TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

These TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Telugu 5th Lesson Important Questions నగరగీతం

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

1. లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు (3 మార్కులు )

కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
‘నగరగీతం’ రాయడానికి గల నేపథ్యాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
ఆధునిక కాలంలో మనుష్యులందరూ నగరంలో జీవించాలని కోరుకుంటున్నారు. దీనికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. ఉన్నత విద్య, ఉత్తమ ఉద్యోగావకాశాలు, మంచి వైద్యం, వివిధ వ్యాపారాలు చేసుకొనే అవకాశం, విలాస జీవితం, నగరంలోనే లభిస్తున్నాయి. పల్లెల్లో ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గి పోవడంతో, బతుకుతెరువు కోసం ప్రజలు నగరాలకు వలసపోతున్నారు.నగరంలోని అనుకూల పరిస్థితులను ఉపయోగించుకొని, నగరంలో నివాసం ఉండాలని ప్రజలు తాపత్రయ పడుతున్నారు.

పై కారణాలతో నగరాలు జనాభాతో క్రిక్కిరిసి పోతున్నాయి. నీటి ఎద్దడి, అధిక ధరలు, కాలుష్యాలు, కొత్త అనారోగ్యాలు, రోడ్డు ప్రమాదాలు, ట్రాఫిక్ఆమ్లు, ఉగ్రవాదం, విదేశీ సంస్కృతి వంటివి, నగరపాలనా వ్యవస్థకు సవాళ్ళు విసురు తున్నాయి. దానితో నగరం సామాన్యుడికీ, మధ్య తరగతి వారికీ అందనంత దూరంగా కదిలిపోతోంది.
నగరంలో మనిషి యాంత్రిక స్థితిలోకి మారి పోతున్నాడు. తనకు తాను పరాయీకరణకు గురవు తున్నాడు.

పై నేపథ్యంలో నగరజీవితం యథార్థదృశ్యాన్ని, ఈ కవితలో రచయిత చిత్రించాడు.

ప్రశ్న 2.
నగర జీవితం నేటి పరిస్థితుల్లో ఎలా ఉంది ?
జవాబు:
నగర జీవితం ఈనాడు ఆశలపల్లకిలో విహరించే ఊరించే జీవితం. అందుకోసమే నగరాలు జనారణ్యాలతో కిక్కిరిసి పోతున్నాయి. అందమైన భవనాలు ఎన్ని ఉన్నాయో అంతకంటే అధికంగా మురికి వాడలున్నాయి. అరకొర అవకాశాలతో జీవించటం దుర్భరమైనా జీవితాలు వెళ్ళదీసే పేదల జీవితం ఒక ప్రక్క మరొక ప్రక్క విలాసాల హోరులో డబ్బును విచ్చలవిడిగా ఖర్చుచేసే కోటీశ్వరులు, ఉద్యోగాల కోసం వచ్చే నిరుద్యోగులు, బతుకు తెరువును వెళ్ళిదీసే అల్పాదాయ వర్గాల వారు, సుందరమైన భవనాలు, వ్యాపారసంస్థలు, కాలాన్ని ఎలా వృథా చేయాలో అలావృథా చేసే సోమరిపోతులు, రకరకాల వృత్తి వ్యాపకాలలో స్థిరపడ్డవారు ఇవీ నగరజీవితము యొక్క రెండు పార్శ్వాలు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 3.
నగర గీతం ఆధారంగా అలిశెట్టి ప్రభాకర్ కవితా శైలిని రాయండి.
జవాబు:
అలిశెట్టి ప్రభాకర్ వచన కవి. తన ‘నగర గీతం’ కవితలో శబ్దాలంకారాలను, అర్థాలంకారాలను ప్రయోగించాడు. ‘నగారా మోగిందా
నయాగరా దుమికిందా’ వంటి చోట్ల అంత్యాను ప్రాసను ప్రయోగించాడు.
‘చదువుల పుప్పొడి’ వంటి చోట్ల రూపకాలంకారాలను ప్రయోగించాడు.
‘నగరం మహావృక్షం మీద
ఎవరికి వారే ఏకాకి’ వంటి చోట్ల నగరంలోని సామాజిక జీవితాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణిస్తూనే ఘాటుగా విమర్శించాడు. ‘మెర్క్యురీ నవ్వులు, పాదరసం నడకలు’ అని చెప్పి నగర ప్రజలలోని కృత్రిమత్వం, కంగారును వివరించాడు. ఈ విధంగా అలిశెట్టి శైలి రమ్యంగా సాగింది.

ప్రశ్న 4.
‘తల్లి ఒడి వంటి పల్లె సీమ’ అనడంలో ఏమిటి ?
జవాబు:
తల్లి పాలలో కల్తీ ఉండదు. తల్లి ప్రేమలో కల్మషం ఉండదు. తల్లి ఆదరణలో స్వార్థం ఉండదు. తల్లి అంటే పరిపూర్ణమైన ప్రేమమూర్తి. కడుపు నిండా పెడుతుంది. కంటి నిండా నిద్ర పుచ్చుతుంది. భయపడితే లాలిస్తుంది.

పల్లెటూరు కూడా కల్తీ లేని ఆహారం ఇస్తుంది. కల్మషం లేని గాలి, నీరు ఇస్తుంది. ఆప్యాయతతో పలకరిస్తుంది. అందుకే పల్లెసీమను తల్లి ఒడితో పోల్చాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 5.
‘దారిద్ర్యం సౌభాగ్యం సమాంతర రేఖలు’ అనటంలో కవి ఉద్దేశం ఏమిటి ?
జవాబు:
దారిద్య్రం అనేది ఈనాడు సమాజంలో ఎక్కువ శాతం ఉంది. ఎంత కష్టించినా రెక్కలు ముక్కలు చేసుకొన్నా సామాన్యుని స్థాయి ఒక అడుగు ముందుకు పది అడుగులు వెనక్కి అనే విధంగా ఉంది. సంప్రదాయవాదులు దీన్ని కర్మఫలం అన్నా మనం పరిస్థితులు చూస్తే ఎదుటివారి దోపిడిని పరిశీలిస్తూ ఉంటే ఎంతోబాధనిపిస్తుంది. భాగ్య వంతులు తామేదో దేవతాపురుషులన్నట్లుగా ప్రవర్తిస్తుంటారు. సమాంతర రేఖలు ఏనాడూ కలుసుకోనట్లే దారిద్ర్యం సౌభాగ్యం కలుసుకొనే పరిస్థితి లేదనేది రచయిత అభిప్రాయం.

ప్రశ్న 6.
నగరంలోని మనుషుల ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుంది? ఎందుకు? ‘నగరగీతం’ ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
జవాబు:
నగరారణ్య హోరు – నరుడి జీవన ఘోష’ అన్నాడు కవి. అంటే నగరం ఒక అరణ్యం లాంటిది. అరణ్యం లో ప్రాణానికి భద్రత ఉండదు. క్రూర మృగాలు చంపేయవచ్చు. అలాగే నగరంలోనూ ప్రాణాలకు భద్రత లేదు. రోడ్డు ప్రమాదాలు జరగవచ్చు. అయినా నగరంలోని మనుషులెవరూ పట్టించుకోరు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

నగరంలో మనుషులు జీవించడానికి చాలా కష్ట పడతారు. ఇరుకు గదులలో, జీవిస్తారు. నగర వాసుల ప్రవర్తన అర్థం కాదు. పిల్లలు చదువుల గురించి తప్ప వేరేదీ పట్టించుకోరు. కొందరు ధనవంతులు, కొందరు పేదలు ఉంటారు. ఎవరూ ఎవరినీ పట్టించుకోరు. తెచ్చిపెట్టుకొన్న మర్యాదను ప్రదర్శిస్తారు. పేదవారు నడిచి వెడతారు. మధ్యతరగతి వారు ఆటోలలో వెడతారు. ధనవంతులు కార్లలో
వెడతారు.

2. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు (6 మార్కులు)

కింది ప్రశ్నలకు పదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
‘నగర జీవనంలో మనుషుల వెనుక ఆనందాలు, విషాదాలు ఉంటాయి’ అనే కవి మాటల్లోని సారాంశాన్ని వివరించండి. (T.S Mar. ’15.)
జవాబు:
నగరాలలో, దారిద్ర్యము, సౌభాగ్యము సమాంతర రేఖల్లా ఉంటాయి. నగరాలు వెరైటీ సమస్యల మనుష్యులతో, కోలాహలంగా ఉంటాయి. నగరాల్లో ఎంత పనిచేసినా, ఎవడికీ తీరిక ఉండదు. వారి కోరికలు నెరవేరవు. ఏవో తెచ్చి పెట్టుకొన్న నవ్వులతో, పాదరసం నడకలతో, జనం బిజీబిజీగా ఉంటారు. నగరాలలో పెద్ద హోరుగా ఉంటుంది. నగరాల్లో ప్రజలు ఇనప్పెట్టెల్లాంటి ఇళ్ళల్లో ఊపిరాడకుండా బతుకుతారు. నగరాల్లో ఒకరిని మరొకరు పట్టించు కోరు. నగరాల్లో భవంతులతో పాటు పూరిళ్ళూ ఉంటాయి. నగరాల్లో నాలుగురోడ్ల జంక్షన్లలో చావులు ఉంటాయి.

అయితే నగరాల్లో కవి చెప్పినట్లు విషాదాలే కాక, ఆనందాలూ ఉంటాయి. వినోదానికి నగరాల్లో సినిమాలు, పార్కులు ఉంటాయి. కావలసిన వస్తువులు అన్నీ నగరాల్లో ఒకేచోట దొరుకుతాయి. పిల్లల చదువులకు మంచి కాన్వెంట్లు నగరాల్లో ఉంటాయి. మంచి అందమైన రోడ్లు, ప్రయాణసాధనాలు ఉంటాయి. కార్లు, రైళ్ళు, విమానాలు ఉంటాయి. అందమైన బట్టలు, వస్తువులు ఉంటాయి.

ఈ విధంగా నగరంలో మనుషుల వెనుక ఆనందాలు, విషాదాలు కలిసి ఉంటాయి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 2.
“నగరగీతం” సారాంశాన్ని మీ సొంతమాటల్లో రాయండి.
(లేదా)
నగర జీవన విధానంపై అలిశెట్టి ప్రభాకర్ అభి ప్రాయాలను మీ సొంతమాటల్లో రాయండి. (T.S June ’17)
(లేదా)
ఈనాటి నగర జీవితాన్ని విశ్లేషించండి.
జవాబు:
నగరం అరణ్యం వంటిది. ఆ అరణ్యం హోరు, ఢంకా మోగినట్లు, నయాగరా జలపాతం దుమికి నట్లు, నాలుగురోడ్ల కూడళ్లలో వినిపిస్తూ ఉంటుంది. ఆ హోరు నగరజీవుల బతుకుల్లోంచి వచ్చిన ఉరుములా ఉంటుంది.

పల్లెలను వదలి నగరానికి వచ్చిన పేదరైతులు ఇనప్పెట్టెల్లాంటి నగరాల్లో ఊపిరి సలుపని బతుకులు బ్రతుకుతూ ఉంటారు. నగరంలో ప్రతిమనిషి, చదువవలసిన పుస్తకం లాంటివాడు, కాని ఎవరూ అతడి చరిత్ర పేజీలు తిప్పి చదవరు.

నగరాల్లో పువ్వుల్లాంటి పిల్లలు బస్సుల మీదా, రిక్షాలమీదా, పేవ్మెంట్లమీదా సందడిచేస్తూ ఉంటారు. నగరాల్లో అందమైన భవనాలతోపాటు పూరిళ్ళూ ఉంటాయి. అక్కడ దరిద్రం, సంపద, సమాంతర రేఖలుగా సాగుతాయి. అనేక సమస్యలు ఉంటాయి. నగరంలో ఎవరికీ తీరిక దొరకదు. ఎవరికీ కోరికలు తీరవు. అసహజపు నవ్వులూ, హడావిడి నడకలూ నగరంలో ఉంటాయి. కొందరు కాలినడకన పోతారు. మరికొందరు రిక్షాలపైన, డబ్బున్నవారు కార్లపైనా నగరంలో తిరుగుతారు.

నగరంలో అన్ని పక్కలకూ చూపులు సారించాలి. నగరాల రోడ్లకు, మరణం నాలుగు వైపులా ఉంటుంది. నగరమనే వృక్షంపై ప్రజలు ఒంటరిగా జీవిస్తారు. నగరం ఒక రసాయనశాల. నగరం పద్మవ్యూహం లాంటిది.

ప్రశ్న 3.
నగరాన్ని రసాయనశాలగా, పద్మవ్యూహంగా వర్ణించడంలోని నిజానిజాల గురించి రాయండి.
జవాబు:
నగరాన్ని రసాయనశాల అనీ, పద్మవ్యూహం అనీ కవి అనడంలో చాలా వరకూ నిజము ఉంది.
1) రసాయనశాల అనడంలోని నిజానిజాలు:
నగరంలో జనాభా పెరిగిపోయింది. ప్లాస్టిక్ సంచుల వాడకం పెరిగింది. వాడిపారవేసిన మందులు, ఇంజక్షన్ల సూదులు వగైరా వ్యర్థాలు నగరంలో పోగుపడి పోతున్నాయి. చెత్త పెరిగిపోతుంది. ఆ చెత్తను నగరం పక్కనున్న నదుల్లో, చెరువుల్లో పారపోస్తున్నారు. ఫ్యాక్టరీలు నగరంలో పెరిగిపోయాయి. వాటి వ్యర్థాలతో నీరు మాత్రమే కాక, నగరంలో నేల కూడా కలుషితం అవుతోంది. వాహనాలు పెరిగిపోవడంతో పర్యావరణం దెబ్బతింటోంది. ఈ అనారోగ్య సమస్యలను దృష్టిలో పెట్టుకొని, కవి నగరాన్ని ‘రసాయనశాల’ అని చెప్పాడు. ఇది నిజమే.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

2) పద్మవ్యూహం :
‘పద్మవ్యూహం’లోకి వెళ్ళడం కన్న, అందులోంచి తిరిగిరావడం కష్టం. నగరంలోకి వివిధ కారణాలపై వచ్చినవారు తిరిగి పల్లెలకు వెళ్ళలేకపోతున్నారు. నగర సౌకర్యాలకు వారు అలవాటుపడి, తరువాత గ్రామాల్లో జీవించలేక పోతున్నారు. నగరాల్లో ఉద్యోగాల కోసం వచ్చి, అవి దొరికినా, దొరకక పోయినా, నగరాలు వదలి పల్లెలకు తిరిగి వెళ్ళలేకపోతున్నారు. ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ఉద్యోగం వస్తుందనే ఆశతో, నగరంలో నానాపాట్లు పడుతూ జీవిస్తున్నారు. అందుకే నగరాన్ని, ‘పద్మవ్యూహం’ అన్నాడు. అది నిజమైన మాట అని నా అభిప్రాయం.

ప్రశ్న 4.
నగరజీవనం – పల్లెలోని జీవనం విశ్లేషించండి.
జవాబు:
నగర జీవితం :
నగరంలో ఎప్పుడూ రణగొణధ్వని ఉంటుంది. నగరంలో ధనవంతులు మంచి భవంతుల్లో నివసిస్తారు. కాని పేదవారు ఇనుప పెట్టెల్లాంటి ఇరుకు ఇళ్ళల్లో నివసిస్తూ ఉంటారు. సామాన్యులు అపార్ట్మెంట్లలో ఉంటారు. నగరంలో మనుషులు ఒంటరిగా ఎవరి బ్రతుకు వారు బ్రతుకుతారు. పక్క వారిని పట్టించుకోరు. నగరంలో పిల్లలు కాన్వెంట్లకు రిక్షాల్లో, సిటీబస్సుల్లో వెళతారు. నగరంలో దారిద్ర్యం, ఐశ్వర్యం సమాంతరంగా సాగుతాయి. నగరంలో వాహనాల కింద పడి ఎక్కువమంది చనిపోతూ ఉంటారు. కొందరు కార్లమీద తిరుగుతారు. మరికొందరు రిక్షాలపై, కొందరు కాలినడకనా తిరుగుతారు.

పల్లె జీవనం :
పల్లెలలో పాడి పంటలు ఉంటాయి. ప్రజలు కలసి మెలసి సుఖంగా జీవిస్తారు. వ్యవసాయం వీరికి ప్రధాన వృత్తి. అందరూ కడుపునిండా తింటారు. పూరిపాకల్లో సంతోషంగా జీవిస్తారు. పల్లెలకు రోడ్డు రవాణా సదుపాయాలు ఉండవు. విద్యావైద్య సదుపాయాలు ఉండవు. కూరగాయలు ఎవరికి వారే పండించుకుంటారు. ప్రజలు అన్న దమ్ముల్లా చేతివృత్తులు చేసుకుంటూ జీవిస్తారు. ప్రజలు ఐకమత్యంగా ఉండి, కష్టసుఖాల్లో పరస్పరము పాలుపంచుకుంటారు.

ప్రశ్న 5.
“నగరం మహావృక్షం మీద ఎవరికి వారే ఏకాకి.” వివరించండి.
జవాబు:
‘నగరం’ అంటే పట్టణం, ఈ పట్టణం, ఒక పెద్ద చెట్టు వంటిది. చెట్టుమీదకు అనేక రకాల పక్షులు ఎక్కడెక్కడి నుంచో వచ్చి వాలుతూ ఉంటాయి. ఆ చెట్టుమీద అవి గూళ్ళు కట్టి కాపురం చేస్తూ ఉంటాయి. ఆ చెట్టుపై పక్షులు అన్నీ కలసిమెలసి కలుపుగోలుగా బతుకుతూ ఉంటాయి.

చెట్టుమీదకు పక్షులు లాగే, నగరంలోకి కూడా, ఎందరో వ్యక్తులు ఏదో వంకన వస్తూ ఉంటారు. పొట్ట పోసుకోవడం కోసం వారు నగరాలకు వస్తూ ఉంటారు. వేర్వేరు చోట్ల పనిచేస్తూ ఉంటారు.

కానీ నగర జీవులు ఎవరికి వారు ఒంటరి గానే ఉంటారు. వీరి గురించి ప్రక్కవాళ్ళు ఎవరూ పట్టించుకోరు. చెట్టుపై నున్న పక్షులలోని ఐక్యత కూడా నగరజీవుల్లో ఉండదు.

నగరవాసులు ఒకే భవనంలో జీవిస్తున్నా, ప్రక్కవారితో మాట్లాడరు. ప్రక్కవారి కష్టసుఖాల్లో పాలుపంచుకోరు. ఎవరికి వారే ఒంటరిగా బ్రతుకుతారని కవి నిజాన్ని చెప్పాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 6.
అందరూ నగరాల్లో జీవించాలని ఎందుకు అను కుంటారు?
జవాబు:
నగరాల్లో సౌఖ్యాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. తమ పిల్లలను బాగా చదివించి వారిని ఉద్యోగస్థులుగా చేయవచ్చు. జీతభత్యాలూ, కూలీరేట్లు ఎక్కువగా దొరకుతాయి. పిల్లలకు మంచి అలవాట్లు అబ్బుతాయి. బాగా డబ్బు సంపాదించుకోవచ్చు. విలాస జీవనం జీవించవచ్చు.

నగరంలో ఉపాధి సౌకర్యాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. అన్ని వృత్తులవారికీ పనిచేసుకోడానికి అక్కడ పని దొరుకుతుంది. ముఖ్యంగా భవన కార్మికులకు చేతినిండా పని దొరుకుతుంది. చదువుకున్న వారికి ఏదో ఒక చిన్న ఉద్యోగం దొరుకుతుంది. చదువుకున్న పిల్లలు, ఉన్నత విద్య నేర్చుకొని, శిక్షణ పొంది మంచి ఉద్యోగాలు పొందవచ్చు.

పాలు, కూరగాయలు, త్రాగునీరు దొరుకుతాయి. భార్యాభర్తలు ఇద్దరూ సంపాదించ వచ్చు. హాయిగా జీవించవచ్చు. ఈ పై కారణాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని, అందరూ నగరాల్లో జీవించాలని అనుకుంటారు.

నగరంలో పిల్లలకు మంచి విద్యా సదుపాయాలు ఉంటాయి. కాబట్టి వారికి మంచి ఉద్యోగాలు లభిస్తాయి. ఆరోగ్యం పెంపొందించు కోడానికి వ్యాయామశాలలు ఉంటాయి. ప్రజలకు కావలసిన నిత్యావసర వస్తువులు చక్కగా సూపర్ బజార్లలో చౌకగా లభిస్తాయి. పళ్ళు వగైరా చౌకగా దొరకుతాయి. అనారోగ్యం వస్తే వైద్యం చేయించుకొనే వైద్యశాలలు ఉంటాయి. కాబట్టి నగర జీవనంలో ఎన్నో అనుకూలాంశాలు ఉన్నాయి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 7.
నీ నగర జీవితం ఎలా ఉందో అనుభవాలు రాయండి.
జవాబు:
ఈ రోజున నగరాల్లో జీవించటం అంటే అడుగడుగునా ప్రమాదభరితంగా ఉంటుంది.

  1. నేను ఉంటున్న అపార్ట్మెంటులో ఉన్నవారి ఆలోచనలు ఎవరిబతుకు వారిదే అన్నట్టుగా ఉంటుంది.
  2. నేను చదివే పాఠశాల ఆటపాటలకు చోటు లేని బందిఖానా.
  3. నా స్కూలు బస్సులో ప్రయాణం చేసేటపుడు ఎప్పుడు ఏ ప్రమాదం ముంచుకొస్తుందోనన్న భయం.
  4. పూలతోటలు అనేవి మానగరంలో కనబడవు. ఎక్కడి చూసినా ఇళ్ళే.
  5. వాహనాల హోరులు తప్ప, పక్షులకిలకిలా రావాలు మానగరంలో వినిపించవు.
  6. కాలుష్యం అన్ని విధాల మా ఆరోగ్యాలను దెబ్బతీస్తుంది.
  7. సెలవు రోజున ఆడుకొందామంటే అవకాశాలు ఉండవు.
  8. బయటకు వెళదామంటే ఖర్చుతో కూడుకొన్న పని. మధ్య తరగతి పిల్లవాడినయిన నాకు అది అసాధ్యం.
  9. ఇటువంటి నగరాల్లో మేము జీవిస్తున్నాం. మరి మా భవిష్యత్తు ఎలా ఉందో మరి.

PAPER – II : PART – A

1. అపరిచిత పద్యాలు (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
ఈ క్రింది పద్యమును చదివి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు వ్రాయండి.

నడవడియను మున్నీటిం
గడవం బెట్టంగ నోడకరణిం దగితా
నొడగూడు ననిన సత్యము
గడచిన గుణమింకనొండు గలదే యరయన్

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. దీనియందు ఏది వర్ణించబడినది ?
జవాబు:
దీనియందు సత్యగుణము వర్ణించబడినది.

2. నడవడి ఎటువంటిది ?
జవాబు:
నడవడి సముద్రం వంటిది.

3. ఓడవలె తగినది ఏది ?
జవాబు:
ఓడవలె తగినది సత్యము.

4. ఈ పద్యము నందు ఏ అలంకారమున్నది ?
జవాబు:
ఈ పద్యమునందు ఉపమాలంకారము ఉన్నది.

5. ఒండు గలదే అనగా ?
జవాబు:
మరొకటి కలదా అని అర్థము.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 2.
ఈ క్రింది పద్యమును చదివి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు వ్రాయండి.

అల్పుడెపుడు పల్కు నాడంబరముగాను
సజ్జనుండు పల్కు చల్లగాను
కంచు మ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగునా
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. అల్పుడెట్లు పల్కును ?
జవాబు:
అల్పుడు ఆడంబరముగా పల్కును.

2. చల్లగా పల్కునది ఎవరు ?
జవాబు:
చల్లగా పల్కునది సజ్జనుండు.

3. కంచువలె మ్రోగనిది ఏది ?
జవాబు:
కంచు వలె మ్రోగనిది కనకము.

4. ఈ పద్యములో చెప్పబడిన ముఖ్యాంశం ఏది ?
జవాబు:
ఈ పద్యమునందు అల్పుని, సజ్జనుని మాటతీరు చెప్పబడినది.

5. ఈ పద్యము ఏ శతకమునందలిది ?
జవాబు:
ఈ పద్యము వేమన శతకం లోనిది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

2. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత సురులు (5 మార్కులు )

ప్రశ్న 1.
నీకు నచ్చిన కవి గురించి మిత్రునికి లేఖ వ్రాయండి.
జవాబు:

అల్లూరు,
20.1.2018.

ప్రియమైన మిత్రునకు,

నీ మిత్రుడు వ్రాయునది. నేను కులాసాగా ఉన్నాను. వేసవి సెలవుల్లో నేను తెలుగు పద్యాలు కంఠస్థం చేశాను. అందులో ‘ప్రవరుని స్వగతం’ చదువుతుంటే నాకు చాలా ఆనందం కలిగింది. ఆకాశాన్ని అంటే కొండలు, మంచు ప్రవాహాలు, ఆడే నెమళ్ళు అంటూ హిమాలయ పర్వతాన్ని వర్ణించిన పెద్దన పద్యాలు చాలా నచ్చాయి. కళ్ళముందే హిమాలయం కనిపించేట్లు వర్ణించారు. నిష్టాపరుడైన . ప్రవరుని మనోవేదన వర్ణన బాగున్నది. ఆ పరిస్థితిలో ఎవరైనా అలాగే బాధపడతారేమో అన్నంత గొప్పగా పెద్దన వర్ణించారు. అలాంటి పద్యాలు ఇంకా చదవాలనే కోరిక నాకు కలిగింది. అందుకే పెద్దన నాకు నచ్చిన కవి.

ఇట్లు,
నీ ప్రియమిత్రుడు,
XXXXX.

చిరునామా :
ఎ. దుర్గాప్రసాద్,
10వ తరగతి – ‘బి’ సెక్షన్,
వివేకానంద సెంటినరీ హైస్కూలు,
కరీంనగర్.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 2.
పల్లెటూరి జీవితంలోని ప్రశాంత వాతావరణం గురించి మిత్రునకు లేఖ రాయండి.
జవాబు:

హైదరాబాద్,
XXXXX.

ప్రియమైన ముఖేష్కు,
నీ మిత్రుడు వ్రాయు లేఖ,

ఇక్కడ మేమంతా క్షేమం. అక్కడ మీరంతా క్షేమమని తలచెదను.

నేను, వేసవి సెలవులలో మా మామయ్యగారి ఊరు వెళ్ళాను. అది వరంగల్ జిల్లాలోని ఒక పల్లెటూరు.

ఆ ఊరు చాలా బాగుంది. పక్షుల కిలకిలలతో ఉదయం లేచేవాళ్ళం. అందరం కబుర్లు చెప్పుకొంటూ చెరువులో స్నానం చేశాం. చక్కగా ఈత కొట్టాము. ఇంటికి రాగానే మా అత్తయ్య పాలమీగడలో పంచదార కలిపి పెట్టింది. నేనెప్పుడు అలాంటిది తినలేదు. చాలా బాగుంది.

మధ్యాహ్నం భోజనాలలో కూడా చాలా పదార్థాలు చేశారు. అందరం కబుర్లు చెప్పుకొంటూ భోజనాలు చేశాం. పెద్ద, చిన్నా తేడా లేకుండా కబుర్లు చెప్పేసు కొన్నాం. నవ్వులే నవ్వులు. సాయంత్రం అంతా నవ్వులే నవ్వులు.

నేను, రెండు రోజులుండి వచ్చేద్దామనుకొన్నాను. కాని, రెండు నెలలున్నాను. అయినా రావాలనిపించలేదు. నాకా ఊరంతా స్నేహితులైపోయారు.

వచ్చే సెలవులలో నువ్వు కూడా రా ! చాలా బాగుంది.

మీ అమ్మగారికి, నాన్నగారికి నా నమస్కారాలు.

ఇట్లు,
XXXX.

చిరునామా :
సి. శరత్,
నెం. 3, 10వ తరగతి,
జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల,
నల్గొండ.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 3.
నగరం గురించి ఒక వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
నగరం

అంటే పట్నం కంటే పెద్దది. నగరంలో సుమారు 60 లక్షల నుండి కోటి వరకు జనాభా ఉంటారు. ప్రతిరోజు అవసరాల నిమిత్తం చాలామంది వచ్చి పోతుంటారు.

నగరంలోని పరిపాలనా వ్యవస్థను “గ్రేటర్ మున్సిపాలిటీ” అంటారు. నగర జనాభాకు విద్యుత్తు, మంచినీరు, విద్య, వైద్యం, జనన, మరణ ధ్రువీకరణలు మొదలైనవి ‘గ్రేటర్ మున్సిపాలిటీ’ ఏర్పాటు చేస్తుంది.

మున్సిపాలిటీ ప్రజాప్రతినిధులను ‘కౌన్సిలర్స్’ అంటారు. అధ్యక్షుడిని ‘మేయర్’ అంటారు. ప్రభుత్వ పరిపాలనాధికారిని “కమిషనర్” అంటారు.

