప్రాచీన వారసత్వానికి నిదర్శనం.

ఆంధ్రుల ఆహార సంప్రదాయం : తెలుగువారి ఆహారపు అలవాట్లు కేవలం రుచికే కాదు, ఆరోగ్యానికి మరియు సంప్రదాయానికి కూడా ప్రాధాన్యతనిస్తాయి. ఆదిశంకరాచార్యుల వంటి మహనీయులు రచించిన పూజా స్తోత్రాల్లోని నైవేద్య క్రమవర్ణనను గమనిస్తే, రెండు వేల ఏళ్ల క్రితం నాటి ఆహార పద్ధతులే నేటికీ కొనసాగుతున్నాయని అర్థమవుతుంది.

తెలుగువారి ప్రధాన భోజనంలో :
శాల్యన్నము (వరి అన్నం): ఇది మన ప్రధాన ఆహారం. నెయ్యి, పప్పు : భోజనం మొదట్లో వీటితో ప్రారంభించడం తెలుగు సంప్రదాయం. కూరలు, పచ్చళ్ళు : రకరకాల కూరగాయలు, నిల్వ పచ్చళ్ళు తెలుగువారి భోజనంలో ప్రత్యేక ఆకర్షణ.

దప్పళము : దీనినే మనం సాంబారు లేదా పులుసు అని పిలుస్తాము. పెరుగు : భోజనం ముగింపులో పెరుగు లేదా మజ్జిగ ఉండాల్సిందే. ఈ ఆహార క్రమం ప్రాచీన కాలం నుండి మార్పు లేకుండా రావడం విశేషం. ఇది మన సంస్కృతిలోని స్థిరత్వాన్ని మరియు రుచి పట్ల ఉన్న మక్కువను తెలియజేస్తుంది.

ఆహార్యం – వేషధారణ మరియు అలంకరణ :
తెలుగువారి వేషధారణ కాలక్రమేణా ఇతర సంస్కృతుల ప్రభావంతో పరిపుష్టమైంది. ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, ప్రాచీన కాలంలో తెలుగువారికి ‘పైట’ వేసుకునే అలవాటు లేదు. మహారాష్ట్రులతో ఉన్న సంబంధాల కారణంగా, నాటి ఆంధ్ర రాజధాని ‘పైఠాన్’ (ప్రతిష్ఠానపురం) నుండి ఈ పైట వేసుకునే పద్ధతి వ్యాపించింది. ‘పైఠాన్’ అనే పదమే కాలక్రమేణా ‘పైట’గా మారింది.

తెలుగు స్త్రీల వేషధారణ గురించి వివరిస్తూ వేటూరి వారు – “పువ్వులను పుక్కిలించు కొప్పు, మణిమయమైన వడ్డాణము, రక్తహారము (ఎర్రని పూసల దండ), తెల్లని చీర” అని పేర్కొన్నారు. ఇది తెలుగు వనిత యొక్క సహజ సౌందర్యానికి, హుందాతనానికి నిదర్శనం. ప్రాచీన సంస్కృత కవులు సైతం ఆంధ్ర స్త్రీలను సౌందర్యవతులుగా, నృత్య గాన ప్రియులుగా మరియు అమాయక స్వభావం కలవారిగా కొనియాడారు.

తాళిబొట్టు – కమ్మల విశిష్టత : తెలుగువారి వివాహ సంప్రదాయంలో ‘మంగళసూత్రం’ లేదా ‘తాళిబొట్టు’కు అత్యంత పవిత్రమైన స్థానం ఉంది. ఈ ఆచారం ఉత్తర భారతీయులలో లేదు, వారి గృహ్యసూత్రాలలో కూడా దీని ప్రస్తావన కనిపించదు.

తాళిబొట్టు : ‘తాళి’ అంటే ‘తాడి’ అని అర్థం. పూర్వకాలంలో తాటియాకును చుట్టగా చుట్టి, దానికి పసుపు పూసి, నూలి దారంతో వధువు మెడలో వరుడు కట్టేవాడు. అందుకే దానికి ‘తాళి’ అనే పేరు వచ్చింది.

కమ్మలు : ప్రాచీన కాలంలో స్త్రీలు తాటియాకులనే చుట్టలుగా చుట్టి చెవులకు ధరించేవారు. ‘తాటాకు’ అనే పదమే సంస్కృతంలో ‘తాటంకము’గా మారింది. తెలుగులో దీనినే ‘చెవాకు’ అని కూడా అంటారు.

ఈ విధంగా తాటిచెట్టు తెలుగువారికి ‘కల్పవృక్షం’లా ఉపయోగపడింది. తాళి కట్టడం, చెవులకు కమ్మలు ధరించడం వంటి ఆచారాలు తెలుగువారి నుండే ఇతర ద్రావిడ భాషా ప్రజలకు వ్యాపించాయి.

సామాజిక వర్గాలు ఉమ్మడి లక్షణాలు : తెలుగు జాతిలో అనేక అంతర్విభాగాలు (కులవృత్తులు, వర్ణాలు) ఉన్నాయి. మాలలు, మాదిగలు, రెడ్లు, వెలమలు, కమ్మలు, కాపులు, కోమట్లు, రాజులు ఇలా అష్టాదశ వర్ణాల ప్రజలు తెలుగు గడ్డపై నివసిస్తున్నారు. వీరిలో భిన్నత్వమున్నా, కొన్ని సామాన్య ధర్మాలు అందరినీ ‘ఆంధ్రులు’గా ఏకం చేస్తున్నాయి. ఆ సామాన్య గుణాలను ఒక పద్యం ద్వారా వేటూరి వారు వివరించారు.

పద్యం:
“ఆతిథ్య గౌరవంబును,
స్వాతంత్య్రప్రియత, స్వల్పసంతోషము, దు
ర్నీతివిహీనత, నైచ్యా
పేతత్వము నంధ్రులందు పేర్పడు గుణముల్”

ఈ పద్యం ప్రకారం ఆంధ్రుల ప్రధాన లక్షణాలు :

1. అతిథి మర్యాద : ఇంటికి వచ్చిన వారిని గౌరవించడం.
2. స్వేచ్ఛాభిలాష : బానిసత్వాన్ని ఇష్టపడకుండా స్వాతంత్య్రంగా ఉండటం.
3. తృప్తి : ఉన్నదానితో సంతృప్తి చెందడం (స్వల్ప సంతోషం).
4. నీతిమంతులు : దుర్నీతికి దూరంగా ఉండటం.
5. గౌరవప్రదమైన జీవనం : నీచత్వానికి ఒగ్గకుండా ఉండటం.

ముగింపు : తెలుగు సంస్కృతి కేవలం ఒక ప్రాంతానికో, ఒక వర్గానికో పరిమితమైంది కాదు. ఇది వేల సంవత్సరాల చరిత్రను, ఇతర సంస్కృతులతో జరిగిన సమ్మేళనాన్ని మరియు గొప్ప మానవీయ విలువలను తనలో ఇముడ్చుకుంది. మన ఆహారం, ఆహార్యం, ఆచారాల వెనుక ఉన్న అర్థాలను తెలుసుకోవడం వల్ల నేటి తరం విద్యార్థులలో తమ జాతి పట్ల గౌరవం, మమకారం పెరుగుతాయి. వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారు వివరించినట్లుగా, ఈ ఉన్నతమైన విలువలను కాపాడుకుంటూ, తెలుగుతనపు పరిమళాలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాటడం మనందరి బాధ్యత.

ప్రశ్న 2.
తెలుగు సాహిత్య వైభవాన్ని తెలియజేయండి.
జవాబు:
పరిచయం : ఒక జాతి ఉనికి ఆ జాతి భాష మరియు సాహిత్యం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. తెలుగు భాష “ఇటాలియన్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్”గా ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపు పొందింది. తెలుగువారి స్వరూప స్వభావాలు ఎంతటి ఉదాత్తమైనవో, వారి భాషా సాహిత్యాలు కూడా అంతటి మాధుర్యాన్ని, గాంభీర్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని, సాహిత్య సృజనలోని వైవిధ్యాన్ని ఈ పాఠ్యభాగంలో అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

1. తెలుగు భాషా సౌందర్యం – ఉచ్చారణా వైశిష్ట్యం :
తెలుగు భాష ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందినదైనప్పటికీ, మిగిలిన భాషల కంటే భిన్నమైన, సుందరమైన ఉచ్ఛారణను కలిగి ఉంది. అందుకే “తెలుగు తేట” అనే నానుడి స్థిరపడింది.

అజంత భాష : తెలుగు భాషా పదాలు ప్రాయికముగా ‘అజంతములు’ (అచ్చు అంతమున కలవి), దీనివల్ల ప్రతి పదాన్ని స్పష్టంగా, విడివిడిగా పలకడానికి వీలవుతుంది. ఇది సంగీతానికి, గానానికి ఎంతో అనువైన లక్షణం. అక్షర

సంపద : ఇతర ద్రావిడ భాషల్లో లేనన్ని అక్షరాలు తెలుగులో ఉన్నాయి. సంస్కృతంలోని వర్గయుక్కులు (మహా ప్రాణాక్షరాలు) కూడా తెలుగులో చేరడం వల్ల, ఈ భాషకు ఒక గాంభీర్యం చేకూరింది.

వేదోచ్చారణ : భారతదేశం మొత్తం మీద వేదాలను అత్యత స్పష్టంగా, శాస్త్రీయంగా ఉచ్చరించడంలో ఆంధ్రులు ప్రఖ్యాతి గాంచారు. తెలుగువారి ఆహార విహారాలు బలిష్ఠమైనవి కావడంతో వారి కంఠస్వరం దృఢంగా గంభీరంగా ఉంటుంది.

2. సాహిత్య త్రివేణి సంగమం – కవిత్రయం :
తెలుగు నేలకు గోదావరి, కృష్ణ, పినాకిని (పెన్న) నదులు ఎలాగైతే జీవనాధారములో, తెలుగు సాహిత్యానికి ‘కవిత్రయం’ (నన్నయ, తిక్కన ఎఱ్ఱన) వారు జీవనాధారము. నన్నయ : ధర్మోపాఖ్యానాల ద్వారా కథా గమనాన్ని నడిపిన ఆదికవి. తిక్కన : నాటకీయతను, మర్మ కవితలను ప్రవేశపెట్టిన కవిబ్రహ్మ. ఎఱ్ఱన : వర్ణనా సౌభాగ్యంతో ప్రబంధ పరమేశ్వరుడిగా పేరుగాంచినవాడు. ఈ ముగ్గురు కవులు ఆంధ్ర సాహిత్య క్షేత్రంలో రసధారలను పారించి, భావి కవులకు దిశానిర్దేశం చేశారు. వీరి రచనలు నీతిబాల్యం కాకుండా, సదాచార సంపన్నంగా ఉండి నేటికీ ‘మేలుబంతి’గా నిలుస్తున్నాయి.

3. తెలుగు కవుల కావ్య సృష్టి – రస వైవిధ్యం :
తెలుగు సాహిత్యం కేవలం అనువాదాలకే పరిమితం కాలేదు. ప్రతి కవి తనదైన శైలిలో తెలుగువారి జీవన చిత్రణను కావ్యాల్లో పొందుపరిచారు.

శ్రీనాథుడు : ఆంధ్రదేశపు శివ సౌందర్యాన్ని, శయ్యా సౌభాగ్యాన్ని తన పద్యాల్లో నింపాడు. కాశీ, భీమ ఖండాల్లో ఆంధ్రదేశ వైభావాన్ని వర్ణించాడు. పోతన : భక్తి రసామృత్యాన్ని సామాన్యులకు కూడా చేరువ చేసిన సహజ కవి.

ప్రబంధ కవులు : అల్లసాని పెద్దన, నంది తిమ్మన వంటి కవులు మనోజ్ఞమైన ప్రబంధాలను సృష్టించగా, తెనాలి రామకృష్ణుడు, భట్టుమూర్తి వంటి వారు కథా కల్పనలో విశేష ప్రతిభ కనబరిచారు.

ద్విపద సాహిత్యం : సోమన, రంగనాథుడు, గౌరన వంటి కవులు ద్విపద ఛందస్సు ద్వారా దేశి కవితా వైభావాన్ని చాటారు.

శతక సాహిత్యం : సుమతి, భాస్కర, వేణుగోపాల శతకాలు తెలుగువారికి నీతిని, చమత్కారాన్ని నేర్పాయి. వేమన పద్యాలు లోకరీతిని విమర్శనాత్మకంగా, వినోదాత్మకంగా వివరించాయి.

4. గాన వైభవం – భక్తి సంగీతం :
తెలుగువారి భక్తి జీవితానికి ముగ్గురు కవులు / వాగ్గేయకారులు ప్రాణప్రతిష్ఠ చేశారు. వారే పోతరాజు (పోతన), త్యాగరాజు, గోపరాజు (రామదాసు). త్యాగయ్య, రామదాసుల గేయాలు అమృతధారల వంటివి. వీటిలోని సంగీత సామాగ్రి తెలుగువారి హృదయాలను భక్తితో ఓలలాడిస్తుంది. ‘అరవమెత్తదనమును, సంస్కృతపు బింకమును’ మేళవించుకున్న తెలుగు భాష, సంగీతకారులకు అత్యంత ప్రియమైన భాషగా మారింది.

5. ఆంధ్రప్రదేశ్ వర్ణన – సాహిత్యంలో దేశాభిమానం :
ప్రాచీన తెలుగు కవులు తమ కావ్యాల్లో తెలుగు నేల పట్ల గల మమకారాన్ని చాటుకున్నారు. జక్కన ‘విక్రమార్క చరిత్ర’లోను, పాల్కురికి సోమనాథుడు ‘పండితారాధ్య చరిత్ర’లోను, అజ్జరపు పేరయ ‘ఉడయనంబి విలాసం’లోను ఆంధ్రదేశ సౌభాగ్యాన్ని, ఇక్కడి ప్రజల జీవనశైలిని ఎంతో గొప్పగా వర్ణించారు.

ముగింపు :
తెలుగు సాహిత్య భాండాగారం ఎంతో సంప్నమైది. అది నన్నయ నుండి నేటి నవకవుల వరకు ఒక నిరంతర ప్రవాహంలా సాగుతోంది. సంస్కృత ప్రభావం ఉన్నప్పటికీ, తనదైన విశిష్టతను కాపాడుకుంటూ తెలుగు సాహిత్యం దేశి మరియు మార్గ రీతులను సమన్వయం చేసింది. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు చెప్పినట్లుగా, ఈ సాహిత్య సంపదను, భాషా సౌందర్యాన్ని కాపాడుకోవడం ప్రతి తెలుగువాడి బాధ్యత. మన పూర్వీకులు అందించిన ఈ దివ్య కావ్య సస్యాలను పండించుకుంటూ, తెలుగు సాహితీ జ్యోతిని వెలిగించడం మనందరి కర్తవ్యం.

II. సంక్షిప్తరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
తెలుగువారి గుణ స్వభావాలను పేర్కొనండి.
జవాబు:

1. ఆంధ్రులు ఇంటికి వచ్చిన అతిధులను గౌరవిస్తారు.
2. ఆంధ్రులు స్వేచ్ఛగా ఉండటానికి ఇష్టపడతారు.
3. ఆంధ్రులు చిన్న విషయాలను ఆనందపడే అల్ప
4. ఆంధ్రులు నీతిమంతులు.
5. ఆంధ్రులు మంచి బుద్ధిగలిగినవారు, ఆత్మగౌరవం కలిగినవారు.
6. తెలుగువారు మోసపూరిత ఆలోచనలను సహించరు.
7. ఆంధ్రులు రకరకాల విద్యలు నేర్చుకుంటారు.
8. ఆంధ్రులకు బుద్ధిచాతుర్యం ఎక్కువ.
9. ఆంధ్రులు స్నేహంగా, ప్రేమగా ఉంటారు.
10. అహంకారం తక్కువ. కానీ గంభీరత్వంలో గర్వం కనిపిస్తుంది.
11. ఆంధ్రులు రాజసం కలిగిన శరీరం కాంతితో ఉంటారు.
12. ఆంధ్రులు శారీరకంగా, మానసికంగా బలవంతులు.

ప్రశ్న 2.
తెలుగువారు ఇష్టపడే ఆహార పదార్థాలను వివరించండి.
జవాబు:
తెలుగుదేశంలో ప్రజలు మంచి ఆహార ప్రియులు. వారు క్రొత్త బియ్యంతో వండిన అన్నం, కాయగూరలు, బొబ్బట్లు, బూరెలు, పంచదార వంటకాలను ఇష్టపడతారు. ఇంకా ఆహారంలో అల్లం, వడలు, మీగడ పెరుగులు, వాటిల్లో ఇంగువ, జీలకర్ర, మిరియాలు మరియు సువాసన గలిగిన నెయ్యిని ఇష్టపడతారు. భోజనం చేశాక తాంబూలం వేసుకుంటారు. కోనసీమ ప్రాంతంలో అరటిపండ్లు, మామిడిపండ్లు, పనసతొనలు, కలకండను ఆహారంలో భాగంగా తీసుకుంటారు.

వంకాయ, కొబ్బరికాయలను వాడతారు. బైళ్ళు వంటి రకరకాల పిండిపదార్థాలను తింటారు. కంద, పెండలం వంటి దుంపకూరలు, అమృతంతో సమానమైన పండ్లరసాలు, సన్ననిబియ్యం అన్నం, పరమాన్నం, ఊరగాయలు, పచ్చళ్ళు, ఎండ బెట్టిన వరుగులు, వడియాలను ఆరగిస్తారు.

ప్రశ్న 3.
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారి గురించి వ్రాయండి.
జవాబు:
వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు గొప్ప పరిశోధకులు. ఆయన జీవిత కాలంలో ఎన్నో గ్రంథాలను పరిష్కరించారు, ప్రచురించారు. తాళపత్ర, తామ్రపత్ర, శాసన అన్వేషణలో వందల గ్రామాలు పర్యటించారు. ఆయన ఒక్కరే వందల మంది పండితులు చేయగలిగిన పరిశోధన చేశారు.

జన్మ విశేషాలు : ప్రభాకర శాస్త్రిగారు 7-2-1888న కృష్ణాజిల్లా పెదకళ్ళేపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. శేషమ్మ, సుందరరామశాస్త్రి వారి తల్లిదండ్రులు.

విద్యాభ్యాసం : వీరు ప్రాథమిక విద్యను పెదకళ్ళేపల్లి వీధిబడిలో మద్దూరి ‘ రామావధానుల వద్ద ప్రారంభించారు. తర్వాత చల్లపల్లిలో అద్దేపల్లి సోమనాథ శాస్త్రి గారి వద్ద, బందరులో చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి గారి వద్ద విద్యాభ్యాసం సాగించారు.

ఉద్యోగం : 1910లో తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్చపరిశోధనాలయంలో ఉద్యోగిగా చేరారు. అక్కడే వివిధ హోదాలలో పనిచేస్తూ, తమ యావత్ జీవితాన్ని తెలుగు వాఙ్మయ పరిశోధనలకు ధారపోశారు.