నగరాలలో అన్ని సౌకర్యాలు ఉంటాయి. ధన వంతులకు విలాసవంతంగా గడపడానికి అవకాశం ఉంటుంది. విద్య, ఉపాధి, వైద్యం, రవాణా మొదలైన సదుపాయాలు ఉంటాయి.

కాని, కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ట్రాఫిక్ ఎక్కువ, మోసం కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది. మొత్తం మీద చాలామంది నగరాలలోని సౌకర్యాల వల్ల అక్కడ ఎక్కువ ఉండడానికే మక్కువ చూపుతారు.

ప్రశ్న 4.
పల్లెను వీడవద్దని నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:
పల్లె కన్న తల్లి – దానిని వదలద్దు
అన్నం పెట్టే అమ్మను – చల్లగ చూసే పల్లెను విడువకు
అమ్మ ఒడిలో హాయి – పల్లె ఒడిలోనే దొరకునోయి పచ్చని పల్లెలు ప్రగతికి మెట్లు
పల్లె రమ్మంటోంది – ఇక్కడే సుఖమంటోంది
పల్లెను వదలకు – తల్లిని మరువకు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 5.
నగరం గురించి ఇద్దరి వ్యక్తుల సంభాషణ రాయండి.
జవాబు:
శ్రీరాజ్  :  ఆహా ! ఈ నగరం అద్భుతంగా ఉంది.
శ్రీచరణ్  :  అంత అద్భుతమేముంది ?
శ్రీరాజ్  :  ఆ ఆసుపత్రి చూడు. సూపర్ స్పెషాలిటీ హాస్పటల్. ఏ రోగాన్నైనా చిటికెలో తగ్గిస్తారు.
శ్రీ చరణ్  :  నిజమే. ఆ షాపింగ్ మాల్ చూడు ఎంత బాగుందో ! అన్ని వస్తువులు ఒకేచోట దొరుకుతాయి.
శ్రీరాజ్  :  బస్సులు, ఆటోలు అలా వరుసగా వస్తున్నాయి.
శ్రీచరణ్  :  నిజమే. చీకటి పడ్డాక డాబా పైకెక్కి ట్రాఫిక్ చూస్తే కన్నుల పండుగలా ఉంటుంది. రోజూ దీపావళే. చీకటిలో సిటీ కాంతులు అద్భుతం.
శ్రీరాజ్  :  ఆకలి వేస్తోంది – హోటల్ చూడు.
శ్రీచరణ్  :  అదిగో ! ఎదురుగా మౌర్య గ్రూప్ ఆఫ్ హోటల్స్కు చెందిన స్టార్ హోటల్.
శ్రీ రాజ్  :  బిల్లు ఎక్కువైనా ఫుడ్ భలేగా ఉంటుంది.
శ్రీచరణ్  :  పద ………… పద ……………. ఇప్పటికే ఆలస్యమైంది.

ప్రశ్న 6.
పల్లెటూళ్ళలో ఉండే ఆనందం, గొప్పదనం గురించి ఇద్దరు నగరవాసులు మాట్లాడుకుంటున్నట్టుగా సంభాషణ రాయండి. (March-2017)
జవాబు:
(రవి, సోము హైదరాబాద్లో చదువుకుంటున్నారు. వారిద్దరు ఒకసారి పల్లెటూరికి వచ్చారు. అక్కడ వారిద్దరి మధ్య జరిగిన సంభాషణ)

రవి  :  ఆహా ! ఈ పల్లె వాతావరణం ఎంత బాగుందో !
సోము  :  ఔను ! నిజంగా మనం ఇంత ప్రశాంత వాతావరణాన్ని మన నగరంలో చూడలేదు.
రవి  :  మన నగరంలో ఎక్కడా పచ్చని చెట్లు కనిపించవు.
సోము  :  నిజమే ! పచ్చని పంటపొలాలు కూడా లేవు.
రవి  :  ఇక్కడ ప్రజల అప్యాయతలు మధురంగా ఉంటాయి.
సోము  :  ప్రజల మధ్య ఐక్యత పల్లెల్లో బాగా కనిపిస్తుంది.
రవి  :  పల్లెలో ఒకరి కష్టాల్లో, సుఖాల్లో పరస్పరం పాలుపంచుకుంటారు.
సోము  :  మన నగరాల్లో అలాంటి వాతావరణం కనిపించదు. ఎవరికివారే సొంతంగా జీవిస్తారు
రవి  :  ఇప్పటికైనా పట్టణాల్లో చెట్లు బాగా నాటాలి.
సోము  :  అంతేగాదు ప్రజల మధ్య కూడా ఆనందం వెలివెయాలి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 7.
నగరాభివృద్ధి గురించి జరిగిన సమావేశం యొక్క నివేదికను తయారుచేయండి.
జవాబు:
నివేదిక

నగరాభివృద్ధి కమిటీ సమావేశం ది. 12.5.2018న టౌన్ హాల్లో జరిగింది.

జ్యోతి ప్రజ్వలనతో కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది. మేయర్ వెంకటరత్నం గారు సభకు అధ్యక్షత వహించారు. నగరంలోని చాంబర్ ఆఫ్ కామర్సు అధ్యక్షులు కనకంగారు, మేధావుల ఫోరం అధ్యక్షులు మేధ్యూగారు, వాకర్స్ క్లబ్ కార్యదర్శి సూర్యారావుగారు, కౌన్సిలర్లు సమావేశంలో పాల్గొని తమ తమ అభి ప్రాయాలు చెప్పారు.

ఆసుపత్రిని 2 కోట్ల రూపాయిలతో ఆధునీకరించాలని తీర్మానించారు. మురుగునీటి పారుదలకు 60 లక్షల రూపాయిలు కేటాయించారు. పాఠశాలలు, మంచి నీటి సదుపాయం, పార్కుల అభివృద్ధికి 4 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చు చేయాలని తీర్మానించారు. మొత్తం మీద 8 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చుతో నగరం అభివృద్ధి చేయాలని తీర్మానించారు.

వందేమాతరంతో ఉ॥ 10 గం॥కు ప్రారంభమైన సభ సాయంత్రం 5 గంటలకు జనగణమనతో ముగిసింది.

ప్రశ్న 8.
నగరగీతం కవితకు మరో పార్శ్వంగా నగర జీవనంలోని అనుకూల అంశాలపై ఒక వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
నగర జీవనంలోని అనుకూల అంశాలు :
1. ఉద్యోగ ఉపాధి అవకాశాలు :
చేతివృత్తులు కను మరుగయ్యాయి. వ్యవసాయం లాభసాటిగా లేదు. ఉపాధిలేక పల్లెలు కునారిల్లుతున్నాయి. ఉపాధి కేంద్రాలుగా నగరాలు భాసిల్లుతున్నాయి. చదువు కున్న యువకులు ఉద్యోగాలకై నగరాలను ఆశ్రయిస్తున్నారు.

2.వ్యాపార కేంద్రాలు :
పెరుగుతున్న జనాభాకు అను గుణంగా సౌకర్యాలు కల్పించవలసిన బాధ్యత నగరాలపై ఉంది. అందుకే నగరాలు ఎంతోమంది చిరువ్యాపారులకు ఉపాధిని కల్పిస్తున్నాయి.

3. విద్యా సౌకర్యాలు :
నేటి పోటీ ప్రపంచంలో తమ పిల్లలను ముందు వరుసలో నిలబెట్టడానికి తల్లిదండ్రులు తపనపడుతున్నారు. అందుకు అనువైన కార్పొరేట్ విద్యాసంస్థలు నగరాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.

4. వైద్య సౌకర్యం :
రకరకాల రోగాలు భయ పెడుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితులలో మెరుగైన వైద్య వి సౌకర్యం తప్పనిసరి. కార్పొరేట్ వైద్యం నగరాలలోనే అందుబాటులో వుంది.

5. ఆధునిక జీవన శైలి :
మారుతున్న కాలంతోపాటు మనిషి అభిరుచులు మారుతున్నాయి. అందుకే విలాసాలకు, వినోదాలకు, ఆధునిక జీవన శైలికి కేంద్రాలైన నగరాల వైపు మనిషి చూస్తున్నాడు.

6. బతకడానికి అనువైన పరిస్థితులు :
పేద, మధ్యతరగతి, ధనిక వర్గ ప్రజలు వారివారి స్థాయిలో బతకడానికి అనువైన పరిస్థితులు పట్టణాల్లో ఉన్నాయి. అందుకే పట్టణాలకు వలసలు పెరిగి పోతున్నాయి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 9.
మీకు నచ్చిన పుస్తకాన్ని గూర్చి సోదరునికి లేఖ వ్రాయండి.
జవాబు:

మెదక్,
10.6.2018.

ప్రియమైన సోదరుడు సాంబశివరావుకు,

నేను బాగానే చదువుతున్నాను. ఈ మధ్య నాన్నగారు బారిష్టరు పార్వతీశం అనే పుస్తకాన్ని ఎగ్జిబిషన్లో కొని తెచ్చారు. నేను దాన్ని చదివాను. పార్వతీశంలోని పల్లెటూరితనమూ, పుట్టినరోజుకు అతని మిత్రులు చేసిన హంగామా భలే బాగున్నాయి. పార్వతీశం ఆవకాయజాడీ, గొడుగు, ట్రంకుపెట్టెలతో విదేశీ ప్రయాణానికి వెళ్ళడం చదివి కడుపుబ్బ నవ్వుకున్నాను. తివాచీ తొక్కకూడదని అనుకొని ప్రక్కగా నడిచి పడటము చదువుతుంటే ఇలాంటివారు ఆ కాలంలో నిజంగా ఉన్నారా అనిపించింది. మొత్తంమీద మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రిగారి ఈ నవల చదివేవారిని ఆకర్షిస్తుందనడం సత్యము. నీవు కూడా సెలవుల్లో గ్రంథాలయానికి వెళ్ళి ఈ పుస్తకం తప్పక చదవగలవు.

ఇట్లు,
నీ అన్నయ్య,
X X X X X

చిరునామా :
ఐ. సాంబశివరావు,
10వ తరగతి,
రామకృష్ణ ఉన్నత పాఠశాల,
నిజామాబాద్.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 10.
‘మీకు తెలిసిన ప్రసిద్ధమైన నగర విశేషాలను’ వర్ణిస్తూ కవిత రాయండి.
జవాబు:
నగర జీవితం నగరవాసులకొక వరం !
సకల సదుపాయాల సమాహారం
వినోదాల విన్యాసాల కళాతోరణం.
విశిష్ట వినూత్న భవన నిర్మాణ సమాహారం

విశాల రహదారుల కళాతోరణం
విద్యా వైజ్ఞాన కేంద్రాల నిలయస్థానం
సాహిత్య సమావేశాల మణిహారం
మాన్యనాయకగణా నివాస మందిరం

నివసించాలి ప్రజలందరిక్కడ
సిరిసంపదలతో తులతూగాలిక్కడ
పర్యావరణాన్ని రక్షించి కాపాడాలిక్కడ
అప్పుడే అవుతుంది సుఖమయం నగర జీవనం.

అదనపు వ్యాకరణాంశాలు

PAPER – I : PART – B

1. పర్యాయపదాలు

ఉదయం = తెల్లవారు, ప్రాతఃకాలము, తెలవారు
పువ్వు = పుష్పం, కుసుమం, సుమం
వృక్షం = చెట్టు, తరువు, భూరుహం
తల్లి = జనని, మాత, అంబ
పల్లె = పాలెము, వాడ, గూడెము
మరణం = చావు, మృత్యువు, నిర్యాణం
మనుష్యుడు = నరుడు, మానవుడు, మర్త్యుడు
రైతు = కర్షకుడు, కృషీవలుడు, వ్యవసాయదారుడు
దారిద్య్రం = దైన్యము, దౌర్గత్యము, పేదరికం
పుప్పొడి = పుష్పపరాగం, సుమనోరజం, కుసుమపరాగం
అరణ్యం = విపినం, కాననం, అడవి
పద్మం = తామర, నళినం, పుండరీకం

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

2. నానార్థాలు

అర్థం = సంపద, శబ్దార్థం, ప్రయోజనం
ఘోష = ఉరుము, ఆవుల మంద, కంచు
తల్లి = అమ్మ, జగదంబ
నరుడు = మనుష్యుడు, అర్జునుడు, ఒక ఋషి
ఉదయము = పుట్టుక, తూర్పుకొండ, ప్రాతః కాలము, ఉన్నతి
కాలు = మండుట, పాదము, పాతిక
సీమ = ఎల్ల, వరిమడి, దిగంతము, ఒడ్డు, విదేశము

3. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రకృతి – వికృతి
అరణ్యం – అటవి
పట్టణం – పట్టము
పుష్పం – పూవు
మనిషి – మనిసి

4. వ్యుత్పత్త్యర్థాలు

నగరము = కొండలవలెనుండు పెద్దపెద్ద భవనములు కలది (పట్టణం)
సౌజన్యం = మంచితనముతో కూడినది (ఒక స్వభావం)
మానవుడు = మనువు నుండి పుట్టినవాడు (నరుడు)

PAPER – II : PART-B

1. సంధులు

1. సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రం : అ, ఇ, ఉ, ఋలకు సవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనప్పుడు వాని దీర్ఘము ఏకాదేశమగును.
ఉదా :
నగరారణ్యం – నగర + అరణ్యం
సమాంతర రేఖలు – సమ + అంతర రేఖలు
చైత్రారంభం – చైత్ర + ఆరంభం

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

2. ఉత్వ సంధి
సూత్రం : ఏమ్యాదులలోని, క్రియాపదాలలోని ఇత్తునకు సంధి వైకల్పికముగానగు.
ఉదా :
ఏమది – ఏమి + అది
తిరగేసేదెవరో – తిరగేసేది + ఎవరో
ఊపిరాడని – ఊపిరి + ఆడని
పూరిల్లు – పూరి + ఇల్లు

2. సమాసాలు

సమాస పదము – విగ్రహవాక్యము – సమాసము పేరు

మహావృక్షం – గొప్పదైన వృక్షం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
పఠనీయ గ్రంథం – పఠనీయమైన గ్రంథం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
మహానగరం – గొప్పదైన నగరం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
పూరిళ్ళు – పూరివైన ఇళ్ళు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
పేదరైతులు – పేదవారైన రైతులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
సమాంతర రేఖలు – సమాంతరమైన రేఖలు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
మనచూపులు – మనయొక్క చూపులు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
జీవనఘోష – జీవనము యొక్క ఘోష – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
పుప్పొడి – పూల యొక్క పొడి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
రోడ్ల కూడలి – రోడ్ల యొక్క కూడలి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ప్రతిమనిషి – మనిషి మనిషి – అవ్యయీభావ సమాసము
నాలుగురోడ్లు – నాలుగు సంఖ్యగల రోడ్లు – ద్విగు సమాసము
మూడుకాళ్ళు – మూడు సంఖ్యగల కాళ్ళు – ద్విగు సమాసము
నాలుగుకాళ్ళు – నాలుగు సంఖ్యగల కాళ్ళు – ద్విగు సమాసము
నాలుగువైపుల – నాలుగు సంఖ్యగల వైపులు – ద్విగు సమాసము
నగరారణ్యం – నగరం అనే అరణ్యం – రూపక సమాసం
మెర్క్యురీ నవ్వులు – మెర్క్యురీ వంటి నవ్వులు – ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం
పాదరసం నడకలు – పాదరసం వంటి నడకలు – ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం
పూరిల్లు – పూరితో ఇల్లు – తృతీయా తత్పురుషము
ఇనప్పెట్టె – ఇనుముతో పెట్టె – తృతీయా తత్పురుషము

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

3. అలంకారాలు

ప్రశ్న 1.
‘నగారామోగిందా నయాగరా దుమికిందా’
జవాబు:
అంత్యానుప్రాసాలంకారం.

ప్రశ్న 2.
కమలాక్షు నర్చించు కరములు కరములు.
జవాబు:
లాటానుప్రాసాలంకారం.

ప్రశ్న 3.
ఓరాజా ! నీయశశ్చంద్రికలు దిగంతాలకు వ్యాపించాయి.
జవాబు:
రూపకాలంకారం

4. కర్తరి వాక్యాన్ని కర్మణి వాక్యంగా మార్చుట

‘కర్త’ ఆధారంగా రూపొందిన వాక్యాలు కర్తరి వాక్యాలని, ‘కర్మ’ ప్రధానంగా రూపొందించిన వాక్యాలను కర్మణి వాక్యాలని అంటారు.

ఉదా : రామకృష్ణారావు ఆమోదముద్ర వేశారు. (కర్తరి వాక్యం)
రామకృష్ణారావుచే ఆమోదముద్ర వేయబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

వివరణ : (ఆమోదముద్రవేయడం – కర్తకు సంబంధించిన క్రియ ఆమోదముద్ర వేయబడటం – కర్మకు సంబంధించిన క్రియ.)

1. దున్నేవానికి భూమినిచ్చే హక్కు తయారయ్యింది. (కర్తరి వాక్యం)
దున్నేవానికి భూమినిచ్చే హక్కు తయారుచేయ బడింది. (కర్మణి వాక్యం)

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

2. బూర్గులవారు మంచినిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. (కర్తరి వాక్యం)
బూర్గుల వారిచే మంచి నిర్ణయాలు తీసుకొన బడ్డాయి. (కర్మణి వాక్యం)

3. వారి న్యాయవాద పటిమ ఇతరులను అబ్బుర పరచింది. (కర్తరి వాక్యం)
వారి న్యాయవాద పటిమ ఇతరులచే అబ్బుర పరచబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

4. రేఖామాత్రంగా నా భావాలు ఇక్కడ పొందుపరచ బడ్డాయి. (కర్తరి వాక్యం)
రేఖామాత్రంగా నా భావాలు ఇక్కడ పొందు పరిచాను. (కర్మణి వాక్యం)

5. ప్రత్యక్ష కథనం – పరోక్ష కథనం

ప్రత్యక్ష కథనం :
ఇతరులు చెప్పిన దానిని లేక తాను చెప్పిన దానిని ఉన్నది ఉన్నట్టుగా అనుసరించి చెప్పడం. దీనిలో ఇన్వర్టెడ్ కామాస్ ఉంటాయి.
ఉదా :
‘దీన్ని నరికివేయండి’ అని తేలికగ అంటున్నారు.

పరోక్ష కథనం :
అనుకరించిన దానిలోని విషయాన్ని లేక అభిప్రాయాన్ని మాత్రమే అనుకరించడం. దీనిలో ఇన్వర్టెడ్ కామాస్ ఉండవు.

ప్రత్యక్ష కథనం = పరోక్ష కథనం
నేను – నా – నాకు = తాను – తన – తనకు
మేము – మాకు = తాము – తమకు
నీవు – నీకు – నీది = అతడు / ఆమె – అతడికి / ఆమెకు – అతనిది / ఆమెది
మీ – మీకు = వారి వారికి
ఇది – ఇవి – ఇక్కడ = అది అవి – అక్కడ అని మార్పు చెందుతాయి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

1. ప్రత్యక్ష కథనం : ‘నేను నేటి సినిమాలను చూడలేక పోతున్నాను’ అని అమ్మతో అన్నాను.
పరోక్ష కథనం : తాను నేటి సినిమాలను చూడలేక పోతున్నానని అమ్మతో అన్నాడు.

2. ప్రత్యక్ష కథనం : నీకివ్వాల్సింది ఏమీ లేదు అని నాతో అతడన్నాడు.
పరోక్ష కథనం : అతనికివ్వాల్సింది ఏమీలేదని నాతో అన్నాడు.

3. ప్రత్యక్ష కథనం : సుందరకాండ చదవమని నాకు ఉపాధ్యాయుడు చెప్పాడు.
పరోక్ష కథనం : ‘సుందరకాండ చదువుము’ అని నాకు ఉపాధ్యాయుడు చెప్పాడు.

4. ప్రత్యక్ష కథనం : వాళ్ళమ్మ చెప్పింది “భానుప్రకాశ్ ఊరికి వెళ్ళాడు” అని.
పరోక్ష కథనం : వాళ్ళమ్మ చెప్పింది భానుప్రకాశ్ ఊరికెళ్ళాడని.

5. ప్రత్యక్ష కథనం : “ప్రజ్ఞ పద్యాలు బాగా పాడింది” అని అందరనుకుంటున్నారు.
పరోక్ష కథనం : ప్రజ్ఞ పద్యాలు బాగా పాడిందని అందరనుకుంటున్నారు.

6. సామాన్య వాక్యాలను సంక్లిష్ట వాక్యాలుగా మార్చుట

వాక్యాల మార్పిడిలో గుర్తుంచుకోదగిన అంశాలు :
సామాన్య వాక్యం : సమాపక క్రియ కల్గి కర్త, కర్మలు గల వాక్యం సామాన్య వాక్యం.
ఉదా :
రాముడు సీతను పెండ్లాడెను.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

సంక్లిష్ట వాక్యం : ఒక సమాపక క్రియ; ఒకటి గాని, అంత కంటే ఎక్కువగాని అసమాపక క్రియలు గల వాక్యం సంక్లిష్ట వాక్యం. సమాపక క్రియగలది ప్రధాన వాక్యంగా, అసమాపక క్రియగలది ఉపవాక్యంగా ఉంటుంది. అసమాపక క్రియ భూతకాలాన్ని సూచిస్తుంది.

ఉదాహరణలు :

I. క్రింది సామాన్య వాక్యాలను సంక్లిష్ట వాక్యంగా మార్చండి.

ప్రశ్న 1.
నేను గుంటూరు వచ్చాను. శారదానికేతనంలో చేరాను.
జవాబు:
నేను గుంటూరు వచ్చి శారదానికేతనంలో చేరాను.

ప్రశ్న 2.
రవి బాగా చదివాడు. రవి పరీక్ష వ్రాశాడు.
జవాబు:
రవి బాగా చదివి పరీక్ష వ్రాసాడు.

ప్రశ్న 3.
గోపాల్ బాగా చదువుతాడు. గోపాల్ తొమ్మిదింటికే నిద్రపోతాడు.
జవాబు:
గోపాల్ బాగా చదివి తొమ్మిదింటికే నిద్రపోతాడ

ప్రశ్న 4.
గీత బాగా నృత్యం నేర్చుకొంది. గీత బాగా నృత్యం చేసింది.
జవాబు:
గీత బాగా నృత్యం నేర్చుకొని, చేసింది.

ప్రశ్న 5.
మంచి రచనలను వ్రాయండి. మంచి మెప్పు పొందండి.
జవాబు:
మంచి రచనలను వ్రాసి మెప్పు పొందండి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 5th Lesson నగరగీతం

ప్రశ్న 6.
నా మల్లెలు ఎంతోమంది యువతులు ధరించారు. ఆనందించారు.
జవాబు:
నా మల్లెలు ఎంతోమంది యువతులు ధరించి ఆనందించారు.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

These TS 10th Class Physical Science Chapter Wise Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

1 Mark Questions

Question 1.
Define element’ according to Boyle.
Answer:
Robert Boyle defined an element as any substance that cannot be decomposed into a further simple substance by a physical or chemical change.

Question 2.
State law of triads.
Answer:
Dobereiner stated that when elements with similar properties are taken three at a time and arranged in the ascending order of their atomic weights the atomic weight of the middle element Is the average of the atomic weights of the first and third elements.

Question 3.
What are the limitations of Doberelner’s law of trade?
Answer:

  1. All the known elements then could not be arranged in the form of triads.
  2. The law failed for very low mass or for very high mass elements.
  3. As the techniques improved for measuring atomic masses accurately, the law was unable to remain strictly valid.

Question 4.
State the law of octaves.
Answer:
The law of octaves states that when elements are arranged In the ascending order of their atomic weights, they fall Into a pattern in which their properties repeat at regular Intervals. Every 8th element starting from a given element resembles In Its properties to that of the starting element. This is similar to octve notes In musical scale.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 5.
What are the limitations for Newlands’ law of octaves?
Answer:

  1. There are instances of two elements fitted into the same slot. Eg: Co and Ni.
  2. Certain elements totally are dissimilar n their properties, were fitted into the same group.
  3. The law was not valid for elements that had atomic masses higher than that of Calcium.
  4. It was restricted to 56 elements and did not leave any room for new elements.

Question 6.
What is Doberelner triad ? Give two examples to It.
Answer:
A group of three elements In which atomic weight of middle element is average of first and third element is called Dobereiner triad.
Eg:
1) Li,Na,K
2) Cl,Br,I

Question 7.
What is Mendeleeffs periodic law?
Answer:
Mendeleeffs periodic law: The physical and chemical properties of the elements are the periodic functions of their atomic weights.

Question 8.
What is valency?
Answer:
The combining power of elements with respect to hydrogen, oxygen or indirectly any other element through hydrogen and oxygen is called valency.

Question 9.
What is modern periodic law?
Answer:
Modern periodic law: The properties of elements are periodic functions of their atomic numbers.

Question 10.
What is the name given to 1(A) group elements?
Answer:
Alkali metal family, because aliqulli plant ashes. Na; K etc., were obtained from plant ash.

Question 11.
What are halogens?
Answer:
Fluorine, Chlorine, Bromine, Iodine, and Astatine of VII A group elements are called halogens, which are obtained from sea salt.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 12.
What are noble gases?
Answer:
The elements of group VIII A(18) are chemically least reactive. So they are called as noble gases. Their group electronic configuration ns2np6 (except) for helium it is Is2.

Question 13.
What are Lanthanides?
Answer:
Elements acquiring same properties are called lanthanides i.e., 4f elements. They are from 58Ce(Cenum) to 71Lu(Lutetium).

Question 14.
What are Actinides?
Answer:
Elements acquiring different properties are called actinides i.e., 5f elements. They are from 90Th(Thorium) to 103 Lr(Lawrencium).

Question 15.
What are metals and non-metals?
Answer:
The elements with three or less electrons in the outer shell are considered to be metals and the ones with five or more electrons in the outer shell are considered to be non-metals.

Question 16.
What is electronegativity?
Answer:
The relative tendency of its atom to attract electrons towards Itself when it is bounded to the atom or another element is called electronegativity.

Question 17.
What is electropositive character?
Answer:
The tendency of metals to remain positive Ions in compounds is called electropositive character.

Question 18.
What are metalloids?
Answer:
Metalloids or semi-metals are elements which have properties that are intermediate between the properties of metals and non-metals. They possess properties like metals but brittle like non-metals. They are generally semiconductors. Eg: B, Si, Ge, etc.

Question 19.
Why the elements in a group have similar chemical properties?
Answer:
Physical and chemical properties of elements are related to their electronic configurations, particularly the outer shell configurations. The atoms of the elements in a group possess similar electronic configurations. Therefore we expect all the elements In a group should have similar chemical properties.

Question 20.
Why the elements In a period possess different chemical properties?
Answer:
Across the table i.e. from left to right in any period elements get an increase in atomic number by one unit between any two successive elements. Therefore, the electron configuration of valence shell of any two elements in a given period is not same. Due to this reason, elements along a period possess different
chemical properties.

Question 21.
Define atomic radius.
Answer:
Atomic radius is the distance between the centre of the atomic nucleus and the electron cloud of the outermost energy level.

Question 22.
What is crystal radius (or) metallic radius?
Answer:
Half o, the distance between the centres of the nudei of two adjacent metal atoms In the metallic crystal is called crystal radius or metallic radius.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 23.
What is covalent radius?
Answer:
Covalent radius is half of the distance between the nuclei of two atoms, held together by a covalent bond In a homo-atomic molecule.

Question 24.
How does the atomic radius vary in a group and a period?
Answer:
In a group as we go down, the atomic radius Increases, and In a period, as we move from left to right, the atomic radius decreases.

Question 25.
Define IonIzation energy.
Answer:
The energy required to remove an electron from the outermost orbit or shell of a neutral gaseous atom is called Ionization energy.

Question 26.
How does the Ionization energy vary In group and period?
Answer:
In a group as we move down, Ionization energy decreases and in a period, as we move from left to right, the Ionization energy increases, but does not follow gradient order.

Question 27.
Define electron affinity.
Answer:
The electron affinity of an element is defined as the energy liberated when an electron Is added to its neutral gaseous atom. Electron affinity of an element is also known as electron gain enthalpy of that element.

Question 28.
How does the electron gain enthalpy values vary in a group and a period?
Answer:
Electron gain enthalpy values decrease as we go down in a group and increase along a period from left to right.

Question 29.
What is the Milliken’s proposal about electronegativity?
Answer:
Milliken proposed that the electronegativity of an element is the average value of its ionization energy and electron affinity.
Electronegativlty = \(\frac{\text { Ionization energy }+\text { Electron affinity }}{2} \)

Question 30.
How do the electronegativity vary In a group and in a period?
Answer:
Electronegativity values of elements decrease as we go down in a group and increase along a period from left to right.

Question 31.
How does metallic and non-metallic characters vary In a group and period?
Answer:

  1. Metallic character increases while non-metallic character decreases in a group as we move from top to bottom.
  2. Metallic character decreases while non-metallic character increases in a period as we move from left to right.