రచనలు :

1. 14 ఖండకావ్యాలు వ్రాశారు.
2. సీతాఫలం, బాలభాష (బాలసాహిత్యం)
3. తెలుగు మెఱుగులు, మీగడ తఱకలు, సింహావలోకనం (తెలుగు వ్యాస సంకలనాలు)
4. ప్రజ్ఞాప్రభాకరం (స్వీయచరిత్ర)

పరిష్కరణలు – ప్రచురణలు : గణితసార సంగ్రహం, చాటుపద్య మణిమంజరి, తంజావూరి ఆంధ్రరాజుల చరిత్ర, ప్రబంధ రత్నావళి, ఉద్భటారాధ్య చరిత్ర, సుగ్రీవ విజయం, వేంకటేశ్వర వచనములు, సుభద్రా కళ్యాణం, అన్నమాచార్య చరిత్ర, కాటమ రాజు కథ, సకల నీతి సమ్మతం మొదలైన అపురూప గ్రంథాలను పరిష్కరించి, ప్రచురించారు. క్రీడాభిరామానికి శుద్ధ ప్రతిని పూర్తి చేశారు. అన్నమాచార్య సాహిత్యాన్ని ఉద్ధరించి ప్రచారంలోకి తెచ్చారు. వీరి కృషికి నివాళిగా తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం శ్రీ వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి వాఙ్మయ పీఠాన్ని ఏర్పరిచి, వీరి రచనలను ముద్రిస్తున్నారు. శాస్త్రిగారు 1950 ఆగష్టు 29న తుదిశ్వాస విడిచారు.

III. ఏక వాక్యరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆంధ్ర, ద్రవిడ, కర్నాట, మహారాష్ట్ర, గుర్జరులను కలిపి ఏమని పిలిచేవారు?
జవాబు:
‘పంచ ద్రావిడులు’ అని ఆంధ్ర, ద్రవిడ, కర్నాట, మహారాష్ట్ర, గుర్జరులను పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 2.
‘పైట’ అనే పదం యొక్క మూలరూపం ఏమిటి ?
జవాబు:
పైఠాన్ అనే పదం పైటకు మూలరూపం.

ప్రశ్న 3.
తాటాకు అనే తెలుగు పదం సంస్కృతంలో ఎలా రూపాంతరం చెందింది ?
జవాబు:
తాటాకు సంస్కృతంలో తాటంకంగా రూపాంతరం చెందింది.

ప్రశ్న 4.
భారతదేశ మంతటికినీ ఆంధ్రులు ఏ విషయంలో ప్రఖ్యాతి పొందారు ?
జవాబు:
‘వేదోచ్చారణ’లో ఆంధ్రులు ప్రఖ్యాతి పొందారు. (అనగా వేదాన్ని పలకడంలో)

ప్రశ్న 5.
కవిత్రయము అంటే ఎవరు ?
జవాబు:
నన్నయ, తిక్కన, ఎఱ్ఱనలు కవిత్రయం.

ప్రశ్న 6.
తెలుగు అక్షరాలు ఎలా ఉంటాయని వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు అన్నారు ?
జవాబు:
గుండ్రని ముత్యాలవలె ఉంటాయని ప్రభాకరశాస్త్రి గారు అన్నారు.

ప్రశ్న 7.
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారి స్వీయచరిత్ర పేరేమిటి ?
జవాబు:
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారి స్వీయచరిత్ర పేరు ప్రజ్ఞా ప్రభాకరం.

తెలుగుదనము Summary in Telugu

రచయిత పరిచయం

పాఠ్యాంశం పేరు : తెలుగుదనము
రచయిత: వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
పాఠ్యాంశం గ్రహించిన గ్రంథం : తెలుగు మెఱుగులు (వ్యాస సంకలనం)
జననం : 07 – 02 – 1888
జన్మస్థలము : కృష్ణాజిల్లా, పెదకళ్ళేపల్లి గ్రామం
తల్లిదండ్రులు : శేషమ్మ, సుందరరామశాస్త్రి
విద్యాభ్యాసం : ప్రాథమికవిద్యను పెదకళ్ళేపల్లి వీధిబడిలో చదివారు. తర్వాత చల్లపల్లి, బందరులో చదువుకున్నారు.
గురువుల : మద్దూరి రామావధానులు, అద్దేపల్లి సోమనాథశాస్త్రి, చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి.
ఉద్యోగం : 1910లో తిరుపతిలోని శ్రీవేంకటేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాలయంలో ఉద్యోగిగా చేరి, వివిధ హోదాలలో పని చేశారు.
పరిశోధన : ఆయన జీవితకాలాన్ని పరిశోధనలకే ధారపోశారు. తాళపత్ర, తామ్రపత్ర, శాసన అన్వేషణలో వందల గ్రామాలు పర్యటించారు.
వేటూరి వారి పరిష్కరణలు / ప్రచురణలు :
గణితసార సంగ్రహం (1912)
చాటుపద్య మణిమంజరి (1913)
తంజావూరి ఆంధ్ర రాజుల చరిత్ర (1914)
ప్రబంధ రత్నావళి (1918)
ఉద్భటారాధ్య చరిత్ర (1925)
సుగ్రీవవిజయం (1939)
వేంకటేశ్వర వచనములు (1945)
తాళ్ళపాక వారి సంకీర్తనలు (1949)
సుభద్రా కళ్యాణం (1950)
ఇవేగాక కాటమరాజు కథ, సకలనీతి సమ్మతము మొదలైనవి వీరి కృషి వలనే వెలుగుచూశాయి.

రచనలు :

1. క్రీడాభిరామానికి శుద్ధప్రతి
2. 14 ఖండకావ్యాలు
3. సీతాఫలం, బాల భాష, (బాల సాహిత్యం)
4. సింహావలోకనం, తెలుగు మెఱుగులు, మీగడ తఱకలు (వ్యాస సంకలనాలు)
5. అన్నమాచార్య వాఙ్మయాన్ని ఉద్ధరించి ప్రచారంలోకి తెచ్చారు.

వేటూరి వారి స్వీయ చరిత్ర : ప్రజ్ఞా ప్రభాకరము. ప్రత్యేకతలు : వేటూరివారి కృషికి నివాళిగా తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వాఙ్మయ పీఠాన్ని ఏర్పరచి, వారి రచనలను ముద్రిస్తోంది. ప్రభాకరశాస్త్రి సోదరుడైన చంద్రశేఖర శాస్త్రి గారి కుమారుడే ప్రఖ్యాత చలనచిత్ర గేయ రచయిత వేటూరి సుందర రామమూర్తి. మరణం : 1950 ఆగష్టు 29న వీరు తుదిశ్వాస విడిచారు.

పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

ఆంధ్రదేశం, తెలుగుభాష మరియు మన తెలుగుతనం పట్ల అమితమైన మక్కువ కలిగిన మహనీయులలో వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు అగ్రగణ్యులు. తెలుగువారికి మాత్రమే ఉన్న ప్రత్యేక లక్షణాలు, వారి అభిరుచులు మరియు మన సంస్కృతి యొక్క ‘లోతైన మూలాలను శాస్త్రీయంగా వివరించడంలో ఆయన సిద్ధహస్తులు. తెలుగు వారి జీవనవిధానంపై ఆయన వెలువరించిన సాధికారికమైన అభిప్రాయాల సమాహారమే ఈ ‘తెలుగుదనము’ అనే వ్యాసం.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

తెలుగువారి విశిష్టమైన సంస్కృతిని, గొప్ప సంప్రదాయాలను నేటితరం విద్యార్థులకు అర్థమయ్యేలా పరిచయం చేయడమే ఈ పాఠం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. మనవారి ఆహారపు అలవాట్లు (ఆహారరుచులు), వేషధారణ (ఆహార్యం) మరియు తెలుగువారి సహజసిద్ధమైన స్వభావాలను వివరించడం ద్వారా విద్యార్థుల్లో తమ సొంత గుర్తింపు పట్ల అవగాహనను, గౌరవాన్ని పెంపొందించడం ఈ పాఠ్యాంశం యొక్క లక్ష్యం.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

82వ పేజీ:

పంచ = ఐదు
ప్రాచీనులు = పూర్వీకుల
ఆహారం = తిండి
విహారం = పర్యటనలు
మర్యాద = గౌరవం
అత్యధిక = ఎక్కువ
ఔత్తరాహులు = ఉత్తరదేశానికి చెందినవాళ్ళు
పంచ-ద్రావిడులు = 1) ఆంధ్రులు, 2) ద్రావిడులు, 3) కర్ణాటకలు , 4) మహారాష్ట్రులు, 5) గుర్జరులు
యేండు = సంవత్సరాలు
వ్యవహారము = వాడుక
తలపు = ఆలోచన

84వ పేజి:

శాల్యన్నము = వరి అన్నము
స్తోత్రములు = శ్లోకములు
నైవేద్యము = నివేదించిన వస్తువు
క్రమ = వరుస
దప్పళం = శుభకార్యాలలో, సంతర్పణంలో తయారు చేసే పులుసు
కొప్పు = జడ
వరుడు = పెళ్లికుమారుడు
నెలత = స్త్రీ
సౌందర్యవంతులు = అందం గలిగిన వాళ్ళు
నూలిబొందు = నూలుదారం
తాళి = తాడి చెట్టు ఆకు
తాటంకము = కమ్మలు, చెవాకులు
అష్టాదశ = 18

పద్య౦:
కం. “ఆతిథ్య గౌరవంబును,
స్వాతంత్య్రప్రియత, స్వల్పసంతోషము, దు
ర్నీతివిహీనత, నైచ్యా
పేతత్వము నంధ్రులందు పేర్పడు గుణముల్”

ప్రతిపదార్థం :

ఆతిథ్య గౌరవంబును = ఇంటికి వచ్చిన అతిథులను గౌరవించడం
స్వాతంత్ర్య ప్రియత = స్వేచ్ఛగా ఉండటానికి ఇష్టపడటం
స్వల్ప సంతోషము = చిన్న విషయాలకే సంతృప్తి చెందడం
దుర్నీతి విహీనత = అవినీతి లేకపోవడం (నీతిగా ఉండడం)
నైచ్యాపేతత్వము = నీచమైన బుద్ధి లేకుండా ఉండటం
ఆంధ్రులందు = ఆంధ్రప్రజలలో
ఏర్పడు గుణములు = సహజంగా కనిపించే గుణాలు

తాత్పర్యము : ఆంధ్రులలో ఆతిథ్యం, స్వేచ్ఛాభిలాష, సంతృప్తి, నీతినిజాయితీ,’ ఉదాత్తత, ఆత్మగౌరవం కలిగిన వారని భావం.

85వ పేజి :

ఉ. ఓర్వరు మాయమర్మము సముజ్జ్వల ధీమహిమంబు పేర్పడన్
నేర్వరుగాక విద్దియలు, నెయ్యము తియ్యము చూచుకొంద్రు, లో
గర్వము తక్కువే, యయిన గండ్రతనమ్మునఁ గానవత్తు, రా
యుర్వపురుజ్జ్వలుల్ బలసమున్నతు లెన్నఁగ నాంధ్రపుత్రకుల్”.

ప్రతిపదార్థం:

ఆంధ్రపుత్రకుల్ = తెలుగువారు
మాయమర్మము = మోసపూరితమైన ఆలోచనలను
ఓర్వర = సహించరు
సముజ్జ్వల = మిక్కిలి ప్రకాశవంతమైన
దీమహిమంబు = బుద్ధి చాతుర్య౦
ఏర్పడన్ = కనిపించేలా
విద్దియలు = రకరకాల విద్యలు
నేర్వరుగాక = నేర్చుకుంటారు
నెయ్యము = స్నేహాన్ని
తియ్యము = మాధుర్యాన్ని (ప్రేమ)
చూచుకొంద్రు = ప్రదర్శిస్తారు (పాటిస్తారు)
లో గర్వము = అంతర్గతమైన అహంకారం
తక్కువే = చాలా తక్కువ
అయిన = అయితే
గండ్రతనమ్మున = గంభీరత్వంతో
కానవచ్చు = అది కనిపిస్తుంది
రాయుర్వపురుజ్వలుల్ = రాజసం కలిగిన శరీర కాంతితో ఉంటారు.
బలసమున్నతులు = శారీరక, మానసిక బలంలో గొప్పవారు
ఎన్నగన్ = ఆలోచించగా

తాత్పర్యము : తెలుగువారు మాయామర్మాలను, మోసాలను సహించరు.’ అద్భుతమైన బుద్ధిబలం కలిగి, సకల విద్యలను నేర్చుకోగలరు. ఇతరులతో స్నేహంగా, ప్రేమగా ఉంటారు. లోపల అహంకారం తక్కువ కానీ పౌరుషంలో గొప్ప వీరులుగా కనిపిస్తారు. రాజసం కలిగిన శరీర కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, మహాబలవంతులుగా కీర్తింపబడతారు.

శబ్దాచారము = పదాలను పలికే పద్ధతి
తేట = నిర్మలమైన, ప్రసన్నమైన
నానుడి = వాడుకైన మాట, సామెత
బలిష్ఠములు = బలమైనవి
దృఢ = గట్టి
గంభీర = గాంభీర్యంతో కూడిన
రీతి = విధానం
ప్రఖ్యాతి = ప్రసిద్ధి
అజంతములు = అచ్చుతో ముగిసేవి
అరవం = తమిళం
బింకం = గట్టిదనం
లేబ్రాయం = లేత వయసు
పొలతి = స్త్రీ
వన్నె = సొగసు
ప్రాయికము = సామాన్యం
త్రయం = మూడు
పాఱి = ప్రవహించి
పౌష్కల్యము = సమృద్ధి
జిలిబిలి = మనోజ్ఞమైన, అవ్యక్తమైన, ఇంపైన
సుక్షేత్రం = మంచి ప్రదేశం
పరంపర = వరుస
జుగుప్స = అసహ్యం
సౌభాగ్యములు = వైభవం
మనోజ్ఞ = సుందరమైన
సారస్యములు = సరసత, రసము, సరసత్వము
శతకం = వంద పద్యాలు గలిగినది
భాండాగారములు = బొక్కసం, సంపద దాచే చోటు

86 వ పేజి :

జీవగఱ్ఱ = ప్రాణరక్షకం
త్రిమూర్తులు = ముగ్గురు మూర్తులు
కడపటి = చివరి

పద్యం:
తే.గీ. “భామ విను శ్రీమదాంధ్రభూభాగమనెడు
తారహారంబునకు సొంపు దనరుచున్న
మధ్యమణిచందమున మహామహిమ దాల్చె
భూరివిభవంబు బెజవాడపురవరంబు.

ప్రతిపదార్థం :

భామ = ఓ సుందరీ
విను = వినుము
శ్రీమత్ + ఆంధ్ర + భూభాగము + అనెడు శ్రీమదాంధ్ర భూభాగమనెడు = సంపదలతో విరాజిల్లే ఆంధ్రదేశమనే
తార + హారంబునకు తారహారంబునకు = ముత్యాల హారానికి
సొంపు = అందాన్ని
తనరుచున్న = ఇస్తున్న
మధ్యమణి = హారం మధ్యలో ఉండే నాయకమణి
చందమున = లాగా
మహా = గొప్పదైన
మహిమన్ + దాల్చె మహిమదాల్చె = గొప్ప వైభవాన్ని పొంచి ఉంది.
భూరి + విభవంబు భూరివిభవంబు = అత్యంత ఐశ్వర్యవంతమైంది
బెజవాడ + పుర + వరంబు బెజవాడ పురవరంబు = శ్రేష్టమైన బెజవాడు నగరం

తాత్పర్యము : ఓ భామా ! విను సకల సంపదలతో విరాజిల్లే ఆంధ్రదేశం ఒక ముత్యాల హారం అనుకుంటే, ఆ హారానికి మధ్యలో ఉండే నాయకమణి (మెరిసే రత్నం) లాగా బెజవాడ నగరం ప్రకాశిస్తోంది.

సీ. క్రొత్తబియ్యము కాయగూర బొబ్బట్లు సై
దంపు బూరెలు పంచదార తొలలు
వడలు నల్లంబు మీఁగడల తియ్యని పెర్గు
కమ్మని సిరివాలు గసగసాలు
చిఱుసెన్గపప్పును తఱచు వీడ్యంబులు
కంబళ్లు నంబళ్లు కంచుకములు
ఇంగువ జిలకఱ్ఱ నెనసిన మిరియంబు
మంచివాసన నెయ్యి మాటదురుసు

తే. తఱచు రణశీల, మొప్పు గంధాక్షతములు
నంద మింపొందు శిఖలు, నొయ్యారి నడలు
కలిగి కాంతలు పురుషులు కలసి సిరుల
చెలఁగు నయ్యాంధ్రదేశంబు చెలువు గాంచె.

ప్రతిపదార్థం :

క్రొత్త బియ్యము = అప్పుడే పండిన క్రొత్త వడ్లబియ్యం
కాయగూర = రకరకాల కూరగాయలు
బొబ్బట్లు = బొబ్బట్లు
సై దంపు బూరెలు = బాగా దంచిన బియ్యపు పిండితో పైన నెయ్యి వేసి వండిన బూరెలు
పంచదార తొలలు = పంచదార పాకంలో మునిగిన తీపి పదార్థాలు
వడలు = మినప వడలు
అల్లంబు = అల్లం పచ్చడి
మీగడల తియ్యని పెరుగు = మీగడతో కూడిన కమ్మని పెరుగు
కమ్మని సిరివాలు = సువాసన కలిగిన సన్నని బియ్యం
గసగసాలు = గసగసాలతో చేసిన వంటకాలు
చిఱుసెనగపప్పును = చిన్న శనగపప్పు
తఱచు వీడ్యంబులు = ఎప్పుడూ వేసుకునే తాంబులాలు
కంబళ్లు, నంబళ్లు, కంచుకములు = వెచ్చని గొంగళ్ళు, ఒక రకమైన వస్త్రాలు, మరియు చొక్కాలు
ఇంగువ = ఇంగువ
జిలకఱ్ఱ = జీలకర్ర
నెనసిన మిరియంబు = ఇంగువ, జీలకర్ర కలిపిన మిరియాలు
మంచి వాసన నెయ్యి = మంచి సువాసన గల నెయ్యి
మాట దురుసు = మాటలో గడుపుత
తఱచు = తరుచుగా
రణశీలము = యుద్ధాల పట్ల ఆసక్తి
మొప్పు = అందమైన
గంధాక్షతములు = గంధంతో కూడిన అక్షతలు
నందమింపొందుశిఖలు = అందమైన సిగలు
నొయ్యారి నడలు = ఒయ్యారమైన నడకలు
కలిగి = కలిగిన
కాంతలు = స్త్రీలు
పురుషులు = మగవారు
కలసి = కలసి
సిరుల చెలగు = ఐశ్వర్యాలతో విరాజిల్లే
అయ్యాంధ్రదేశంబు = ఆ ఆంధ్ర దేశం
చెలువుగా౦చె = ఎంతో అందాన్ని పొందింది

తాత్పర్యము : ఆంధ్రదేశం సకల సంపదలతో, వైభవంతో అలరారుతోంది.’ ఇక్కడి ప్రజలు కొత్త బియ్యం, కాయగూరలు, బొబ్బట్లు, బూరెలు, పంచదార వంటకాలు, వడలు, అల్లం పచ్చడి మరియు మీగడ పెరుగు వంటి రుచికరమైన భోజనాన్ని ఇష్టపడతారు. వంటల్లో ఇంగువ, జీలకర్ర, మిరియాలు, సువాసన గల నెయ్యిని వాడతారు. భోజనం తర్వాత తాంబూలం వేసుకోవడం ఇక్కడి అలవాటు.

ఇక్కడి పురుషులు వీరత్వం కలిగి ఉంటారు. స్త్రీ పురుషులు గంధాక్షతలు ధరించి, చక్కని వస్త్రధారణతో అందమైన నడకలతో చూడముచ్చటగా ఉంటారు. ఇలాంటి భోగభాగ్యాలతో పౌరుషంతో కూడిన ఆంధ్రదేశం ఎంతో సౌందర్యవంతంగా ప్రకాశిస్తోంది.

సీ. కదళీఫలంబులు ఖండశర్కరయును
పెనుపచ్చిపోకలు పనసతొనలు
మామిడిపండ్లు కమ్మని గోఘృతమ్మును
వంకాయ టెంకాయ వలుపు పప్పు
బహువిధభక్ష్యముల్ పరమాన్నమును బైళ్లు
కంద పెండలములు కాయగూర
లమృతోపమానంబు లైన రసావళుల్
శాల్యోదనము పెర్వు సకలరుచులు

తే.గీ. గలుగు నూరుఁగాయలుఁ బానకములు నప్ప
డములు వరుగులు వడియముల్ శ్రమముదీర
ననుభవించిరి వేదశాస్త్రార్థవాద
ములకు నలరుచు కోనభూస్థలమునందు”

ప్రతిపదార్థం :

కదళీఫలంబులు = అరటిపండ్లు
ఖండ శర్కరయును = కలకండ
పెను పచ్చిపోకలు = పెద్దవైన పచ్చి వక్కలు
పనసతొనలు = పనస పండులోని తొనలు
మామిడిపండ్లు = తియ్యనైన మామిడిపండ్లు
కమ్మని = కమ్మనైన
గోఘృతమును = ఆవునెయ్యి
వంకాయ, టెంకాయలు = వంకాయ, కొబ్బరి
వలుపు పప్పు = పొట్టు తీసిన పప్పు
బహువిధ = అనేక రకాల
భక్ష్యముల్ = పిండివంటలు
పరమాన్నమును = పాయసం
బైళ్లు = యాలకులు + పాలు + పంచదార + జాజికాయ కలిపి చేసే జున్ను లాంటి పదార్థం
కంద, పెండలములు = కందగడ్డలు, పెండలం గడ్డలు
కాయగూరలు = రకరకాల కాయగూరలు
అమృతోపమానంబులైన = అమృతంతో సమానమైన
రసావళుల్ = పండ్ల రసాలు
శాల్యోదనము = సన్న బియ్యపు అన్నం
పెర్వు = పెరుగు
సకలరుచులు = అన్ని రకాల రుచులు
ఊరుగాయలు = ఊరగాయ పచ్చళ్లు
పానకములు = పానకాలు
అప్పడములు = అప్పడాలు
వరుగులు = ఎండబెట్టిన వరుగులు
వడియముల్ = వడియాలు
శ్రమముదీర = అలసట తీరే విధంగా
అనుభవించారు = ఆరగించారు
వేదశాస్త్రార్థవాదములకు = వేదశాస్త్రాల చర్చలతో
అలరుచు = సంతోషిస్తూ
కోనభూస్థలమునందు = కోనసీమ ప్రాంతంలో

తాత్పర్యము : కోనసీమ ప్రాంతంలో వేదశాస్త్ర పండితులు ఎంతో వైభవంగా జీవించేవారు. వారు అరటిపండ్లు, కలకండ, పచ్చివక్కలు, పనసతొనలు, మామిడిపండ్లు, ఆవునెయ్యి, వంకాయ, కొబ్బరి వంటి సాత్విక ఆహారాన్ని తినేవారు.
ఇంకా రకరకాల పిండివంటలు, పరమాన్నం, కంద-పెండలం వంటి దుంపలు, అమృతం లాంటి నెయ్యి సన్నబియ్యపు అన్నం, కమ్మని పెరుగు వంటివి భోజనాల్లో ఉండేవి.

వీటితో పాటు రకరకాల ఊరగాయలు, పానకాలు, అప్పడాలు, వడియాలు, వరుగులను తింటూ తమ అలసటను పోగొట్టుకునేవారు, భోజనం చేస్తూనే వేదశాస్త్ర చర్చలలో మునిగితేలుతూ, ఆ కోనసీమ ప్రాంతంలో పండితులు ఎంతో సుఖంగా ఉండేవారని ఈ పద్య సారాంశం.

ఆ. “ఆంధ్రభాష యమృత మాంధ్రాక్షరంబులు
మురువులొలుకు గుండ్రముత్తియములు
ఆంధ్రదేశ మాయురారోగ్య వర్ధకం
బాంధ్రజాతి నీతి ననుచరించు.”

ప్రతిపదార్థం :

ఆంధ్రభాష = తెలుగు భాష
అమృతం = అమృతం వలె తియ్యనైనది
ఆంధ్రాక్షరంబులు = తెలుగు అక్షరాలు
మురువులు + ఒలుకు మురువులొలుకు = అందం చిప్పిల్లే లేదా ముచ్చట గొలిపే
గుండ్ర = గుండ్రని
ముత్తియములు = ముత్యాలు వంటివి
ఆంధ్రదేశం = తెలుగునేల
ఆయుః = ఆయుష్షును
ఆరోగ్య = ఆరోగ్యాన్ని
వర్ధకంబు = పెంపొందించేది
ఆంధ్రజాతి = తెలుగు ప్రజలు.
నీతిని = నీతిని
అనుసరించు = అనుసరిస్తారు

తాత్పర్యము : తెలుగుభాష అమృతం వంటిది. తెలుగు అక్షరాలు ముచ్చట’ గొలిపే గుండ్రని ముత్యాల వలె ఎంతో అందంగా ఉంటాయి. మన ఆంధ్రదేశం ప్రజలకు ఆయురారోగ్యాలను ప్రసాదించే పుణ్యభూమి. అటువంటి ఈ దేశంలో నివసించే తెలుగుజాతి ఎప్పుడూ నీతిని, ధర్మాన్ని తప్పకుండా జీవిస్తుంది.

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material గద్యభాగం 4th Lesson రాయలవారి కల Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu రాయలవారి కల Questions and Answers

అభ్యాసం

I వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆంధ్ర మహావిష్ణువు రాయలవారి కలలో కనిపించి ఏమన్నాడు ?
జవాబు:
పరిచయం : ఈ ప్రశ్న ఆచార్య తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారు రచించిన ‘రాయలవారి కల’ అనే పాఠ్యభాగంలోనిది. రాయలవారి కల ఆంధ్ర మహావిష్ణువు ఆజ్ఞ : శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారు విజయ యాత్రలో భాగంగా బెజవాడ సమీపంలో కొన్ని రోజులు ఉన్నారు. ఒక రోజు కృష్ణానది పాయల మధ్య వెలసిన ఆంధ్ర మహావిష్ణువుని దర్శించుకోవాలని సిరికాకొలను (శ్రీకాకొలను) వెళ్లాడు. ఆ రోజు ఏకాదశి. గుడి ఆవరణలో రాయలవారు దర్భశయ్య మీద పడుకున్నాడు.

రాత్రి నాల్గవ ఝాము గడిచే కాలంలో రాయలవారికి శ్రీకాకుళేశ్వరస్వామి దర్శనమిచ్చారు. ఆయన దివ్య మంగళ రూపాన్ని చూసి రాయలవారు పొంగిపోయారు. అప్పుడు, స్వామి రాయలవారితో ఇలా మాట్లాడారు. ఓ రాయా ! నీవు గీర్వాణ భాషలో (సంస్కృతం) చాలా కావ్యాలు రాశావు. మదాలస చరిత్ర, ‘సత్యవధూ ప్రీణనం’, సకలకథాసారసంగ్రహం, జ్ఞాన చింతామణి రసమంజరి వంటి కావ్యాలు రాశావు. వాటిలో అలంకారం, ధ్వని, వేదపురాణాలసారం మొదలైనవి పొందుపరిచావు. ఇన్ని కావ్యాలు రాశావు కదా ! తెలుగులో ఒక కావ్యం రాయలేవా ? తెలుగు వల్లభుడనైన నాకు ఆనందం కలిగే విధంగా ఆంధ్రభాషలో ఒక కావ్యాన్ని విశిష్టంగా నిర్మించు అని అన్నాడు.

అంతేగాక ఆ జగన్మోహనరూపుడు ఇలా అన్నాడు. ఓ రాయా ! నా గురించి పురాణాలలో ఎన్నో కథలున్నాయి. ఏ కథ చెప్పాలా అని నీవు సందేహపడాల్సిన అవసరం లేదు. తాను ఎంతో ప్రేమతో ధరించిన పూలదండను, అభిమానంతో నాకు సమర్పించిన ఓ చిన్నదాని కథని చెప్పు, పూర్వం ఇదే క్షేత్రంలో ఒక మగవాడు ఇచ్చిన పూలమాలను నాకు ఇష్టం లేకపోయినా జుగుప్సతో స్వీకరించాను. ఆపద కాలంలో అతన్ని రక్షించాను.

రాయా ! నేను తెలుగు రాయుడిని, నీవు కర్ణాటక సింహాసనానికి రాజువి, మనిద్దరి మధ్య సాపేక్షం కుదిరింది. నీవు తెలుగులో కావ్యం వ్రాసే పని చేయగల సమర్థుడివి అని నమ్మకం ఉంది. ఈ దేశం తెలుగువారిది. నేను తెలుగు వల్లభుడను, తెలుగుభాష కలకండ లాగా మధురమైనది. “దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స” అని నీకు తెలియంది ఏముంది ? కాబట్టి తెలుగులో కావ్యం రాయమని ప్రేరణ కలిగిస్తున్నాను.

నీవు తెలుగులో ఈ కావ్యం రాశాకె, ఎవరికి అంకితమివ్వాలా అని ఆలోచిస్తున్నావేమో ! నీ ఇష్టదైవం లోకప్రసిద్ధుడైన తిరుమల వేంకటేశ్వరుడని నాకు తెలుసు. ఆయన, నేను పేర్లు వేరుగా పలికినా, నిజానికి మేమిద్దరం ఒక్కటే. అందువలన నీవు రాసే కావ్యాన్ని శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి అంకితమివ్వు. నేను చెప్పినట్లు ఈ కావ్య రచన పూర్తి చేశావా ! నీకు భవిష్యత్తులో పరిపూర్ణమైన అభివృద్ధి కలుగుతుందని ఆశీర్వదించి ఆంధ్రవిష్ణువు అదృశ్యమయ్యాడు.

ప్రశ్న 2.
రాయలవారి స్వప్న వృత్తాంతాన్ని విద్వజ్జనులు ఎలా విశ్లేషించారు ?
జవాబు:
పరిచయం : ఈ ప్రశ్న ఆచార్య తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారు రచించిన ‘రాయలవారి కల’ అనే పాఠ్యభాగంలోనిది.
శ్రీకృష్ణదేవరాయల వారు తనకు కలిగిన స్వప్న వృత్తాంతాన్ని వేద పండితులకు, విద్వజ్జనులకు వివరించగా వారు ఆ కలలోని ఒక్కో అంశాన్ని విశ్లేషిస్తూ శుభ ఫలితాలను క్రింది విధంగా వివరించారు.

విద్వజ్జనుల విశ్లేషణ : విద్వజ్జనులు రాయల వారి కలని అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావించి, దాని వెనుక ఉన్న 7 ప్రధాన పరమార్థాలను ఇలా విశ్లేషించారు. భక్తి ప్రపత్తులు : తామరపూల వంటి కన్నులు గలిగిన శ్రీమన్నారాయణుడు స్వప్నంలో సాక్షాత్కరించడం వల్ల, రాయలవారి హృదయంలో భక్తి భావం మరింత మెరుగుపడుతుందని విశ్లేషించారు.

సారస్వతాభివృద్ధి : సాక్షాత్తు భగవంతుడే తెలుగులో రాయలవారిని రాయమని ఆదేశించడం వల్ల లోకంలో తెలుగుభాష, సాహిత్యాలు గొప్పగా అభివృద్ధి చెందుతాయని విశ్లేషించారు.

సంపదలో పెరుగుదల : శ్రీమన్నారాయణుడు లక్ష్మీదేవితో కలసి దర్శన మివ్వడం వల్ల, రాయల వారికి ప్రస్తుతం ఉన్న సంపద కంటే మించిన అసాధ్యమైన ఐశ్వర్యం లభిస్తుంది.

చక్రవర్తిత్వభాగ్యం : లక్ష్మీదేవి తెల్లని తామర పువ్వును ధరించి కనిపించడం ద్వారా రాయలవారు త్వరలోనే శ్వేతఛత్రం (తెల్లనిగొడుగు) నీడన ఊరేగే గొప్ప సార్వభౌమత్వాన్ని, చక్రవర్తిత్వాన్ని పొందుతారని సూచిస్తుంది.

సామంతుల విధేయత : స్వామివారు రాయల గురించి మాట్లాడుతూ “అనేక భాషలు మాట్లాడే రాజులు నిన్ను కొలుస్తున్నారు కదా” అని అనడం వల్ల భవిష్యత్లో విభిన్న భాషలు మాట్లాడే రాజులందరూ రాయల వారికి సామంతులుగా మారి, వారి ఆజ్ఞలను పాటిస్తారని అర్థం.

నూతన రాణి ఆగమనం : స్వామి తన ప్రియురాలి (గోదాదేవి) విశేషాలను వినడం తనకు ఇష్టమని చెప్పడం వల్ల, రాయల వారికి ఒక నూతన ప్రేయసి రాణిగా లభించబోతుందని విశ్లేషించారు.

సత్సంతానం మరియు ఆయుష్షు : కావ్యం రచిస్తే అభ్యుదయం కలుగుతుందని స్వామి దీవించడం వల్ల రాయల వారికి త్వరలోనే సత్సంతానం కలుగుతుందని, వారు సంపూర్ణ ఆయుర్థాయంతో వర్ధిల్లుతారని పండితులు ఆశీర్వదించారు.

ముగింపు : తుర్వసు వంశానికి చెందిన రాయలవారిని భగవంతుడు అనుగ్రహించడం కారణంగా ఇటువంటి అక్షయమైన ఫలితాలు లభించడం ఆశ్చర్యంకాదని, ఈ స్వప్నం సకల శుభాలకు సంకేతమని విద్వజ్జనులు సంతోషంతో విన్నవించారు.

II సంక్షిప్తరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
శ్రీకృష్ణదేవరాయలకు కలలో కనిపించిన ఆంధ్రమహావిష్ణువును వర్ణించండి.
జవాబు:
శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారు శ్రీకాకుళ గుడిలో ఏకాదశినాడు, దర్భశయ్య మీద పడుకున్నారు. రాత్రిలో నాలుగవ ఝాము బహుశా తెల్లవారు ఝామున కల వచ్చింది. ఆ కలలో రాయల వారికి శ్రీకాళేశ్వర స్వామి దర్శనం ఇచ్చారు. శ్రీకాకుళ ఆంధ్ర విష్ణువు ఎలా ఉన్నాడంటే – ఆయనది దివ్యమైన మంగళరూపం. నల్లని మేఘాల రంగుని ఓడించేంతగా నీలం రంగులో ధగధగ మెరుస్తున్నాడు. ఆయన విశాలమైన కనులు తామరపూలలా మెరుస్తున్నాయి. ఆయన శరీరంపై బంగారు రంగు పట్టువస్త్రం కప్పి ఉంది. ఆ రంగు గరుత్మంతుని పచ్చని రెక్కల కాంతిని మించి ఉంది. ఆయన వక్షస్థలంపై ఉదయకాలపు సూర్యబింబాన్ని తలదన్నే కాంతితో కౌస్తుభమణి మెరిసిపోతోంది.

ఆంధ్ర విష్ణువు ప్రక్కన లక్ష్మీదేవి చిరునవ్వుతో నిలిచి ఉంది. ఆమె ఒక చేతిలో పద్మాన్ని, మరో చేతితో శ్రీవారి చేతిని పట్టుకుని పరమదయతో చూస్తు నిలబడి ఉంది. ఈ విధంగా రాయల వారికి అరవింద నేత్రుడైన, ఆంధ్ర విష్ణువు దర్శనమిచ్చాడు.

ప్రశ్న 2.
కలలో కనిపించిన ఆంధ్ర మహావిష్ణువు రాయల వారిని ఏమని ఆజ్ఞాపించాడు?
జవాబు:
రాయల వారికి శ్రీకాకుళ ఆంధ్ర మహావిష్ణువు కలలో కనిపించాడు. ఆయన రాయలవారు గతంలో సంస్కృత భాషలో రచించిన ఈ క్రింది కావ్యాలను గుర్తు చేశాడు.

1. సత్యవధూప్రీణనం
2. జ్ఞానచింతామణి
3. రసమంజరి

పై కావ్యాలను గుర్తుచేసి, ఇవన్నీ సంస్కృతంలో రాశావు కదా ! తెలుగులో ఒక కావ్యం రాయలేవా ? తెలుగు వల్లభుడైన నాకు ఆనందం కలిగించేట్లుగా తెలుగులో ఒక కావ్యాన్ని విశిష్టంగా నిర్మించు అని ఆజ్ఞాపించాడు.

ఇంకా కలలో మాట్లాడుతూ, నీవు ఏ కథ చెప్పాలా అని సందేహపడవద్దు. పురాణాలలో అనేక కథలు ఉన్నాయి. కానీ తానెంతో ప్రేమతో ధరించిన పూల దండను, అభిమానంతో నాకు సమర్పించిన ఒక చిన్నదాని కథ చెప్పు అని అన్నాడు. తరువాత మాట్లాడుతూ ఈ దేశమంతా తెలుగువారిది, నేను తెలుగు వల్లభుడను, తెలుగుభాష కలకండలాగా మధురమైనది, దేశభాషలలో తెలుగులెస్స – అందుకనే నేను, నిన్ను తెలుగులోనే కావ్యం రాయమని ఆజ్ఞాపిస్తున్నానని అన్నాడు.