Question 32.
Give example(s) where the electronic configuration of an element does not JustIfy Its Inclusion In a block of element.
Answer:

  • He (1s2) is Included in p-block elements.
  • H (1s1) is not given any specific place. It can be also studied along with p- block halogens.

Question 33.
How many elements are present In the 5th period of the long-form periodic table? Give a possible reason.
Answer:
The 5th period starts with the filling of 5s level. It ends when the 5p level Is complete. The sub-energy levels filled in the sequence are 5s, 4d, 5p. Then the total number of electrons filled into these levels is 18. Hence the total number of elements in the period Is 18. The period starts with Rubidium (Rb) and ends with Xenon (Xe).

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 34.
What do you mean by screening effect?
Answer:
The influence of the inner core of electrons on the attraction of the nucleus towards outer electrons is referred as “shielding effect’ or “screening effect”.

Question 35.
Arrange the elements B, N, Be and O in the increasing order of their ionizatIon potentials.
Answer:
The increasing order of ionization energy of B, N, Be and O is 0< N

Question 36.
What is meant by first Ionization energy?
Answer:
The energy required to remove first electron from the outermost orbit or shell of a neutral gaseous atom Is called first Ionization energy (1E1)

Question 37.
What is meant by second Ionization energy?
Answer:
The energy required to remove an electron from a uni-positive ion is called the second Ionization energy (1E2).

Question 38.
What do you mean by element family?
Answer:
Group of elements Is also called element family or chemical family. Eg: Group 1 (IA) is from Li to Fr with outer shell configuration ns ‘ad is called Alkali metal family.

Question 39.
Give the outer orbits’ general electronic configuration of the following types of elements, a) Noble gases b) Representative elements c) Transition elements d) Inner transition elements.
Answer:
The general electronic configuration of
(a) Noble gas is ns2 np6 except He. For He: 1s2
(b) Representative elements
s – block: ns1 and ns2
p – block : ns2 np1 to ns2 np5.
(c) Transition elements : (n – 1) d(0 -10) ns1or2 (where n ≥ 4)
(d) Inner transition elements : (n – 2) f1 to 14 (n – 1) d(1 to 6) ns2.

Question 40.
Chlorine, bromine, iodine are Doberelner’s triads. How do you justify?
Answer:
Chlorine, bromine and Iodine have similar properties and atomic weight of bromine Is average of chlorine and iodine.

Question 41.
Why are lanthanoids and actinoids placed separately at the bottom of the periodic table?
Answer:
Lanthanoids and actinoids belong to f – block elements with different properties so they placed at the bottom of periodic table.

Question 42.
Second Ionization energy of an element Is higher than Its first Ionization energy Why?
Answer:
It is difficult to remove an electron from unipositive ion when compared with neutral atom. So second ionization energy is always greater than first ionization energy.

Question 43.
Hydrogen can be placed in group 1. and group 7 periodic tables. Why?
Answer:
Hydrogen has both +1 as well as -1 oxidation states, So still, there is some ambiguity in position of hydrogen.

Question 44.
A, B are two elements. Its compound material Is A,B, then what will be the valency of A and B?
Answer:
The valency of A Island B is 2.

2 Marks Questions

Question 1.
Referring the part of the periodic table given below answer the questions that follow.

LiBeBCNOF
NaMgAlSiPSCl

a) What happens to the atomic size If moved from left to right? Support your answer.
b) What changes do you observe In the metallic properties of the elements when moved from left to right?
Answer:
a) When we move from left to right in a periodic table atomic radii of elements decrease, as a result the size of the atom decreases.
b) When we move From left to right in a periodic table electronegativity values of elements decrease, as a result the metallic properties of the elements increase.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 2.
The second-period element ‘F’ has electron gain enthalpy than the third-period elements of same group ‘ci’. Why?
Answer:
In a group of elements, the electron gain enthalpy decreases from top to bottom. But in general the second element in a group i.e., period element has greater electron gain enthalpy than the first element i.e. 2nd-period element.
Eg: E.An of F

This Is because Fluorine atom is smaller in size than chlorine atom. F2 is also having strong Inter electronic repulsions. In the addition of an electron to fluorine atom, the electronic repulsions overcome at the expense of a part of the energy liberated. Hence the overall energy lIberated Is less than that of chlorine atom.

Question 3.
x, y, and z are the elements of a Dobereiner’s triad. If the atomic mass of ‘z’ Is 7 and that of ‘Z’ In 39. What should be the atomic mass of the ‘Y’?
Answer:
The atomic mass of x = 7
The atomic mass of z = 39
x, y, z form Dobereiner triad
Atomic mass of y = average of x and z
= \(\frac{7+39}{2}=\frac{46}{2}\) = 23

Question 4.
Differentiate the metals and non-metals.
Answer:

MetalsNon-Metals
1. Metals have lustrous surfaces.1. Non-metals do not have lustrous surface
2. They show malleability2. They do not show malleability
3. They show ductility.3. They do not show ductility.
4. They produce sonorous sounds.4. They do not produce sonorous sound
5. Generally they are hard.5. Generally they are soft.
6. They are good conductors of electricity.6. Generally they are bad conductors of electricity.
7. Generally they liberate hydrogen gas when they are treated with acids.7. They do not liberate hydrogen gas.

 

Question 5.
How are the elements divided into s, p, d, and f – blocks in the Modern periodic table?
Answer:
Depending upon to which sub-shells the differentiating electron i.e., the last coming electron enters in the atom of the given element, the elements are classified as s, p, d, and f-block elements. Eg: 11Na.
The electronic configuration of Na is 1s22s22p63s1.
The differentiating electron gets into 3s level, Therefore 11Na belongs to s block. Similarly 13Al(1S22s22p63s23p1) belongs to p-orbital
21Sc (1s22s22p63s23p64s23d1) belongs to d-block and
58Ce (1s22s22p63s23p64s23d104p64d105s25p66s24f1) belongs to f-block.

Question 6.
Explain the limitations of Mendeleefrs’ periodic table.
Answer:
1. Anomalous pair of elements: Certain elements of highest atomic weights precede those with lower atomic weights. Eg: TellurIum (At.wt. 127.6) precedes Iodine (at. wt. 126.9).
2. Dissimilar elements placed together: Elements with dissimilar properties were placed in same group as sub-group A and sub-group B.
Eg:
1. Alkali metals like U, Na, K, etc.. of IA group have little resemblance with coinage metals like Cu, Ag, Au of lB group.
2. Cl is of VIIA group and ‘Mn’is of VII B. But chlorine Is a non-metal where as Mn is a metal.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 7.
Observe the Information provided in the table and answer the questions given below It.

ElementNaCCaPTiNi
Atomic Number11620152228

(i) What are the s-block elements in the table?
(ii) What are the ‘p’ block and ‘d’ block elements In the table?
Answer:
(i) Na,Ca
(ii) C. P are p-block elements
Ti, Ni are d-block elements.

4 Marks Questions

Question 1.
Some elements belonging to second period of periodic table, and their atomic radii are given below. Observe them and write answers.

2nd period elementsBBeONLiC
Atomic radii88111667415277

a) Write the elements in the ascending order of their atomic radii.
b) Which of the 2nd-period elements closer to the configuration of Inert gas?
C) Which is the outermost orbit of all these elements?
d) Which element’s atomic size bigger, Beryllium or Carbon? Why?
Answer:
a) The ascending order of atomic sizes is O. N, C. B, Be and Li.
b) Lithium has closest inert gas configuration i.e.. 1S22st. Its nearest inert gas is Helium.
c) The outermost orbit for all these elements is second orbit.
d) Beryllium has more atomic size than Carbon. Because when we move across a period the atomic number increases. So nuclear attraction of outermost orbit increases. So carbon has lesser size than Beryllium.

Question 2.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table 1
Refer the above part of periodic table and answer the following questions.
a) Element with the least atomic size.
b) Write th, electronic configuration of the elements B and E.
c) Identify the elements that have similar physical and chemical properties as the element Y.
d) Arranged elements increasing order of their electro-negativity values.
Answer:
a) The element with least atomic size is E. Because when we move from left to right in a period the atomic size decreases.

b) Electronic configuration of B is 1s22s22p63s23p1. Because the element belongs to 13th group its general configuration is ns2nP1 and the element belongs to third period and its atomic number is 13. Similarly electronic configuration of E ¡s 1s22s22p63s23p4. Because the element belongs to 16th group. Its general configuration is ns2np4 and third period. So its atomic number is 16.

c) The elements whid, have similar physical and chemical properties with Y are X and Z. Because they lie in a single group that Is l group. In a group, elements are having similar physical and chemical properties.

d) Z has highest atomic size because In a group atomic size Increases.

Question 3.
The electronic configuration of atom A is 2, 8, 6
a) What is the atomic number of element A?
b) State whether the atomic size of element A Is bigger or smaller than the atom having atomic number 14. Why?
c) Which of the elements exhibit similarity in chemical properties as element A 0(8), C(6), N(7), AV(1.8). Why?
d) How the element is formed Inert gas configuration?
Answer:
The electronic configuration of atom – A is 2, 8, 6.
a) Atomic number of element ‘A’ Is 16. i.e., Sulphur.

b) The atom which having atomic number – 14 is Silicon (SI). Atomic size of element decreases across periods from left to right. So the atomic size of element ‘A’ is smaller than the atom having atomic number 14.

c) Element oxygen O – exhibits similarity in chemical properties as element A, because they belong to the same group.

d) Given element – A becomes inert gas i.e., Argon configuration by gaining electrons.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 4.
Mendeleeff classified the then-known 63 elements in the form of a periodic table. Mention any two things that benefitted study of chemistry, to support above statement.
Answer:

  1. Mendeleeff accepted minor inversions in the order of increasing atomic weights as these inversions resulted in elements being placed in the correct group.
  2. It was the extraordinary thinking of Mendeleeff that made the chemists to accept the periodic table and recognize Mendeleeff more than anyone else as the originator of the periodic law.
  3. At the time when Mendeleeff introduced his periodIc table, even electrons were not discovered.
  4. Even then the periodic table provides a scientific base for the study of chemistry of elements.
  5. In his honour the 101st element was named “Mendelevlum’

Question 5.
Explain the salient features and achievements of the Mendeleeff’s periodic table.
Answer:
Mendeleeff arranged the elements in the increasing order of their atomic weights.
Salient Features:
1. Groups and sub-groups: There are 8 vertical columns called groups. represented by Roman numerals Ito VIII. Each group s divided into two subgroups A and B. The elements present in a group and its subgroup have similar properties.

2. Periods: The horizontal rows In Mendeleeff’s table are caned ‘periods’. There are 7 periods, denoted by Arab numerals I to 7. A period comprises the entire range of elements after which properties repeat themselves.

3. Predicting the properties of missing elements: Based on the arrangement of the elements in the table, he predicted that some elements were missing and left blank spaces at the appropriate places in the table. He named those elements tentatively by adding the prefix ‘eka’ to the name of the element immediately above the each empty space. Eg: Eka-boron, Eka – aluminum, Eka – silicon were close to the observed properties of Scandium, Galium and Germanium respectively which were discovered later.

4. Correction of atomic weight: The correct placement of elements In Mendeleeff’s periodic table helped in correcting the atomic masses of some elements like Beryllium, Indium, Gold.

5. Anomalous series: Some anomalous series of elements like ‘Te’ and I were observed in the table. The anomalous series contained elements with more atomic weight like (Te) placed before the element with less atomic weight like I.

Question 6.
How are the elements arranged Into groups and periods In the Modern Periodic Table ? Elements in a group possess similar properties, but elements in a period do not show similarities in their properties. Why?
Answer:
1. Groups and sub-groups: There are 8 vertical columns called groups, represented by Roman numerals I to VIII. Each group is divided into two sub-groups A and B. The elements present In a group and Its sub-group have similar properties.

2. Periods: The horizontal rows in Mendeleeff’s table are called ‘periods’. There are 7 periods, denoted by Arab numerals 1 to 7. A period comprises the entire range of elements after which properties repeat themselves.

3. Physical and chemical properties of elements are related to their electronic configurations, particularly the outer shell configurations.

4. The atoms of the elements in a group possess similar electronic configurations. Therefore, we expect all the elements in a group should have similar chemical properties and there should be a regular gradation in their physical properties from top to bottom.

5. SimIlarly in a period from left to right, elements get an increase In the atomic number by one unit between any two successive elements.

6. Therefore, the electronic configuration of valence shell of any two elements in a given period is not same. Due to this reason, elements along a period possess different chemical properties with regular gradation in their physical properties from left to right.

Question 7.
Explain any four factors which influence the electron affinity (Electron Gain Enthalpy)
Answer:
All the factors which influence the ionization energy would also influence the electron gain enthalpy.

  1. Nuclear charge: More the nuclear charge, more is the electron affinity.
  2. Screening effect or shielding effect: More the shells with electrons between the nucleus and the valence shell, they act as screens and decrease nuclear attractIon over valence electrons. This is called the screening effect. More the screening effect less is the electron affinity.
  3. PenetratIon power of the orbitals: Orbitais belonging to the same main shell have different penetration power towards the nucleus. For example : 4s>4p>4d>4f in the penetration. Therefore it is easier to add electrons in 4f than In 4s.
  4. Stable configuration: It is difficult to add an electron to atoms which have stable half-filled or completely filled orbitals. So, 7N(1s2,2s2,2p3) has more electron affinity value than 10(1s2,2s2,2p4) due to its half-filled configuration.
  5. Atomic Radius: More is the atomic radius, less is the electron affinity.

Question 8.
Define ionization energy. Explain on which factor the ionization energy depends on.
Answer:
Ionization energy: The energy required to remove an electron from the outermost orbit or shell of a neutral gaseous atom is called ionization energy.

The ionization energy of an element depends on its
1. Nuclear charge: More the nuclear charge, more is the ionization energy.
Eg: Between, Na and 7d, the chlorine atom has more ionization energy.

2. Screening effect or shielding effect: The shells with electrons between nucleus and the valence shell, act as screens and decrease nuclear attraction over valence electrons called i.e screening effect. More the screening effect, less is the Ionization energy. Eg: Between 3Li and 55Cs the element 55Cs with more inner shells has less ionization energy.

3. PenetratIon power of the orbitals: Orbitais belonging to the same main shell have different piercing power towards the nucleus.
Ex : 4s > 4p > 4d > 4f> In the penetration.
It is easier to get 4f electrons than 4s. Between 4Be (1s22s2) and 5B (1s2,2s2,2p), the element 5B has less ionization energy due to less penetration power of 2p compared to 2s.

4. Stable configuration: It is easier to remove one electron from,80 (1s2,2s2,2p4) than 7N (1s2 2s2,2p3). This is because 7N has stable half-filled configuration.

5. Atomic radius: As atomic radius Increases, the ionization energy decreases. Cg: I.E. of F is greater than that of I. because the atomic radius of I is more than that of F.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Question 9.
The atomic number of elements P, Q R, S, and T are given below :

elementPQRST
Atomic number71012419

From the above table, answer the following questions:
a) Which element among these is a non-metal?
b) Which element belongs to 3rd period of periodic table?
c) Which Is an inert gas?
d) Which two elements are chemically similar?
Answer:
The electronic configuration of the elements are as follows:
Element j P Q R S T
Atomic number 17(2,5) 10(2,8) 12(2,8,2) 4(2,2) 19(2,8,8,1)
a) Element P is a non-metal since it has five valence electrons.
b) Element R belongs to third period since it has three shells.
c) Element Q is an inert gas element since It has complete octet.
d) Elements R and S are chemically similar since they have same number of valence electrons.

Question 10.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table 2
Answer the following from the above information. (March 2018)(AS3)
a) Which element possesses the higher atomic radius In the above table?
Answer:
The element with higher atomic radius is ‘K

b) Mention two pairs of & elements which forms ionic bond?
Answer:
Na, CI,; Mg, CI, etc.

c) Name the two elements having valency 2?
Answer:
Elements having valency 2 are Be, Mg, Ca, O. S, Se, etc.

d) Which element has electronic configuration of 1s22s22p4?
Answer:
Oxygen.

Do You Know

Question 1.
Are you familiar with musical notes?
Answer:
In the Indian system of music, there are seven musical notes in a scale – sa, re ga, ma, pa, da, nL In the west, they use the notations – do, re, mi, fa, so, la, ti. Naturally, there must be some repetition of notes. Every eighth note is similar to the first one and it is the fIrst note of the next scale.

Question 2.
Do you know what Mendeleeff said about the melting point of eka Al?
Answer:
‘If I hold it in mj hand, ¡t will melt’. The melting point of Ga is 30.2°C and our body temperature 37°C.

3. At the time when Mendeleeff Introduced his periodic table even electrons were not discovered. Even then the periodic table was able to provide a scientific base for the study of chemistry of elements. In his horour the With element was named Mendelevium. (Pg1s

Question 3.
Do you know how are the names of certain families of periodic table derived?
Answer:
Alkali metal family: aliquili = plant ashes, Na, K, etc…. were obtained from plant ash, group IA elements are called alkali metals family.

Chalcogen family: chalcogens = ore product, as the elements in group 16(VIA) form ores with metals. They are called as dialcogenous family.

Halogen family: halos sea salt, genus = produced. As most of the elements In group 17(VI1A) are obtained from nature as sea salt. They are called as halogen family.

Noble gases: as the elements of group 18(VIII-A) are chemically least active. They are called as noble gases. Their outer shell electronic configurations are basis for octet rule.

5. ‘Ide’ means ‘heir’ and it is used generally for a change like CIto Cl-. ‘Cl’ is chlorine atom and Cl- is chloride ion. ‘Oid’ means ‘the same’.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 7 Classification of Elements- The Periodic Table

Some scientists suggest lanthanoids as 57La to 70Yb, some suggest them as 58Ce to 71Lu and some take 57La to 71Lu (15 elements). There is another argument that even 21Sc and 39Y should be included In lanthanoids. All these suggestions have substance because 21Sc, 39Y and 57La to 71Lu all have the similar outer shells configurations.

Also in the case of actinoids. There are different arguments like actinoids are from 90Th to 103Lr or 89Ac to 102No or 89Ac to 103Lr. (Pg135)

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

These TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Telugu 4th Lesson Important Questions కొత్తబాట

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

1. లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు జార్యులు (3 మార్కులు)

కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
పాకాల యశోదారెడ్డిగారి గ్రామ జనులు పట్టిన కొత్తబాట ఏమిటో చర్చించండి. (T.S Mar. ’15)
జవాబు:

  1. గ్రామపెద్దల పెత్తనాన్ని అక్కడి ప్రజలు ధిక్క రించారు. పెత్తందార్లు దానితో గ్రామాలు విడిచి వెళ్ళిపోయారు.
  2. పోలీసు పటేళ్ళ పెత్తనం గ్రామాల్లో తగ్గిపోయింది. పోలీసు పటేళ్ళకు ప్రజలు లంచాలు ఇవ్వడం మానివేశారు.
  3. గ్రామ ప్రజలు, గ్రామపెద్దల చెప్పులు కింద తేళ్ళలా అణగియుండడం మానివేశారు.
  4. ప్రజలు చీటికీ మాటికీ, తగవులూ, కొట్లాటలూ, మానివేశారు. పంచాయితీలు, జరిమానాలు పోయాయి. ప్రజలకు శిక్షలు లేవు.
  5. ప్రజలు అడుక్కుతినడం మానివేశారు. మంచి బట్టలు కట్టుకుంటున్నారు.
  6. పెద్దవారి ఇళ్ళ స్త్రీలలో ఘోషా పద్ధతి, మేనాలు, పల్లకీలు పోయాయి.

ప్రశ్న 2.
కొత్తబాట రచయిత్రి కథ చెప్పిన తీరులో నీకు నచ్చిన విశేషాలేవి ? (T.S Mar. ’15)
జవాబు:
కొత్తబాట రచయిత్రి చెప్పిన కథను ప్రాంతీయ భాషలో చెప్పింది. వ్యావహారిక భాషలో చెప్పడం వలన విన సొంపుగా ఉంది. నాటి తెలంగాణ సామాజిక జీవనాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు వివరించారు. తెలంగాణ మాండ లికాలు ఎక్కువగా ప్రయోగించారు.

నక్షత్రకుడు, వసదాగిన పిట్ట, దీపాలు వెలగడం, బండ జింకలు చేరడం మొదలైన జాతీయాలను, పదబంధాలను సందర్భోచితంగా ప్రయోగించి, కథకు కొత్త సొగసులు అద్దారు.

కథలోని పాత్రలు, స్వభావాలు మనకు నిత్య జీవితంలో కనిపించేవే, సన్నివేశాలు కూడా తెలిసినవే. అందుచేత ‘కొత్తబాట’ కథ నచ్చింది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 3.
‘మిత్తి పూజ మీదనె మిద్దెలు మోపి’ అంటే మీకేమర్థ మయింది ? విశ్లేషించండి.
జవాబు:
‘మిత్తి పూజ మీదనె మిద్దెలు మోపి’ అంటే సమాధుల మీద భవంతులు కట్టి’ అని అర్థం. అంటే ఇతరుల మరణాన్ని కూడా లాభంగా మార్చుకోవడం. దానిలో కూడా సంపాదనే ధ్యేయంగా ఉండడం.

సాధారణంగా దోపిడీదారులు, వడ్డీ వ్యాపారులు డబ్బుకిచ్చిన ప్రాముఖ్యం దేనికీ ఇవ్వరు. అప్పు చేసిన వాడి దగ్గర వడ్డీల రూపంలో అసలు కంటే చాలా ఎక్కువ వసూలు చేస్తారు. అప్పు తీర్చలేక అప్పు తీసుకొన్నవాడు మరణించినా బాకీ విడిచిపెట్టరు. అటువంటి దుర్మార్గులు తమ సంపాదనతో పెద్ద పెద్ద భవంతులు కట్టుకొని దర్జాగా బతుకుతారు. అటువంటి వారి గురించి రచయిత్రి ఈ వాక్యం చెప్పారు.

2. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు (6 మార్కులు)

కింది ప్రశ్నలకు పదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
కొత్తబాట కథలో రచయిత్రి తెలంగాణా గ్రామాల్లో వచ్చిన మార్పులను గూర్చి ప్రజలు పట్టిన కొత్తబాటను గూర్చి చెప్పిన విషయాన్ని 10 పంక్తుల్లో రాయండి. (T.S Mar. ’15)
జవాబు:
1) గ్రామాల్లో పెద్ద ఇళ్ళ ఆడవాళ్ళు, సామాన్యుల కంటపడకుండా వారి బండ్లకు తెరలు కట్టే ఆచారం ఉండేది. అది నేడు అంతరించింది.

2) రచ్చబండపై గ్రామపెద్దతో పాటు, గ్రామస్థులు అందరూ కలిసి మెలిసి నేడు కూర్చుంటున్నారు.

3) గ్రామపెద్ద రంగరాయని వంటి వారి పెత్తనాన్ని గ్రామాల్లో ప్రజలు నేడు ధిక్కరించారు. రంగ రాయడు వంటివారు గ్రామాలు విడిచివెళ్ళారు.

4) పోలీసు పటేళ్ళ పెత్తనం గ్రామాల్లో తగ్గిపోయింది. పటేళ్ళకు లంచాలిచ్చే గ్రామ ప్రజలు నేడు లేరు. అందువల్ల పోలీసు పటేళ్ళకు సాగుబాటు లేకుండా పోయింది.

5) ప్రజలు గ్రామపెద్దల చెప్పుల కింద తేళ్ళలా అణిగి యుండడం మానివేశారు. ప్రజలు చీటికి మాటికి తగవులూ, కొట్లాటలూ మానారు. పంచాయితీలు, జరిమానాలు, గ్రామాల్లో ఇప్పుడు లేవు. ఇప్పుడు ఏ గ్రామానికి ఆ గ్రామంలోనే తీర్పులు ఇస్తున్నారు. రాత్రి దొంగతనాలు లేవు. ప్రజలకు శిక్షలు లేవు. ప్రజలు అడుక్కు తినడం లేదు. ప్రజలు చక్కగా వేషాలు వేసుకుంటున్నారు.

6) పెద్దల పెళ్ళిళ్ళకు సహితం, ఇప్పుడు మేనాలూ పల్లకీలూ ప్రజలు మోయడం లేదు. గ్రామాల్లో ఇండ్లలో పని మనుషులను సైతం, తమ తోటి వారుగా ప్రజలు చూస్తున్నారు. ఈ విధంగా ప్రజలు గ్రామాల్లో కొత్తబాట పట్టారని, రచయిత్రి తన కొత్తబాట కథలో వెల్లడించారు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 2.
కొత్తబాట పాఠం ఆధారంగా తెలంగాణ పల్లెలలో ఏయే మార్పులు వచ్చాయో విశ్లేషించండి. (T.S June ’16)
జవాబు:
“కొత్తబాట” అనే ఈ పాఠంలో “అక్కా తమ్ముళ్ళిద్దరూ” బస్సు దిగి అక్కడి నుండి ఎద్దులబండిలో వాళ్ళ ఊరి వరకు ప్రయాణం చేస్తారు. పల్లెలో అనేకరకాల మార్పులను చూస్తారు. అవి ఈ విధంగా ఉన్నాయి.

  1.  కొత్తబాట (రోడ్లు) నిర్మించారు.
  2. మోరుగవనం వేశారు. అందమైన ప్రకృతికి మారు పేరది.
  3. రోడ్డుకిరువైపులా చెట్లు నాటారు. పూల తోటలో వేశారు. పొంటిమాన్లు చిగురించాయి.
  4. చెరువును పూడిక తీసి అందంగా చేశారు. దానికి ఆయకట్టు కట్టడం వల్ల అందరికి అదరువైంది.
  5. జారుడు బండలు ఏర్పాటు చేశారు.
  6. మెచ్చుకొనితీరవలసినట్లుగా నిర్మాణం జరిగింది ఆ రోడ్డు.
  7. ఇదివరకు కాళ్ళకు బురద అంటుకునేది.
  8. స్వతంత్ర జీవనం సాగించాలి ప్రజలు.
  9. కొట్టాల గడ్డివాములన్నీ కుదురుగా మట్టసంగా ఉన్నాయి.
  10. ఎల్లమ్మ గుడిని బాగుచేయించారు.
  11. ఆ ఊరిని చూసి అక్క ఊపిరి పీల్చుకుంది.

ఈ విధంగా ఈ పాఠంలో అనేక మార్పులను రచయిత్రి తెలిపింది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 3.
‘కొత్తబాట’ పాఠం ఆధారంగా ప్రకృతి వర్ణనను విశ్లేషిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
ఈ తరం సాధించిన సామాజిక మార్పును ప్రకృతి అందాలకూ అన్వయిస్తూ తమ్ముడు, అక్కతో చెబుతూ ఉంటాడు.

ఎక్కడ చూసినా కమ్మటి వాసన, వినసొంపైన సంగీతం, అడవంతా చిగురు తొడిగి పచ్చని తివాచీలా ఉంది. ఒళ్ళు పులకరించే విధంగా దారి వెంబడి మోదుగు చెట్ల వనం మొగ్గదొడిగి ఎర్రని పూలతో కొత్తబాటకు స్వాగతం పలుకుతున్న ముత్తైదువుల్లా ఇరువైపులా వరుసగా నిలబడివున్నాయి. ఎత్తైన చెట్ల చిటారు కొమ్మన తేనెపట్లు నిండుగా ఉన్నాయి. కోకిల పాటలు ఏకతాగీతాల్లా వినిపిస్తున్నాయి.

మామిడి చెట్లు నవయవ్వనంతో సింగారించుకున్న ఆడపిల్లల్లా కని పిస్తున్నాయి. చింతలు చిగురిస్తున్నాయి. యాపలు మొగ్గలు విచ్చుకుంటున్నాయి. పొలిమేరలోని చెట్లు మగ పెళ్ళి వారికి మర్యాదలు చేయడానికి వచ్చిన గుంపులా గుబురుగా ఉన్నాయి. ఈ తరం ‘కొత్త బాట’ లో ప్రయాణిస్తుందన్న దృక్పథానికి సంకేతంగా రచయిత్రి ఈ వర్ణనను చేశారు.

PAPER – II : PART – A

1. అపరిచిత గద్యాలు (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

మంచిపని ఏ రూపంలోనైనా ఉండవచ్చు. తాను చదువుకున్నవాడైతే పదిమందికి చదువును పంచిపెట్టవచ్చు. తన ధనాన్ని పదిమందికి విని యోగించవచ్చు. ధర్మ కార్యాలకు, సమాజ కల్యాణ కార్యక్రమాలకు ఇతోధికంగా సాయపడవచ్చు. అధికారి తన పరిధిని దాటకుండా ప్రజలకు ఉప యోగపడే పనులు చేసి ప్రజల మన్ననలు పొంద వచ్చు. తనకు మంచిపేరు వస్తుంది. ప్రజలకు మేలు కల్గు తుంది. ధనికులు పరిశ్రమలను స్థాపించి, పదిమందికి ఉద్యోగావకాశాలు కల్పించవచ్చు. అధిక లాభాన్ని ఆపేక్షించకుండా తక్కువ ధరలకే వస్తువుల నమ్మవచ్చు. ఇలా సమాజంలోని వారంతా తమ తమ పరిధుల్లో ప్రజలకు మేలు కల్పించే పనులు చేసినపుడు, దేశంలో సమస్యలే ఉండవు. ప్రజలంతా సుఖ శాంతులతో జీవిస్తారు.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

  1. ధనం ఉన్నవాడు ఆ ధనాన్ని ఎలా సద్వినియోగం చేయవచ్చు?
  2. ఒక అధికారి ఏ విధంగా మంచిపని చేయవచ్చు ?
  3. ధనికులు ఏ విధంగా మంచిపని చేయవచ్చు ?
  4. వర్తకులు ఏ విధంగా మంచిపని చేయవచ్చు ?
  5. సమాజంలోని వారంతా ప్రజలకు మేలు కల్గించే పనులు చేస్తే ఏమవుతుంది ?

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 2.
క్రింది గద్యం చదివి ఖాళీలను పూరించండి.

వ్యవసాయ భూముల్ని ఎలా ఉపయోగించు కుంటామో, జీవనోపాధికోసం బీడుభూముల్ని కూడా ఒక పద్ధతి ప్రకారం ఉపయోగించుకోవచ్చు. అనేక సంక్షేమ కార్యక్రమాలు, ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధిమార్గాలూ ఉన్నాయి. గుజరాత్లో అముల్ ప్రయోగం మన రాష్ట్రంలోనూ చేయవచ్చు. వృత్తి కులాల వాళ్ళు అనేకమంది పరిస్థితులను బట్టి వృత్తులు మార్చుకుంటారు. చిత్రమేమంటే పేదవాళ్ళు ఎప్పుడూ విద్యా, వైద్య సౌకర్యాల గురించి అడగరు. భూములు లీజుకు ఇస్తే పెత్తందారులకు, దళారులకు, కులపెద్దలకూ లాభం వస్తుంది. ఈ విషయంలో పేదలను చైతన్య పరచవలసిన ప్రభుత్వాలు కూడా చురుకైన పాత్ర నిర్వహించక పోవడం దుర దృష్టకరం !

ఖాళీలు – సమాధానాలు
ప్రశ్న 1.
బీడు భూములంటే …………………….
జవాబు:
పంటలు పండనివి.

ప్రశ్న 2.
జీవనోపాధి కోసం రైతులు ఆధారపడేది …………………….
జవాబు:
వ్యవసాయ భూములు.

ప్రశ్న 3.
విద్యా, వైద్య సౌకర్యాల గురించి అడగని వాళ్ళు ……………………….
జవాబు:
పేదవాళ్ళు.

ప్రశ్న 4.
దళారులు చేసే పని …………………….
జవాబు:
భూములను లీజుకు తీసుకొని పండించుకోవటం.

ప్రశ్న 5.
ప్రభుత్వాలు చేయవలసిన పని …………………….
జవాబు:
పేదలను చైతన్యపరచుటలో చురుకైన పాత్ర నిర్వ హించాలి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 3.
క్రింది పేరా చదవండి. క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

“జీవావరణం మీద, పర్యావరణం మీద మనుష్యులు ఇంత కక్ష కట్టారెందుకో ? ఇలా ఉన్న చెట్లన్నింటినీ నరికేసుకుంటూ పోతే, చివరికి మనిషికి మిగిలే దేమిటి ? అయినా ఇప్పటికే అను భవిస్తున్నారు కదా ! ………………………. ఆమ్ల గ్రీన్ హౌజ్ ఎఫెక్టునీ.. దర్పాలనీ. ఆధునిక కాలుష్యకారక సమస్యలన్నింటికీ చెట్లు నరికివేతే కారణమని, ఈ మానవమేధావులే తేల్చి చెబుతారు. మళ్ళీ ఉన్న చెట్లన్నింటినీ నరికి భవనాలూ, నగరాలూ నిర్మిస్తారు. వాళ్ళ అభివృద్ధి ఎటు పోతోందో వాళ్ళకే అర్థం కావడం లేదు.

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. కాలుష్యానికి కారణం ఏమిటి ?
జవాబు:
కాలుష్యానికి కారణం చెట్లు నరికివేత.

2. మానవులు చెప్పేదే చేస్తున్నారా ?
జవాబు:
లేదు. మనుషులు జీవావరణ, పర్యావరణాలపై కక్ష కట్టారు.

3. మానవుల అభివృద్ధి జీవావరణానికి మేలు చేస్తోందా ?
జవాబు:
మానవుల అభివృద్ధి జీవావరణానికి మేలు చేయడం లేదు.

4. చెట్లు లేకపోతే ఏమౌతుంది ?
జవాబు:
చెట్లు లేకపోతే

  1. గ్రీన్ హౌజ్ ఎఫెక్టు
  2. ఆమ్ల దర్పాలు కలుగుతాయి.

5. పై పేరా దేనిని బోధిస్తోంది ?
జవాబు:
పై పేరా పర్యావరణ పరిరక్షణను గురించి చెపుతోంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 4.
క్రింది గద్యాన్ని చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

సమాజానికి టీచర్ల పట్ల ఉన్న దృక్పథం చాలా విచిత్ర మైంది. ఒక్కో సందర్భంలో ఒక్కో రకంగా పరస్పర విరుద్ధంగా ఇది ఉంటుంది. సాంప్రదాయకంగా చూస్తే మన సమాజంలో టీచరంటే దేవుడి తర్వాత దేవు డంతటివాడు. నిస్వార్థ, నిరాడంబర ఆదర్శజీవి. జ్ఞాన ప్రసారం తప్ప అతనికి మరో వ్యాపకం ఉండదు. భిన్న సంస్కృతుల నుండి, వాతావరణాల నుండి, ఆర్థిక స్థితిగతుల నుండి వచ్చిన పిల్లలందర్నీ ఒకే స్థాయికి తీసికొని రావాలి.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

  1. సమాజం టీచర్ గురించి ఏమనుకుంటుంది ?
  2. “నిస్వార్థం” పదానికి వ్యతిరేక పదం ఏమిటి ?
  3. నిరాడంబరత అంటే ఏమిటి ?
  4. ఎలాంటి పిల్లలు బడికి వస్తారు ?
  5. టీచరు బాధ్యత ఏమిటి ?

2. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
మీ గ్రామ అభివృద్ధిని వివరిస్తూ మీ మిత్రుడికి లేఖ రాయండి.
జవాబు:
లేఖ

బాసర,
X X X.

ప్రియమైన సురేషు,
నీ మిత్రుడు వ్రాయు లేఖ,

ఇక్కడంతా క్షేమం. అక్కడ మీరంతా క్షేమమని తలచెదను.

మా గ్రామం ఈ మధ్య చాలా అభివృద్ధి చెందింది. ఇదివరకు రోడ్లు గోతులతో నిండి ఉండేది. ఇప్పుడు ప్రతి వీధిలోనూ సిమెంటు రోడ్డు వేశారు. ఇదివరకు వీధి దీపాలు వెలిగేవి కావు. ఈ మధ్య వీధి దీపాలతో మా వీధులన్నీ తళతళా మెరిసిపోతున్నాయి.

ఇప్పుడు ప్రతి 3 ఇళ్ళకు ఒక వీధి కొళాయి వేశారు. వాటిలో ఉదయం, సాయంత్రం మంచినీరు వస్తోంది. ఇప్పుడు మా ఊరికి 3 సార్లు బస్సు వస్తోంది. హాస్పిటల్ కడుతున్నారు. పాఠశాల కడతారుట. ఉంటాను. తిరిగి ఉత్తరం రాయి.

ఇట్లు,
నీ ప్రియమిత్రుడు,
X X X.

చిరునామా :
ఎమ్. సురేష్, నెం. – 8,
10వ తరగతి, సమతా హైస్కూల్,
ప్రగతి నగర్, సికింద్రాబాద్.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 2.
పల్లెలను పట్టించుకోమని కరపత్రం తయారు చేయండి.
జవాబు:
పల్లె

మనకు అన్నం పెట్టే కల్పవల్లి లాంటి పల్లెను పట్టించు కోండి.

పనులు లేక కూలీలు వలస వెళ్ళిపోతున్నారు.
అప్పులు భరించలేక రైతులు మరణిస్తున్నారు.
పంటలు లేక పొలాలు బీడు బారుతున్నాయి.
మన పల్లెను మనమే కాపాడుకోవాలి.
మేధావులారా ! ధనవంతులారా ! నాయకులారా !
మీ పల్లెని దత్తత చేసుకోంది. ఆదుకోండి. అభివృద్ధి చేయండి. పల్లె ఋణం తీర్చుకోండి.

ఇట్ల
గ్రామాభివృద్ది కమిటీ.

ప్రశ్న 3.
పల్లె అందాలను వివరిస్తూ వ్యాసం రాయండి. (March. ’17)
జవాబు:
పల్లె అందాలు

ఒయ్యారంగా తలలూపే పైరుపచ్చలతో కలకలలాడే పల్లెటూరు సౌఖ్యాల నిలయం. ఆనందాల లోగిలి. కల్తీ లేని చిరునామా.

ఆరోగ్యానికి హాయిగా నవ్వుతూ పలకరించే జనం. కల్మషం లేని మనుషులు. ఎప్పుడూ తోడుగా నిలిచే మనుషులు వరసలు పెట్టి పిలుచుకొనే జనం. ఇరుగుపొరుగు వారి మమతానురాగాలు.

పాడిపంటలకు లోటు లేకుండా ఉండే బంగారు లోగిలి పల్లెటూరు. పక్షుల కిలకిలలు. జంతువుల అరుపులు, గెంతులతో సందడిగా ఉంటుంది. సెలయేళ్ళ గలగలలు, పూలచెట్ల సొగసులు పల్లెలకు అలంకారాలు. ఆదరణ, అనురాగం ఆభరణాలు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 4.
పల్లెటూరి ఆత్మకథ రాయండి.
జవాబు:
నేను, మీ పల్లెను. ఆనాడు ఎంత అందంగా ఉండే దాన్ని, పచ్చగా మిసమిసా మెరిసిపోతూ ఉండేదానిని. నిండుకుండ లాంటి చెరువులతో గలగల లాడుతూ ఉండేదానిని.

నా పిల్లలు ఎంతమంది ఉండేవారో ! అబ్బో ! చాలామంది ఉండేవారు. ఇప్పుడెవరూ లేరు. బిక్కుబిక్కు మంటున్నాను. అన్యాయంగా చచ్చిపోతున్నారు. ఎవ్వరూ పట్టించుకోవడం లేదు.

చెరువులు చాలా వరకు ఆక్రమించేశారు. మళ్ళీ ఈ మధ్యనే చెరువులవీ బాగు చేస్తున్నారు. పూర్వపు కళ వస్తోంది. చక్కగా మీరంతా వచ్చేయండి. కడుపు నిండా తిని, కంటి నిండా నిద్రపోవచ్చు. మళ్ళీ నా ఇల్లు పిల్లలతో కలకలలాడాలి. అదే నా కోరిక, నా వేదనను అర్థం చేసుకోండి.

ప్రశ్న 5.
పల్లె పట్నం గురించి మాట్లాడుకుంటున్న ఇద్దరు వ్యక్తుల సంభాషణలు రాయండి.
జవాబు:
రామన్న :  బాబూ ! తమరిదే ఊరు ?
అఖిల్  :  సికింద్రాబాద్, నీది ?
రామన్న :  ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో పల్లెటూరు.
అఖిల్  :  మీరు పల్లెల్లో ఎలా బతుకుతారు ?
రామన్న :  కల్తీ లేని ఆహారం తింటూ బతుకుతాం.
అఖిల్  :  మీకు కరెంటు ఉండదు. వేసవికాలం ఉక్కపోత కదా !

రామన్న :  హాయిగా ఆరు బయట మంచాలు వేసుకొని మా వీధి వాళ్ళందరం కబుర్లు చెప్పుకొంటూ పడుకొంటాం. చల్లగా ఉంటుంది.

అఖిల్  :  హోటల్స్ ఉండవు కదా !

రామన్న   : కొత్తవారిని ఆదరించి కడుపు నిండా తిండి పెడతాం. వసతి కల్పిస్తాం. ఇంక హోటల్స్ ఎందుకు ?

అఖిల్  :  హాస్పటల్స్ ఉండవు కదా !

రామన్న  :  కష్టపడి పనులు చేసుకొంటాం. సాధారణంగా ఏ జబ్బూ రాదు. వచ్చినా చిన్న డాక్టరు ఉంటాడు. పెద్ద జబ్బయితే పట్నం వస్తాం.

అఖిల్  :  అయితే మా పట్నం కంటే మీ పల్లెటూరే బాగుంటుందా ?

రామన్న :  ఒకసారి వస్తే మళ్ళీ విడిచిపెట్టరు. ఈ రణగొణ ధ్వనులు, కాలుష్యం ఇవేమీ ఉండవు. హాయిగా ఉంటుంది. నా చిరునామా ఇస్తాను, తప్పకుండా రండి ! మా ఇంట్లో ఉందురుగాని.

అఖిల్  :  మీతో మాట్లాడుతుంటే చాలా ఆనందంగా ఉంది. తప్పక వస్తా ! నా బస్సొచ్చేసింది. బై.

రామన్న: మంచిది బాబూ ! జాగ్రత్తగా ఎక్కు

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 6.
‘విద్యావంతుడైన ఒక యువకుడు ఉద్యోగాల కోసం పాకులాడకుండా, స్వంతంగా వ్యవసాయం చేస్తూ, చక్కగా పంటలు పండిస్తూ, ఎంతోమందికి ఆదర్శంగా నిలిచాడు. ప్రభుత్వంచే ఆవార్డులను కూడా పొందాడు.’ అటువంటి యువకుణ్ణి పొగుడుతూ అభినందన వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
ఆధునిక సమాజంలో శాస్త్రసాంకేతిక రంగ ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంది. విజ్ఞానశాస్త్ర ప్రభావంతో మానవుడు సమున్నత స్థాయికి చేరుకుంటున్నాడు. సాధారణంగా ఎంతోమంది ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు కోసం వెంపర్లా డుతారు. స్వయం ఉపాధి మార్గాలకై అన్వేషింపరు.

కాని ఈ యువకుడు విద్యావంతుడై కూడా ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలకోసం పాకులాడలేదు. స్వయం శక్తితో ఎదగాలనుకున్నాడు. తాను బ్రతుకుతూ మరికొందరికి ఉపాధిని కల్పించాలనుకున్నాడు.

వ్యవసాయంలో ప్రవేశించాడు. వ్యవసాయంలో ఆధునిక సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని వినియోగించాడు. అధిక దిగుబడులను పొందాడు. అందరికి ఆదర్శంగా నిలిచాడు. ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలను పొందాడు. అందువల్ల అతడు నిజంగా అభినందనీయుడు. అందరికి మార్గదర్శకంగా నిలిచాడు. నేటయువతర మంతా నిరుత్సాహ పడకుండా స్వయంఉపాధి మార్గాలను అన్వేషించాలి.

అదనపు వ్యాకరణాంశాలు

PAPER – I : PART – B

1. సొంతవాక్యాలు

  1. చెప్పు కింద తేళ్ళతీర్గ: పూర్వం గ్రామాల్లో ప్రజలు కరణం పటేళ్ళ పెత్తనంలో, చెప్పుకింద తేళ్ళతీర్గ అణిగిమణిగి యుండేవారు.
  2. కొరివితోటి నెత్తిగోక్కొను దుర్మార్గులతో తగవు పెట్టుకోవడం, కొరివితోటి నెత్తిగోక్కున్నట్లే అవుతుంది.
  3. ఏకలవ్య శిష్యుడు : సామల సదాశివగారు కప్పగంతుల వారి ఏకలవ్య శిష్యుడిగా పేరు పొందారు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

2. పర్యాయపదాలు

బాట = దారి, మార్గం
సంబురం = సంతోషం, ఆనందం
దిశ = దిక్కు, కాష్ట
గుడి = ఆలయం, కోయిల, కోవెల, దేవళం
గురిగింజ = గురివెంద, గుంజ, కాకణి, కాంభోజి
సన్యాసి = భిక్షువు, పరివ్రాట్టు, పారాశరి, మస్కరి
నక్క = శివ, గోమాయువు, జంబుకము
గొట్టె = అది, ఉరణము, పొట్టేలు, తగరు
ಇಲ್ಲ = గృహము, గేహము, నికేతనము, తావు
నెత్తురు = నెత్రు, ఎఱ్ఱ, రక్తము, రుధిరము, కీలాలము

3. నానార్థాలు

సంబరము = సంతోషం, జాతర, సేవ, జలము, చేప
భానువు = సూర్యుడు, శివుడు, వృద్ధుడు, మబ్బు
ధాత్రి = నేల, తల్లి, దాది, ఉసిరిక

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

4. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రకృతి – వికృతి

కథ – కత
దిశ – దెస
పాదరసము – పారద
గొట్టె (గొతియ) – కురరీ
గురింజ – గుంజా
ప్రీతి – బాతి
ప్రయాణం – పయనం
కుడ్యము – గోడ
రాత్రి – రాతిరి
విద్య – విద్దె
స్తంభం – కంబం
సముద్రం – సంద్రం
పుణ్య – పన్నెం
ఆధారము – ఆదరువు
మనిషి – మనిసి
అర్ధరాత్రి – అద్దమరేయి
మర్యాద – మరియాద
దీపము – దివ్వె
మృత్యువు – మిత్తి
ఆర్య – అయ్య
తంత్రము – తంపు

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

5. వ్యుత్పత్త్యర్థాలు

భాష = భాషింపబడునది (భాష)
పాదపము = వ్రేళ్ళతో నీరు త్రాగునది (చెట్టు)

PAPER – II : PART – B

1. సంధులు

తెలుగు సంధులు

1. ఉకార సంధి
సూత్రాలు : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధి యగు.
ఉదా :
ఎప్పుడేసిందో = ఎప్పుడు + ఏసిందో
కాదక్కా = కాదు + అక్కా
బాగైందా = బాగు + అయిందా
పిల్లలం = పిల్లలు + అంత
భుజాలెక్కి = భుజాలు + ఎక్కి

2. అకార సంధి
సూత్రం : అత్తునకు సంధి బహుళముగానగు.
ఉదా :
మనూరికో = మన + ఊరికో
పిట్ఠోలె = పిట్ట + ఓలె
పెద్దత్త = పెద్ద + అత్త

3. ఇకార సంధి
సూత్రం : ఏమ్యాదుల ఇత్తునకు సంధి వైకల్పికము గానగు.
ఉదా :
బండెక్కి = బండి + ఎక్కి

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

సంస్కృత సంధులు

1. సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రం : అ, ఇ, ఉ, ఋలకు సవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనప్పుడు దాని దీర్ఘము ఏకాదేశమగును. –
ఉదా :
పుణ్యాన = పుణ్య + ఆన

2. లు, ల, నల సంధి
సూత్రం : లు, ల, న, లు పరంబగునపుడొకానొకచోట ముగాగమంబునకు లోపంబును, తత్పూర్వస్వరంబునకు దీర్ఘంబును విభాషనగు.
ఉదా :
దీపాలు = దీపము + లు

2. సమాసాలు

సమాస పదము – విగ్రహవాక్యము – సమాసము పేరు

వాన వొరదలకు – వానలకు వొరదలకు – ద్వంద్వ సమాసం
అణిగి మణిగి – అణిగియును, మణిగియును – ద్వంద్వ సమాసం
పండాకు – పండైన ఆకు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
పెద్ద పులి – పెద్ద పులి – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
నీలసముద్రం – నీలమైన సముద్రం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
గున్నమామిళ్ళు – గున్న అయిన మామిళ్ళు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
మనూరి పొలిమేర – మనూరి యొక్క పొలిమేర – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ఊరి చెరువు – ఊరి యొక్క చెరువు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ఈతలొట్టి – ఈత (కల్లు) కొరకు లొట్టి – చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
రచ్చబండ – రచ్చ కొరకు బండ – చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
రెండతస్తులు – రెండు సంఖ్యగల అంతస్తులు – ద్విగు సమాసం
తుమ్మ బంక – తుమ్మ అను పేరుగల బంక – సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
కర్ణప్పటేండ్లు – కర్ణములు, పటేండ్లు – ద్వంద్వ సమాసం
పసుపు బండార్లు – పసుపును, బండారును – ద్వంద్వ సమాసం
ముంతపొగ – ముంతతో పొగ – తృతీయా తత్పురుష సమాసం
గడ్డివాము – గడ్డితో వాము – తృతీయా తత్పురుష సమాసం

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

3. వాక్య పరిజ్ఞానం

అ) క్రింది కర్తరి వాక్యాలను కర్మణి వాక్యాలుగాను, కర్మణి వాక్యాలను కర్తరి వాక్యాలుగాను రాయండి.

ప్రశ్న 1.
లింగయ్య ఉసిరికాయ తీసి నాయకునికి ఇచ్చాడు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
ఉసిరికాయ తీసి లింగయ్య చేత నాయకునికి ఇవ్వ బడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
నాయకులు పిల్లలతో అరగంట కాలం గడిపారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
పిల్లలతో నాయకులచేత అరగంట కాలం గడుప బడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 3.
వాద్యాల చప్పుడు విన్నారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
వాద్యాల చప్పుడు వినబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ఆ) క్రింది సామాన్య వాక్యాలను సంక్లిష్ట వాక్యంగా రాయండి.

ప్రశ్న 1.
శర్వాణి పాఠం చదివింది. శర్వాణి నిద్రపోయింది. (సామాన్య వాక్యం)
జవాబు:
శర్వాణి పాఠం చదివి, నిద్రపోయింది. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
మహతి ఆట ఆడింది. మహతి అన్నం తిన్నది. (సామాన్య వాక్యం)
జవాబు:
మహతి ఆట ఆడి, అన్నం తిన్నది. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

TS 10th Class Telugu Important Questions 4th Lesson కొత్తబాట

ప్రశ్న 3.
నారాయణ అన్నం తింటాడు. నారాయణ నీళ్ళు తాగుతాడు. (సామాన్య వాక్యం)
జవాబు:
నారాయణ అన్నం తింటూ నీళ్లు తాగుతాడు. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

TS 6th Class Maths Bits Chapter 12 Symmetry

Solving these TS 6th Class Maths Bits with Answers 12th Lesson Symmetry Bits for 10th Class will help students to build their problem-solving skills.

TS 6th Class Maths Bits Chapter 12 Symmetry

Choose the correct answer and write it in the brackets:

Question 1.
Which of the following has a line symmetry ?

TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 1

Answer:
A) TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 8

Question 2.
Which of the following has no line of symmetry ?
A) A
B) B
C) Q
D) D
Answer:
C) Q

Question 3.
Which of the following figure has line of symmetry ?

TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 2

Answer:
D) TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 9

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 4.
Number of lines of symmetry of the letter ‘O’ ?
A) 1
B) 2
C) 4
D) infinite
Answer:
D) infinite

Question 5.
Number of lines of symmetry of the letter ‘H’?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Answer:
B) 2

Question 6.
The letter ‘Z’ has _______
A) vertical line of symmetry
B) horizontal line of symmetry
C) both
D) no line of symmetry
Answer:
D) no line of symmetry

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 7.
The letter ‘M’ has _______
A) vertical line of symmetry
B) horizontal line of symmetry
C) both
D) no line of symmetry
Answer:
A) vertical line of symmetry

Question 8.
The figure TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 3 has _______.
A) vertical line of symmetry
B) horizontal line of symmetry
C) both
D) no line of symmetry
Answer:
B) horizontal line of symmetry

Question 9.
The figure TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 4 has _______
A) vertical line of symmetry
B) horizontal line of symmetry
C) both
D) no line of symmetry
Answer:
C) both

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 10.
The mirror image of TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 5 ?

TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 6

Answer:
D) TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 7

Question 11.
Number of possible lines of symmetry for the figure

TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 10

A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
Answer:
C) 6

Question 12.
Number of lines of symmetry for TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 11 ?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Answer:
B) 2

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 13.
If the figure is folded along the given dotted line each part coincides with other part exactly, it is called _______ ?
A) Point symmetry
B) Line of symmetry
C) Axis symmetry
D) None of these
Answer:
B) Line of symmetry

Question 14.
Match the no. of lines of symmetry of the following.

Group – AGroup – B
1. Equilateral anglea) 1
2. Isosceles angleb) 2
3. Scalene anglec) 3
4. Right angled  Isosceles angled) 4
e) 0

A) 1 – c, 2 – a, 3 – e, 4 – a
B) 1 – a, 2 – a, 3 – c, 4 – e
C) 1 – b, 2 – a, 3 – c, 4 – d
D) 1 – c, 2 – a, 3 – d, 4 – a
Answer:
A) 1 – c, 2 – a, 3 – e, 4 – a

Question 15.
Match the no. of lines of symmetry of the following.

Group – AGroup – B
1. Circlea) 1
2. Human faceb) Infinite
3. Pencilc) 2
4. 6th E.M Maths Text Book4) 4

A) 1 – a, 2 – b, 3 – c, 4 – d
B) 1 – b, 2 – a, 3 – c, 4 – e
C) 1 – b, 2 – a, 3 – c, 4 – d
D) 1 – a, 2 – b, 3 – c, 4 – d
Answer:
B) 1 – b, 2 – a, 3 – c, 4 – e

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 16.
Match the no. of lines of symmetry of the following.

TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 12

A) 1 – a, 2 – b, 3 – c, 4 – d
B) 1 – b, 2 – d, 3 – c, 4 – d
C) 1 – d, 2 – b, 3 – c, 4 – a
D) 1 – c, 2 – a, 3 – b, 4 – d
Answer:
C) 1 – d, 2 – b, 3 – c, 4 – a

Question 17.
Statement (L) : Symmetry is used in paper cuttings
Statement (M) : The Letter ‘X’ has vertical, horizontal and diagonal line of symmetry is there
A) Both L and M are true
B) L is true, M is false
C) L is false, M is true
D) Both L & M are false
Answer:
A) Both L and M are true

Question 18.
Statement (X): Every figure / letter has no need of image mirror
Statement (Y): The letter ’D’ has no line of symmetry
A) Both X and Y are true
B) X is true, Y is false
C) X is false, Y is true
D) Both X & Y are false
Answer:
D) Both X & Y are false

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 19.
Statement (V): The letter ‘Y’ has no line of symmetry
Statement (W) : The letter ‘E’ has Horizontal line of symmetry
A) Both V and W are true
B) V is true and W is false
C) V is false and W is true
D) Both V & W are false
Answer:
A) Both V and W are true

Question 20.
Number of lines of symmetry for an equilateral triangle has _______?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Answer:
C) 3

Question 21.
Number of lines of symmetry for an isosceles triangle has _______?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Answer:
B) 2

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 22.
Number of lines of symmetry for a scalene triangle has ?
A) 0
B) 1
C) 2
D) 3
Answer:
A) 0

Question 23.
Number of lines of symmetry for a circle has _______?
A) 1
B) 2
C) 3
D) infinite
Answer:
D) infinite

Question 24.
Any line along which can fold a figure so that the two parts of it coincide exactly is called a _______
A) point of symmetry
B) line of symmetry
C) edge symmetry
D) none
Answer:
B) line of symmetry

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 25.
A line of symmetry can be
A) horizontal
B) vertical
C) diagonal
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 26.
Which triangle has 3 lines of symmetry ?
A) Right angled triangle
B) Isosceles triangle
C) Equilateral triangle
D) Scalene triangle
Answer:
C) Equilateral triangle

Question 27.
Number of lines of symmetry for a scalene triangle ?
A) 1
B) no lines of symmetry
C) 2
D) 4
Answer:
B) no lines of symmetry

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 28.
A square has lines of symmetry.
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Answer:
D) 4

Question 29.
Which triangle has one line of symmetry?
A) Equilateral triangle
B) Scalene triangle
C) Isosceles triangle
D) Acute angled triangle
Answer:
C) Isosceles triangle

Question 30.
The set square in your instrumental box has the following angles of measure
A) 60°, 45°, 75°
B) 30°, 60°, 90°
C) 1009, 50°, 30°
D) 45°, 45°, 90°
Answer:
B) 30°, 60°, 90°

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 31.
Which of the following letter of alphabet has a line of symmetry ?
A) G
B) P
C) Q
D) X
Answer:
D) X

Question 32.
Which of the following letter of alphabet has horizontal line of symmetry ?
A) S
B) M
C) B
D) A
Answer:
C) B

Question 33.
Which of the following letter of alphabet has vertical line of symmetry ?
A) V
B) K
C) E
D) R
Answer:
A) V

TS Board 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry

Question 34.
Which of the following figure has countless lines of symmetry ?

TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 13

Answer:
D) TS 6th Class Maths Bits 12th Lesson Symmetry 14

TS 6th Class Maths Bits Chapter 11 Ratio and Proportion

Solving these TS 6th Class Maths Bits with Answers 11th Lesson Ratio and Proportion Bits for 10th Class will help students to build their problem-solving skills.