ప్రశ్న 3.
తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారి సాహిత్యసేవను తెల్పండి.
జవాబు:
తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావు గొప్ప అధ్యాపకులు, పరిశోధకులు. దానితో పాటూ మంచి సాహితీవేత్త. తెలుగుభాషా, సాహిత్యాల కోసం గుర్తించదగిన కృషి చేశారు. ఆయన కుమారభారతి, చితాభస్మం, తిరువెంబావై వంటి 7 కావ్యాలు వ్రాశారు. బాలచరిత, ధర్మాభిషేకం వంటి నాటకాలు ఇంటర్, డిగ్రీ విద్యార్థులకు పాఠ్యగ్రంథాలుగా ఎంపిక అయ్యాయి. ఉపనిషత్తులపై వ్యాఖ్యానాలు, గీతోపన్యాసాలు మొదలైన వేదాంత గ్రంథాలు వ్రాశారు. వసంతోత్సవం వారి ప్రసిద్ధ నవల. ఎఱ్ఱన, నాచన సోమన, విశ్వనాథ మొదలైన వారి సాహిత్యంపై పలు రచనలు చేశారు. పాల్కురికి సోమనాథుని చెన్నమల్లు సీసాలు, ఆముక్తమాల్యదలపై వ్యాఖ్యానాలు వెలువరించారు. రసం – అలంకార సిద్ధాంతాలపై ‘సాలభంజిక’ అనే గ్రంథం వెలువరించారు.

ఇంకా వారు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థాన అన్నమాచార్య, హరివంశం ప్రాజెక్టుల సంయుక్త సంచాలకులుగా వ్యవహరించారు. వారు ఆముక్తమాల్యద ప్రబంధానికి రచించిన ‘సౌందర్యలహరి’ వ్యాఖ్యానం ప్రసిద్ధి గాంచినది. కొందరి జీవిత చరిత్రలతో పాటు వారు పుట్టిన ‘ఈమని’ గ్రామచరిత్ర కూడా రాశారు. ఆయన జీవించినంత కాలం అక్షర సేద్యం చేసిన సాహితీ కృషీవలుడు, అభినవ భారతి కోటేశ్వరరావు గారు.

III ఏక వాక్యరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కొన్ని వారాలపాటు విడిది చేసిన ఊరు ఏది ?
జవాబు:
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కొన్ని వారాల పాటు విడిది చేసిన ఊరు బెజవాడ (విజయవాడ).

ప్రశ్న 2.
విష్ణుమూర్తి వక్షస్థలంపై ప్రకాశించే మణి ఏది ?
జవాబు:
విష్ణుమూర్తి వక్షస్థలంపై ప్రకాశించే మణి కౌస్తుభం.

ప్రశ్న3.
దేశభాషలందు తెలుగులెస్స అని రాయలవారితో పలికినదెవరు ?
జవాబు:
దేశభాషలందు తెలుగులెస్స అని శ్రీకాకుళ ఆంధ్రదేవుడు పలికాడు.

ప్రశ్న 4.
రాయలు తెలుగు ప్రబంధం వ్రాసి ఎవరికి అంకితమివ్వాలని స్వామి చెప్పాడు?
జవాబు:
శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామికి అంకితమివ్వాలని చెప్పాడు.

ప్రశ్న 5.
రాయలవారు ఆంధ్ర మహావిష్ణువు సన్నిధిలో ఉపవాసం ఉన్న తిథి ఏది?
జవాబు:
ఏకాదశి తిథినాడు రాయలవారు ఆంధ్ర మహావిష్ణువు సన్నిధిలో ఉపవాసం ఉన్నాడు.

ప్రశ్న 6.
ఆచార్య తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారి బిరుదు ఏది ?
జవాబు:
‘అభినవభారతి’ అనేది ఆచార్య తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారి బిరుదు.

రాయలవారి కల Summary in Telugu

రచయిత పరిచయం

పాఠ్యభాగం : రాయలవారి కల
రచయిత : తుమ్మపూడి కోటేశ్వరరావు
పాఠ్యాంశం దేని నుండి గ్రహించబడింది. : ఆచార్య తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారు ఆముక్త మాల్యద ప్రబంధానికి రచించిన సౌందర్యలహరి వ్యాఖ్యానం నుండి గ్రహించబడింది.
జననం : 09-02-1934
జన్మస్థలము : గుంటూరు జిల్లా, దుగ్గిరాల మండలం ఈమని గ్రామంలో జన్మించారు.
తల్లిదండ్రులు : రాఘవమ్మ, వెంకటస్వామి
విద్యాభ్యాసం : ఈమని, దుగ్గిరాల, తెనాలి, విజయవాడ, హైదరాబాద్ లో చదువుకున్నారు.
ఉద్యోగ జీవితం : కరీంనగర్, శ్రీకాళహస్తి ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాలల్లో తెలుగు అధ్యాపకునిగా పని చేశారు. 1968లో శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో ఉపన్యాసకునిగా ప్రవేశించారు. 1976 నుండి శ్రీకృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయంలో రీడరుగా, ఆచార్యునిగా పని చేశారు.
పదవులు : కేంద్రసాహిత్య అకాడమీ సలహా సంఘసభ్యులు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ పాలక సంఘసభ్యులు.
పరిశోధన : ఆముక్తమాల్యదా సౌందర్యం అనే అంశంపై పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ పొందారు.
నాటకాలు : కుందమాల, బాలచరిత, ధర్మాభిషేకం అనే మూడు నాటకాలు రాశారు.

రచనలు :

1. కుమారభారతి,
2. చితాభస్మం
3. తిరువెంబావై లాంటి 7 కావ్యాలు రాశారు.

ఇతర రచనలు : వసంతోత్సవం అనే నవలను, అలాగే వారి స్వగ్రామంపై ఈమని చరిత్ర, కొన్ని జీవిత చరిత్రలు, ఎఱ్ఱన, సోమన, విశ్వనాథ వంటి వారి సాహిత్యంపై పలు రచనలు చేశారు. పాల్కురికి సోమనాథుని చెన్నమల్లు సీసాలు, ఆముక్త మాల్యదలపై వ్యాఖ్యానాలు రాశారు.
రసం : అలంకార సిద్ధాంతాలపై ‘సాలభంజిక’ అనే గ్రంథాన్ని రచించారు.
బిరుదులు : అభినవ భారతి, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం పొందారు.
మరణం : 24.08.2023

పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన రాజ్య విస్తరణలో భాగంగా చేపట్టిన తూర్పు దిగ్విజయ యాత్రలు అత్యంత ముఖ్యమైనవి. ఈ యాత్రల మూడవ దశలో రాయలవారు విజయవాడ సమీపాన యుద్ధ శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసి, కొండపల్లి కోటను ముట్టడించడానికి సిద్ధమయ్యారు.

ఆ సమయంలో ఆయన శ్రీకాకుళం (కృష్ణాజిల్లా) లోని ఆంధ్ర మహావిష్ణువును దర్శించుకుని, స్వామికి ఐదు గ్రామాలను దానంగా ఇచ్చారు. ఆ రాత్రి రాయలవారి స్వప్నంలో ఆంధ్ర మహావిష్ణువు కనిపించి, తెలుగులో కావ్యాన్ని రచించమని ఆదేశించారు. ఈ అపురూపమైన చారిత్రక వృత్తాంతాన్ని రాయలవారు తన ‘ఆముక్తమాల్యద’ ప్రబంధంలో వివరించారు. ఆ విశేషాలనే విద్యార్థులకు వ్యాసరూపంలో అందించడం ఈ పాఠ్యభాగ నేపథ్యం.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

ప్రపంచంలో ఎన్నో వేలభాషలు ఉన్నప్పటికీ, కేవలం తెలుగు వారికి మాత్రమే భాషా స్వరూపంతో కొలువబడే దైవం (ఆంధ్ర మహావిష్ణువు) ఉండటం విశేషం. శ్రీనాథుడు మొదలుకొని ఎందరో కవులను ఈ దైవం తెలుగులో రచనలు చేసేలాప్రేరేపించింది. స్వయంగా రాయలవారే స్వామి ఆదేశంతో తన కావ్య రచనను ప్రారంభించి విజయం సాధించారు. నేడు ప్రభుత్వం కూడా శ్రీకాకుళంలో “తెలుగు భాషా బ్రహ్మోత్సవాలు” నిర్వహిస్తూ భాషా గౌరవాన్ని చాటుతోంది. విద్యార్థులు సైతం మన మాతృభాషను దైవంగా భావించి, గౌరవిస్తూ అన్ని రంగాల్లోనూ ముందుకు సాగాలన్నదే ఈ పాఠం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

74వ పేజి :

పూర్వము = గతము
జయించడం = గెలవడం
సకలం = మొత్తం
సన్నాహం = తయారుకావడం
దండు = సైన్యం
మార్గం = దారి
పరివారం = సేవకులు
రమ్యస్థలం = అందమైన స్థలం
కృష్ణవేణి = కృష్ణానది

76వ పేజి :

ఆవరణ = పరిసరాలు
దరయ్య = గడ్డిపరకలతో చేసిన పడక
ఝాము = 3 గంటల సమయం
దర్శనం = కనిపించడం
శ్యామవర్ణం = నీలం రంగు
మంగళ = శుభకరమైన
సౌందర్యం = అందం
వన్నె = రంగు
మేను = శరీరం
వక్షస్థలం = ఎద
కౌస్తుభం = విష్ణువు ఎద మీద ఉండే ఆభరణం
మణి = రత్నం
పద్మం = తామర
హస్తం = చేయి
కారుణ్యం = దయ
మందహాసం = చిరునవ్వు
జలజాక్షుడు = తామరపూల వంటి కన్నులు కలిగినవాడు
గీర్వాణం = సంస్కృతం
రసజ్ఞులు = సహృదయులు (సాహిత్యాన్ని ఇష్టపడేవారు)
ఒప్పారు = ప్రకాశించు
మెప్పు = పొగడ్త
సారం = రసం, చేవ
వల్లభుడు = అధిపతి, స్వామి
ఆంధ్రభాష = తెలుగుభాష
జగన్మోహనాకారుడు = భగవంతుడు
పరిపరి విధాల = అనేక విధాల
క్షేత్రం = తీర్థం, చోటు
జుగుప్స = అసహ్యం
ఏలిక = రాజు
ఆపత్కాలం = ఆపద కాలంలో
సాపేక్షం = పరస్పరం
కార్యం = పని
కలకండ = పటికబెల్లం
నిత్య౦ = రోజూ
లెస్స = మేలైనది
ఆనతి = ఆజ్ఞ

77వ పేజి :

యోచన = ఆలోచన
అంకితం = కృతి ఇవ్వడం
జగత్ప్రసిద్ధుడు = లోకానికి బాగా తెలిసినవాడు
దైవం = దేవుడు
అదృశ్యం = కనిపించకుండా పోవడం
సంభ్రం = ఆశ్చర్యం
కాంచనం = బంగారం
కలశం = గుడిగోపురాలపై మొనదేలి నట్టుండే అగ్రభాగం మీది ఘటాకారపాత్ర
కాలోచిత విధులు = కాలకృత్యములు
సామంతులు = ఇరుగు పొరుగు రాజులు
నియోగాలవారు = పనివారు
పెందలకడ = చీకటి పడక ముందు (ప్రొద్దుపోక ముందు)
శిబిరం = సైన్యం విడిది చేసే చోటు
విద్వజ్జనులు = విద్వాంసులు
భాగ్యవంతులు = అదృష్టవంతులు
స్వప్నం = కల
సారస్వతం = సాహిత్యం
సాక్షాత్కారం = ఎదురుగా నిలబడుట
వెల్లి = ప్రవాహం
ఐశ్వర్యం = సంపద
చక్రవర్తి = రాజు, సార్వభౌముడు
ఉత్తరోత్తర విభిన్న = తరువాత కాలంలో
విభిన్న = రకరకాల
ఒద్ధిక = వినయం
భోగము = సుఖము
అభ్యుదయం = మంగళం, శుభం
సత్సంతానము = మంచి సంతతి
అనుగ్రహం = కృప, దయ
పూర్ణాయువు = సంపూర్ణమైన ఆయుషు
వర్ధిల్లు = పెరగడం
అక్షయఫలాలు = తరగని సంపద
విన్నవించడం = తెలియజేయడం

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material గద్యభాగం 3rd Lesson ఆదర్శ గురువు నాయుడుగారు Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu ఆదర్శ గురువు నాయుడుగారు Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్న

ప్రశ్న 1.
ఆదర్శగురువుగా నాయుడు గారి వ్యక్తిత్వం, గుణగణాలు ఎలాంటివి ?
జవాబు:
కవి పరిచయం : ఈ ప్రశ్న ఆదర్శ గురువు నాయుడు గారు అనే పాఠ్యాంశం లోనిది. దీని రచయిత దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి. ఈ వ్యాసంలో వారి గురుభక్తిని, గురువు పట్ల అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని, గౌరవాన్ని ప్రకటించారు.

నాయుడుగారు గురుదేవుడు : దేవులపల్లివారు నాయుడుగారిని గురుదేవుడిగా, అధ్యాపకుడిగా, సోక్రటీసుగా భావించారు. యాభై సంవత్సరాలు తెలుగుదేశంలో నాయుడుగారంటే వొక్కరే. రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయడుగారే. ఆంధ్రయువకులను ఉత్తేజపరిచిన గుండెవారిది.

భావనాశక్తి : నాయుడిగారి ‘భావనాశక్తి’ అవధులు లేనిది. వారు చెబుతూ వారి భావనల రెక్కలను అనేక తీరాలకు విసిరేవారు. పాఠం వింటున్న శిష్యులు వారితో పాటే గంగాతీరం నుండి పారశీక సాహిత్యం అనే `మధువనంలోకి ప్రయాణించేవారు. షేక్స్పియర్, వర్డ్స్ వర్త్, కేరైల్ వంటి పాశ్చాత్యుల రచనలను పరిచయం చేస్తూ, వారి మనస్సు విహారం చేసేది.

వాక్ ప్రతిభ : వారిది అనన్య సామాన్యమైన వాక్శక్తి. ఆయన కావ్యం చదువుతూ ఉంటే, ప్రతి మాట ప్రతి శిష్యుణ్ణి ప్రత్యేకంగా పలకరించినట్టే ఉండేది. వారి వాణి గంభీరమైనది. ఆ స్వరంలో నుంచి మాటలు మెల్లగా కొండవాగులా సాగి చల్లని నిండునదిలా ప్రవహించి, ఆ గంభీరమైన స్వరం గది అంతా ”నిండిపోయేది. ఎంతో మంది మహానుభావులు ఎదురుగా నిల్చొని, నాయుడు గారి రూపంలో సాక్ష్కాత్కరించేవారు. హాస్యప్రియుడు కూడా. ఉపన్యాసంలో పరిహాసం ఆకర్షించేది.

వ్యక్తిత్వం : నాయుడుగారు కైలాసశిఖరం నుంచి దిగినట్లు కనిపించేవారు కాదు. నిజానికి ఆయన గోపురం లాంటివారు. ఆయన పాదాలు భూమిలో నిలబెట్టి, మనస్సు ఉన్నతంగా, ఉజ్వలంగా వెలుగుల వైపు ప్రయాణించేది. వారు మిక్కిలి జ్ఞానవంతులు. ఋషి వంటివారు. నాయుడుగారి గుండె ఆవుపాలు, వెన్న, శరత్ కాలపు వెన్నెలతో చేసినది. అందుకే వారిది తల్లి హృదయం.

ఆయన విద్యార్థులను దండించేవారు కాదు. పాపం అనేది దండింపదగిన నేరం కాదు, కుదుర్చుకోవలసిన రోగం అనే మాటను నమ్మిన వ్యక్తి. విద్యార్థులలో నిరాశ, నిస్పృహలను దూరం చేసి, వారిలోని ఆంతరంగిక శక్తులను మేలు కొలిపేవారు. అనురాగమూర్తి. సౌశీల్యం గలిగిన వ్యక్తి. ఆయన పాండిత్యశక్తి అనన్యసామాన్యం. అయినప్పటికీ అహంకారం ఉండదు. అహంకారం కలిగిన వారిని గౌరవించడు. అణకువ ముఖ్యమని నిరూపించాడు. ఆచార్యుడు – మిత్రుడు – మాతృమూర్తి : ఆయన శిష్యులకు హితం చేస్తాడు. సద్గుణాలను ప్రోత్సహిస్తాడు. మిత్రుడిలా ఆదరిస్తాడు. అమ్మ, నాన్నలా పిల్లలను పొదువుకుంటాడు. పాపకార్యాల నుండి శిష్యులను మరల్చేవాడు. మాతృ హృదయమూర్తి.

నిరాడంబరత : ఆయన ఎన్ని పదవులు అలంకరించినా, శిష్యులకు ఆప్త మిత్రుడిలా అనిపించేవారు. కాలేజి ప్రిన్సిపాల్, విశ్వవిద్యాలయ కులపతి, డాక్టర్, సర్, పార్టీ నాయకుడు ఇలా ఏ పదవిలో ఉన్నా, శిష్యులతో చనువుగా ఉండేవారు. శిష్యులు భక్తిగా, గౌరవంగా ఉండేవారు. ఆయన చేతి స్పర్శ, శిష్యుల శరీరాలను విద్యున్మయం చేసేది.

నాయుడుగారి వరాలు : నాయుడుగారు ఆంధ్రయువతకు రెండు వరాలు ప్రసాదించారు.

1. లక్ష్యశీలం
2. తత్వదృష్టి అలాగే వారు సంఘసంస్కరణకు పూనుకున్నారు. దీనులను ఆదుకున్నారు.

ముగింపు : అఖండవైదుష్యమూ, అమృత హృదయమూ, ఈశ్వరభక్తి, దీనజనసేవ, సంస్కరోత్సాహమూ, ఆంధ్రమహాజనులలో ఉన్నంత కాలం నాయుడుగారి దివ్యమైన జీవితం, అదృశ్యంగా, అమరజ్యోతివలె, స్వర్ణవాణి వలె తరతరాలకు ప్రబోధకంగా వెలుస్తుంది.

II. సంక్షిప్తరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారి గురించి రాయండి.
జవాబు:
దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి భావకవితా చక్రవర్తి. ఆధునిక తెలుగు కవిత్వ చరిత్రలో తనదైన రీతిని, అపూర్వభావ వైశిష్ట్యాన్ని సాధించుకున్న మహాకవి. ఆయన ఆంధ్రాషెల్లీగా ప్రసిద్ధి పొందారు. భావకవులకు ప్రతినిధి.