TS 6th Class Maths Bits Chapter 11 Ratio and Proportion

Choose the correct answer and write it in the brackets.

Question 1.
The ratio of Rs. 1.50 to Rs. 2 is
A) 3 : 4
B) 4 : 3
C) 1 : 2
D) 3 : 2
Answer:
A) 3 : 4

Question 2.
The ratio of 7.5 litres to 15 litres is
A) 5 : 1
B) 7 : 15
C) 1 : 2
D) 1 : 5
Answer:
C) 1 : 2

Question 3.
Rafi has 16 red marbles and 4 blue marbles. The ratio of blue marbles to the total number of marbles is
A) 4 : 1
B) 4 : 5
C) 1 : 5
D) 1 : 4
Answer:
C) 1 : 5

Question 4.
5 ml of water is added to 15 ml of medicine. The ratio of water to medicine is
A) 3 : 1
B) 1 : 3
C) 1 : 4
D) 4 : 1
Answer:
B) 1 : 3

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 5.
In the below figure, the ratio of the shaded parts to unshaded parts is

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 1

A) 1 : 2
B) 8: 5
C) 3 : 5
D) 5 : 3
Answer:
C) 3 : 5

Question 6.
Equivalent ratio to 2 : 3 is
A) 8 : 9
B) 6 : 12
C) 4 : 6
D) 10 : 12
Answer:
B) 6 : 12

Question 7.
Equivalent ratio to a : b is
A) b : a
B) 2a : 2b
C) a : 2b
D) 2a : b
Answer:
B) 2a : 2b

Question 8.
The simplest form of 16 : 20 is
A) 4 : 5
B) 5 : 4
C) 8 : 10
D) 32 : 40
Answer:
A) 4 : 5

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 9.
The simplest form of 24 : 30 is
A) 12 : 15
B) 8 : 10
C) 4 : 5
D) 2 : 3
Answer:
C) 4 : 5

Question 10.
\(\overline{\mathbf{A B}}\) is divide at ‘X’ in the ratio 3 : 7. If AB = 10 cm, thren length of \(\overline{\mathbf{X B}}\) =

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 2

A) 6 cm
B) 7 cm
C) 3 cm
D) 3.5 cm
Answer:
B) 7 cm

Question 11.
An ornament weighs 45 gms. It is a mixture of gold and copper in the ratio 7 : 2. The weight of copper is
A) 10 gm
B) 35 gm
C) 14 gm
D) 8 gm
Answer:
A) 10 gm

Question 12.
The cost of 5 kg of tomatoes is Rs. 40. Then the cost of 3 kg of tomatoes is
A) Rs. 24
B) Rs. 8
C) Rs. 200
D)Rs. 122
Answer:
A) Rs. 24

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 13.
Raju and Bharat bought 30 pencils. Out of them, Bharat took 10 pencils. The ratio of Bharat’s pencils and Raju’s pencils is
A) 2 : 1
B) 1 : 2
C) 3 : 1
D) 1 : 3
Answer:
B) 1 : 2

Question 14.
If three apples cost Rs. 36, then the cost of 5 apples is
A) Rs. 12
B) Rs. 24
C) Rs. 48
D) Rs. 60
Answer:
D) Rs. 60

Question 15.
21 : 6 =
A) 42 : 18
B) 21 : 12
C) 7 : 2
D) 21 : 27
Answer:
C) 7 : 2

Question 16.
5 times of 2 : 5 =
A) 4 : 10
B) 10 : 25
C) 6 : 15
D) 8 : 20
Answer:
B) 10 : 25

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 17.
The simplest foim of 96 : 120 is
A) 6 : 8
B) 4 : 5
C) 8 : 10
D) 1 : 4
Answer:
B) 4 : 5

Question 18.
Twenty pens are divided between Sheela and Sangeeta in the ratio of 3 : 2. Then the number of pens that Sheela got is
A) 8
B) 4
C) 12
D) 16
Answer:
C) 12

Question 19.
The sum of two numbers is the greatest second digit number. If the numbers are in the ratio 1 : 2, then the smaller number is
A) 66
B) 36
C) 33
D) 63
Answer:
C) 33

Question 20.
Present age of father is 42 years and that of his son is 14 years. The ratio of the present age of son to that father is
A) 1 : 3
B) 3 : 1
C) 2 : 3
D) 3 : 2
Answer:
A) 1 : 3

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 21.
If the cost of 8 pens is ₹ 96 then find the cost of 15 such pens ?
A) ₹ 192
B) ₹ 180
C) ₹ 160
D) ₹ 150
Answer:
B) ₹ 180

Question 22.
If the cost of 10 note books is ₹ 250 what is the cost of one book ?
A) ₹ 25
B) ₹ 20
C) ₹ 28
D) ₹ 30
Answer:
A) ₹ 25

Question 23.
Kiran runs 12 kms in 45 minutes, then he runs number of kms in 15 minutes
A) 9 cm
B) 5 km
C) 4 km
D) 6 km
Answer:
C) 4 km

Question 24.
The cost of 7 green leaf tea is 105. If my friend and I want to drink that tea we have to pay ₹ ______
A) ₹ 35
B) ₹ 25
C) ₹ 30
D) ₹ 32.50
Answer:
C) ₹ 30

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 25.
In a map if 1 cm = 300 km then 15 cm = ______ kms.
A) 4500
B) 4200
C) 4800
D) 3500
Answer:
A) 4500

Question 26.
In a map if 1 cm = 50 runs then 755 runs = ______ cms.
A) 15.1
B) 13.5
C) 15.5
D) 15
Answer:
A) 15.1

Question 27.
What is the ratio between 24 red balls and 27 blue balls ?
A) 9 : 8
B) 8 : 9
C) 6 : 7
D) 6 : 3
Answer:
B) 8 : 9

Question 28.
The ratio between 5 kg and 750 gms is ______.
A) 1 : 1.6
B) 21 : 4
C) 20 : 3
D) 1 : 6.3
Answer:
C) 20 : 3

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 29.
The ratio between 4.5 km to 1250 mts is
A) 18 : 6
B) 17 : 6
C) 16 : 5
D) 18 : 5
Answer:
D) 18 : 5

Question 30.
The ratio between 2750 ml to 1.5 ltrs is
A) 11 : 6
B) 12 : 5
C) 6 : 11
D) 10 : 7
Answer:
A) 11 : 6

Question 31.
One litre of milk, 25 ml of water is added then the ratio of milk to water is ______
A) 8 : 3
B) 7 : 2
C) 40 : 1
D) 9 : 1
Answer:
C) 40 : 1

Question 32.
From the figure given find the ratio between shaded and unshaded parts.

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 3

A) 1 : 5
B) 3 : 1
C) 1 : 3
D) 1 : 4
Answer:
C) 1 : 3

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 33.
From the above figure the ratio between unshaded and total parts is ______?
A) 5 : 4
B) 3 : 4
C) 3 : 1
D) 4 : 1
Answer:
B) 3 : 4

Question 34.
30 mm : 1 cm = ______
A) 3 : 5
B) 15 : 7
C) 10 : 3
D) 3 : 1
Answer:
D) 3 : 1

Question 35.
1 hr : 45 min = ______
A) 5 : 4
B) 4 : 2
C) 4 : 3
D) 3 : 2
Answer:
C) 4 : 3

Question 36.
The simplest form of 162 : 45 is ______
A) 18 : 5
B) 17 : 5
C) 16 : 5
D) 17 : 9
Answer:
A) 18 : 5

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 37.
From the below figure BC : AB = ______?

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 4

A) 16 : 15
B) 5 : 6
C) 15 : 14
D) 15 : 17
Answer:
B) 5 : 6

Question 38.
From the above figure find the ratio of AC & BC.
A) 2 : 5
B) 5 : 1
C) 1 : 5
D) 3 : 5
Answer:
C) 1 : 5

Question 39.
Weight of Gayatri is 14 kgs Kiran weight Is thrice that of Gayatri. The ratio of weight of Gayatri and Kiran is ______
A) 1 : 4
B) 1 : 3
C) 1 : 5
D) 1 2
Answer:
B) 1 : 3

Question 40.
A goldsmith mixes gold and copper in the ratio of 9 : 2 to prepare an oranament of 55 gins. What Is weight of gold in that ornament?
A) 49 gm
B) 48 gm
C) 40 gm
D) 45 gm
Answer:
D) 45 gm

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 41.
The ratio of shares of R : S = 2 : 1. If the total amount is ₹9,00,000 then ‘R’ share is
A) ₹ 6,00,000
B) ₹ 3,00,000
C) ₹ 5,00,000
D) ₹ 8,00,000
Answer:
A) ₹ 6,00,000

Question 42.
Laxmi earns ₹ 42,000 per month. If her expenditure is 28,000 per month, then what is the ratio of her savings
and expenditure?
A) 2 : 1
B) 1 : 2
C) 2 : 3
D) 1 : 3
Answer:
B) 1 : 2

Question 43.
In a class of 39 students no of girls are 9. Then find the ratio of number of boys to that of gir is
A) 9 : 4
B) 2 : 5
C) 3 : 10
D) 10: 3
Answer:
D) 10: 3

Question 44.
From the above sum the ratio of total strength to boys is ______
A) 10 : 11
B) 13 : 10
C) 10 : 13
D) 13 :11
Answer:
C) 10 : 13

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 45.
Match the following:

Group – AGroup – B
1. 450 ml : 1.350 ltsa) 4 : 1
2. 160 gms : 640 gmsb) 1 : 4
3. 1 hr : 15 mmc) 1 : 3
4. 200 mts : 1.4 kmsd) 1 : 7
e) 1 : 5

A) 1 – c, 2 – b, 3 – a, 4 – d
B) 1 – a, 2 – b, 3 – c, 4 – d
C) 1 – c, 2 – a, 3 – e, 4 – d
D) 1 – c, 2 – b, 3 – e, 4 – d
Answer:
A) 1 – c, 2 – b, 3 – a, 4 – d

Question 46.
Match the following.

Group – A Group – B
1. symbolic form of 2 and 3 is a) 11/9
2. fractional form of 1 and 9 b) 4 : 5
3. verbal form of 7 and 5 c) 5 : 4
4. simplest form of 20 : 16 d) 2 : 3
 e) 7 is to 5

A) 1 – a, 2 – c, 3 – d, 4 – e
B) 1 – d, 2 – a, 3 – e, 4 – c
C) 1 – e, 2 – d, 3 – c, 4 – b
D) 1- c, 2 – d, 3 – e, 4 – b
Answer:
B) 1 – d, 2 – a, 3 – e, 4 – c

Question 47.
Which of the following are in proportion?
A) 1, 2, 3, 4
B) 4, 5, 6, 7
C) 11, 9, 16, 7
D) 3, 6, 4, 8
Answer:
D) 3, 6, 4, 8

Question 48.
Which of the following are not in proportion?
A) 2, 3, 12, 18
B) 3, 6, 4, 8
C) 4, 3, 16, 12
D) 9, 15, 8, 16
Answer:
C) 4, 3, 16, 12

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 49.
If \(\frac{15}{18}=\frac{x}{6}\) ⇒ x = ______.
A) 4
B) 3
C) 5
D) 2
Answer:
C) 5

Question 50.
If \(\frac{10}{x}=\frac{2}{3}\) ⇒ x = ______
A) 20
B) 30
C) 15
D) 40
Answer:
B) 30

Question 51.
If 4, x, 8, 24 are in proportion then x = ………………. ?
A) 12
B) 6
C) 24
D) 16
Answer:
A) 12

Question 52.
If 2, x, x, 32 are in proportion then r = ______?
A) 18
B) 8
C) 4
D) 16
Answer:
B) 8

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 53.
A point P on xy = 36 cm divides it in the ratio of 5 : 7 the length of A = ______ cms.
A) 15
B) 20
C) 10
D) 25
Answer:
A) 15

Question 54.
Which of the following quantities are in proportion?
A) 4, 16, 3, 12
B) 16, 3, 12, 4
C) 12, 4, 3, 16
D) 3, 4, 16, 12
Answer:
A) 4, 16, 3, 12

Question 55.
Which of the following quantities are not in proportion?
A) 10, 25, 2, 5
B) 8, 16, 6, 12
C) 16, 24, 8, 12
D) 9, 3, 12, 2
Answer:
D) 9, 3, 12, 2

Question 56.
Statement (P) : The ratio of 6 minutes to 1 hour is 1 : 10
Statement (Q) : The simplest form of \(\frac{42}{24}\) is \(\frac{7}{4}\).
A) Both P and Q are true
B) Only P is true, Q is false
C) Only Q is true P is false
D) Both P & Q are false
Answer:
A) Both P and Q are true

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 57.
Statement (F) : Symbolic form of ratio of a to b is a : b
Statement (Q): Fractional form is a/b.
Statement (R) : Verbal form is a to b.
A) P, Q and R are true
B) P is true, Q is false, R is true
C) P is false, Q is true, R is false
D) P is true, Q is false, R is false
Answer:
A) P, Q and R are true

Question 58.
From the adjacent figure.
Statement (S) : The ratio of shaded to unshaded region is 1 : 3
Statement (T) : The ratio of unshaded to total parts is 3 : 4
Statement (U) : The ratio of total parts to shaded is 3 : 2
A) S, T, U are true
B) S is true, T is true and U is false
C) S is false, T is true and U is false
D) S ¡s true, T is false and U is true
Answer:
B) S is true, T is true and U is false

Question 59.
Statement (X) : 1, 2, 3, 12 are in proportion
Statement (Y) : If 1, x, x, 9 are in proportion then x = 3
Statement (Z) : If 3, 6, 9, x are in proportion x = 15.
A) X, Y, Z are true
B) X is true, Z Is true, Y is false
C) X is false, Y is true, Z is false
D) X is true, Y is false, Z is true
Answer:
C) X is false, Y is true, Z is false

Question 60.
Statement (P): The length of AB = 15cm and the point X divides A, B in the ratio of 2 : 3, then XA = 6 cm
Statement (Q) : Also XB – XA = 3 cm
Statement (R): \(\frac{\mathrm{AB}}{\mathrm{XB}}=\frac{5}{3}\)
A) P, Q, R are true
B) P is true, Q is true, R is false
C) P is false, Q is true, R is false
D) P is false, Q is false, R is true
Answer:
A) P, Q, R are true

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 61.
In \(\frac{a}{b}\) is called ______
A) consequent
B) antecedent
C) diridend
D) none
Answer:
B) antecedent

Question 62.
If a, b, c, d are four numbers and ad = bc then a, b, C, d are said to be in ______.
A) inversion
B) ratio
C) proportion
D) none
Answer:
C) proportion

Question 63.
The ratio of two quantities ‘a’ and ‘b’ then the symbolic form is ______.
A) a/b
B) is to b
C) a : b
D) None
Answer:
C) a : b

Question 64.
We compare quantities by
A) Division
B) Addition
C) Multiplication
D) Observation
Answer:
A) Division

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 65.
If a : b : : c : d, then a, b, c, d are said to be in
A) proportion
B) equality
C) ratio
D) distribution
Answer:
A) proportion

Find the ratio between shaded and unshaded regions.

Question 66.

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 5

A) 3 : 10
B) 10 : 3
C) 3 : 5
D) 3 : 7
Answer:
D) 3 : 7

Question 67.

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 6

A) 2 : 8
B) 1 : 3
C) 1 : 4
D) 2 : 5
Answer:
B) 1 : 3

Question 68.

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 7

A) 1 : 4
B) 4 : 1
C) 1 : 5
D) 5 : 1
Answer:
A) 1 : 4

TS Board 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion

Question 69.

TS 6th Class Maths Bits 11th Lesson Ratio and Proportion 8

A) 25: 24
C) 27 : 22
B) 26: 23
D) 24 : 25
Answer:
A) 25: 24

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

These TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Telugu 6th Lesson Important Questions భాగ్యోదయం

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

1. లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు నిర్మల (3 మార్కులు)

అ) కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
చదువు మానవుని జీవన వికాసానికి బాటలు వేస్తుందని ఎలా చెప్పగలవు ? (June ’16)
జవాబు:
మానవులకు చదువు అత్యంత ముఖ్యమైన సాధనం. ఇది మానవున్ని జీవన వికాసానికి బాటవేస్తుంది. మానవున్ని ఆలోచనాపరుణ్ణి చేస్తుంది. విచక్షణాజ్ఞానాన్ని కల్పిస్తుంది. మంచి కీర్తిని పెంచుతుంది. నైతిక విలువల్ని కల్గిస్తుంది. ఆర్థిక భద్రతను అందిస్తుంది.

చదువు మంచి చెడులను తెలుపుతుంది. మానవునిలో మాధవుని దర్శించగలిగే సామర్థ్యాన్ని కల్గిస్తుంది. మూఢనమ్మకాలను పారద్రోలుతుంది.

ప్రశ్న 2.
భాగ్యరెడ్డి వర్మ అణగారిన వర్గాలలో ఎలాంటి మార్పు తీసుకు రాగలిగాడు ?
జవాబు:
మనుష్యులంతా పుట్టుకతో సమానమని ఎవరూ ఎక్కువ ఎవరూ తక్కువ కాదన్న సత్యాన్ని తెలుసుకునేటట్లు చేశాడు. అణగారిన వర్గాల దుర్భర స్థితికి కారణం తమ అజ్ఞానం, ఉదాసీనత అని గుర్తించి, చైతన్య పరిచాడు. అందరూ చదువుకునేలా ప్రోత్సహించాడు. తమ జాతి జనుల్లో భాగ్యరెడ్డి వర్మ ఐక్యతను తీసుకువచ్చాడు. వారిలో ఉన్న ‘తాగుడు’ దురలవాటును మాన్పించాడు. దేవదాసీ, ముర్లీ, వేశ్యా సంప్రదాయాలను అడ్డుకున్నాడు. మూఢనమ్మకాల అజ్ఞానాన్ని తొలగించాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 3.
భాగ్యరెడ్డి వర్మ నాయకత్వ పటిమ ఎలాంటిది ?
జవాబు:
భాగ్యరెడ్డి వర్మ అణగారిన వర్గాలు ఎదుర్కొంటున్న అంటరానితనం, మూఢనమ్మకాలు లాంటి సమస్యలను గుర్తించాడు. వాటికి కారణం ఆ వర్గాల అజ్ఞానం, ఉదాసీనత అని తెలుసుకున్నాడు. అందరినీ చదువు కునేలా ప్రోత్సహించాడు. వారిని చైతన్య పరచాడు, తమజాతి జనులను ఏకతాటిపై నడిపాడు. ప్రజల పక్షాన నిలబడి ప్రభుత్వంపై పోరాటం చేశాడు. ప్రభుత్వం తన బాధ్యతను గుర్తెరిగేలా చేశాడు. ఆది హిందూవులకు ప్రత్యేక పాఠశాలల ఏర్పాటుకు కృషి చేశాడు. సమస్య మూలాలలోకి వెళ్ళి పరిష్కారానికి కృషి చేశాడు. దీనిని బట్టి భాగ్యరెడ్డి వర్మ నాయకత్వ పటిమ ఎలాంటిదో అర్థమవుచున్నది.

ప్రశ్న 4.
మూఢనమ్మకాలను తొలగించడానికి భాగ్యరెడ్డి వర్మ ఏమి చేశారు ?
జవాబు:
సహేతుకమైన కారణం లేకుండా కొన్ని నమ్మకాలు సమాజంలో కొనసాగుతూ ఉంటాయి. వీటిని మూఢ నమ్మకాలు అంటారు. ఆనాటి సమాజంలో కొందరు ఎక్కువ, కొందరు తక్కువ అనే భావన, అస్పృశ్యత, దేవదాసీ వ్యవస్థ, పసిపిల్లలను దేవునికి వదలివేయడం, జంతు బలులు, లాంటి మూఢనమ్మకాలు జీర్ణించుకు పోయాయి. వీటన్నింటికి కారణం అవిద్య, అజ్ఞానం అని భాగ్యరెడ్డి వర్మ గుర్తించారు. అందరూ చదువు కునేలా ప్రోత్సహించారు. ప్రజలను చైతన్యపరచి మూఢనమ్మకాలను లేకుండా చేయడానికి కృషిచేశాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

2. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు (6 మార్కులు)

అ) కింది ప్రశ్నలకు పదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
సంస్కర్తగా భాగ్యరెడ్డివర్మ కృషిని పేర్కొనండి. (Mar. ’16)
జవాబు:

  1. ఈయన కృషి వల్ల ఆదిహిందువులకు, ప్రభుత్వం ఎన్నో పాఠశాలలు స్థాపించింది.
  2. దేవదాసి, ముర్లీ, వేశ్యా సంప్రదాయాలను అడ్డు కున్నాడు.
  3. ప్రజలచే తాగుడు మాన్పించాడు.
  4. అనేక సభలలో పాల్గొని 3,348 ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు.
  5. పసివాళ్ళయిన ఆడ, మగపిల్లలను దేవుడికి వదలి పెట్టడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు.
  6. మనుషులంతా సమానమని, ఎవరూ ఎక్కువ, తక్కువ కాదన్న సత్యాన్ని తెలుసుకొనేటట్లు చేశాడు.
  7. అణగారిన వర్గాల్లో చైతన్యాన్ని తేవడానికి కృషి చేశాడు.
  8. అంటరాని వర్గాల ఉన్నతి కోసం, సంస్కరణ మొదలుపెట్టాడు.
  9. అణగారిన కులాల నాయకుల సహకారం, నైతిక మద్దతు కూడగట్టాడు.
  10. ఈయన శ్రద్ధ వల్ల అంటరాని వర్గాలు, చదువుపై చూపుపెట్టాయి. అందువల్ల కొన్ని సాంఘిక దురా చారాలు మటుమాయమయ్యాయి.
  11. అంటరాని వర్గాలు అనుభవిస్తున్న అవస్థల నుంచి వారిని గట్టెక్కించడానికి, భాగ్యరెడ్డివర్మ అంకిత భావంతో కృషి చేశాడు.
  12. అనేక బహిరంగ సభలు జరిపి, సామాజిక స్వచ్ఛత గురించి చెప్పి తన జాతి జనులను ఏకతాటి పై నడిపించాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 2.
సమాజంలోని మూఢ నమ్మకాలను మీరు ఎలా అరికడతారో వివరించండి.
(లేదా)
మీ చుట్టూ ఉన్న సమాజంలో మూఢ నమ్మకాలు ఏమేమి ఉన్నాయి ? వాటిని నీవు ఎలా తొలగిస్తావు? వివరించు.
జవాబు:
చుట్టుప్రక్కల వారిని చైతన్యపరుస్తాం. మూఢనమ్మకాల వలన కలిగే అనర్థాలను సోదాహరణంగా వివరిస్తాం. నమ్మకం మంచిదే. కాని మూఢనమ్మకం పనికిరాదని చెబుతాం. వాళ్ళకు పూర్తి నమ్మకం కలగడానికి అనుభవపూర్వకంగా నిరూపిస్తాం. ఉదాహరణకు పిల్లి శకునం వస్తే పని జరగదని మూఢనమ్మకం. పిల్లిని శకునం రప్పించుకొని వెళ్ళి పని పూర్తి చేసుకొని వస్తాం. అది తప్పని నిరూపిస్తాం.

అలాగే దిగదుడుపులు వలన రోగాలు తగ్గవని చెబుతాం. దిగదుడిచినవి తొక్కినా ఏమీ కాదని నిరూపిస్తాం. దిగదుడిచిన నిమ్మకాయలు కోసుకొని హాయిగా రసం తాగుతాం. చిల్లంగి, చేతబడి వంటివి కూడా తప్పని నిరూపిస్తాం. జనవిజ్ఞాన వేదిక వారిని మా గ్రామానికి ఆహ్వానిస్తాం. ప్రదర్శనలు ఇప్పిస్తాం. ఉపన్యాసాలు చెప్పిస్తాం. ప్రజలలో చైతన్యం కలిగిస్తాం. మా గ్రామం నుండి మూఢనమ్మకాలను తరిమేస్తాం. సశాస్త్రీయంగా ఆలోచించడం అలవాటు చేస్తాం. ‘మూఢనమ్మకాలు లేని గ్రామం’ అని మా గ్రామపు సరిహద్దులలో బోర్డు పెడతాం.

ప్రశ్న 3.
భాగ్యరెడ్డి వర్మ దురాచారాలను ఎలా అరికట్టాడు ?
జవాబు:
దురాచారాల వలన చాలా జీవితాలు నాశనం అవుతాయి. కొన్ని కుటుంబాలు తీవ్రమైన ఆవేదనకు, అవమానాలకు గురి అవుతాయి.

దేవదాసీ, ముర్లీ, వేశ్యా సంప్రదాయాల వలన అనేక మంది స్త్రీల జీవితాలు దుర్భరంగా మారతాయి. రోగగ్రస్తమవుతాయి. వారితో ఉన్న పురుషుల జీవితాలు కూడా రోగగ్రస్తం అవుతాయి. వారి కుటుంబాలు కూడా సర్వనాశనం అవుతాయి.

తాగుడు వల్ల ఆరోగ్యం పాడైపోతుంది. జ్ఞాపకశక్తిని కూడా కోల్పోతారు. నేరాలకు పాల్పడతారు. సమాజంలో గౌరవం పోతుంది. అనవసరమైన తగాదాలు పెరిగిపోతాయి.

ఈ దురాచారాలు వారి మనసులలో నాటుకు పోయాయి. ఈ అజ్ఞానాన్ని తొలగించడం అంత సులువు కాదు. దీని గురించి భాగ్యరెడ్డివర్మ అనేక బహిరంగ సభలు నిర్వహించాడు. సామాజిక స్వచ్ఛత గురించి చెప్పాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రజలందరిని ఏకతాటిపై నిల్పాడు. దేవదాసీ, ముర్లీ, వేశ్యా సంప్రదాయాలను అడ్డుకొన్నాడు. తాగుడు వలన కుటుంబాలు ఎలా నాశనమైపోతాయో వివరించాడు. నిరంతరం వారిని ఈ దురాచారాల నుండి బయట పడవేసే కృషి చేశాడు. కొన్ని కుటుంబాలను ఆ దురాచారాల నుండి దూరం చేయగలిగాడు.

PAPER – II : PART – A

1. అపరిచిత గద్యాలు (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
క్రింది గద్యాన్ని చదివి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

భద్రాచలంలో ఉన్న శ్రీరామచంద్రుణ్ణి చూడ్డానికి జనం తండోపతండాలుగా రావడం మొదలైంది. అందువల్ల యాత్రికులకు సౌకర్యాలు కలుగ చెయ్యవలసిన బాధ్యత తహసీలుదారుగా తన మీద ఉంది. అలాగే భక్తజన శిఖామణిగా ఆలయాన్ని బాగు చెయ్యాల్సిన అవసరం కూడా ఏర్పడింది. దీనికోసం ఒకనాడు గోపన్న ఆ ఊళ్ళో రైతులను పిలిపించి ఆ విషయం వాళ్ళకు చెప్పాడు. ఒక మంచి పనిచేద్దాం. మీరు నాతో సహకరించండి అంటూ గోపన్న ప్రబోధించాడు. ఈ మాటలు విన్న ఊరి జనం అలాగే అని అంగీకరించారు. ఎవరి శక్తి కొద్దీ వారు సహాయం చెయ్యడానికి సిద్ధమయ్యారు. ఆలయ నిర్మాణం మొదలయ్యింది.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. యాత్రికులకు సౌకర్యాలు ఎందుకు కలుగజేయాలి ?
జవాబు:
భద్రాచలంలో ఉన్న శ్రీరామచంద్రుణ్ణి చూడ్డానికి జనం తండోపతండాలుగా రావడం మొదలయ్యింది. అందువల్ల యాత్రికులకు సౌకర్యాలు కలుగజేయవలసి వచ్చింది.

2. గోపన్న ఎవరి భక్తుడు ?
జవాబు:
గోపన్న శ్రీరామచంద్రుడి భక్తుడు.

3. గోపన్న రైతులను ఎందుకు పిలిపించాడు ?
జవాబు:
భద్రాచలం రామునికి ఆలయ నిర్మాణంలో తనకు సాయం చెయ్యమని అడగడానికి గోపన్న రైతులను పిలిచాడు.

4. ఆలయ నిర్మాణం ఎక్కడ మొదలయ్యింది ?
జవాబు:
ఆలయ నిర్మాణం భద్రాచలంలో మొదలయ్యింది.