జన్మవిశేషాలు : కృష్ణశాస్త్రిగారు 1897 నవంబర్ 1న తూర్పు గోదావరి జిల్లా పిఠాపురం సమీపంలోని రామచంద్రంపాలెంలో జన్మించారు. సీతమ్మ, తమ్మన్న శాస్త్రి వారి తల్లిదండ్రులు.
విద్య – ఉద్యోగం : ఆయన పిఠాపురం, విజయనగరాలలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేశారు. పెద్దాపురం మిషన్ హైస్కూల్లో ఉపాధ్యాయ వృత్తిని చేపట్టారు. అయితే ఆయన బ్రహ్మసమాజం పట్ల ఆసక్తి కలిగి, తన ఉపాధ్యాయ వృత్తిని వదిలిపెట్టారు. రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు గారి ప్రోత్సాహంతో సంఘసంస్కరణ కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. వారు గొప్ప వక్త కూడా.

రచనలు :

1. కృష్ణపక్షం
2. ప్రవాసం
3. ఊర్వశి
4. పల్లకి
5. 170కి పైగా సినిమా పాటలు
6. లలిత గీతాలు
7. నాటికలు

పురస్కారాలు : ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం వారిచే కళాప్రపూర్ణ, భారత ప్రభుత్వంచే పద్మభూషణ పురస్కారాలు పొందారు. ఆయన కవిత్వంలో ఏకేశ్వరోపాసనం, సంస్కరణ ప్రియత్వం, ఆత్మాశ్రయ రీతి, ప్రకృతి పట్ల ఆరాధన కనిపిస్తాయి.

మరణం : ‘దిగిరాను దిగిరాను దివి నుండి భువికి’ అంటూ వారే రాసినట్లుగా 24.02.1980లో ఈ లోకాన్ని విడిచి, స్వర్గానికి చేరుకున్నారు.

ప్రశ్న 2.
నాయుడుగారి భావనాశక్తి ఎలా ఉండేది ?
జవాబు:
దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి వారు గురువు గారైన నాయుడు గారి గురించి చెబుతూ, ఆయన సోక్రటీసు లాంటి వారు అన్నారు. ఆయనలో కవికి ఉండే తన్మయత్వం, భావన నిండుగా ఉండేవి. శిష్యులకు, నాయుడు గారితో గొప్ప అనుబంధం ఉండేది. శిష్యుల మనస్సులను ఉర్రూతలూగించేవారు. ఆయనలోని భావనాశక్తికి హద్దులు ఉండేవికావు. వారు పాఠం చెబుతూ ఉంటే విద్యార్థులలోని ఆలోచనాశక్తి, ఊహాశక్తి రెక్కలు విప్పేది.

వారు వైదిక యోగులనాటి గంగాతీరానికి, బదరికా వనానికి తీసుకెళ్ళగలిగేవారు. పారశీక కవిత్వ సౌందర్యాన్ని చెబుతూ వారి హృదయం సేదతీరేది. ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల కవులైన షేక్ స్పియర్, వర్డ్స్వర్త్, కేరైల్ వంటి పాశ్చాత్యుల విజ్ఞాన వీధుల్లో వారి మనస్సు విహారం చేసేది. వారు పాఠాన్ని హృదయంతో చెప్తూ, విద్యార్థుల హృదయాల్లోకి ప్రయాణం చేసేవారు.

ప్రశ్న 3.
నాయుడుగారి ఆహార్యం ఎలా ఉండేది ?
జవాబు:
దేవులపల్లి, నాయుడుగారి ఆహార్యాన్ని మన కంటి ముందు నిలుపుతారు. కృష్ణశాస్త్రిగారికి గురుదేవుడు, అధ్యాపకుడు, ఆచార్యుడు, సోక్రటీసు నాయుడు నాయుడుగారు తెల్లటి దుస్తులు వేసుకొనేవారు. తెల్ల చెప్పులు ధరించేవారు’ తలమీద తెల్లటి తలపాగా (పగిడి) పెట్టుకొనేవారు. ఇక తెల్ల షల్వార్, తెల్ల షేర్వాణిలను దుస్తులుగా వేసుకొనేవారు. షల్వార్ నడుము నుండి పాదాల వరకు వేసుకునే పైజామా అన్నమాట.

ఇక షేర్వాణి మోకాళ్ళ వరకు ఉండే పొడుగు చేతుల చొక్కా, తలపాగాలో నుంచి వారి తెల్లని జుట్టు తొంగిచూసేది. తెల్లని మీసాలతో, చుట్టూ నల్లని కాటుక ఛాయ వుండే చల్లని చురుకైన కళ్ళు వారివి. వారిది మేఘ గర్జన వంటి గంభీరమైన కంఠధ్వని.

III. ఏక వాక్యరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి తల్లిదండ్రులెవరు ?
జవాబు:
సీతమ్మ, తమ్మన్న శాస్త్రి దేవులపల్లి వారి తల్లిదండ్రులు.

ప్రశ్న 2.
దేవులపల్లి ఏ చిత్రంతో గేయరచయితగా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు ?
జవాబు:
దేవులపల్లి ‘మల్లీశ్వరి’ చిత్రంతో గేయ రచయితగా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు.

ప్రశ్న 3.
నాయుడుగారు ఏ సంవత్సరంలో పుట్టారు ?
జవాబు:
నాయుడుగారు 1861వ సంవత్సరంలో పుట్టారు.

ప్రశ్న 4.
నాయుడుగారు ఆంధ్రాయువతకు ప్రసాదించిన రెండు వరాలు ఏవి ?
జవాబు:
నాయుడుగారు ఆంధ్రాయువతకు ప్రసాదించిన రెండు వరాలు

1. లక్ష్య శీలం
2. తత్వదృష్టి.

ప్రశ్న 5.
“తన విద్యార్థుల జీవితములను సంస్కరించి ఉత్తేజపరచలేని గురువు గురువు కాడు” అని అన్నదెవరు ?
జవాబు:
తన విద్యార్థుల జీవితములను సంస్కరించి ఉత్తేజపరచలేని గురువు గురువు కాదని రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ అన్నారు.

తెలుగులో అన్యదేశ్యాలు Summary in Telugu

రచయిత పరిచయం

పాఠ్యాంశం పేరు : ఆదర్శగురువు నాయుడు గారు
రచయిత : దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి
జననం : 1-11-1897
జన్మస్థలము : తూర్పుగోదావరి జిల్లా పిఠాపురం సమీపంలోని రామచంద్రపాలెం
తల్లిదండ్రులు : సీతమ్మ, తమ్మన్న శాస్త్రి
విద్యాభ్యాసం : పిఠాపురం, విజయనగరాలలో
ఉద్యోగం : పెద్దాపురం మిషన్ హైస్కూల్లో ఉపాధ్యాయవృత్తి
రచనలు : కృష్ణపక్షం, ఊర్వశి, ప్రవాసం, పల్లకి ఇవన్నీ ఖండ కావ్యాలు. అలాగే వారు నాటికలు, లలితగీతాలు, సినిమాపాటలు రాశారు. మల్లీశ్వరి సినిమా నుండి దాదాపు 170 చలన చిత్రాలకు పాటలు రాశారు.
పురస్కారాలు : కళాప్రపూర్ణ, పద్మభూషణ
ప్రత్యేకత : కృష్ణశాస్త్రి గారు భావకవిగా, ఆంధ్రషెల్లీగా ప్రసిద్ధి పొందారు. గొప్ప వక్త, రచయిత, భావకవుల ప్రతినిధిగా పేరుగాంచారు.
కవిత్వంలో కనిపించే లక్షణాలు : బ్రహ్మ సమాజ ప్రభావం వలన వారి రచనలలో ఏకేశ్వరోపాసన, సంస్కరణ ప్రియత్వం కనిపిస్తాయి.
మరణం : 24-02-1980లో శాశ్వతస్వర్గానికి చేరారు.

పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

తెలుగు సాహిత్యంలో భావ కవిత్వోద్యమానికి మార్గదర్శిగా నిలిచిన గొప్ప మేధావి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారు. ఆయన కవితా శైలి ఎందరో కవులకు స్ఫూర్తి నిచ్చింది. కృష్ణశాస్త్రిగారి ఆలోచనా విధానాన్ని ప్రభావితం చేసి, ఆయనను సరైన మార్గంలో నడిపించిన గురువు రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు గారు. తన ఎదుగుదలకు కారణమైన గురువు గారి పట్ల ఉన్న భక్తిని, కృతజ్ఞతను చాటుకుంటూ కృష్ణశాస్త్రిగారు మద్రాసు ఆకాశవాణి కేంద్రం ద్వారా ఒక ప్రసంగాన్ని చేశారు. “తెలుగు వ్యాస మండలి” అనే వ్యాస సంకలనం నుండి గ్రహించిన ఆ ప్రసంగ పాఠమే ఈ ప్రస్తుత పాఠ్యభాగం.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశం

అజ్ఞానమనే చీకటి నుంచి జ్ఞానమనే వెలుగు వైపుకు నడిపించే వాడే నిజమైన గురువు. లోకంలో ప్రసిద్ధి గాంచిన గురుశిష్యుల మధ్య ఉండే ప్రేరణాత్మక బంధాన్ని విద్యార్థులకు వివరించడమే ఈ పాఠం ఉద్దేశ్యం. ఉత్తమమైన గురువు లభించినప్పుడు శిష్యులు ఎలా గొప్పవారవుతారో, అలాగే జిజ్ఞాస కలిగిన శిష్యులు దొరికినప్పుడు ఆ గురువు ఎంతటి ఆనందాన్ని పొందుతారో ఈ పాఠం తెలియజేస్తుంది. ఒక ఆదర్శవంతమైన గురువు, శిష్యుని సర్వతోముఖాభివృద్ధికి ఏ విధంగా తోడ్పడతారో వివరించడమే ఈ పాఠ్యాంశం ముఖ్య లక్ష్యం.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

66వ పేజి :

మనః = మనస్సు
పేటి = పేటిక, పెట్టె
సంస్కరించి = బాగుచేసి
గురువు = ఆచార్యులు, ఉపాధ్యాయుడు
ఉత్తేజం = ఉత్సాహం
వికాసము = అభివృద్ధి, ప్రగతి
సరుకు = వస్తువులు, సామాను
నిరవధిక = కాలపరిమితి లేని
చైతన్యము = ఉత్సాహం, ప్రేరణ
మనస్సు = మది
మ్యూజియం = పురాతన వస్తువులు భద్రపరుచునది
మన్ననలు = మెచ్చుకోళ్ళు
స్నేహితుడు = మిత్రుడు
తండ్రి = నాన్న, పిత
ఆంధ్ర = = తెలుగు
రంగం = క్షేత్రం
నవ్య = నూతన, కొత్త
నిర్మాత = నిర్మాణం చేసేవాడు
కృషి = సేవ, కష్టం
వెలుగు = కాంతి
బలం = శక్తి
ఆప్యాయం = ప్రేమ, అనురాగం
స్మరణీయులు = గుర్తుపెట్టుకో తగినవారు
యూనివర్సిటీ = విశ్వవిద్యాలయ
వైస్ ఛాన్సలర్ = ఉపకులపతి
ముప్పాతిక = 75% (75 శాతం)
చరణం = కాళ్ళు
సన్నిధి = సమీపం, దగ్గర
ప్రముఖులు = ప్రధానమైనవారు
కులపతి = విశ్వవిద్యాలయానికి పెద్ద

68వ పేజి :

అధ్యాపకుడు = గురువు, అధ్యయనం చేయించువాడు
తన్మయత్వం = ఉద్వేగం
భావన = ఊహా
కావ్యం = రచన
శిష్యుడు = అంతేవాసి
నందనం = ఉద్యానవనం
అనిలం = గాలి
ఉర్రూత = అమితమైన ఉత్సాహం
అవధి = హద్దు
భావనాశక్తి = ఆలోచనా సామర్థ్యం
హృదయం = గుండె, ఎడద
పక్షాలు = రెక్కలు
వైదిక = వేదం తెలిసినవాడు
యోగులు = ఉపాయాలను పాటించేవారు
భాగీరథి = గంగానది
తీరం = ఒడ్డు
మధు = తేనె
వనం = అడవి
పాశ్చాత్యులు = పడమర దేశాలకు చెందిన వాళ్ళు
విహారం = వేడుకగా తిరగటం
ప్రబోధం = మేల్కొలుపుట, మేలుకోలు
వాక్ = మాట
భాషణం = మాట
షల్వార్= లాగు
పగిడి = తలపాగా
గిరజాలు = జుట్టు
కంఠం = స్వరం, గొంతు
కార్యం = పని
మునిమాపు = రాత్రికి ముందు, ప్రదోషకాలం, సంధ్యాకాలం
పాదుషా = సుల్తాను
వాణి = మాట
ఘట్టం = సందర్భం
గాథ = కథ
ప్రణయం = ప్రేమ
శీలం = గుణం, ప్రవర్తన
దృష్టి = చూపు
విశ్వం = లోకం
ఘడియ = 24 ని॥లు (రోజులో 60వ భాగం)
శిఖరం = పర్వతం
గోపురం = ఎత్తుగా కట్టిన ద్వారం
పాదాలు = కాళ్లు
ఉజ్వలం = వెలుగు, అగ్ని
సీమ = ప్రదేశం, ప్రాంతం
ఆర్జనము = సంపాదన
తపస్సు = కృషి
అర్థ శతాబ్ది = యాభై సంవత్సరాలు

69వ పేజి :

ఏకపత్ని = ఒకే భార్య
గురపత్ని = గురువు గారి సతీమణి
గోక్షీరం = ఆవుపాలు
నవనీతం = వెన్న
శరజ్యోత్స్న = శరత్ కాల వెన్నెల
నిష్కళంక = మచ్చలేని
దండధరుడు = యముడు, రాజు
చండశాసనం = కఠినమైన శిక్ష
బహిర్వివేకం = వెల్లడి చేయగల ఆలోచన
రోగం = జబ్బు
సౌహార్థం = మైత్రి, స్నేహం
ప్రథముడు = మొదటివాడు
ప్రకృతులు = మనఃస్థితి, పరిస్థితి
అమరులు = మరణం లేనివారు
అణకువ = వినయం
అహంకారం = గర్వం
పాండిత్య౦ = జ్ఞానం
పాషాణం = బండ
తపస్వి = ముని
అదృశ్యం పితృమూర్తి
అనలం = అగ్ని
పటిమ = శక్తి, నైపుణ్యం
శోధన = వెదుకులాట
హితం = మంచి చేయడం
అదృశ్యం = కనిపించకుండా పోవడం
పితృమూర్తి = తండ్రి

70వ పేజి :

మహావక్త = గొప్ప మాటకారి
దీనబాంధవుడు = దీనులకు బంధువు
యోధుడు = వీరుడు
ప్రసంగం = ఉపన్యాసం
సంకులం = వ్యాపించిన
సచివుడు = స్నేహితుడు, మంత్రి
నమ్రత = వినయం
బాంధవ్యం = బందుత్వ౦
వాత్సల్యం = ప్రేమ
సఖ్యం = స్నేహం
పూజ్యత = గౌరవం
కరం = చేయి
స్పర్శ = తాకిడి
దేహం = శరీర౦
సానువులు = ఆవాలు
మందహాసం = చిరునవ్వు
చిత్తం = మనస్సు
నైర్మల్యం = మలినం
వక్తృత్వం= మాట
శిలావిగ్రహం = రాతి ప్రతిమ
వశం = స్వాధీనం, లోకువ
చిత్తరువు = చిత్రపటం
అఖండ = గొప్ప
జీవనము = జీవితం
అమరజ్యోతి = ఆరని వెలుగు

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material గద్యభాగం 2nd Lesson తెలుగులో అన్యదేశ్యాలు Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu తెలుగులో అన్యదేశ్యాలు Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
అన్యదేశ్యాలు అంటే ఏమిటి ? తెలుగులో చేరిన మహమ్మదీయ భాషల పదాలను తెలపండి.
జవాబు:
ప్రపంచంలో మాట్లాడే అన్ని ప్రధాన భాషల్లోనూ రెండు రకాల పదాలుంటాయి.

1. దేశ్యాలు
2. అన్యదేశ్యాలు

దేశ్యాలు : ఒక భాషలో సహజంగా ఆవిర్భవించిన పదాలు దేశ్యాలు. ఉదా : కోట, పేట, గోడ (తెలుగు)
అన్యదేశ్యాలు : ఇతర భాషల నుండి రాజకీయ, వాణిజ్య ఇంకా ఇతర కారణాల వలన ఎరువు తెచ్చుకున్న పదాలన్నీ అన్య దేశ్యాలు. వీటికే ‘ప్రాంతియేతర పదాలు` అని కూడా పేరు. ఆంగ్లంలో (LOAN WORDS) అని అంటారు.

ఉదా : టమాట (పోర్చుగీసు)
పిస్తోలు (ఫ్రెంచి)

తెలుగులో చేరిన మహమ్మదీయ భాషా పదాలు :
ఆంధ్రులకు, మహమ్మదీయులకు 13వ శతాబ్దం కంటే ముందే వ్యాపార సంబంధాలు ఉన్నట్లు చారిత్రక ఆధారాల వల్ల తెలుస్తోంది. ఆ తర్వాత 13వ శతాబ్దం నుండి తెలుగు నేలపై, మహమ్మదీయ సుల్తానుల దండయాత్రలు ఆరంభమయ్యాయి. అప్పటి నుంచి రాజకీయ, మత, సాంఘిక, సాంస్కృతిక, వ్యాపార సంబంధాల వల్ల అనేక పారశీక పదాలు, తెలుగులోకి ప్రవేశించాయి.

విజయనగర రాజుల కాలంలో మహమ్మదీయ సైనికులు, హిందువులతో కలవడం వల్ల అనేక పారశీక పదాలు సైనిక వ్యవస్థలో చేరాయి. రాజ్య పరిపాలనలో ఉన్నత స్థాయి పదవులలో ఉన్నవారు పర్షియన్, అరబిక్ భాషలు కూడా నేర్చుకున్నారు.

1. రాజకీయ సంబంధ పదాలు
సుల్తాన్ – రాజు
పాదుషా – చక్రవర్తి
ఫర్మానా – రాజాజ్ఞ
కితాబు – బిరుదు
హుజూర – గౌరవనీయులు

2. సైనిక సంబంధ పదాలు
సిపాయి – సైనికుడు
బందూకు – తుపాకి
ఫౌజు – సైనిక దళం, బందోబస్తు (రక్షణ, భద్రత)
ఫిరాయించు -‘ ఒక పక్షం లేదా అభిప్రాయంలో మార్పు

3. సాంఘిక పదజాలం (వ్యవహారికం)
బజారు, దుకాణం, దుప్పటి, దవాఖానా, ఖర్చు, జిల్లా, తాలుకా, కౌలు, కలము, గసగసాలు, ధనియాలు, గుమస్తా, గస్తీ, దగాకోర్ (అబద్ధాలు చెప్పేవాడు), వజీరు (మంత్రి) మొదలైన అనేక పదాలు తెలుగులో ప్రవేశించాయి.

ఉర్దూ పదాలు :
అల్లా ఉద్దీన్ ఖిల్జీ సా.శ 1294 – 1311 మధ్య కాలంలో దక్షిణాదిపై దండయాత్ర చేశాడు. అప్పటి నుంచి ఉర్దూ తెలుగులో కలిసింది. ఉర్దూ అంటే సైనిక గుడారం అని అర్థం. సైనిక శిబిరాలలో వివిధ ప్రాంతాల సైనికులు పరస్పరం మాట్లాడుకునేందుకు ఈ భాషని ఉపయోగించారు. హిందీ వ్యాకరణాన్ని ఈ భాష అనుసరిస్తుంది.

తెలుగులో చేరిన ఉర్దూ పదాలు : కాగితం, కండువా, కౌలు (శిస్తు), కచేరి, కుర్తా, కాతా (ఖాతా), తాకీదు, ఫిర్యాదు, ఖరారు (నిర్ణయం)

ప్రశ్న 2.
తెలుగులో చేరిన యూరోపియన్ భాషల పదాలను తెలపండి.
జవాబు:
భారతదేశంలో మొట్ట మొదట ప్రవేశించి, చిట్ట చివరన మనదేశం నుంచి వెళ్ళిన ఐరోపాజాతి పోర్చుగీసువారు. మనకు 1947, ఆగస్ట్ 15 స్వాతంత్ర్యం లభించినా, 1961 వరకు గోవా, డయ్యూ, డామన్ పోర్చుగీసు వారి అధీనంలోనే ఉన్నాయి. పోర్చుగీసువారు తెలుగువారిని ‘జెంతూ’ అని పిలువగా, తెలుగువారు పోర్చుగీసువారిని, ‘బుడత కీచులు’ అని పిలిచేవారు. పోర్చుగీసులకు చెట్లు, మొక్కలు, పండ్లు అంటే ఎంతో ఇష్టం.

తెలుగులో చేరిన పోర్చుగీసు పదాలు :
క్రీస్తు గోదాము అల్మరా సబ్బు టమోట
ఇస్త్రీ గిడ్డంగి బాతు బిస్కత్తు
మేస్త్రీ తువ్వాలు బాల్చి (నీటిని నిలువ చేసే లోహపు పాత్ర)

తెలుగులో చేరిన డచ్ పదాలు : తెలుగువారు డచ్ వారిని ‘వళిందులు’ అని పిలిచేవారు. తెలుగునేల మీద విశాఖ సమీపంలోని భీమునిపట్నం రేవు వీరికి ప్రధాన నౌకా స్థావరం. డచ్ వారిది హాలెండ్ (నెదర్లాండ్) మాతృదేశం. డచ్ పదాలకు ఉదాహరణలు చూద్దాం. కళావర్, బత్తాయి, ఆసు, ఇస్పేటు (పేకాటలో ఉపయోగిస్తారు) పంపరమాస (పంపరపనస ఒక పండు)

ఫ్రెంచి పదాలు : ఫ్రాన్స్ (ఫ్రెంచ్) వారు 1664లో మనదేశంలో వ్యాపారం ప్రారంభించారు. ఆంధ్రదేశంలో మచిలీపట్నంలో వీరు వర్తక స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. తెలుగువారు ఫ్రెంచి వారిని ‘ఫరంగులు’ అని పిలిచేవారు. పాండిచ్చేరి, యానాం ప్రాంతాలు వీరికి ప్రధాన కాలనీలు. బీరువా, మేడమ్, ఫిరంగి, సోల్జారు (సైనికుడు), పిస్తోలు(తుపాకి), కమాను (తోరణం లేదా ఆర్చి) మొదలైన పదాలు తెలుగులో చేరిన ఫ్రెంచ్ పదాలు.

తెలుగులో చేరిన ఆంగ్ల పదాలు :
ఆంగ్లేయులు (బ్రిటిష్) వారు 1608వ సం॥లో వర్తకం కొరకు మనదేశంలో ప్రవేశించారు. వీరు ఈస్టిండియా కంపెనీని స్థాపించి, సుదీర్ఘకాలం దాదాపు 400 సం||రాల పాటు పాలన సాగించారు. అందువలన తెలుగుపై ఆంగ్ల భాష ప్రభావం ఎక్కువ. తెలుగులో అధిక భాగం ఆంగ్ల పదాలు చేరడాన్ని గమనించవచ్చు.
బస్ (బస్సు), కోర్టు (కోర్ట్/న్యాయస్థానం), లాయర్ (న్యాయవాది)
డ్యూటీ (పని), రేడియో (ఆకాశవాణి), కార్ (కారు)
పెన్ (పెన్ను), కాలేజ్ (కాలేజి – కళాశాల) లైటు, గవర్నమెంట్ (ఫైల్)
ఇలా చాలా ఉదాహరణలు చూపవచ్చు.

II. సంక్షిప్తరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఆదాన ప్రదానాలకు ముఖ్య కారణాలను తెలపండి.
జవాబు:
ఒక భాషలో ఏదైనా వస్తువును, భావాన్ని సూచించేందుకు అనుకూలమైన పదం లేకపోతే, దగ్గరి సంబంధం కల పదాన్ని ఇతర భాషల నుండి గ్రహిస్తారు. అందువలన భాషలో కొత్తపదాలు చేరతాయి. ఇలా కొత్త పదాలు చేరడం లేదా కొత్తపదాలను ఇవ్వడం ఆదాన, ప్రదానాలకు ప్రధానకారణం.

ఆదానం : ఒక భాష ఇతర భాషల నుంచి పదాలను స్వీకరించడం. ప్రదానం : ఒక భాష, ఇతర భాషలకు తన పదజాలాన్ని ఇవ్వడం. ఆదాన ప్రదానాలకు రెండు ముఖ్య కారణాలున్నాయి.
1. ఆవశ్యకతా పూరణం : ఒక భాష మాట్లాడే వారికి ఒక కొత్త పదం లేదా భావంతో పరిచయం ఏర్పడితే, దాన్ని సూచించే పదాన్ని గ్రహించడాన్ని ‘ఆవశ్యకతా పూరణం’ అని అంటారని చార్లెస్ హాకెట్ తెలిపారు. ఉదా : తిక్కన భారతంలో ‘త్రాసు’ అనే పదాన్ని వాడారు. త్రాసు అనే పదం తరాజు అనే పర్షియన్ పదం నుండి వచ్చింది. త్రాసు అంటే తక్కెడ అని మామూలు అర్థం.

2. ప్రతిష్ఠా పూరణం : ఒక భాషలో తగినంత పదజాలం ఉన్నప్పటికీ ఇతర భాషా ప్రయోగం గౌరవప్రదమనే భావంతో ఇతర భాషల పదాలను ఉపయోగించడాన్నే ప్రతిష్ఠా పూరణం లేదా గౌరవార్థ పదాలు అని అంటారు.
ఉదా : ఆడపిల్ల పెద్ద మనిషి అయినదని చెప్పడానికి పుష్పవతి లేదా రజస్వల అయినదని చెప్పడం. (పుష్పవతి, రజస్వల సంస్కృత పదాలు).

ప్రశ్న 2.
తెలుగులో చేరిన ఒరియా భాషా పదాలను వ్రాయండి.
జవాబు:
తెలుగులో ఒరియా పదాలు చేరడానికి ప్రధాన కారణం, ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతం, ఒరిస్సా రాష్ట్రానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. సమీప ప్రాంతాల భాషా ప్రభావం కారణంగా శ్రీకాకుళం, విజయనగరం ప్రాంతాలలో ఒరియా పదాలు, తెలుగులో ప్రవేశించాయి.

కంబారి – సేవకుడు
బేపి – కుక్క
పన్నె – దువ్వెన
పెయ్యి – దూడ
బుగత – యజమాని
కొసరు – అదనం
భోగట్టా – విషయం
గాబు – కలుపు
గూబ – చెవి దగ్గరి చెంప భాగం
మహంతు – గొప్ప, ధర్మకర్త

ప్రశ్న3.
తెలుగులో చేరిన తమిళ పదాలు తెలపండి.
జవాబు:
ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో ఆంధ్రులు – తమిళులు కలిసి ఉండేవారు. తెలుగు నేలతో మద్రాసుకి అనుబంధం ఎక్కువ. ఒకప్పుడు మద్రాసులో తెలుగువారే ఎక్కువ. ఇప్పటికీ మద్రాసు (చెన్నై)లో తెలుగువారు ఎక్కువ సంఖ్యలోనే ఉన్నారు. చిత్తూరు, నెల్లూరు జిల్లాలకు తమిళనాడు సమీపంలోనే ఉంటుంది.

తెలుగులో చేరిన తమిళ పదాలు :
వడ – సాంబారు – కరివేపాకు – ఇడ్లీ
దోసె – తంబి (తమ్ముడు) సాపాటు (భోజనం) – ఉప్మా
అరంగేట్రం (ప్రారంభం) – ఊంజల (ఉయ్యాల)
అడంగలు (భూమి వివరాలు నమోదు చేసే పుస్తకం) మొదలైన పదాలను గమనించవచ్చు.

ప్రశ్న 4.
తెలుగులో చేరిన కన్నడ పదాలు తెలపండి.
జవాబు:
తెలుగు – కన్నడ భాషలు ఒకే కుటుంబానికి చెందిన భాషలు. ఇవన్నీ ద్రావిడ భాషలలో భాగం. తెలుగు – కన్నడ సాహిత్యాలకు మంచి అవినాభావ సంబంధం ఉంది. ‘నిడదవోలు వెంకటరావు’ అనే పరిశోధకులు ఇలా అన్నారు.
తెలుగు – కన్నడ భాషలు ఒకే నదికి రెండు పాయలుగా, ఒకే కొమ్మకు రెండు పూవులుగా, ఒకే తల్లికి పుట్టిన కవలలుగా కన్పిస్తాయని అన్నారు. అలాగే అనంతపురం, కన్నడ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉంటుంది.

పదాలు :
హెచ్చు – బాడుగ (అద్దె) – సాకు – నంగనాచి
హంగు – పుంటికూర (గోంగూర) – బాలేపండు (అరటిపండు)
అప్ప (నాన్న) – గండపెండేరం – హోరాహోరి – హేమాహేమీలు మొదలైనవి.

ప్రశ్న 5.
తెలుగులో చేరిన మరాఠీ పదాలు తెలపండి.
జవాబు:
మహారాష్ట్రలో మరాఠీ భాష వాడుకభాష. ఇది తెలంగాణ ప్రాంతానికి సరిహద్దు. అందువల్ల అక్కడ కొన్ని ప్రాంతాలలో మరాఠీ భాష ప్రభావం కనిపిస్తుంది.

మరాఠీ పదాలు : దస్తూరి (చేతిరాత), ఆసరా (దన్ను), కిచిడి, వేడుక, గమ్మత్తు, విడిది, పరాకు, పీట, డేరా, లూటీ, కిరాయి మొదలైన పదాలు తెలుగులోకి వచ్చి చేరాయి.

III. ఏక వాక్యరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
తెలుగులో చేరిన మొదటి అన్యదేశ్యం ఏది ?
జవాబు:
తెలుగులో చేరిన మొదటి అన్యదేశ్యం త్రాసు. ఇది తిక్కన వాడారు. పర్షియన్ భాషా పదం ‘తరాజు’ నుండి వచ్చింది.

ప్రశ్న 2.
‘బాతు’ అనేది ఏ భాష నుంచి తెలుగు భాషలోకి చేరింది ?
జవాబు:
‘బాతు’ పోర్చుగీసు భాష నుండి తెలుగు భాషలోకి చేరింది.

ప్రశ్న 3.
ఆంధ్రదేశంలో డచావారి ప్రధాన నౌకా స్థావరమేది ?
జవాబు:
విశాఖపట్నం సమీపాన ఉన్న భీమునిపట్నం రేవు డచ్వారి ప్రధాన నౌకా స్థావరం.

ప్రశ్న 4.
తెలుగు భాషా సాహిత్యాలపై అధిక ప్రభావం చూపించిన భాష ఏది ?
జవాబు:
తెలుగు భాషా సాహిత్యాలపై ‘ఆంగ్ల భాష’ అధిక ప్రభావం చూపింది.

ప్రశ్న 5.
‘సాపాటు’ అంటే అర్థం ఏమిటి ?
జవాబు:
సాపాటు అనగా భోజనం అని అర్థం. ఇది తమిళపదం.

ప్రశ్న 6.
‘అడంగలు’ అనే పదం ఏ భాషకు చెందినది ?
జవాబు:
‘అడంగలు’ తమిళభాషకు చెందిన పదం.

ప్రశ్న 7.
దేశ్యాలు అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
ఒక భాషలో సహజంగా ఆవిర్భవించిన పదాలు దేశ్యాలు. ఉదా : కోట, గోడ, పేట మొదలైనవి.

ప్రశ్న 8.
బౌద్ధ, జైన మతాల ద్వారా ఆంధ్రదేశమంతటా విస్తరించిన భాష ఏది ?
జవాబు:
‘ప్రాకృతం’ బౌద్ధ, జైన మతాల ద్వారా ఆంధ్రదేశంలో విస్తరించిన భాష.

తెలుగులో అన్యదేశ్యాలు Summary in Telugu

రచయితల పరిచయం

ఈ పాఠ్యాంశాన్ని ఆచార్య గంటి జోగిసోమయాజులు, ఆచార్య భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి, ఆచార్య కె. వీరభద్రరావు, డాక్టర్ వి. స్వరాజ్యలక్ష్మి, డాక్టర్ వెల్చాల కొండలరావు మొదలైన వారి రచనల నుండి గ్రహించారు.

పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

మనుషులు తమ మనసులోని భావాలను ఇతరులతో పంచుకోవడానికి ఉపయోగపడే ప్రధాన సాధనం భాష. నిత్య జీవితంలో మనం వాడే పదాలన్నీ ఒకే భాషకు చెందినవి కావు. మారుతున్న కాలంతో పాటు చదువు, ఉద్యోగం, వ్యాపారం మరియు ప్రయాణాల వల్ల వివిధ ప్రాంతాల ప్రజలతో మనకు సంబంధాలు ఏర్పడతాయి. ఈ క్రమంలో ఒక భాషలోని పదాలు మరో భాషలోకి వచ్చి చేరడం సహజం.

రాజకీయ, సామాజిక, మతపరమైన కారణాల వల్ల కూడా పరభాషా పదాలు మన భాషలో కలిసిపోయి వాడుకలోకి వస్తాయి. ఇలా కొత్త పదాలను స్వీకరించడం వల్ల భాష సమృద్ధి చెందడమే కాకుండా, మానవ విజ్ఞానం పెరిగి సామాజిక, ఆర్థిక రంగాల్లో పురోగతి సాధించడానికి వీలవుతుంది. మనభాషలోని ‘అన్యదేశ్యాలు’ (ఇతర భాషా పదాలు) వెనుక ఉన్న ఇటువంటి భాషా పరిణామాన్ని పరిచయం చేయడమే ఈ పాఠ్యభాగ నేపథ్యం.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

చారిత్రక కారణాల వల్ల తెలుగుభాషపై ఇతర సంస్కృతుల ప్రభావం చాలా ఉంది. ముఖ్యంగా మహమ్మదీయుల పాలన, ఐరోపా వాసుల రాక, వ్యాపార సంబంధాలు మరియు విజయనగర రాజుల వంటి మన తెలుగు చక్రవర్తుల పాలనా కాలంలో ఇతర ప్రాంతాలతో ఏర్పడిన పరిచయాలు తెలుగుభాషలో ఎన్నో మార్పులకు దారి తీశాయి. ఈ ప్రభావం వల్ల ఇతర భాషల నుండి మన తెలుగులోకి వచ్చి చేరిన ‘అన్య దేశ్యాలు’ (పరభాషా పదాలు) గురించి విద్యార్థులకు వివరించడమే ఈ పాఠ్యాంశం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

58వ పేజి :

మానవులు = మనుషులు
వికాసము = ప్రగతి, పెరుగుదల
పరిణామం = మార్పు
క్రమం = వరుస
సమస్తం = మొత్తం
జీవకోటి = జీవుల సమూహం
ఆవిర్భావం = పుట్టుక
దేశ్యాలు = ఒక భాషలో ఉండే సహజమైన పదాలు
అన్యదేశ్యాలు = ఇతర భాషల నుండి తెచ్చుకున్న పదాలు (LOAN WORDS)
ఆదానం = భాషలో కొత్త పదాలను ఒక భాష నుంచి స్వీకరించడం (Borrowing)
ప్రదానం = ఇతర భాషలకు, ఒక భాష పదాలను ఇవ్వడం (Lending)
ప్రపంచం = లోక౦
త్రాసు = తక్కెడ
రజస్వల = ఆడపిల్ల పెద్ద మనిషి కావడం (పుష్పవతి)
ప్రాచీనదశ = పూర్వకాలం
తత్సమం = ప్రకృతులు
తద్భవాలు = వికృతులు
వ్యావహారికం = వాడుక

60వ పేజి :

దండయాత్ర = చొరబాట్లు
వాణిజ్యం = వ్యాపారం
స్వర్ణయుగం = బంగారు కాలం
ఉన్నత = గొప్ప, పెద్ద
కావ్యాలు = రచనలు
జోహారు = నమస్కారం
ఉర్దూ = సైనిక గుడారం
శిబిరం = సముహం

61వ పేజి :

అధీనం = లోబడి ఉండుట, వశం
నౌకాస్థావరం = ఓడరేవు
సమీపం = దగ్గరలో
వర్తకం = = వ్యాపారం
స్థావరం = చోటు, ప్రదేశం
అంతం = = కనిపించకుండా పోవడం, ముగిసిపోవడం

62వ పేజి :

సరిహద్దు = ఎల్ల
గణనీయం = లెక్కించదగిన
అవినాభావ = పరస్పర
పాయలు = చీలికలు, ప్రవాహం
కవలలు = అమడలు (Twins)

Reviewing AP Inter 2nd Year Telugu Study Material గద్యభాగం 1st Lesson రంగాజమ్మ Questions and Answers Summary can help students prepare confidently for exams.

AP Inter 2nd Year Telugu రంగాజమ్మ Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
కవయిత్రి రంగాజమ్మ ఘనతను వివరించండి.
జవాబు:
పరిచయం : ఈ ప్రశ్న ఆండ్ర శేషగిరిరావు గారు రచించిన ‘ఆంధ్ర విదుషీమణులు’ అనే గ్రంథం నుండి గ్రహించబడిన ‘రంగాజమ్మ’ పాఠ్యాంశంలోనిది. తంజావూరిని పరిపాలించిన విజయరాఘవ నాయకుని ఆస్థానంలో గొప్ప రచయిత్రిగా రంగాజమ్మ పేరుగాంచింది. ఆమె బహుముఖ ప్రజ్ఞావంతురాలు. అసామాన్య ప్రజ్ఞావంతురాలు : ఆమె తల్లిదండ్రులు మంగమాంబ, వెంకటాద్రి. విజయరాఘవుని ఆస్థానంలోని అనేక మంది విద్వాంసుల మధ్య వెలిగే నాయకమణిలా పసుపులేటి రంగాజమ్మ కనిపించేది. తనకు మన్నారుగుడిలో వెలసిన రాజగోపాలస్వామి వల్లనే కవిత్వం అబ్బిందని ప్రకటించింది.