5. ఎవరి ఆలయం నిర్మిస్తున్నారు ?
జవాబు:
శ్రీరామ చంద్రునికి ఆలయం నిర్మిస్తున్నారు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 2.
క్రింది గద్యాన్ని చదివి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

ఆంబోతుల్లా ఉన్న నలుగురు వ్యక్తులు ఎగబడి నరికేస్తుండగా చెట్టు తాలూకు యజమానిలా ఉన్న ఓ పెద్ద మనిషి నడుముకు చేతులేసుకొని నిలబడి వాళ్ళకి సూచనలిస్తున్నాడు. మాలాంటి అమాయక ప్రాణులు ఆ చెట్టుపైన జీవిస్తున్నాయని, వాటి గూళ్ళు, గుడ్లు, పిల్లలు చిన్నాభిన్నమవుతాయనీ, కనీస కనికరం కూడా తట్టనట్టుగా ఎగబడిపోతున్నారు. నాశనం చేయడానికే తప్ప నిర్మించడానికి జన్మించలేదన్నట్లు వారి ప్రతాపాన్నంతా ఆ చెట్టు మీద చూపిస్తున్నారు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. పై విషయాన్ని బట్టి అక్కడేం జరుగుతోంది ?
జవాబు:
పై విషయాన్ని బట్టి నలుగురు మనుష్యులు ఒక చెట్టును నరికివేస్తున్నారు.

2. అక్కడ సూచనలిస్తున్నదెవరు ?
జవాబు:
అక్కడ ఆ చెట్టు యజమాని, చెట్టును నరికే వారికి సూచనలు ఇస్తున్నాడు.

3. వారిలో ఎలాంటి ఆలోచన లేకుండా పోయింది ?
జవాబు:
అమాయక ప్రాణులైన పక్షులు చెట్టుపైన జీవిస్తున్నా యనీ, వాటి గూళ్లు, గుడ్లు, పిల్లలు చిన్నాభిన్నమవు తాయనే ఆలోచన లేకుండాపోయింది.

4. ‘ఒక్కసారిగా’ అనే అర్థాన్నిచ్చే పదాన్ని గుర్తించండి.
జవాబు:
ఒక్కసారిగా అనే అర్థాన్నిచ్చేది “ఎగబడి”.

5. ‘మాలాంటి అమాయక ప్రాణులు’ అని ఎవరు అనుకొని ఉండవచ్చు ?
జవాబు:
చెట్టు మీద నున్న పక్షులు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 3.
కింది గద్యాన్ని చదివి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

గిరిజన గ్రామాల్లో సురక్షిత నీరు లేక పోవడంతో పాటు మురుగునీటి సమస్య కూడా తలెత్తుతోంది. దీంతో గిరిజనులు అనునిత్యం వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారు. జ్వరం, జలుబు, తలనొప్పి, డయేరియా వ్యాధులతో బాధపడుతున్నారు. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ఇచ్చే మందులతో జబ్బులు నయం కాకపోగా ప్రైవేటు వైద్యులను ఆశ్రయించాల్సి వస్తోందని దీంతో ఆర్థికంగా చితికి పోతున్నామని పలువురు గిరిజనులు వాపోతున్నారు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. గిరిజనులు వ్యాధులబారిన పడడానికి కారణమేమిటి ?
జవాబు:
సురక్షిత నీరు లేకపోవడంవల్ల గిరిజనులు వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారు.

2. గిరిజనులను పట్టి పీడించే జబ్బులేవి ?
జవాబు:
జ్వరం, జలుబు, తలనొప్పి, మలేరియా వంటి వ్యాధులు గిరిజనులను పట్టి పీడిస్తున్నాయి.

3. ప్రైవేటు వైద్యులను ఆశ్రయించడం ద్వారా గిరిజనులే మౌతున్నారు ?
జవాబు:
ప్రైవేటు వైద్యులను ఆశ్రయించడం ద్వారా ఆర్థికంగా చితికిపోతున్నారు.

4. పై గద్యం ఆధారంగా ఒక ప్రశ్న తయారుచేయండి.
జవాబు:
ఈ గద్యం ఏవిషయాన్ని తెలియజేస్తున్నది ?

5. గిరిజన గ్రామాల్లోని ప్రధాన సమస్యలేవి ?
జవాబు:
గిరిజన గ్రామాల్లో సురక్షిత నీరు లేకపోవడం, మురుగునీటి సమస్య మొదలగునవి ప్రధాన సమస్యలు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 4.
క్రింది గద్యాన్ని చదవండి. కింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

రంగడు ఉలిక్కిపడి లేచి, జరిగిన యావత్తు సంగతినీ, ఆ వచ్చిన వ్యక్తితో చెప్పి, ఉదయమే సేటీతో తప్పక మాట్లాడుతాను. ఈ రాత్రికి క్షమించమని బ్రతి
మాలాడు.

గుమాస్తా సానుభూతిని ప్రకటిస్తూ “రంగా ! సేటు విషయం నీకు తెలియంది కాదు. వాడంత కంకుష్టకుడు కాబట్టే అంతటి వాడయ్యాడు. ఇప్పుడు నిన్ను తీసుకెళ్ళకపోతే నేటి నీ అవస్తే, రేపు నీకూ పడుతుంది” అన్నాడు.

తన కోసం, తోటివారిని కష్టాల్లో ఇరికించే మనస్తత్వం కాదు రంగడిది. అందుకే ఆ గుమాస్తా సహాయంతో విరిగిన బండిని తీసుకొని సేల్జీ ఇల్లు చేరుకున్నాడు.

రిక్షా ఇరగొట్టినందుకు యాభై రూపాయలు చెల్లించి, విడిపించుకుంటా” నన్నాడు రంగడు. సేట్టీ ‘సరే’ నంటూ గుడిసె గిర్వీ వ్రాయించుకొని అణాబిళ్ళ అంటించి, రంగడి సంతకం చేయించుకొని రిక్షాను బాగుచేయించి, యెప్పటిలాగే రోజు కిరాయికిచ్చాడు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. రంగడు ఎలా లేచాడు ?
జవాబు:
రంగడు ఉలిక్కిపడి లేచాడు ?

2. సేట్టీ ఎలాంటివాడు ?
జవాబు:
సేట్టీ కంకుష్టకుడు.

3. రంగని మనస్తత్వం ఎట్టిది ?
జవాబు:
తన కోసం తోటివారిని కష్టాల్లో ఇరికించే మనస్తత్వం కాదు.

4. రంగడు దేనిని తాకట్టు పెట్టాడు ?
జవాబు:
రంగడు గుడిసెను తాకట్టు పెట్టాడు.

5. రిక్షా విరగగొట్టినందుకు ఎంత చెల్లించాడు ?
జవాబు:
రిక్షా విరగగొట్టినందుకు యాభై రూపాయలు చెల్లించాడు ?

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 5.
ఈ క్రింది గద్యాన్ని చదివి ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు వ్రాయండి.

కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు విద్యాభ్యాస కాలంలో పలుభాషలు నేర్చెను. అందువలన ఆయనకు విశాలమైన దృక్పథం ఏర్పడి అనే పరిశోధనలకు, చర్చలకు ఉపయోగపడింది. ఇంగ్లీషు పండితుల ఒరవడిలో ప్రామాణిక ప్రతులను ప్రచురించారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం స్థాపించి సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి నారు పోశారు. శాసనాలు సేకరించి, పరిశోధన చేసి, సాక్ష్యాధారాలతో చరిత్ర రచన చేశారు. ప్రపంచ విజ్ఞానాన్ని తెలుగు ప్రజలందరకు అందుబాటులోకి తేవడానికి ‘ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం’ రచనకు పూనుకున్నారు. ఏ విషయమైనా మొక్కుబడిగా కాకుండా దాని లోతులు చూచి అందివ్వడానికి ఆయన కృషి చేశారు.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. లక్ష్మణరావుకు పలుభాషలు నేర్చుకోవడం ఎలా ఉపయోగపడింది ?
జవాబు:
లక్ష్మణరావుకు పలుభాషలు నేర్చుకోవడం అనేక పరిశోధనలకు, చర్చలకు ఉపయోగపడింది.

2. లక్ష్మణరావు చరిత్ర రచన ఎలా చేశారు ?
జవాబు:
లక్ష్మణరావు శాసనాలు సేకరించి, పరిశోధన చేసి, సాక్షాధారలతో చరిత్ర రచన చేశాడు.

3. తెలుగు ప్రజల కోసము ఏ రచనకు ఆయన పూనుకొన్నాడు?
జవాబు:
తెలుగు ప్రజల కోసం ‘ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం’ రచనకు ఆయన పూనుకున్నాడు.

4. ఎవరి ఒరవడిలో ప్రామాణిక ప్రతులను ప్రచురించారు ?
జవాబు:
ఇంగ్లీషు పండితుల ఒరవడిలో ప్రామాణిక ప్రతులను ప్రచురించారు.

5. శ్రీ కృష్ణ దేవరాయాంధ్ర, భాషానిలయం ద్వారా దేనికి నారు పోశారు ?
జవాబు:
సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి నారు పోశారు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 6.
క్రింది అంశాన్ని చదివి ఖాళీలను పూరించండి.

ఉప్పు ఉత్యాగ్రహంలో లక్ష్మీబాయమ్మ స్త్రీలకు నాయకురాలిగా ఉండి, ‘దేవరంపాడు’ శిబిరానికి ప్రాతినిధ్యం వహించేది. ఈ శిబిరం బాగా పని చేసిందని ప్రశంసలు పొందింది. వివిధ గ్రామాల నుండి వందలమంది సత్యాగ్రహులు ఈ శిబిరానికి వచ్చేవారు. వారిని పోలీసులు అరెస్టు చేసేవారు. ‘స్త్రీలు భయపడక ధైర్యంగా వారినెదుర్కొన్నారు. మూడుసార్లు శిబిరాన్ని పోలీసులు చుట్టముట్టారు. అయినా లక్ష్మీబాయమ్మ నాయకత్వంలోని స్త్రీలు జంక లేదు. సత్యాగ్రహం మానలేదు.శ్రీమతి ఉన్నవ లక్ష్మీబాయమ్మ గుంటూరు లోను, దుర్గాబాయమ్మ చెన్నపురిలోను, రుక్మిణమ్మ వేదారణ్యంలోనూ మరికొందరు స్త్రీలు భిన్న ప్రాంతాల లోనూ చూపిన సాహసో ఉత్సాహములు, ఆంధ్రుల ప్రతిష్ఠను విస్తరింపజేశాయి, అని ఆంధ్రపత్రిక 1932లో వీరిని ప్రశంసించింది.”

ఖాళీలు – జవాబులు
1. గుంటూరు ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి ………………… నాయకురాలు.
జవాబు:
ఉన్నవ లక్ష్మీబాయమ్మ

2. ………………… శిబిరాన్ని పోలీసులు చుట్టుముట్టారు.
జవాబు:
మూడుసార్లు

3. సత్యాగ్రహ శిబిరానికి ………………….. నుండి వచ్చేవారు.
జవాబు:
భిన్న గ్రామాల నుండి

4. లక్ష్మీబాయమ్మ ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో …………………… శిబిరానికి ప్రాతినిధ్యం వహించేది.
జవాబు:
దేవరంపాడు

5. ఆంధ్రపత్రిక …………………… లో వీరిని ప్రశంసించింది.
జవాబు:
1932

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

2. సృజనాత్మక ప్రశ్నలు (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
భాగ్యరెడ్డివర్మ లాగా మీ గ్రామంలో సేవ చేసిన వ్యక్తి గురించి నీ మిత్రునికి లేఖ రాయి.
జవాబు:

ఏన్కూరు,
X X X X .

ప్రియమైన గాయిత్రికి,

నీ స్నేహితురాలు రజని వ్రాయు లేఖ, మా గ్రామంలో సర్పంచ్ గారు చాలా సేవ చేస్తున్నారు. గ్రామం మొత్తానికి మంచినీటి సదుపాయం కల్పించారు. మురుగునీటి పారుదల సౌకర్యాన్ని మెరుగుపరిచారు. ప్రతి నెల గ్రామస్తులకు వైద్య పరీక్షలు చేయిస్తున్నారు. ఉచితంగా మందులు కూడా ఇస్తున్నారు. పాఠశాల భవనాలను కూడా బాగు చేయించారు.

ఇంకా అనేక అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. గ్రామాభివృద్ధికి ఎంతగానో కృషి చేస్తున్నారు.

ఇట్లు,
నీ మిత్రురాలు,
X X X X .

చిరునామా :
గాయత్రి,
D/o. రాజారావుగారు,
2 వ లైను, గాంధీ బజార్,
ఖమ్మం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 2.
మీ పాఠశాలలో జరిగిన స్వయం పాలనా దినోత్సవం గురించి మిత్రునికి లేఖ రాయండి.
జవాబు:
మిత్రునకు లేఖ

ఆదిలాబాద్,
X X X X X.

మిత్రుడు శశికుమార్కు,

శుభాభినందనలు, స్వయంపాలన దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు.. మొన్న 23.1.2018న పాఠశాలలో స్వయంపాలన దినోత్సవం మహావైభవంగా జరిగింది. మేము మా పాఠశాలను ముందురోజే చక్కగా అలంకరించాము. 26వ తేదీన ఉదయం తొమ్మిది గంటలకు మా ఎమ్.పి. గారు జాతీయ పతాకాన్ని ఎగురవేశారు. మా ఎమ్.ఎల్.ఏ. గారి అధ్యక్షతన సభ జరిగింది.

స్వయం పాలన దినోత్సవం యొక్క ప్రాధాన్యాన్ని గూర్చి మాకు ఎమ్.పి. గారు, ఎమ్.ఎల్.ఏ గారు, మా ప్రధానోపాధ్యాయులు వివరించి చెప్పారు. మన భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత అంబేద్కర్ మహాశయుడికి మేము జోహార్లు సమర్పించాము. ఈ సందర్భంగా మాకు ఆటలపోటీలు జరిగాయి. నేను ఆడిన క్రికెట్ టీము మొదటి బహుమతిని గెల్చుకుంది. మాకు మిఠాయిలు పంచారు. మీ పాఠశాలలో జరిగిన ఉత్సవాన్ని గూర్చి రాయి. ఉంటా. మీ తల్లిదండ్రులకు నా వందనాలు.

ఇట్లు,
మీ మిత్రుడు
X X X X .

చిరునామా :
శశికుమార్,
S/o వెంకటేశ్వరరావు గారు,
సుబ్బయ్య గారి వీధి,
నెహ్రూనగర్, బాసర.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 3.
ఈనాటి దురాచారాల గురించి సంభాషణ రాయండి.
జవాబు:
శ్రీవల్లి  :  వరకట్నం గురించి నీ అభిప్రాయం ఏంటి ?
శ్రీధర్  :  వరకట్నం ఒక దురాచారం. చట్ట ప్రకారం నేరం.
శ్రీవల్లి  :  చట్టప్రకారం అన్ని దురాచారాలు నేరమే.
శ్రీధర్  :  నిజమే చాలా మంది కట్నం ఇచ్చామని చెప్పరు. తీసుకొన్న వారూ చెప్పరు. ఇంకెలా చట్టం పనిచేస్తుంది.
శ్రీవల్లి  :  చట్టాల కంటే ప్రజలలో చైతన్యం ముఖ్యం.
శ్రీధర్  :  నిజమే. తాగుడు, దేవదాసీ మొదలైన దురా చారాలు కూడా నేరాలే కదా !
శ్రీవల్లి  :  వాటి విషయంలో కూడా ప్రజలలో చైతన్యం కలిగించాలి.
శ్రీధర్  :  అయితే, మన స్నేహితులం అందరం ఒక సంఘంగా ఏర్పడదాం. దురాచారాలకు వ్యతి రేకంగా ప్రజలను చైతన్యపరుద్దాం.
శ్రీవల్లి  :  ఇంకేం ? మన సంఘం పేరు ‘దురాచార నిర్మూలనా సంఘం’. ఈ రోజు నుంచే మొద లెడదాం.
శ్రీధర్  :  రేపటి నుంచి మొదలెడదాం……
శ్రీవల్లి  :  అలాగే. రేపు కలుద్దాం. మనవాళ్ళందరితో, బై బై …………….

ప్రశ్న 4.
విద్యాభివృద్ధిని కోరుతూ నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:
చదువే ప్రగతికి సోపానం
అక్షరాస్యతే పురోగతి – నిరక్షరాస్యతే తిరోగతి
అందరూ చదవాలి – అందరూ ఎదగాలి
కెందుకు తొందర – పదరా బడికి ముందర
చదవడం బాలల హక్కు – చదివించడం పెద్దల బాధ్యత
చదువుతో భవిత బంగారం – లేదంటే అంధకారం
పాఠశాలలు – ఆధునిక దేవాలయాలు
బడిగంటలే – ప్రగతికి జేగంటలు

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 5.
సమాజ సేవ చేయమని ప్రోత్సహిస్తూ కవిత రాయండి.
జవాబు:
సమాజం

నీకు భద్రత కల్పించేది సమాజం
నీకు భవిష్యత్తు ఇప్పించేది సమాజం
నీకు విద్యను నేర్పేది సమాజం
నీకు ఉద్యోగం ఇచ్చేది సమాజం
నీకు అన్నీ ఇచ్చేది సమాజం
మరి సమాజానికి నువ్వు ఇచ్చేదేమిటి ?
సేవ – సేవ – సేవ – సమాజ సేవ.
సమాజ సేవే నీ ధ్యేయం.

ప్రశ్న 6.
నిరక్షరాస్యతను నిర్మూలించవలసిన ఆవశ్యకతను తెలియపరుస్తూ, అక్షరాస్యత ఆవశ్యకతను వివరిస్తూ కరపత్రం రూపొందించండి.
జవాబు:
అక్షరాస్యతే అభివృద్ధి

దేశం అభివృద్ధి చెందాలంటే, అక్షరాస్యతా శాతం పెరగాలన్న గాంధీజీ మాటలను వేదవాక్కుగా భావిద్దాం.

నిరక్షరాస్యతను నిర్మూలించడం మన కర్తవ్యం. ప్రజలను విజ్ఞానవంతులను చేద్దాం. మన దేశ సౌభాగ్యం పెంచుదాం.

వేలిముద్రలు జాతికి అవమానం, అభివృద్ధి నిరోధకం, మోసం చేసేవారికి వరం. అమాయకత్వానికి ఆలవాలం. అందుకే రండి నిరక్షరాస్యతను నిర్మూలిద్దాం. అక్షరజ్ఞానం పెంచుదాం. దేశాభి వృద్ధిలో మన మందరం పాలు పంచుకొందాం.

ఇట్లు
నిరక్షరాస్యతా నిర్మూలన సంఘం,
గుంటూరు

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

అదనపు వ్యాకరణాంశాలు

PAPER – I : PART- B

1. సొంతవాక్యాలు

  1. ఏకతాటిపై : భారతీయులందరు దేశాభివృద్ధికి ఏకతాటిపై కృషి చేయాలి.
  2. అంకితం కావడం : దేశ ప్రజలందరూ త్రికరణశుద్ధిగా దేశసేవకు అంకితం కావాలి.

2. పర్యాయపదాలు

మాట = ఉక్తి, పలుకు, ఇరు, వక్తవ్యం
ఉన్నతి = వికాసం, అభివృద్ధి, ప్రగతి
చిత్తము = మనస్సు, హృదయం
పోరాటం = యుద్ధం, రణం, సంగ్రామం, సమరం
కులము = వంశము, కొలము, వంగడం, జాతి

3. నానార్థాలు

కులము = వంశము, జాతి, శరీరం, ఇల్లు
జీవనము = బ్రతుకు, నీళ్ళు, గాలి, ప్రాణం
వ్యక్తి = దృశ్యము, ఉనికి, స్పష్టత
వ్యసనము = ఆపద, ఆసక్తి, పాపము, చింత
జాతి = సంతానము, పుట్టుక, వర్ణము, కులము, జాజికాయ
నీతి = న్యాయము, ఉపాయం, మంచి నడత, రీతి

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

4. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రకృతి – వికృతి
అర్పణ – అప్పగింత
పక్షము – పక్క
ఆర్య – అయ్య
క్షేమము – సేమము
ఆత్మ – ఆతుమ
క్రూరము – కూళ
కులము – కొలము
జీవితము – జీతమ
క్రీడ – గొందిలి
దృష్టి – దిష్టి
ధర్మము – దమ్మము
నిజము – నిక్కము

PAPER – II : PART – B

1. సంధులు

తెలుగు సంధులు

1. అత్వ సంధి
సూత్రం : అత్తునకు సంధి బహుళముగానగు.
ఉదా :
చిన్నప్పుడు = చిన్న + అప్పుడు
దగ్గరయ్యేలా = దగ్గర + అయ్యేలా

2. ఉత్వ సంధి
సూత్రం : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధి యగును.
ఉదా :
మనుషులంతా = మనుషులు + అంతా
గట్టెక్కించడానికి = గట్టు + ఎక్కించడానికి
ప్రతినిధులంతా = ప్రతినిధులు + అంతా
జాగరూకమయ్యింది= జాగరూకము + అయ్యింది

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

3. యణాదేశ సంధి
సూత్రం : ఇ, ఉ, ఋలకు అసవర్ణములైన అచ్చులు పరమగునప్పుడు క్రమముగా య, వ, ర లు ఆదేశంగా వస్తాయి.
ఉదా :
అత్యంత = అతి + అంత

4. సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రం : అ, ఇ, ఉ, ఋలకు సవర్ణములైన అచ్చులు పరమగునప్పుడు వాని దీర్ఘములు ఏకాదేశమగును.
ఉదా :
కార్యాచరణ = కార్య + ఆచరణ
ప్రజాభిప్రాయం = ప్రజ + అభిప్రాయం

5. లు, ల,న,ల సంధి
సూత్రం : లు, ల, న, లు పరమగునపుడు ఒకానొకచో ముగాగమమునకు లోపమును, దాని పూర్వ స్వరమునకు దీర్ఘమును విభాషనగు.
ఉదా :
కుటుంబాలు = కుటుంబము + లు
ఉపన్యాసాలు = ఉపన్యాసము + లు
వర్గాలు = వర్గము + లు
దురాచారాలు = దురాచారము + లు

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

2. సమాసాలు

సమాస పదము – విగ్రహవాక్యము – సమాసము పేరు
అంకితభావం – అంకితమైన భావం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
అచిరకాలం – అచిరమైన కాలం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
మూఢనమ్మకం – మూఢదైన నమ్మకం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
దుర్భర పరిస్థితులు – దుర్భరమైన పరిస్థితులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
హిందూ సమాజం – హిందూ అను పేరు గల సమాజం – సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
జీవితగమనం – జీవితం యొక్క గమనం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
కులవ్యవస్థ – కులం యొక్క వ్యవస్థ – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
ఆటల ప్రదర్శన – ఆటల యొక్క ప్రదర్శన – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
చీలికలు, వేలికలు – చీలికలునూ, పేలికలునూ – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
చిత్తశుద్ధి – చిత్తము యొక్క శుద్ది – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
దేవదాసి – దేవతల యొక్క దాసి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
ప్రజాభిప్రాయం – ప్రజల యొక్క అభిప్రాయం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
గర్వకారణం – గర్వమునకు కారణం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
కులపెద్ద – కులమునకు పెద్ద – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
ఆదిహిందూ మహాసభ – ఆదిహిందువుల యొక్క మహాసభ – ద్వంద్వ సమాసము
యువతీయువకులు – యువతులును, యువకులును – ద్వంద్వ సమాసము
తెలివితేటలు – తెలివియునూ, తేటలునూ – ద్వంద్వ సమాసము
మార్గదర్శి – మార్గమును దర్శించువాడు – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
భాగ్యోదయం – భాగ్యము యొక్క ఉదయం – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
అజ్ఞానం – జ్ఞానం కానిది – నఞ తత్పురుష సమాసం
అచిర – చిరం కానిది – నఞ తత్పురుష సమాసం

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

3. ప్రత్యక్ష – పరోక్ష కథనాలు

1. ప్రత్యక్ష కథనం : “నేను జీవితంలో ఎవరినీ మోసం చేయలేదు. స్వార్థానికి నేను ఏ పాపం చేయలేదు” అన్నాడు.
పరోక్ష కథనం : తాను జీవితంలో ఎవరినీ మోసం చేయలేదనీ – స్వార్థానికి తాను ఏ పాపం చేయలేదనీ అన్నాడు.

2. ప్రత్యక్ష కథనం : “నాతో ఇన్ని బేరాలు లేవు” అని దుకాణాదారుడు అన్నాడు.
పరోక్ష కథనం : తనతో అన్ని బేరాలు లేవని దుకాణాదారుడు అన్నాడు.

3. ప్రత్యక్ష కథనం : నేను నీతో “నేను రాను” అని చెప్పాను.
పరోక్ష కథనం : నేను నీతో రానని చెప్పాను.

4. ప్రత్యక్ష కథనం : “నీవు ఎక్కదలచిన ట్రైన్ ఎప్పుడూ ఒక జీవితకాలం లేటు” అని చెప్పాడు ఆరుద్ర.
పరోక్ష కథనం : అతను ఎక్కదలచిన ట్రైన్ ఎప్పుడూ ఒక జీవితకాలం లేటు అని ఆరుద్ర చెప్పాడు.

5. ప్రత్యక్ష కథనం : “అందరూ విద్యనేర్వండి” అని ప్రభుత్వం అంటున్నది.
పరోక్ష కథనం : అందరూ విద్యనేర్వండి అని ప్రభుత్వం అంటుంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

6. ప్రత్యక్ష కథనం : “నేను ఆవకాయలేనిదే ముద్ద ఎత్తను” అని చెప్పాడు.
పరోక్ష కథనం : అతను ఆవకాయలేనిదే ముద్దెత్తనని చెప్పాడు.

4. కర్తరి – కర్మణి వాక్యాలు

ప్రశ్న 1.
పర్షియన్ ట్యూటర్ ఆయన కొంతకాలం పని చేశారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
పర్షియన్ ట్యూటర్గా ఆయనచే కొంతకాలం పనిచేయ బడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
ఆయన కన్నుమూసిన విషయం పత్రికలో వ్రాశారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
ఆయనచే కన్నుమూయబడిన విషయం పత్రికలో వ్రాయబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

TS 10th Class Telugu Important Questions 6th Lesson భాగ్యోదయం

ప్రశ్న 3.
విశ్వామిత్రుడు రామలక్ష్మణులను ఆహ్వానించాడు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
విశ్వామిత్రునిచే రామలక్ష్మణులు ఆహ్వానించబడ్డారు. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 4.
జనకుడు శివధనుస్సు తెప్పించాడు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
జనకునిచే శివధనుస్సు తెప్పించబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

TS 6th Class Maths Bits Chapter 13 Practical Geometry

Solving these TS 6th Class Maths Bits with Answers 13th Lesson Practical Geometry Bits for 10th Class will help students to build their problem-solving skills.

TS 6th Class Maths Bits Chapter 13 Practical Geometry

Choose the correct answer and write it in the brackets.

Question 1.
\(\overline{\mathrm{AB}}\) = 4.6 cm. \(\overline{\mathrm{MN}}\) is constructed such that the length of \(\overline{\mathrm{MN}}\) is twice that of \(\overline{\mathrm{AB}}\). Then the length of \(\overline{\mathrm{MN}}\) is
A) 13.8 cm
B) 9.2 cm
C) 2.3 cm
D) 6.4 cm
Answer:
B) 9.2 cm

Question 2.
Line segment AB is denoted by
A) \(\overline{\mathrm{AB}}\)
B) \(\overrightarrow{\mathrm{AB}}\)
C) \(\stackrel{\leftrightarrow}{\mathrm{AB}}\)
D) AB
Answer:
A) \(\overline{\mathrm{AB}}\)

Question 3.
A line segment has _______ end points.
A) 0
B) 1
C) 2
D) 3
Answer:
C) 2

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 4.
\(\overline{\mathrm{AB}}\) = 9 cm ’P’ is the mid point of \(\overline{\mathrm{AB}}\) then \(\overline{\mathrm{AP}}\) = _______ cm.
A) 13.5
B) 4.5
C) 4
D) 5
Answer:
B) 4.5

Question 5.
If the diameter of a circle 10 cm then its radius is _______ cms.
A) 4.5
B) 5.5
C) 20
D) 5
Answer:
D) 5

Question 6.
A circle divides the plane into _______ parts.
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Answer:
C) 3

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 7.
From the given figure which points lie inside the circle ______.

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 1

A) O, A
B) C
C) B
D) B, P
Answer:
A) O, A

Question 8.
From the above the points which lie on the circle
A) O, A
B) C
C) B
D) P
Answer:
B) C

Question 9.
From the given figure \(\overline{\mathbf{x y}}-\overline{\mathbf{z w}}\) = ______?

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 2

A) 3 cm
B) 4 cm
C) 4 cm
D) 5 cm
Answer:
D) 5 cm

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 10.
From the above sum \(2 \overline{x y}+\overline{w y}-3 \overline{x z}\) = ?
A) 9 cm
B) 11 cm
C) 12cm
D) 10 cm
Answer:
B) 11 cm

Question 11.
What is the angular bisector of 90° ?
A) 45°
B) 60°
C) 50°
D) 55°
Answer:
A) 45°

Question 12.
Protractor is used to measure _______.
A) lengths of line segments
B) angles
C) to make equal line segments
D) to mark points on a line
Answer:
B) angles

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 13.
Any two circles can be constructed as follows ?
A) concentric circles TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 4
B) Intersecting circles TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 3
C) Circles touch each other externally at a point TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 5
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 14.
Statement (X) : If two circles are congruent their radii are equal
Statement (Y): Length of a line segment is measured by a ruler
Statement (Z): If two line segments are equal then their lengths are need not to be equal
A) X, Y, Z are true
B) X is true Y is false, Z is true
C) X is false, Y is true, Z is false
D) X, Y are true, Z is false
Answer:
D) X, Y are true, Z is false

Question 15.