ఆమెకి పోటీ వచ్చేవారు లేరు. పాండిత్యంలో సరితూగే వారే లేరు. వంద మంది గొప్ప పండితులకు ఒకేసారి సమాధానాలు ఇవ్వగలిగేది. ఆ పండితులు చుట్టూ చేరి చిత్ర విచిత్ర సమస్యలను, చమత్కార ప్రశ్నలను సంధించగా మధ్యలో కూర్చున్న రంగాజమ్మ వందమందికి వంద విధాలుగా పద్యాలు పూరించి స్వహస్తాలతో పత్రికలు రాసి ఇచ్చేది. దీనినే ‘శతలేఖినీ విద్య’ అని పిలుస్తారు.

అష్టభాషలు అసాధారణ ప్రావీణ్యం : రంగాజమ్మది విమర్శకులు కూడా మెచ్చుకునే విలక్షణ వైదుష్యం. తెలుగువారు గర్వించదగిన విదుషీమణి. ఆమె సంస్కృతం, ప్రాకృతం, పైశాచి, మగధి, శౌరసేని, చూళిక, అపభ్రంశం, ఆంధ్రం అనే 8 భాషలలో కవిత్వం చెప్పేది. పదకవిత్వాన్ని అల్లేది. రాజనీతి, జ్యోతిశ్శాస్త్రం, వ్యాకరణం, తర్కం, మీమాంస, ఆగమశాస్త్ర పరిజ్ఞానం మొదలైన విషయాలలో సంపూర్ణమైన అవగాహన ఉంది.

విజయరాఘవుని ఆస్థానంలో అంత మంది కవిసింహాల మధ్య కామధేనువు లాగా కవిత్వ క్షీరాన్ని వర్షిస్తున్న రంగాజమ్మను చూచి, గొప్ప ఆనందంతో విజయరాఘవ నాయకుడు పెండ్లాడాడు. విజయరాఘవుని మిగిలిన భార్యలతో పాటూ, పట్టమహీషి రాజగోపాలాంబిక కూడా ‘రంగాజమ్మ’ వైదుష్యాన్ని, మాటను గౌరవించేవారు.

రంగాజమ్మ – రచనలు : ఆమె రామాయణ, భాగవత, భారత సంగ్రహాలు వ్రాసింది గానీ అవి దొరకలేదు. మన్నారుదాస విలాసం, ఉషా పరిణయం, మన్నారుదాస విలాస యక్షగానం మొదలైన రచనలు చేసింది. యక్షగానాలలో మొదటిసారి ఎఱుకలసాని పాత్రని ప్రవేశపెట్టింది.

కనకాభిషేకం : కనకాభిషేకం (బంగారంతో అభిషేకం) అనేది ‘సాహిత్య ప్రపంచంలో జరిగే అత్యున్నతమైన గౌరవం. తెలుగు కవయిత్రులలో ‘మన్నారుదాస విలాసం’ రచన పూర్తయ్యాక మొదటిసారిగా విజయరాఘవ నాయకుడు, రంగాజమ్మకు కనకాభిషేకం చేశాడు.

ముగింపు : తన రచనలతో రంగాజమ్మ పండితులను, పామరులను రంజింప చేసింది. తేటతెలుగుతో పాటూ, అవసరమైన చోట సంస్కృత భాషని ఉపయోగించింది. ఆంధ్ర మహిళా లోకం యొక్క గౌరవాన్ని శాశ్వతం చేసిన కళానిధి రంగాజమ్మ.

ప్రశ్న 2.
రంగాజమ్మ రచనల గురించి వివరించండి.
జవాబు:
పరిచయం : ఈ ప్రశ్న ఆండ్ర శేషగిరిరావు గారు రచించిన ‘ఆంధ్ర విదుషీ మణులు’ అనే గ్రంథం నుండి గ్రహించబడిన ‘రంగాజమ్మ’ పాఠ్యాంశంలోనిది. తంజావూరిని పరిపాలించిన విజయరాఘవ నాయకుని ఆస్థానంలో గొప్ప రచయిత్రిగా రంగాజమ్మ పేరుగాంచింది. ఆమె బహుముఖ ప్రజ్ఞావంతురాలు. రంగాజమ్మ రచనలు : రంగాజమ్మకి అష్టభాషలలో ప్రవేశం ఉంది. ఆమె రామాయణ, భాగవత, భారత సంగ్రహాలు వ్రాసింది గానీ అవి దొరకడం లేదు.

ఆమె రచనలలో ముఖ్యమైనవి.

1. మన్నారుదాస విలాస ప్రబంధం
2. ఉషా పరిణయం
3. మన్నారుదాస విలాస యక్షగానం

1. మన్నారుదాస విలాస ప్రబంధం : ‘మన్నారుదాస విలాస ప్రబంధం’ తంజావూరు నాయక రాజుల కాలంలో వెలువడిన ఒక విశిష్టమైన సాహిత్య గ్రంథం. దీనిని రాజగురువు, శతక్రతు శ్రీనివాస తాతాచార్యుల ఆశీస్సులతో రంగాజమ్మ రచించింది. ‘మన్నారుదాస విలాసం’లో నాయకుడు, సాక్షాత్తు రంగాజమ్మ భర్త. తంజావూరు ప్రభువు విజయ రాఘవుడే. ఇది ఒక ప్రబంధం. గొప్ప వర్ణనలతో సాగుతుంది.

ఇందులో ప్రధానమైన అంశాలు :

1. విజయరాఘవునికి మన్నారుగుడిలోని రాజగోపాల స్వామిపై గల అచంచలమైన భక్తి, విశ్వాసం.
2. ఆ స్వామికి ఆయన చేసిన వివిధ కైంకర్యాలు.
3. మన్నారుస్వామి గుడిలో ప్రతియేడూ వైభవంగా జరిగే ఫాల్గుణ మాసం -తిరునాళ్ళు
4. విజయ రాఘవునికి కాంతిమతి అనే కన్యతో వివాహం కావడం.
5. అష్టభాషా (ఎనిమిది భాషలు) కౌశలం.

విజయరాఘవ నాయకుని వైభవం, శృంగార లీలలు, రాజ్య వైభవం కూడా ఉన్నాయి. విజయరాఘవ నాయకుని వ్యక్తిత్వాన్ని, కళాపోషణను ఈ కావ్యం ప్రతిబింబిస్తుంది.

2. ఉషాపరిణయం : రంగాజమ్మ తన భర్త విజయరాఘవ నాయకుని కోరిక మేరకు ఉష – అనిరుద్ధుల ప్రణయగాథను వ్రాసింది. ఉష, బాణాసురుని కుమార్తె. అనిరుద్ధుడు శ్రీకృష్ణుని మనుమడు. ఇది వారిద్దరి వివాహగాథ. ఇందులో రంగాజమ్మ చేసిన వర్ణనలు, పాత్ర చిత్రణ అద్భుతంగా సాగాయి.

ఉష చిన్నతనంలో ఆడిన ఆటలు :

1. బొమ్మల పెండ్లిళ్ళు
2. గుజ్జనగూళ్ళు
3. వెన్నెల రాత్రులలో దాగిలి మూతలు
4. బంతులాట
5. గుజగుజ తేకులు
6. వనభోజనాలు
7. జల విహారం
8. జాఱుడు పీటలు
9. చదరంగం

రంగాజమ్మ ఉదహరించిన నవ్వులు : మొలక నవ్వు, చిఱునవ్వు, పకపక నవ్వు, కలకల నవ్వు చిత్రలేఖ పాత్ర – నైపుణ్యం : ఉష చెలికత్తె అయిన చిత్రలేఖ కలలో చూసిన దృశ్యాలను తెల్లవారిన తర్వాత బొమ్మలుగా వేయగల నైపుణ్యం కలిగిన దానిగా రంగాజమ్మ వర్ణించింది. అలాగే చిత్రలేఖ, అనిరుద్ధుణ్ణి ద్వారకా పట్టణం నుండి అపహరించి తెచ్చిన ఘట్టాన్ని ఎంతో మనోహరంగా వర్ణించింది. హనుమంతుడు సంజీవని తెచ్చినట్లు, గరుత్మంతుడు అమృతం తీసుకొచ్చినట్లు, భగీరథుడు గంగని నేలమీదకి తెచ్చినట్లు, కృష్ణుడు పారిజాతాన్ని, భీముడు సౌగంధికా పుష్పాన్ని తెచ్చినట్లు, చిత్రలేఖ అనిరుద్ధుణ్ణి అపహరించి, తెచ్చిందని వర్ణించింది.

3. మన్నారుదాస విలాస యక్షగానం : మన్నారుదాస విలాస యక్షగానం రంగాజమ్మ చివరి రచన. ఇందులో కూడా నాయకుడు విజయరాఘవుడే. యక్షగానం ఒక జానపద కళారూపం. ఇందులో సంగీతం, నాట్యం, అభినయంతో కలబోసిన వీధి నాటకం యక్షగానం. రంగాజమ్మ యక్షగానాలలో పాత్రోచిత భాషను ప్రవేశపెట్టింది. విజయ రాఘవుని సంభాషణలు రసవంతంగా ఉంటాయి. సంభాషణలకు హాస్యాన్ని జోడించింది. సమాజంలోని వివిధ వర్గాల, ప్రజల మాటలను యక్షగానంలో ఉపయోగించింది. సామాన్య ప్రజలు కూడా ఆ సంభాషణలను ఆస్వాదించే వారు. ఉదాహరణకు ఇద్దరు జ్యోతిష్యుల మధ్య జరిగిన సంభాషణను చూద్దాం.

మంచనభట్టు : జోశ్యులూ ! నీవు పోచన సోమయాజులు గారింట, మొగపిల్లవాడు పుట్టునని ప్రశ్న చెప్పి యేకాక్షర ప్రయోగం చేయించుకు వస్తివట! భైరవ జోశ్యులూ : భట్టూ ! నీవు బుచ్చావధాని కొడుకు బచ్చిగాడు పదహారోయేట పల్లకీ యెుక్కునని జాతకం వ్రాస్తివే ! అతడిదిగో బిచ్చమెత్తుకు తిరుగుతున్నాడే! మంచనభట్టు : జోశ్యులూ ! నేను ఫలభాగం వ్రాసిన దిక్కున పదివేల మంది పల్లకీ పదస్తులైనారు. ఒక్కడు తప్పి ఉన్నాడు. నీకేమి తెలుసు పోరా ! ఇలా సంభాషణలు సహజంగా సాగుతాయి.

ముగింపు : రంగాజమ్మ రచనలు పండిత, పామరులను ఆకట్టుకున్నాయి. ఆంధ్రదేశానికి బయట ద్రవిడదేశంలో తెలుగు సాహిత్య కేతనం ఎగుర వేసిన ధీమణి రంగాజమ్మ.

II. సంక్లిప్తరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
రంగాజమ్మకు జరిగిన కనకాభిషేకాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
విజయరాఘవ నాయకుడి ఆస్థానంలో ప్రసిద్ధ కవయిత్రి రంగాజమ్మ. ఆమె విదుషీమణి. గొప్ప పండితురాలు. ఆమెకు జరిగిన కనకాభిషేకం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఒక అపురూపమైన ఘట్టం. అసాధారణ పాండిత్యం, కవితా చాతుర్యం కలిగిన కవయిత్రి. కనకాభిషేకం అనేది సాహిత్యలోకంలో ఒక కవికి జరిగే సర్వోన్నతమైన సత్కారం. తెలుగు కవులలో శ్రీనాథునికి, మల్లినాథ సూరికి, కొలచెలమ పెద్దభట్టుకు జరిగింది. తెలుగు కవయిత్రులలో మొదటిగా రఘునాథరాయల కొలువులోని సంస్కృత కవయిత్రి మధురవాణికి జరిగింది.

తెలుగు కవయిత్రులలో మన్నారుదాస విలాసం అనే రచన పూర్తయిన తరువాత, విజయ రాఘవ నాయకుడు రంగాజమ్మకు కనకాభిషేకం చేశాడు. ఇది తలమానికమైన గొప్ప సత్కారం. రంగాజమ్మకు సన్మానం పూర్తయ్యాక ఆ సభకు విచ్చేసిన పండితుల సమూహానికి అభిషేకం చేసిన బంగారాన్ని పంచి పెట్టేశారు. అలా గొప్ప కీర్తిగలిగిన, రంగాజమ్మకి కనకస్నానం ముగిశాక, ఆ నాణేములు అన్నీ సరస్వతీ పుత్రులైన కవి పండితులకు దక్కాయి. స్నానం చేసిన నీళ్ళు ఎంత గొప్పవైనా తిరిగి గ్రహించరు. కానీ రంగాజమ్మ ఎనిమిది భాషలలో పండితురాలు. పదకవిత్వంలో ప్రవీణురాలు. అనేక శాస్త్రాలలో నైపుణ్యం సంపాదించిన విదుషీమణి కనుక, ఆమెకు కనకస్నానం జరిగాక, పండితులు ఆ బంగారాన్ని తీసుకుని మురిసిపోయారు. రంగాజమ్మకి జరిగిన కనకాభిషేకం అపురూపం, అసామాన్యం.

ప్రశ్న 2.
మన్నారుదాస విలాస ప్రబంధం గురించి వ్రాయండి.
జవాబు:
మన్నారుదాస విలాస ప్రబంధం తంజావూరు నాయక రాజుల కాలంలో వెలువడిన ఒక విశిష్టమైన సాహిత్య గ్రంథం. దీనిని రాజగురువు, శతక్రతు శ్రీనివాస తాతాచార్యుల ఆశీస్సులతో రంగాజమ్మ రచించింది.
‘మన్నారుదాస విలాసం’లో నాయకుడు, సాక్షాత్తు రంగాజమ్మ భర్త, తంజావూరు ప్రభువు విజయ రాఘవుడే. ఇది ఒక ప్రబంధం. గొప్ప వర్ణనలతో సాగుతుంది.

ఇందులో ప్రధానమైన అంశాలు :

1. విజయరాఘవునికి మన్నారుగుడిలోని రాజగోపాల స్వామిపై గల అచంచలమైన భక్తి, విశ్వాసం.
2. ఆ స్వామికి ఆయన చేసిన వివిధ కైంకర్యాలు.
3. మన్నారుస్వామి గుడిలో ప్రతియేడూ వైభవంగా జరిగే ఫాల్గుణ మాసం తిరునాళ్ళు.
4. విజయ రాఘవునికి కాంతిమతి అనే కన్యతో వివాహం కావడం.
5. అష్టభాషా (8 భాషలు) కౌశలం.

విజయరాఘవ నాయకుని వైభవం, శృంగార లీలలు, రాజ్య వైభవం కూడా ఉన్నాయి. విజయ రాఘవనాయకుని వ్యక్తిత్వాన్ని, కళాపోషణను ఈ కావ్యం ప్రతిబింబిస్తుంది.

ప్రశ్న3.
ఉషాపరిణయం ప్రబంధం గురించి వ్రాయండి.
జవాబు:
రంగాజమ్మ తన భర్త విజయరాఘవ నాయకుని కోరిక మేరకు ఉష అనిరుద్ధుల ప్రణయగాథను వ్రాసింది. ఉష బాణాసురుని కుమార్తె. అనిరుద్ధుడు శ్రీకృష్ణుని మనుమడు. ఇది వారిద్దరి వివాహగాథ. ఇందులో రంగాజమ్మ చేసిన వర్ణనలు, పాత్ర చిత్రణ అద్భుతంగా సాగాయి.

ఉష చిన్నతనంలో ఆడిన ఆటలు :

1. బొమ్మల పెండ్లిళ్ళు
2. గుజ్జనగూళ్ళు
3. వెన్నెల రాత్రులలో దాగిలి మూతలు
4. బంతులాట
5. గుజగుజ తేకులు
6. వనభోజనాలు
7. జల విహారాలు
8. జాఱుడు పీటలు
9. చదరంగం

రంగాజమ్మ ఉదహరించిన నవ్వులు :
మొలక నవ్వు, చిఱునవ్వు, పకపక నవ్వు, కలకల నవ్వు

చిత్రలేఖ పాత్ర – నైపుణ్యం : ఉష చెలికత్తె అయిన చిత్రలేఖ కలలో చూసిన దృశ్యాలను తెల్లవారిన తర్వాత బొమ్మలుగా వేయగల నైపుణ్యం కలిగిన దానిగా రంగాజమ్మ వర్ణించింది.

అలాగే చిత్రలేఖ, అనిరుద్ధుణ్ణి ద్వారకా పట్టణం నుండి అపహరించి తెచ్చిన ఘట్టాన్ని ఎంతో మనోహరంగా వర్ణించింది. హనుమంతుడు సంజీవని తెచ్చినట్లు, గరుత్మంతుడు అమృతం తీసుకొచ్చినట్లు, భగీరథుడు గంగని నేలమీదకి తెచ్చినట్లు, కృష్ణుడు పారిజాతాన్ని, భీముడు సౌగంధికా పుష్పాన్ని తెచ్చినట్లు చిత్రలేఖ అనిరుద్ధుణ్ణి అపహరించి, తెచ్చిందని వర్ణించింది.

ప్రశ్న 4.
మన్నారుదాస విలాస యక్షగానం గురించి వ్రాయండి.
జవాబు:
మన్నారుదాస విలాస యక్షగానం రంగాజమ్మ చివరి రచన. ఇందులో కూడా నాయకుడు విజయరాఘవుడే. యక్షగానం ఒక జానపద కళారూపం. ఇందులో సంగీతం, నాట్యం, అభినయంతో కలబోసిన వీధి నాటకం యక్షగానం.

రంగాజమ్మ యక్షగానాలలో పాత్రోచిత భాషను ప్రవేశపెట్టింది. విజయ రాఘవుని సంభాషణలు రసవంతంగా ఉంటాయి. సంభాషణలకు హాస్యాన్ని జోడించింది. సమాజంలోని వివిధ వర్గాల, ప్రజల మాటలను యక్షగానంలో ఉపయోగించింది. సామాన్య ప్రజలు కూడా ఆ సంభాషణలను ఆస్వాదించే వారు. ఉదాహరణకు ఇద్దరు జ్యోతిష్యుల మధ్య జరిగిన సంభాషణను చూద్దాం. మంచనభట్టు : జోశ్యులూ ! నీవు పోచన సోమయాజులు గారింట, మొగపిల్లవాడు పుట్టునని ప్రశ్న చెప్పి యేకాక్షర ప్రయోగం చేయించుకు వస్తివట!