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 6

Statement (P) : Points O, S, R are lie inside the circle
Statement (Q): points M, N, L are on the circle
Statement (R) : Q, P points lie outside the circle
A) P, Q, R are true
B) P is true, Q is false, R is true
C) P, Q are true, R is false
D) P is true, Q, R are false
Answer:
A) P, Q, R are true

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 16.

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 7

From the adjacent figure \(\overline{\mathbf{O N}}\) is the angular bisector of ∠LOM
Statement (L) : ∠LON = ∠MON
Statement (M) : 1/2 ∠MON = ∠LOM
Statement (N): ∠LON + ∠MON = ∠LOM
A) L, M and N are true
B) L is true M is false, N is true
C) L and M are, N is false
D) L and are false, N is true
Answer:
B) L is true M is false, N is true

Question 17.
Construction of 40° with theprotractor
Step (1) : Mark a point P at 40°
Step (2) : Place the centre point of the protractor at Q and the line aligned with \(\overline{\mathrm{QR}}\).
Step (3): Joint QP. ∠RPQ is the required angle
Step (4) : Draw a ray of an length \(\overline{\mathrm{QR}}\).
A) (4) – (2) – (1) – (3)
B) (4) – (3) – (2) – (1)
C) (4) – (1) – (2) – (3)
D) (4) – (2) – (3) – (1)
Answer:
A) (4) – (2) – (1) – (3)

Question 18.
Construction to bisect a given angle ∠MON
Step (1) : With P as centre draw any radius more than half of PQ in the interior of ∠MON
Step (2) : With Q as centre without altering radius draw another arc in the interior of ∠MON
Step (3) : With ’O’ as centre and any convenient radius, draw an arc \(\overparen{P Q}\) cutting OM and ON at P and Q resp.
Step (4): Draw ray \(\overline{\mathrm{OZ}}\). Then \(\overline{\mathrm{OZ}}\) is the designed bisector of ∠MON
∴ ∠MOZ = ∠ZON
A) (1) – (2) – (3) – (4)
B) (1) – (3) – (2) – (4)
C) (3) – (1) – (2) – (4)
D) (3) – (2) – (1) – (4)
Answer:
C) (3) – (1) – (2) – (4)

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 19.
Which of the following instrument is not used to construct the shapes ?
A) the compass
B) the divider
C) the protractor
D) barometer
Answer:
D) barometer

Question 20.
Using ruler and compass which of the following construction can be made ?
A) A circle, with given radius
B) A line segment, with given length
C) Perpendicular bisector of a line segment
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 21.
The line segment MN is denoted by
A) \(\stackrel{\leftrightarrow}{\mathrm{MN}}\)
B) \(\overrightarrow{\mathrm{MN}}\)
C) \(\overleftarrow{\mathrm{MN}}\)
D) \(\overline{\mathrm{MN}}\)
Answer:
D) \(\overline{\mathrm{MN}}\)

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 22.
The instrument used to measure an angle is a
A) Protractor
B) Compasses
C) Ruler
D) Divider
Answer:
A) Protractor

Question 23.
The instrument used to measure a line segment is
A) Compasses
B) Divider
C) Ruler
D) Protractor
Answer:
C) Ruler

Question 24.
The instrument used to mark points on a line is a
A) Protractor
B) Divider
C) Compasses
D) Ruler
Answer:
B) Divider

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 25.
Which of the following is a divider ?

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 8

Answer:
C) TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 9

Question 26.
Which of the following is a protractor?

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 10

Answer:

D) TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 11

Question 27.
Which of the following is a compass?

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 12

Answer:
D) TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 13

TS Board 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry

Question 28.
Which of the following circles intersect at two points ?

TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 14

Answer:
D) TS 6th Class Maths Bits 13th Lesson Practical Geometry 15

Question 29.
The instruments needed to draw the perpendicular bisector of a line segment are
A) Ruler and compasses
B) Protractor and ruler
C) Compasses and protractor
D) Divider and ruler
Answer:
A) Ruler and compasses

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

These TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Telugu 3rd Lesson Important Questions వీర తెలంగాణ

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

1. లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు భార్యలు (6 మార్కులు)

అ) కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
‘తల్లీ ! నీ ప్రతిభా విశేషములు భూతప్రేత హస్తమ్ములన్ డుల్లెన్ కొన్ని తరాల దాక’ తెలంగాణ ప్రతిభా విశేషాలేవి ?
జవాబు:
తెలంగాణ ప్రతిభావంతమైన సీమ. ఎందరో రాజులు ఆ ప్రాంతాన్ని సుభిక్షంగా పాలించారు.
వారి కొన్ని ప్రతిభా విశేషాలు :

  1. ఇక్కడ కాకతీయ రాజుల కంచుగంట మ్రోగి నపుడు దుర్మార్గులైన శత్రురాజులు కలవర పడ్డారు.
  2. రుద్రమదేవి ఓరుగల్లులో పరాక్రమించినపుడు, తెలుగు జెండాలు ఆకాశాన రెపరెపలాడాయి.
  3. కాపయ్య నాయకుడు తన విజృంభణం చూపినపుడు శత్రురాజుల గుండెలు ఆగిపోయాయి.
  4. చాళుక్య రాజులు పశ్చిమ దిక్కున రాజ్యం పాలించినపుడు, కళ్యాణ ఘంటానాదాలు మారు మ్రోగాయి.
  5. నాటి నుండి నేటి వరకూ తెలంగాణ శత్రువుల దొంగ దెబ్బలకు లొంగలేదు.

ప్రశ్న 2.
“తెలంగాణ ప్రజల బ్రతుకు దుర్భరమైనా ఆంధ్రత్వమును పోనాడలేదు” ఈ వాక్యాన్ని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
నిజాం నవాబు కాలంలో తెలంగాణ ప్రజలు మత పిశాచి కోరలలో చిక్కుకొని విలవిలలాడారు.

బలవంతంగా తెలంగాణలోని హిందువులందరినీ, ముసల్మానులుగా మార్చాలని నవాబు ప్రయత్నించాడు. హిందువులను ఎన్నో బాధలు పెట్టాడు. తెలంగాణలో తెలుగు చదువుకొనే సదుపాయాలు లేకుండా చేశాడు. పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో అంతా ఉర్దూ మీడియంలో విద్యా సదుపాయం కొనసాగింది.

అయినా తెలంగాణ ప్రజలూ, నాయకులూ తమ తెలుగుభాషను రక్షించుకొన్నారు. తమ తెలుగు సంస్కృతిని కాపాడుకున్నారు. మహమ్మదీయ మతంలోకి ప్రజలను బలవంతంగా మార్చడానికి నవాబు ప్రయత్నించినా, ప్రజల పీకలను కోసినా, ప్రజల బ్రతుకు దుర్భరమైనా, తెలంగాణ ప్రజలు తెలుగుదనాన్ని కోల్పోలేదన్నది సత్యము.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 3.
‘నాడు నేడును తెలంగాణ మోడలేదు శత్రువుల దొంగదాడికి’ అని కవి దాశరథి అనడంలోని ఉద్దేశమేమై ఉండవచ్చు? (March – 2017)
జవాబు:
తెలంగాణ శత్రువులు చాలా దుర్మార్గులు. కఠినాత్ములు. అవకాశం దొరికితే దొంగ దెబ్బ తీయడానికి కూడా వెనుదీయరు. కాని, కాకతీయ చక్రవర్తుల పాలనలో శత్రువుల ఆగడాలు సాగలేదు. రుద్రమదేవి పరిపాలనలో తెలుగు జెండా గర్వంగా ఆకాశవీధిలో రెపరెపలాడింది.

కాపయ్య నాయకుడు బలం చూపితే శత్రు రాజుల గుండె దడదడలాడేది. అందుచేత ఏనాడూ తెలంగాణ ఓడిపోలేదని కవి భావన.

ప్రశ్న 4.
‘రాజు రివాజులు బూజు పట్టగన్ ‘ అంటే వివరించండి.
జవాబు:
రాజు దుర్మార్గుడు, కఠినమైన ఆదేశాలు జారీ చేశాడు. తెలంగాణ ప్రజలను అణగదొక్కాలని చూశాడు. కాని అతని ఆజ్ఞలు చెల్లలేదు, స్వాతంత్ర్య సముద్రం నాల్గువైపులా కాచుకొని ఉంది. స్వాతంత్ర్య సమరంతో భూమండలమంతా అల్లకల్లోలమైంది. తెలంగాణ ప్రాంతమంతా విప్లవ చైతన్యం చెలరేగింది. అందుచేత రాజాజ్ఞలు చెల్లలేదు.

ప్రశ్న 5.
తెలంగాణ కుర్రలను తెలంగాణ తల్లి ఎలా పెంచింది ?
జవాబు:
తెలంగాణా తల్లి తన కోటిమంది కుర్రవాళ్ళను వీరులుగా పెంచింది. భయమంటే తెలియకుండా పెంచింది. ధైర్యాన్ని నూరిపోసింది. పోరాట పటిమ నేర్పింది. తీవ్రమైన విప్లవ భావాలను వారిలో రేకెత్తించింది. తలలు తెగినా తలవంచని ధీరత్వం తెలంగాణ బిడ్డలది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

తెలంగాణ బిడ్డలకు వయస్సు రాగానే పదునైన కత్తులనిచ్చింది. నిజాం నవాబును ఎదురొడ్డి ప్రశ్నించమంది. యుద్ధం చేయమంది వజ్రాయుధంతో సమానమైన భుజబలాన్ని ప్రదర్శించమంది. తెలంగాణ భూమి తేజస్సుతో వెలిగేలా చేయమని ప్రోత్సహించింది.

2. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు మార్పులు (6 మార్కులు)

ఆ) కింది పశ్నలకు పదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
వీర తెలంగాణము’ పాఠం ఆధారంగా తెలంగాణ పౌరుష పరాక్రమాలను తెల్పండి. (March ’16)
(లేదా)
తెలంగాణ వీరుల తిరుగుబాటు జోరును, మహోన్నత త్యాగాల తీరును, దాశరథి తెలంగాణాలో వివరించిన తీరును వెల్లడించండి.
జవాబు:
తెలంగాణ ఊదిన శంఖధ్వనులు భూమండలం అంతా బొబ్బలు పెట్టినట్లు ప్రతిధ్వనించాయి. తెలంగాణ నేల ఎంతో జిగికలది. తెలంగాణ తల్లి కోటిమంది పిల్లల్ని పెంచి, వారి చేతులకు కత్తులిచ్చి నైజాం నవాబుతో పోరాడమంది. తెలంగాణలో గడ్డిపోచ కూడా కత్తిపట్టి ఎదిరించింది. నైజాం గర్వం అణఛేలా యుద్ధం సాగించింది. దిగంతాలలో ఇంద్రధనస్సులు కదలాయి.

తెలంగాణ స్వాతంత్ర్య పోరాటం, సముద్రములా ఉప్పొంగింది. తెలంగాణ పిల్లలలోని విప్లవ చైతన్యం భూమండలాన్ని సవరించింది. తెలంగాణ వీరులు యోధులు, వారు యుద్ధంలో రుద్రాదులు మెచ్చు కొనేటట్లు విజయం సాధించారు.

కాకతీయులు కంచు గంట మ్రోగినప్పుడు శత్రువులు కలవరపడ్డారు. రుద్రమదేవి పాలనా కాలంలో తెలుగుజెండాలు ఆకాశంలో రెపరెప లాడాయి. కాపయ నాయకుడి విజృంభణకు శత్రువుల గుండెలు ఆగిపోయాయి. చాళుక్యరాజుల కాలంలో కల్యాణ ఘంటలు మ్రోగాయి. తెలంగాణ ఎప్పుడూ శత్రువుల దొంగదెబ్బకు లొంగలేదు. తెలంగాణ వీరుల పౌరుష పరాక్రమాలు అపూర్వమైనవి.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 2.
దాశరథి రచనా శైలిని వివరించండి. తెలంగాణ పోరాట నేపథ్యాన్ని రాయండి.
జవాబు:
దాశరథి కృష్ణమాచార్య రచనలు ప్రజల పక్షాన నిలిచి వారితో పోరాట స్ఫూర్తిని నింపేవిగా ఉంటాయి. దాశరథి రచనల పేర్లను పరిశీలిస్తే మనకు ఆయన అభ్యుదయ భావాలు అర్థమవుతాయి. కేవలం రచన చెయ్యటమే కాకుండా ఆచరణాత్మకంగా ప్రజలను చైతన్యం చేసిన ఉద్యమ కవి.

నా గీతాలు ఎంత దూరం ప్రయాణం చేస్తే అంతదూరం ఈ నేల మీద అరాచకాలకు నిప్పు పెట్టినట్టే అన్నాడు. దాశరథి రచనలతోనే కాదు ఆత్మస్థైర్యం కూడా మెండుగా కల మనిషి. తనను ఖైదు చేసిన నవాబులకు వ్యతిరేకంగా జైలు గోడలమీద పద్యాలు రాశాడు.

అగ్నిధార, రుద్రవీణ, పునర్నవం, తిమిరంతో సమరం వంటి పేర్లతో ఆయన ప్రచురించిన కవితా సంపుటులు ఆయన రచనలలోని తిరుగుబాటు భావాలను మనకు చెబుతాయి. కవిత్వం, వ్యాసం, నాటిక, ఏది రాసిన తనదైన అభ్యుదయ భావాలను వాటిలో పొదిగేవారు. కేవలం కవిత్వమే కాకుండా సినీ గేయకవిగా కూడా పేరుగాంచి సినిమా పాటకు కూడా సాహితీ సొగసులను అద్దినవాడు దాశరథి.

తెలుగులో గజల్ ప్రక్రియకు ప్రాణం పోస్తూ ‘గాలిబ్ గజళ్ళ’ పేరిట అనువదించాడు. దాశరథి తెలంగాణ పాఠం నందలి ప్రతి పద్యములోని ప్రతిపాదం వీర తెలంగాణ పోరాటాలను వర్ణిస్తుంది. కాకతీయుల పోరాటాల నాటి నుండి నవాబుల, రజాకారుల అరాచకాలపై తెలంగాణ యోధుల పోరాటాలను వర్ణిస్తుంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 3.
దాశరథి చెప్పిన వీర తెలంగాణ గురించి మీ సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు:
వీర తెలంగాణ పాఠాన్ని దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు రచించారు. ఆయనకు మాతృభూమిపై గల అభిమానాన్ని కింద పేర్కొన్న విధంగా చాటారు.

ఓ తెలంగాణమా ! నీవు పూరించిన విప్లవ శంఖం ధ్వని భూమండలం అంతా ధ్వనించింది. ఈ భూమండలం అంతా ఒకేసారి బొబ్బలు పెట్టినట్లుగా ఉంది. ఆహా ! ఉదయించిన సూర్య కిరణాలతో ఆనందించిన పద్మాలతో ఆకాశ తరంగాలు అన్ని దిక్కులను తెల్లవారేలా చేశాయి.

అమ్మా ! తెలంగాణ ! తరతరాల నుండి నీ ప్రతిభా విశేషాలు కొందరు పాలకుల చేతిలో రాలిపోయాయి. ఇప్పుడు ఆటంకాలేమీ లేవు. క్రొత్త మెరుపు తీగల కాంతులు బ్రతుకు తోవలు చూపుతున్నాయి. నిర్మలమైన కాంతితో తొలిపొద్దు పొడిచింది.

అమ్మా ! తెలంగాణ తల్లీ ! తెలుగు పిల్లలను కోటిమందిని నీ ఒడిలో బలంగా పెంచావు. నిజాం నవాబుకు సవాల్ చేయమన్నావు కొంత వయస్సు రాగానే కత్తులిచ్చావు. యుద్ధం చేయమన్నావు ఈ తెలంగాణ నేలలో తేజస్సు చాలా ఎక్కువమ్మా !

ఇక్కడ గడ్డిపోచ కూడా కత్తిపట్టి యుద్ధం చేస్తుంది. రాజు యొక్క పొగరు అణచడానికే యుద్ధం. ఈ యుద్ధం చూసి లోకాలన్నీ భయ పడ్డాయి.

రాజుగారి ఆజ్ఞలకు కాలం చెల్లింది. స్వతంత్ర తెలంగాణ పొంగి పొర్లింది.

అమ్మా ! తెలంగాణ తల్లీ ! నీ పుత్రులలో వికసించిన విప్లవభావాలు ఊరికే పోలేదు. భూమండలం సవరించారు. మహాకాంతివంతుడైన సూర్యుడిని ఆహ్వానించారు. దేశమంతా కాంతి సముద్రంతో నింపారు. తెలంగాణ బిడ్డలు వీరులమ్మా ! నీ బిడ్డలు పరోపకారులమ్మా ! తెలుగు యోధులమ్మా !

అమ్మా ! మతపిశాచి విజృంభించింది, భయం కరమైన కోరలతో తెలంగాణపైకి దూకింది. మా గొంతులు కోసింది. దిక్కూమొక్కూ లేకపోయింది.

బ్రతుకు దుర్భరం అయిపోయింది. అయినా తెలుగుతనాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. చిట్టచివరి రుద్ర గణాలు కూడా మెచ్చే విధంగా విజయం సాధించాము.

కాకతీయుల దివాణంలో కంచు గంట మోగితే శత్రురాజులు కంగారు పడేవారు. రుద్రమదేవి పరాక్రమిస్తే తెలుగు జెండాలు ఆకాశంలో రెపరెపలాడేవి. కాపయ్య నాయకుడు బలం చూపిస్తే శత్రురాజుల గుండెలు ఆగి పోయేవి. పడమటి దిక్కున చాళుక్య రాజుల పరిపాలనలో జయజయ నాదాలు మ్రోగాయి.

ఆ రోజులలో కాని, ఈ రోజులలో కానీ శత్రువుల దొంగ దెబ్బలకు తెలంగాణ ఓడిపోలేదు. శ్రావణమాసంలో మేఘం లాగా, గంభీరంగా గర్జించింది. ఆ విధంగా నా వీర తెలంగాణ అభివృద్ధి మార్గంలో సాగుతోంది. ఎప్పటికీ సాగుతుంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 4.
‘తెలంగాణ పోరాటాల పురిటిగడ్డ’ ఈ వాక్యాన్ని సమర్థిస్తూ 10 వాక్యాలు రాయండి.
జవాబు:
తెలంగాణ ప్రాంతం చాలాకాలం సుల్తానుల పాలనలో ఉంది. తరువాత ఢిల్లీ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు, గోలకొండ కోటను ధ్వంసం చేసి, తాను ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

చివరి నైజాం నవాబు కాలంలో సుల్తాను రజాకార్లను పంపి, తెలంగాణ ప్రజలను దోచు కున్నాడు. ఆ నవాబు కాలంలో తెలంగాణ ప్రజలు ఎన్నో కష్టాలు పడ్డారు. దానితో తెలంగాణ ప్రజలు నైజాం పాలన నుండి విముక్తి కోసం పెద్ద ఎత్తున విముక్తి పోరాటం సాగించారు. తెలంగాణలోని గడ్డిపోచ కూడా కత్తిపట్టి, నిజాం పాలనను ఎదిరించింది. చివరకు మన ఉప ప్రధాని పటేలు పోలీసు యాక్షన్, నైజాం నవాబు, తోక ముడిచాడు. తెలంగాణ, భారత్ యూనియన్ 1948లో కలిసింది.

తరువాత హైదరాబాదులోని తెలుగు వారు, ఆంధ్రప్రాంతంలోని తెలుగువారితో కలసి “మహాంధ్ర” ఏర్పడాలని, “మహాంధ్ర” ఉద్యమం వచ్చింది. ఆ ఉద్యమం ఫలించి, 1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది.

తరువాత తెలంగాణను ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా విడదీయాలని, మర్రి చెన్నారెడ్డిగారు 1969లో పెద్ద ఉద్యమాన్నే లేవదీశాడు. తరువాత కె.సి.ఆర్ నాయకత్వంలో శాంతియుతంగా ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమం ఉవ్వెత్తున సాగింది. ఉద్యోగస్థులు, విద్యార్థులు, ప్రజలు ఉద్యమాలు చేశారు.

సకలజనుల సమ్మె సాగింది. చివరకు 2014 జూన్ రెండున తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. పై చరిత్రను పరిశీలిస్తే తెలంగాణ, పోరాటాల పురిటిగడ్డ అని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 5.
‘వీర తెలంగాణ’ పాఠ్యభాగ రచయిత రచనాశైలిని సొంత వాక్యాల్లో అభినందిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
ఈ పాఠ్యాంశాన్ని రచించిన కవి దాశరథి కృష్ణమా చార్యులు. ఆయన సాహితీ యోధుడు. అక్షరా యుధంతో పోరాడిన తెలంగాణ వీరుడు. ఈ పాఠాన్ని పరిశీలిద్దాం.

‘నొక్కమొగి బొబ్బలు పెట్టినయట్లు’ అనే వాక్యం చూడగానే ప్రజా విప్లవం గుర్తుకు వస్తుంది. శత్రువులను ‘భూతప్రేతాల’తో పోల్చడం ఒక్క దాశరథికే చెల్లింది. శత్రువుపట్ల ఆయన తన క్రోథాన్ని ఆ మాటలలో ప్రదర్శించారు. ‘నవాబుతో సవాల్ చేయుమటంటి వీ’ అనే వాక్యంలో ‘సవాల్’ చేయడం వీరుల లక్షణం, ‘నీ యొడిలోన పద్యం చదువుతుంటే పౌరుషవంతుడైన తెలంగాణ వీరుడు ఎదురుగా కనిపిస్తాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

‘పెదవులొత్తిన’, ‘సయ్యాటలాడెన్,’ ‘బూజు పట్టగన్,’ ‘తెలుగు జెండాలు’ మొదలైన తేలిక పదాలను కొన్ని చోట్ల ప్రయోగిస్తాడు.

విప్లవ కవిత్వానికి తగినట్లుగా ‘శంఖ మహా రవమ్ము’, “నవోదయార్క రుక్ ప్రీత జలేజ సూన తరళీకృత దేవనదీ తరంగముల్’, ‘సౌదామనీ వల్లీ ఫుల్ల విభావళుల్’, ‘స్వచ్ఛతరోజ్జ్వల ప్రథమ సంధ్యా భానువు’ వంటి పెద్ద పెద్ద సంస్కృత సమాసాలను కూడా అలవోకగా ప్రయోగించగల మహా పండితుడు దాశరథి.

‘వాజ్రేయ భుజాబలమ్ము,’ ‘వైప్లవ్య సంచలనమ్ము’ వంటి పదాలు పండితులను కూడా ఆలోచింపచేసే లాగ ప్రయోగించగల కల్పనా చతురుడు దాశరథి కృష్ణమాచార్య. అందుచేత ఆయన శైలి పండిత పామర జనరంజకంగా ఉంటుంది.

PAPER – II : PART – A

1. అపరిచిత పద్యాలు (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
కింది పద్యాన్ని చదివి, ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలు గుర్తించండి.

“ధీరులకు (జేయు మేలది
సారంబగు నారికేళసలిలము భంగిన్
గౌరవమును మణి మీదట
భూరి సుఖావహమునగును భువిలో సుమతి !”

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. ధీరులకు చేసే మేలు ఎలాంటిది ?
జవాబు:
ధీరులకు చేసే మేలు సారమైన నారికేళ సలిలము వంటిది.

2. నారికేళ సలిలము అనగా ఏమి ?
జవాబు:
‘నారికేళ సలిలము’ అనగా ‘కొబ్బరికాయలో నీరు’.

3. మర్యాద, సుఖాన్ని కలిగించేవి ఏవి ?
జవాబు:
మర్యాద, సుఖాన్ని కలిగించేవి ధీరులకు చేసే మేళ్ళు.

4. ఈ పద్యం ద్వారా మనం చేయగలిగిన మేలు ఏమిటి?
జవాబు:
ఈ పద్యం ద్వారా మనం ధీరులకు అనగా పండితు లకు లేక ధైర్యవంతులకు మేలు చేయాలని తెలియాలి.

5. ఈ పద్యం ఏ శతకంలోనిది ?
జవాబు:
ఈ పద్యం సుమతీ శతకంలోనిది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 2.
కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని కింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

అక్షరంబు వలయు కుక్షి జీవనులకు
నక్షరంబు జిహ్వ కిక్షు రసము
అక్షరంబు తన్ను రక్షించు గావున
నక్షరంబు లోక రక్షితంబు.

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. అక్షరం ఎవరికి కావాలి ?
జవాబు:
మానవులకు అక్షరం (విద్య) కావాలి.

2. అక్షరం జిహ్వకు ఎటువంటిది ?
జవాబు:
అక్షరం జిహ్వకు చెరకురసం వంటిది.

3. అక్షరము దేనిని రక్షిస్తుంది ?
జవాబు:
అక్షరము తనను (చదువుకున్నవానిని) రక్షిస్తుంది.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘అక్షరాలు నేర్చుకో’.

5. ఈ పద్యంలో దేన్ని గురించి తెలియజేయబడింది ?
జవాబు:
ఈ పద్యంలో ‘చదువు’ గురించి తెలియజేయబడింది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 3.
కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని కింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

కందుకము వోలె సుజనుడు
క్రిందంబడి మగుడ మీదికి న్నెగయుఁ జుమీ
మందుడు మృత్పిండమువలె
గ్రిందంబడి యడగియుండుఁ గృపణత్వమునన్.

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. సుజనుడు ఎట్లా ఉంటాడు ?
జవాబు:
సుజనుడు కందుకంలా ఉంటాడు.

2. మందుడు ఎలా ఉంటాడు ?
జవాబు:
మందుడు మృత్పిండంలా ఉంటాడు.

3. సుజనుని కవి దేనితో పోల్చాడు ?
జవాబు:
సుజనుని కవి బంతితో పోల్చాడు.

4. ఈ పద్యంలోని అలంకారమేమి ?
జవాబు:
ఈ పద్యంలో ఉపమాలంకారం ఉంది.

5. ఈ పద్యానికి శీర్షిక సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘నీతిపద్యం’.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 4.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయండి.

చదివించిరి నను గురువులు
చదివితి ధర్మార్ధముఖర శాస్త్రంబులు నే
చదివినవి గలవు పెక్కులు
చదువులలో మర్మమెల్ల జదివితి తండ్రీ!

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. ఎవరు చదివించారు ?
జవాబు:
గురువులు

2. ఈ పద్యం ఎవరు ఎవరితో చెపుతున్నారు ?
జవాబు:
కొడుకు తండ్రితో చెపుతున్నాడు.

3. శాస్త్రవేత్త ఎవరు ?
జవాబు:
కొడుకు

4. కొడుకు చదివిన రెండు శాస్త్రముల పేర్లు చెప్పండి.
జవాబు:
ధర్మశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం.

5. ఎక్కువగా చదివితే ఏం తెలుస్తుంది ?
జవాబు:
చదువు యొక్క సారం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 5.
కింది పద్యాన్ని చదివి, దాని కింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

తనిసిరే వేల్పు లుదధి రత్నముల చేత ?
వెఱచిరే ఘోర కాకోల విషము చేత ?
విడిచిరే యత్న మమృతంబు వొడుముదనుక ?
నిశ్చితార్థంబు వదలరు నిపుణమతులు.

ప్రశ్నలు – సమాధానములు
1. ఉదధి రత్నములు చేత తృప్తి చెందని వారెవరు ?
జవాబు:
వేల్పులు ఉదధి రత్నములచేత తృప్తి చెందలేరు.

2. నిపుణమతులు ఎటువంటివారు ?
జవాబు:
నిపుణమతులు తాము అనుకున్న కార్యం నెరవేరే వరకు తమ ప్రయత్నాన్ని వదలరు.

3. వేల్పులు దేన్ని చూసి భయపడలేదు ?
జవాబు:
వేల్పులు ఘోర కాకోల విషాన్ని చూసి భయపడలేదు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక “నిపుణమతుల లక్షణం”.

5. ఉదధి అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
ఉదధి అంటే సముద్రం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

2. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
తెలంగాణ వీరత్వం గురించి నీవు తెలుసుకొన్న విషయాలను, అనుభూతులను వివరిస్తూ నీ సోదరు నకు లేఖ వ్రాయండి.
జవాబు:
లేఖ

హైదరాబాద్,
X X X X X.

ప్రియమైన సోదరుడు రవికి,

మేము ఇటీవల ‘వీర తెలంగాణ’ పాఠం నేర్చుకొన్నాం. ఆ పాఠంలో తెలంగాణ వీరత్వం గురించి కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించారు. ఆ పాఠం చదువుతుంటే చాలా ఉత్తేజం కల్గింది.