భైరవ జోశ్యులు : భట్టూ ! నీవు బుచ్చావధాని కొడుకు బచ్చిగాడు పదహారోయేట పల్లకీ యెక్కునని జాతకం వ్రాస్తివే ! అతడిదిగో బిచ్చమెత్తుకు తిరుగుతున్నాడే! మంచనభట్టు : జోశ్యులూ ! నేను ఫలభాగం వ్రాసిన దిక్కున పదివేల మంది పల్లకీ పదస్తులైనారు. ఒక్కడు తప్పి ఉన్నాడు. నీకేమి తెలుసు పోరా ! ఇలా సంభాషణలు సహజంగా సాగుతాయి.

ప్రశ్న 5.
ఎఱుకసాని పాత్రను రంగాజమ్మ వర్ణించిన తీరును వివరించండి.
జవాబు:
యక్షగానాలలో ఎఱుకత పాత్రను మొదటిగా రంగాజమ్మగారే ప్రవేశపెట్టారు. రంగాజమ్మ, ఎఱుకలసానిని చాలా సహజసిద్ధంగా, స్వభావోక్తిగా మన కంటి ముందు నిలిపింది. ఎఱుకలసాని ఆణిముత్యాలు పొదిగిన చెవికమ్మలు ధరించింది. పచ్చ’ కర్పూరపు శోభను మించే కస్తూరిని బొట్టుగా పెట్టుకుంది. ఆమె చేతిలో చక్కని బెత్తం ఉంది. సంపంగి మాలలు చుట్టిన ఆమె తల కొప్పు జారుతోంది.

ఆమె ఎదపైన వజ్రాల దండలు, ముత్యాల సరులు మెరుస్తున్నాయి. ఆమె నడుముకు కనకాంబరం పూలదండను ఒడ్డాణంగా కట్టింది. నెమలి పింఛాలతో తళుకులీనుతున్న చక్కని తట్ట పట్టుకుని రాజవీధిలో నడుస్తూ వెళ్తాందని రంగాజమ్మ వర్ణించింది. రంగాజమ్మ ఎఱుకలసాని పాత్రను ప్రవేశపెట్టాక అన్ని యక్షగానాలలో ఆ పాత్ర తప్పని సరయ్యింది. రంగాజమ్మ ఎఱుకలసానిని ‘శాకునికకోకిలాలప’ అని కీర్తించింది.

III. ఏక వాక్యరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
మన్నారు గుడి పుణ్యక్షేత్రానికి మరో పేరు ఏమిటి ?
జవాబు:
మన్నారు గుడి పుణ్యక్షేత్రానికి ‘దక్షిణ ద్వారక’ అనే పేరు ఉంది.

ప్రశ్న 2.
విజయరాఘవ నాయకుని సభాభవనం పేరేమిటి ?
జవాబు:
విజయరాఘవ నాయకుని సభాభవనం పేరు విజయరాఘవ విలాసం.

ప్రశ్న3.
శతలేఖనీ విద్యలో ప్రవీణురాలెవరు ?
జవాబు:
రంగాజమ్మ శతలేఖిని విద్యలో ప్రావీణ్యురాలు.

ప్రశ్న 4.
రంగాజమ్మకు కనకాభిషేకం చేసినదెవరు ?
జవాబు:
రంగాజమ్మకు విజయరాఘవ నాయకుడు కనకాభిషేకం చేశాడు.

ప్రశ్న5.
యక్షగానాలలో రంగాజమ్మ ప్రవేశపెట్టిన కొత్త పాత్ర ఏది ?
జవాబు:
రంగాజమ్మ ‘ఎఱుకలసాని’ పాత్రను కొత్తగా యక్షగానాలలో ప్రవేశపెట్టింది.

ప్రశ్న6.
రంగాజమ్మకు మరో పేరు ఏమిటి ?
జవాబు:
రంగాజమ్మకు మరో పేరు ‘రంగాజి’.

ప్రశ్న 7.
రంగాజమ్మ తొలి రచన పేరు ఏమిటి ?
జవాబు:
రంగాజమ్మ తొలి రచన మన్నారుదాస విలాస ప్రబంధం.

ప్రశ్న8.
రంగాజమ్మ తల్లిదండ్రుల పేర్లు తెలపండి.
జవాబు:
రంగాజమ్మ తల్లిదండ్రులు మంగమాంబ, వెంకటాద్రి.

రంగాజమ్మ Summary in Telugu

రచయిత పరిచయం

పాఠ్యభాగం : రంగాజమ్మ
గ్రహించబడిన గ్రంథం : ఆంధ్రవిదుషీమణులు
పాఠ్యభాగ రచయిత : ఆండ్ర శేషగిరిరావు
పుట్టిన తేది : 10-9-1903
జన్మస్థలము : పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, తణుకు తాలూకా ‘ముక్కామల’ గ్రామం.
తల్లిదండ్రులు : అచ్చమ్మ, రామయ్య
విద్యాభ్యాసం-వివరాలు: ముక్కామల గ్రామంలోను, రాజమహేంద్రవరం లోనూ చదివి, తర్వాత విశాఖలోని ఆంధ్ర విశ్వవిద్యా లయంలో బి. ఎ మొదటి జట్టు విద్యార్థిగా ఉత్తీర్ణు లయ్యారు.
సాహిత్యసేవ : 1933లో ‘ఆంధ్రభూమి’ అనే పత్రికను స్థాపించి 10 సం॥రాల పాటు నిరాఘాటంగా సాహిత్యసేవ చేశారు.
నడిపిన పత్రికలు : ఆరోగ్యసుధ, ఆంధ్రకీర్తి
పత్రికా సహసంపాదకునిగా : గృహలక్ష్మి, ప్రజామిత్ర, ఆనందవాణి అనే మరో మూడు పత్రికలకు సహసంపాదకులుగా వ్యవహరించారు.

రచనల జాబితా :

1. ఆంధ్ర రమణీమణులు
2. ఆంధ్ర రాజభక్తులు
3. ఆంధ్ర విదుషీమణులు
4. ఆంధ్ర వీరయువకులు
5. ఆంధ్ర సారస్వత వ్యాసావళి
6. ఆంధ్ర కవుల అద్భుత మహిమల కథలు
7. ఆంధ్ర బాలల వికట కవితా వినోదిని

ఆహార విజ్ఞాన రచనలు :

1. కాయకూరలు
2. దుంపకూరలు
3. ఫలజాతులు
4. ఆవుపాలు
5. ఆకుకూరలు

ప్రత్యేకతలు : ఆయన రచనలలో ఒకటైన ఆంధ్ర రాజభక్తులు బరంపురం విశ్వవిద్యాలయంలోను, ఆంధ్ర రమణీమణులు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలోను పాఠ్యగ్రంథాలుగా విద్యార్థులను అలరించాయి.

సాహితీ గుర్తింపు : శేషగిరిరావుగారి ‘తిక్కన నవ్వులు’, ‘మహారాష్ట్ర పాలకుల వాఙ్మయ సేవ’ అనే రచనలు విమర్శకులచే కొనియాడబడినాయి.

మరణం : వీరు 22-03-2001న కీర్తిశేషులయ్యారు. జీవించినంత కాలం ఆంధ్రవాఙ్మయ సేవలో తరించారు.

పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

విజయనగర సామ్రాజ్య ఉత్థాన, పతనాలు రెండూ తెలుగు సాహిత్యానికి స్వర్ణయుగాన్ని, ఆపై క్షీణదశను మిగిల్చాయి. చారిత్రక తళ్ళికోట యుద్ధానంతరం దక్షిణాది అరాజకత్వంలో చిక్కుకోగా, కళాపోషణ కరువైన ఆ క్లిష్ట సమయంలో తమిళనాడులోని తంజావూరు, మధురనాయక రాజ్యాలు తెలుగు సాహిత్యానికి వెన్నుదన్నుగా నిలిచాయి. ముఖ్యంగా తంజావూరు పాలకులు తెలుగు కవిత్వానికి పునర్వైభవం కల్పిస్తూ ఆదరణ అందించారు.

విజయరాఘవ నాయకుని పాలనాకాలంలో తంజావూరు కళావైభవం శిఖరాగ్రానికి చేరుకోగా, ఆయన కొలువులో సుప్రసిద్ధ కవయిత్రి రంగాజమ్మ తన అద్భుత ప్రతిభతో విరాజిల్లారు. అష్టభాషా కోవిదురాలైన రంగాజమ్మ బహుముఖ ప్రజ్ఞా పాటవాలను, ఆమె కవితా మాధుర్యాన్ని పరిచయం చేయడమే ఈ పాఠ్యభాగం నేపథ్యం.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

రంగాజమ్మ అసాధారణమైన పాండిత్యం, విమర్శకులు సైతం ప్రశంసించే స్థాయికి చేరుకుంది. ఆమె ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వం, అద్భుతమైన తెలివితేటలు నేటితరానికి ఎంతో స్ఫూర్తినిస్తాయి. తెలుగు వారందరూ గర్వించదగ్గ విదుషీమణి అయిన రంగాజమ్మ, ఇతర ప్రాంతాలలో (ద్రవిడదేశం) సైతం తెలుగుసాహిత్య జెండాను రెపరెపలాడించిన ధీమణి. అటువంటి గొప్ప కవయిత్రి గురించి విద్యార్థులు తెలుసుకొని, ఆమె అకుంఠిత దీక్షను ఆదర్శంగా తీసుకోవాలన్నదే ఈ పాఠ్యభాగం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

50వ పేజి :

జలాలు = నీళ్ళు
అలరారు = ప్రకాశించు
సస్యశ్యామలం = పచ్చదనం
గోత్రం = వంశాన్ని తెలిపే సంకేతం
మైలు = 8 ఫర్లాంగులు, అరక్రోసు దూరం
క్షేత్రం = తీర్ధం,పుణ్యస్థలం
జీవరేఖ = ప్రాణరేఖ
శతాబ్ది = వంద సంవత్సరాలు
వృద్ధి = పెరుగుదల
దానధర్మాలు = పుణ్యకర్మలు
వైభవము = సంపద, గొప్పతనం
పెండేరము = కాలికి వేసే ఆభరణం
ధ్వజం = జెండా, పతాకం
వైతాళికులు = మేల్కొలిపేవారు
పేరోగలం = సభ, ఆస్థానం
నిత్య౦ = రోజూ
పట్టపురాణి = రాజపత్ని, మహిషి, దేవి
అసామాన్య = అసాధారణ
ప్రజ్ఞ = తెలివితేటలు
దయ = జాలి
అబ్బడం = లభించడం
దైవం = దేవత

52వ పేజి :

పాండిత్యం = జ్ఞానం
సమకాలికులు = ఒకే కాలంలోనివారు
నిండుగా = ఎక్కువగా
స్వహస్తాలు = వారి చేతులు
పత్రికలు = లేఖలు
శతం = నూరు
‘అష్టభాషలు = ఎనిమిది భాషలు
ప్రవీణురాలు = ప్రావీణ్యం (నేర్పు) కలిగిన స్త్రీ
మీమాంస = ప్రమాణాలచే నిజం గ్రహించడం జ్ఞానకాండ
తర్కం = ఊహ, కారణం, ఒక శాస్త్రం
ఆగమశాస్త్రం = వేదాలను ఆధారం చేసుకొని జ్ఞాన నిరూపణ చేసే పద్ధతి
కౌశలం = నైపుణ్యం
కామధేనువు = గోవు, కోరిన కోర్కెలు తీర్చే ఆవు
ఆనందం = సంతోషం
విలాసం = నివాసం
పత్నులు = భార్యలు
మన్నన = పొగడ్త, మెచ్చుకోలు
చనువు = అనురాగం, అధికారం
గతి = దిక్కు, మార్గం
అలభ్యం = దొరకనివి
శతక్రతు = వంద యజ్ఞాలు చేసినవారు
సాహితీభోజుడు = సాహిత్యాన్ని పోషించేవాడు
పురాణ పారీణుడు = పురాణాలలో నేర్పరి, పురాణ జ్ఞానం ఉన్నవాడు
సంగీతవేది = సంగీతంలో విద్వాంసుడు
భారతీదేవి = సరస్వతీదేవి
కైంకర్యాలు = భగవంతునికి భక్తులు చేసే సేవ
తిరునాళ్ళు = తీర్థం, ఉత్సవాలు
కనకాభిషేకం = బంగారంతో అభిషేకం
సర్వోన్నత = మిక్కిలి గొప్పదైన
సత్కారం = సన్మానం
కొలువు = సభ
తలమానికం = శ్రేష్ఠమైనది, అలంకారం కోసం తలపై పెట్టుకొనే రత్నం
గోష్ఠి = సభ
ఘన = గొప్ప
యశస్సు = కీర్తి
కనకం = బంగారం

53వ పేజి :

ప్రబంధం = ఒక సాహిత్య ప్రక్రియ
గుజ్జనగూళ్ళు = బాలికలు ఆడుకునే ఆట
వివాహం = పెళ్లి
దాగిలిమూతలు = దాగుడుమూతలు
గుజగుజ తేకులు = కప్పగంతుల ఆట, అచ్చంగాయలు
జాఱుడు పీటలు = జలక్రీడలలో ఉపయోగించే సాధనం
జలవిహారాలు = నీటిలో ప్రయాణం
దృశ్యాలు = సన్నివేశాలు
చెలికత్తె = మిత్రురాలు, సేవకురాలు
అపహరించడం = దొంగలించడం
ఘట్టం = సన్నివేశం, సందర్భం
మనోహరం = మనస్సుకు ఆహ్లాదంగా

1. సీ. వాయుతనూజుండు వాయువేగంబున
సంజీవనిం దెచ్చు చందమునను
వినతాతనూజుండు వేడుక మీరంగ
నమృతంబుఁ దెచ్చిన యందమునను
నల్ల భగీరథుం డాత్మ నుప్పొంగుచు
నమరనదిం దెచ్చు నట్టి లీలఁ
జెలువంబు వెలయంగ శ్రీరాజమన్నారు
పారిజాతముఁదెచ్చు భావమునను

తే.గీ. సత్యవతిని భీష్ముడు దెచ్చు సరవి మెఱయఁ
గుండలము లుదంకుడు దెచ్చు కూర్మి నెరయ
నమర సౌగంధికంబుల ననిలజుండు
దెచ్చు కైవడి ననిరుద్ధు దెచ్చె వేగ.

ప్రతిపదార్థము :

వాయుతనూజుండు = వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు
వాయువేగంబున = గాలివేగంతో
సంజీవనిన్ = సంజీవని పర్వతాన్ని
తెచ్చుచందమునన్ = తీసుకువచ్చిన విధంగా
వినతా తనూజుండు = వినత కుమారుడు (గరుత్మంతుడు)
వేడుక మీరంగన్ = మిక్కిలి ఉత్సాహంతో
అమృతంబు = అమృతాన్ని
తెచ్చిన యందమునను = తెచ్చిన అందమైన రీతిలో
నల్ల (నల) = ఆ
భగీరథుడు = భగీరథుండు
ఆత్మ ఉప్పొంగుచు = ఉప్పొంగే మనస్సుతో
అమరనదిన్ = ఆకాశగంగను
తెచ్చునట్టి లీలన్ = తీసుకొచ్చినట్లు
శ్రీరాజమన్నారు = శ్రీకృష్ణుడు
పారిజాతమునన్ = పారిజాత వృక్షాన్ని
తెచ్చుభావమునను = తెచ్చిన పద్ధతిలో
భీష్ముడు = భీష్ముడు
సత్యవతిని = సత్యవతిని (విచిత్ర వీర్యుని కోసం)
తెచ్చుసరవి = తెచ్చిన పద్దతితో
ఉదంకుడు = ఉదంకుడు అనే శిష్యుడు
కుండలములు = దివ్యమైన కుండలాలను
తెచ్చు కూర్మినెరయన్ = ప్రీతిగా తెచ్చినట్లు
అనిలజుండు = భీముడు
అమర = దేవలోకానికి చెందిన
సౌగంధికంబుల = సౌగంధికా పుష్పాలను
తెచ్చుకైవడి = తెచ్చిన విధంగా
అనిరుద్ధున్ = అనిరుద్ధుడిని
తెచ్చెవేగన్ = (చిత్రలేఖ) అతివేగంగా తీసుకొని వచ్చింది.

ఈ పద్యంలో ఉష చెలికత్తె అయిన చిత్రలేఖ, ద్వారకానగరం నుండి శ్రీకృష్ణుని మనమడైన అనిరుద్ధుణ్ణి అపహరించి తెచ్చిన సందర్భాన్ని మనోహరంగా వర్ణించింది.

తాత్పర్యము : హనుమంతుడు వాయువేగంతో సంజీవని పర్వతాన్ని తెచ్చినట్లు, మిక్కిలి ఉత్సాహంతో గరుత్మంతుడు అమృతాన్ని తెచ్చినట్లు, భగీరథుడు గంగను భూమికి తెచ్చినట్లు, శ్రీకృష్ణుడు పారిజాతవృక్షాన్ని తెచ్చినట్లు, భీష్ముడు విచిత్రవీర్యుని కోసం సత్యవతిని తీసుకువచ్చినట్లు, ఉదంకుడు గురుదక్షిణగా కుండలాలు తెచ్చినట్లు, భీముడు ద్రౌపది కోసం సౌగంధిక పుష్పాలు తెచ్చినట్లు, చిత్రలేఖ అనిరుద్ధుణ్ణి వాయువేగంతో, పరాక్రమంతో, చాకచాక్యంగా తీసుకువచ్చింది.

యక్షగానం = ఒక జానపద కళారూపం, వీధి నాటకం
అభినయం = నటన
హాస్యం = నవ్వు
మచ్చుకు = ఉదాహరణగా
జ్యోతిష్యులు = భూత, భవిష్యత్తులను చెప్పేవారు
ప్రశ్న = ఒక రకమైన జ్యోతిష్యం
జాతకం = జాతకచక్రం
బిచ్చము = తిరిపెం, పిడికిలితో యాచించడం
పల్లకీ = మనుష్యులు మోసే వాహనం, అందలం

54వ పేజి :

ఫలభాగం = ప్రయోజనం
ముత్తైదువ = సుమంగళి
వక్క = పోక చెక్క (తాంబూలంలో వేసుకునేది)
గానుగపిండి = తెలగపిండి (వేరుశనగపిప్పి)
కడమవారు = మిగిలినవారు
శాకునిక = పక్షుల వేటగాడు
ఆణిముత్యాలు = రత్నాలు
పచ్చకర్పూరం = అబ్దసారము
వజ్రాల పేరులు = వజ్రాల దండలు
కస్తూరి = మృగమదం (సువాసన ద్రవ్యం)
శోభ = కాంతి
బెత్తము = కర్ర, చువ్వ, సజ్జన కోల
కొప్పు = జడ
తార్కాణం = ఉదాహరణ, దృష్టాంతం
వడ్డాణం = నడుముకి పెట్టుకునే ఆభరణం
పామరులు = సామాన్యులు (చదువు లేనివారు)
కళానిధి = కళలకు నిలయం
విద్వాంసులు = పండితులు
మాలలు = దండలు, సరులు