తెలంగాణ సమర శంఖధ్వని భూమండల మంతా వ్యాపించిందట. తెలంగాణ తల్లి వీరమాత. ఆమె తన పిల్లలను యుద్ధవీరులుగా పెంచింది. తెలంగాణలో గడ్డిపోచ కూడా కత్తి పట్టి ఎదిరిం చింది.

ఈ విధంగా తెలంగాణ వీరుల గురించి చదువుతుంటే, మా శరీరం పులకించింది. మన వారి త్యాగాల పట్ల గౌరవం పెరిగింది. వారి వీరత్వం గురించి తెలుసుకొంటుంటే గర్వంతో ఉప్పొంగి పోయా. వారు పడిన బాధలు వింటుంటే హృదయం ద్రవించిపోయింది.

నీవు కూడా తెలంగాణ వీరుల చరిత్రలు తెలిసే పుస్తకాలు చదివి వారి పోరాట విషయాలు తెలుసు కుంటావని ఆశిస్తున్నాను.

ఇట్లు,
నీ సోదరుడు,
XXX.

చిరునామా :
పి. ప్రకాష్,
ఇంటి నెం. 1-122,
రికాబ్ బజారు,
ఖమ్మం జిల్లా.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 2.
నేటి తెలంగాణను వర్ణిస్తూ ఒక కవిత రాయండి.
జవాబు:
అపురూప తెలంగాణ

కష్టాల కడలిని దాటిన వీరహనుమ మా తెలంగాణ
ఉప్పొంగిన ఆవేశంతో ఏర్పడిన బంగరు కొండ మా తెలంగాణ
పెరుగుతున్న పసిపాప మా పసిమి తెలంగాణ
పచ్చ పచ్చని పైరు సీమల కనక సీమ మా తెలంగాణ
కల్లలెరుగని తేట తెలుగు చిరునామా మా తెలంగాణ
దానం, ధర్మం, నీతి, న్యాయం కలబోత మా తెలంగాణ
విశ్వ విఖ్యాతమైన విజ్ఞాన మేరువు మా తెలంగాణ
మా తెలంగాణ కోటి రత్నాల వీణ

ప్రశ్న 3.
తెలంగాణ వీరుల సంస్మరణ సభకు ఆహ్వానిస్తూ కరపత్రం తయారుచేయండి.
జవాబు:
తెలంగాణ వీరుల సంస్మరణ సభకు ఆహ్వానం

మన స్వేచ్ఛ కోసం తమ స్వేచ్ఛను కోల్పోయిన ఎందరో తెలంగాణ వీరులకు అంజలి ఘటిద్దాం.

భావితరాల సౌభాగ్యం కోసం ప్రాణాలను తృణ ప్రాయంగా పరిత్యజించిన మన తెలంగాణ వీరులను సంస్మరిద్దాం.

మృత్యువుకే చెమటలు పట్టించిన మన వీరాధివీరుల పోరాట పటిమను గుర్తు చేసుకొందాం.

రండి, తరలిరండి, సంస్మరణ సభకు. వచ్చే ఆదివారం ఉదయం 9 గం॥లకు హైదరాబాద్ లాల్బహదూర్ స్టేడియంలో.

అందరూ ఆహ్వానితులే.

ఇట్లు,
ఆహ్వాన సంఘం,
తెలంగాణ వీరుల సంస్మరణ కమిటీ.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 4.
దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు గారి రచనాశైలిని వివరిస్తూ ఒక వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
దాశరథి

దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు జగమెరిగిన రచయిత. ఉద్యమం ఆయన ఊపిరి. జైళ్ళు ఆయన కవితా కన్యక లోగిళ్ళు.

అనేక సాహితీ ప్రక్రియలకు ఆయన కలం ఆలవాలం. ప్రజా హృదయాలలో దాశరథి స్థానం సుస్థిరం.

‘రుద్రవీణ’ నుండి గ్రహింపబడిన ‘వీర తెలంగాణ’ పాఠం ఆధారంగా దాశరథి రచనాశైలిని పరిశీలిద్దాం.

‘ఓ ! తెలంగాణ ……… అనే పద్యంలో ఉపయోగించిన పదాలతో యుద్ధశంఖం పూరించారు.

“నీ యొడిలోన ………… ” అనే పద్యంలో తెలంగాణ మాతను వీరమాతగా వర్ణించారు. తన కుమారులను సవాల్ చేయమన్న తీరు అత్య ద్భుతంగా వర్ణించారు.

‘తెలంగాణమ్మున గడ్డిపోచయును సంధించెన్ కృపాణమ్ము’ అనే మా ‘నానుడి’గా స్థిరబడిందంటే దాశరథిగారి గొప్పతనం తెలుస్తుంది. దాశరథి ఉపయోగించిన ‘పదబంధాలు’ చాలా ఉత్తేజవంత మైనవి.

దాశరథి యొక్క ఇతర రచనలు కూడా చదవాలి. ఆయన గురించి పూర్తిగా అధ్యయనం చేయవలసిన అవసరం ప్రతి తెలంగాణ బిడ్డకూ ఉంది.

ప్రశ్న 5.
తెలంగాణ అభివృద్ధిని కోరే ఇద్దరు వ్యక్తుల సంభాషణ రాయండి.
జవాబు:
శ్రీరామ్ :  ఇన్నాళ్ళకు మనకు స్వేచ్ఛ కలిగింది. లక్ష్మణ్ : పూర్తి స్వేచ్ఛ కలిగిందా ?
శ్రీరామ్  :  ఇంకా అనుమానం ఎందుకు ?
లక్ష్మణ్  :  ఆకలి, అవిద్య, దరిద్రం మన తెలంగాణ నుండి పోయినపుడే మనకు పూర్తి స్వేచ్ఛ కలిగినట్లు.
శ్రీరామ్  :  అయితే మనం ఏం చేయాలి.
లక్ష్మణ్  :  మనమందరం కష్టపడి పనిచేయాలి రంగాలలోనూ అభివృద్ధిని సాధించాలి. అదే మన స్వేచ్ఛకు పరమావధి.
శ్రీరామ్  :  నిజమే ! ప్రతి ఒక్కరం కష్టపడితేనే మన తెలంగాణ మాతకు సంతోషం. మన పెద్దలకు ఆనందం. అప్పుడే బంగారు తెలంగాణను సాధించగలం. పద ఇంక పాఠశాలకు వెళ్ళిపోదాం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 6.
ఖమ్మంలో తెలంగాణ వీరుల సంస్మరణ సభ జరిగింది. దాని గురించి ఒక నివేదికను తయారు చేయండి.
జవాబు:
నివేదిక

తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మహానగరాలలో ఒకటైన ఖమ్మం పట్టణంలో తే.ది. 23-8-15న మధ్యాహ్నం 2 గం||లకు తెలంగాణ వీరుల సంస్మరణ సభ జరిగింది.

జ్యోతి ప్రజ్వలనంతో సభ ప్రారంభమైంది. వక్తలందరూ తెలంగాణ వీరుల పొరాటాలను కళ్ళకు కట్టినట్లు వివరించారు. వారు అనుభవించిన బాధలను వివరించారు. సభలో పాల్గొన్నవారంతా తెలంగాణ అమరవీరులకు నివాళులర్పించారు. అమరవీరుల కుటుంబాల వారిని సత్కరించి, సభ తన భక్తి ప్రపత్తులను చాటుకొంది.

పాటలు, నృత్యాలు ప్రదర్శించారు. సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు చాలా బాగున్నాయి. చక్కని పాటతో సభ ముగిసింది.

ప్రశ్న 7.
తెలంగాణ ‘అమరవీరుని’ ప్రశంసిస్తూ అభినందన పత్రం రాయండి.
జవాబు:
తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో ప్రాణాలను తృణప్రాయంగా పరిత్యజించిన ‘అమరవీరుని’కి భక్తి ప్రపత్తులతో సమర్పించు, అభినందన పత్రం. తెలంగాణ తల్లి బానిస సంకెళ్ళను త్రెంచిన వీరుడా !

నవ సూర్యోదయానికి రక్తతర్పణం చేసిన యోధుడా!
భావి తరాలకు ఆనందాన్ని ప్రసాదించిన వీరాధి వీరుడా !
ఎందరో వీరులకు మార్గదర్శివైన శూరాధి శూరుడా !
నీకిదే మా నివాళి, నీ ఆశయాలే మా ఊపిరి.
నీ త్యాగాలను అభినందించడం మా ధర్మం.
నీ భావాలను ఆచరించడం మా కర్తవ్యం.
ఓ వీరుడా ! వందనాలు ! శతకోటి వందనాలు !

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 8.
‘తెలంగాణా ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వీరులను స్మరిస్తూ’ ఏకపాత్రాభినయానికి మాటలు రాయండి.
జవాబు:
ఓ అమరవీరులారా ! త్యాగధనులారా ! మాకు ఇప్పుడు ఎంతో సంతోషంగా ఉంది. మా చిరకాల కోరిక తీర్చారు. మీరు ఊదిన శంఖధ్వని ఈ భూమండలమంతా ఒక్కమారుగా బొబ్బలు పెట్టినట్లుగా ప్రతిధ్వనించింది. మీ గొప్పతనం చిరకాలం నిలుస్తుంది. ఇప్పుడు తెలంగాణాకు మంచి రోజులు వచ్చాయి. అడ్డంకులు తొలిగాయి. స్వచ్ఛమైన కాంతి, సంధ్యా సూర్యుడు ఉదయించాడు.

మా చిరకాల వాంఛ తీరింది. మా ప్రాంతంలో జీవనరేఖలు వెలుగొందాయి. తెలంగాణా భూమికి తిరుగులేదు, ఎదురులేదు. స్వావలంబన దిశగా ముందుకు సాగే రోజులు వచ్చాయి. మేమంతా మీ త్యాగాలను మరువం. మా గుండెల్లో మిమ్ములను స్మరిస్తాం. ముందుకు వెళ్తాం.

అదనపు వ్యాకరణాంశాలు

PAPER – I : PART – B

1. సొంతవాక్యాలు

  1. గండికొట్టు: కొందరు స్వార్థపరులు చెరువు గండి కొట్టుదురు.
  2. మతపిశాచి: దేశంలో మతపిశాచిని అంత మొందించాలి.

2. పర్యాయపదాలు

హస్త = కయిసాటిచుక్క, అర్క, సవిత, సావిత్రము
సూర్యుడు = ఆదిత్యుడు, భాస్కరుడు, ప్రభాకరుడు
సముద్రము = అబ్ధి, అకూపారము, పారావారము, సంద్రం
ఆశ = ఇచ్ఛ, ఈప్స, కాంక్ష
కృపాణము = ఖడ్గము, కత్తి
జలధి = వార్ధి, సముద్రం
యుద్ధము = రణము, భండనము
అర్కుడు = సూర్యుడు, భానుడు, భాస్కరుడు, ఆదిత్యుడు
తరంగము = అల, ఊర్మి, లహరి, భంగము
హస్తము = చేయి, కరము, చెయ్యి, కేలు
వసుధ = ధర, ధరణి, భూమి, పుడమి
గంట = ఘంటా, ఘంటిక
జెండా = పతాకము, కేతనము, టెక్కెము, పతాక
శత్రువు = అరి, వైరి, విరోధి, పగవాడు
రవము = ధ్వని, శబ్దము, రొద, చప్పుడు

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

3. నానార్థాలు

రాజు = ప్రభువు, ఇంద్రుడు, చంద్రుడు, యక్షుడు
కోటి = అంచు, వింటికొన, నూఱులక్షలు,
బలము = వాసన, రసము, రూపము, సేన
శంఖము = సంకు, నొసటిఎముక, ఒక పాము, ఒక ముద్ర
దిక్కు = దిశ, శరణము, మార్గము
తరంగము = అల, దుముకు, వస్త్రము, గ్రంథభాగము
హస్తము = చేయి, తొండము, గుంపు, సాయము
దివి = ఆకాశము, స్వర్గము, పాలపిట్ట
ధర = నేల, వెల, మెదడు, సంహారము
అంబిక = తల్లి, పార్వతి, మేనత్త, కాశిరాజు కూతురు
ఆశ = దిక్కు, కోరిక

4. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రకృతి – వికృతి
దిశ – దెస
భుజము – బుజము
శంఖము – సంకం
రాజు – తేడు
కోర – ఖరు

5. వ్యుత్పత్త్యర్థాలు

సౌదామిని = దండవలె దీర్ఘాకారము కలది. సుధామను పర్వతములో కూడా ఒక దిక్కున నుండునది (మెరుపు)
దంష్ట్రిక = కోఱలు ఆయుధంగా కలది (పాము, అడవి పంది)
భానుడు = ప్రకాశించువాడు (సూర్యుడు)
వసుధ = బంగారము గర్భమందు గలది (భూమి)
ధర = సమస్తమును ధరించునది (భూమి)

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

PAPER – II : PART- B

1. సంధులు

1. ఉకార సంధి
సూత్రం : ఉత్తునకు అచ్చు పరంబగునపుడు సంధియగు.
ఉదా :
భూతలమెల్లన్ – భూతలము + ఎల్లన్
పెదవులొత్తిన – పెదవులు + వత్తిన
యుద్ధమాడి – యుద్ధము + ఆడి
జగమెల్ల – జగమ + ఎల్ల

2. అకార సంధి
సూత్రం : అత్తునకు సంధి బహుళముగానగు.
ఉదా :
ఒక్కొక్క – ఒక్క + ఒక్క

3. సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రం : అ, ఇ, ఉ, ఋలకు సవర్ణములైన అచ్చులు పరమగునప్పుడు వాని దీర్ఘము లు ఏకాదేశమగును.
ఉదా :
ప్రయోజనాత్మకం – ప్రయోజన + ఆత్మకం
నవోదయార్క – నవోదయ + అర్క
ఇపుడడ్డుల్ – ఇపుడు + అడ్డుల్
తరోజ్జ్వల – తరు + ఉజ్జ్వల
దిశాంచలము – దిశ + అంచలము
ఆంధ్రాంబికా – ఆంధ్ర + అంబికా
శ్రావణాభ్రము – శ్రావణ + అభ్రము

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

4. యడాగమ సంధి
సూత్రం : సంధి లేని చోట స్వరంబుకంటె పరంబైన స్వరంబునకు యడాగమంబగు.
ఉదా :
నీయొడి – నీ + ఒడి

5. గసడదవాదేశ సంధి
సూత్రం : ప్రథమమీది పరుషములకు గసడదవలు, బహుళంబుగానగు.
ఉదా :
సాచు నాల్కలు – నాల్కలు + చాచు
కుతుకల్ గోసెడి – కుతుకల్ + కోసెడి
ఏపు సూపి – ఏపు + చూపి
అడ్డుల్ వోయె – అడ్డుల్ + పోయె

2. సమాసాలు

సమాస పదము – విగ్రహవాక్యము – సమాసము పేరు

మహారవము – మహాయైన (గొప్పదైన) రవము – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
నదీతరంగములు – నది యొక్క తరంగములు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
సౌదామనీవల్లి – సౌదామనీ యొక్క వల్లి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
గడ్డిపోచ – గడ్డి యొక్క పోచ – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
జలధినాల్కలు – జలధి యొక్క నాల్కలు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
భూతప్రేతములు – భూతమును, ప్రేతమును – ద్వంద్వ సమాసం
కోటి తెలుంగు – కుర్రలుకోటి సంఖ్యగల తెలుంగు కుర్రలు – ద్విగు సమాసం
నాలుగువైపులు – నాలుగు సంఖ్య గల వైపులు – ద్విగు సమాసం
మతపైశాచి – మతము అనెడి పైశాచి – రూపకం
ఆంధ్రాంబిక – ఆంధ్రము అను పేరుగల అంబిక – సంభావనాపూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

నలుదిక్కులు – నాలుగైన దిక్కులు – ద్విగు సమాసం
స్వతంత్ర వారిధార – స్వతంత్రము అనే వారిధార – రూపక సమాసం
కాంతి వార్డులు – కాంతులు అనే వార్ధులు – రూపక సమాసం
కంచుఘంట – కంచుతోడి ఘంట – తృతీయాతత్పురుష సమాసం
బ్రతుకు త్రోవ – బ్రతుకు కొఱకు త్రోవ – చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
దేవనది – దేవతల యొక్క నది – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
భుజాబలమ్ము – భుజము యొక్క బలము – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
దిశాంచలములు – దిక్కుల యొక్క అంచలములు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
శక్రధనువు – శక్రుని యొక్క ధనువు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ధనుఃపరంపర – ధనువుల యొక్క పరంపర – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ప్రతిభా విశేషములు – ప్రతిభ యొక్క విశేషములు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ధరాతలము – ధర యొక్క తలము – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
తెలుగుజెండాలు – తెలుగుల యొక్క జెండాలు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
సంధ్యాభానువు – సంధ్య అందలి భానువు – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
శ్రావణాభ్రము – శ్రావణ మందలి అభ్రము – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
కరకు రాజులు – కఱకు వారైన రాజులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
కల్యాణ ఘంటలు – కల్యాణ ప్రదమైన ఘంటలు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

3. ఆధునిక వచనాలు

ఈ క్రింది వాక్యాలను ఆధునిక భాషలోకి మార్చి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
తగు రక్ష సేయని ధర్మమేల ?
జవాబు:
తగిన విధంగా రక్షణ కల్పించని ధర్మం ఎందుకు ?

ప్రశ్న 2.
బీదలకన్న వస్త్రములు పేర్ని నొసంగుము.
జవాబు:
పేదవారికి అన్ని వస్త్రాలను ప్రేమతో ఇవ్వు.

ప్రశ్న 3.
యాజనుని కొగిన్ గుణగ్రహణ శక్తి నశించును.
జవాబు:
క్రమంగా ఆజనునికి గుణ గణాలను గ్రహించేశక్తి నశిస్తుంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 4.
మర్యాద వర్థిల్లన్ కాంతుల జూడకున్ హితమా ?
జవాబు:
మర్యాద పెరిగేటట్లు స్త్రీలను చూడకపోతే మేలు కలుగుతుందా ?

ప్రశ్న 5.
స్వామి ! నీ భక్తి కలుగని జన్మమేల ?
జవాబు:
స్వామి ! నీ పై భక్తిలేని జన్మ ఎందుకు ?

4. గణ విభజన

క్రింది పదాలకు గణాలను గుర్తించండి.

  1. నాలుగు – U l l – భగణం
  2. చలముల్ – l l U – సగణం
  3. ఉజ్జ్వల – U l l – భగణం
  4. సయ్యాలు – U U l – తగణం

5. ప్రత్యక్ష – పరోక్ష కథనాలు

అభ్యాసం కింది వాక్యాలను ప్రత్యక్ష, పరోక్ష కథనంలోకి మార్చండి.

ప్రశ్న 1.
నేను నేటి సినిమాలను చూడలేకపోతున్నాను అని అమ్మతో అన్నాను. (పరోక్ష కథనం)
జవాబు:
“నేను నేటి సినిమాలను చూడలేకపోతున్నాను” అని అమ్మతో అన్నాను. (ప్రత్యక్ష కథనం)

ప్రశ్న 2.
నీకివ్వాల్సింది ఏమీలేదు అని నాతో అతడన్నాడు. (పరోక్ష కథనం)
జవాబు:
“నాకివ్వాల్సింది ఏమీలేదు” అని నాతో అతడన్నాడు. (ప్రత్యక్ష కథనం)

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 3.
సుందరకాండ చదవమని నాకు ఉపాధ్యాయుడు చెప్పాడు. (పరోక్ష కథనం)
జవాబు:
“సుందరకాండ చదువు” అని నాకు ఉపాధ్యాయుడు చెప్పాడు. (ప్రత్యక్ష కథనం)

ప్రశ్న 4.
వాళ్ళమ్మ చెప్పింది భానుప్రకాశ్ ఊరికెళ్ళాడని. (పరోక్ష కథనం)
జవాబు:
వాళ్ళమ్మ చెప్పింది భానుప్రకాశ్ ఊరికెళ్ళాడు” అని. (ప్రత్యక్ష కథనం)

ప్రశ్న 5.
చెన్నయ్య పద్యాలు బాగా పాడాడని అందరను కుంటున్నారు. (పరోక్ష కథనం)
జవాబు:
అందరనుకుంటున్నారు “చెన్నయ్య పద్యాలు బాగా పాడాడు” అని. (ప్రత్యక్ష కథనం)

6. వాక్య పరిజ్ఞానం

ప్రశ్న 1.
దయచేసి నన్ను కాపాడు.
జవాబు:
ప్రార్థన్యార్థక వాక్యం

ప్రశ్న 2.
మీరు రావద్దు.
జవాబు:
నిషేధార్థక వాక్యం

ప్రశ్న 3.
వారందరికి ఏమైంది ?
జవాబు:
ప్రశ్నార్ధక వాక్యం

ప్రశ్న 4.
నేను తప్పక వస్తాను.
జవాబు:
నిశ్చయార్థక వాక్యం

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 5.
ఆహా ! ఎంత బాగుందీ!
జవాబు:
ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం

ప్రశ్న 6.
వారు వెళ్ళవచ్చా ?
జవాబు:
సందేహార్థక వాక్యం

ప్రశ్న 7.
సీత కలెక్టరైందా ?
జవాబు:
ప్రశ్నార్థక వాక్యం

ప్రశ్న 8.
మీరు తర్వాత తినవచ్చు.
జవాబు:
అనుమత్యర్థక వాక్యం

ప్రశ్న 9.
అక్క చెప్పేది విను.
జవాబు:
ప్రార్థన్యార్థక వాక్యం

TS 10th Class Telugu Important Questions 3rd Lesson వీర తెలంగాణ

ప్రశ్న 10.
రసాభాస చేయకండి.
జవాబు:
నిషేధార్థక వాక్యం

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom

These TS 10th Class Physical Science Chapter Wise Important Questions Chapter 6 Structure of Atom will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom

1 Mark Questions

Question 1.
What is the speed of the light?
Answer:
The speed of light (c) ¡s 3 x 108 ms-1.

Question 2.
Define wavelength.
Answer:
The wavelength of the wave ¡s the distance from one wave peak to the next.

Question 3.
Define frequency (v).
Answer:
The frequency (v) of a wave Is simply the number of wave peaks that pass through a given point In unit time.
v=1/λ (or) c = vλ, where ‘c’ is the speed of light in vacuum.

Question 4.
What is electromagnetic spectrum?
Answer:
electromagnetic waves have a wide variety of frequencies. The entire range of electromagnetic wave frequencies Is known as the electromagnetic spectrum.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 5.
What is visible spectrum? What Is its wavelength range?
Answer:
The range of wavelengths covering red colour to violet colour is called the visible spectrum. It can be seen by naked eye. Its wavelength range is from 400 nm to 700 nm.

Question 6.
What is the significance of Plancks’ proposal?
Answer:
The significance of PlanKc’s proposal Is that electromagnetic energy can be gained or lost in discrete values and not in a continuous manner.

Question 7.
What is the use of line spectra?
Answer:
The lines in atomic spectra can be used to identify unknown atoms, just like fingerprints are used to Identify Individual people.

Question 8.
What do you mean by ground state?
Answer:
The lowest energy state of the electron is known as ground state.

Question 9.
What happens when an electron gains energy?
Answer:
When an electron gains energy it moves to a higher energy level, known as excited state.

Question 10.
What are the failures of Bohr’s model of atom?
Answer:

  1. Bohr’s model failed to account for splitting of line spectra.
  2. This model failed to account for the atomic spectra of atoms possessing more than one electron.

Question 11.
What is Sommerfeld’s contribution for the structure of atom?
Answer:
In an attempt to account for the splitting of line spectra. Sommerfeld modified Bohr’s atomic model by adding elliptical orbits.

Question 12.
What is an orbital?
Answer:
The region of space around the nucleus where the probability of finding the electron is high is called an orbital.

Question 13.
What are quantum numbers?
Answer:
Each electron in an atom Is defined by a set of three numbers called quantum numbers. These numbers indicate the probability of finding the electron In the space around the nucleus.

Question 14.
What Information do the quantum numbers provide?
Answer:
The quantum numbers describe the space around the nucleus where the electrons can be found and also their energies.

Question 15.
How many electrons can occupy an orbital?
Answer:
An orbital can hold only two electrons.

Question 16.
When are electromagnetic waves produced?
Answer:
Electromagnetic waves are produced when an electric charge vibrates.

Question 17.
What happens when an object is suitably excited by heating?
Answer:
Light is emitted by the object.

Question 18.
What is an electronic configuration?
Answer:
The distribution of electrons In shells, sub-shells and orbitals In an atom is known as electronic configuration.

Question 19.
State the Paull’s exclusion principle.
Answer:
According to Pauli’s exclusion principle, no two electrons of the same atom can have all four quantum numbers the same.

Question 20.
Write the Aufbau principle.
Answer:
In the ground state, the electronic configuration can be built up by placing electrons in the lowest available orbitals until the total number of electrons added is equal to the atomic number.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 21.
What is Hund’s rule?
Answer:
Hund’s rule: According to this rule, electron pairing In orbital’, starts only when all available empty orbitals of the same energy are singly occupied.

Question 22.
Give an example for continuous spectrum.
Answer:
Rainbow.

Question 23.
Which is example for line spectrum?
Answer:
The atomic spectrum of hydrogen atom.

Question 24.
Which model explains fine spectrum of atom?
Answer:
Bohr – Sommerfeld model.

Question 25.
How wavelength and velocity of light related?
Answer:
c = vλ
where c = velocity of light
v = frequency of light
λ = wavelength of light.

Question 26.
What is meant by Aufbau?
Answer:
The German word Aufbau means building up.

Question 27.
Which group elements are called Noble gases?
Answer:
VIII A group or 18th group elements are called inert gases (or) Noble gases.

Question 28.
Which elements are examples for Noble gases?
Answer:
helium (tie), Neon (Ne), Argon (Ar), Krypton (Kr), Xenon (Xe) and Radon (Rn) are examples for Noble gases.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 29.
Which elements are highly stable?
Answer:
Noble gases are highly stable.

Question 30.
Which element has duplet configuration?
Answer:
The inert gas Helium (1s2).

Question 31.
What Is the general electronic configuration of Noble gases?
Answer:
ns2 np6

Question 32.
Why is spin quantum number Introduced?
Answer:
When we observe spectrum of yellow light by using high-resolution spectroscope It has very closely spaced doublet. Similar patterns are shown by Alkali and Alkaline earth metals. In order to account this, spin quantum number is introduced.

Question 33.
Write the set of quantum numbers for the electrons In a 3p0. orbital.
Answer:

Orbitalnlm1ms
First electron320+1/2
Second electron320-1/2

Question 34.
What is the difference between an orbit and orbital?
Answer:
An orbit is a well-defined path of electron that revolves around the nucleus. An orbital Is the space around the nucleus, where the probability of finding electrons Is maximum.

Question 35.
Write the set of quantum numbers for the added electron of oxygen atom.
Answer:
Configuration of oxygen is Is22s22p4.
The added electron is the 4th in the 2p.
The set of quantum numbers(2, 1, -1, 1/2)

Question 36.
What are the factors which influence electromagnetic energy?
Answer:
Electromagnetic energy depends on two factors.
They are :

  1. wavelength
  2. frequency

Question 37.
Write the four quantum numbers for the differentiating electrons of lithium (Li) atom.
Answer:
The electronic configuration of lithium is 1s2 2s1. So differentiating electron enters into 2s. The values of four quantum numbers as given below.

nlm1m1s
200+½or-½

Question 38.
Write four quantum numbers for 2p1 electrons.
Answer:
The four quantum numbers for 2p are
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 1

Question 39.
If n=3, mention the orbitals present in shell and write maximum number of electrons In the shell.
Answer:

  1. If n=3, the shell Is M shell. OrbitaIs present In this shell are s, p and d.
  2. Maximum number of electrons present in this shell are 18(2n2= 2 x 32=18)

Question 40.
How many maximum numbers of electrons that can be accommodated In an l sub-shell?
Answer:
l subshell has 3 orbitals, Each orbital accommodates 2 electrons. So 6 electrons can be filled in I sub shell.

Question 41.
How many maximum number of electrons can be accommodated In ‘d’ orbital? (AS1)
Answer:
d sub shell has 5 orbitaIs. So 10 electrons can be filled in d subshell.

Question 42.
What is Zeeman effect and Stark effect?
Answer:

  • Zeeman effect: The splitting up of spectral lines in the presence of strong external magnetic field is called Zeeman effect.
  • Stark effect: The splitting up of spectral lines in presence of strong electrical field is called Stark effect.

Question 43.
Write the symbol of the outermost shell of magnesium (Z=12) atom. How many electrons are present In the outermost shell of magnesium?
Answer:
The symbol Is ‘M’. The electrons present in outermost shell are 2.

Question 44.
The four quantum number values of the 21st electron of scandium (Sc) are given In the following table.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 2
Write the values of the four quantum numbers for the 20th electron of scandium (Sc) in the form of the table.
Answer:
n=4, l=0, m1 = 0, ms = –\(\frac{1}{2}\)

2 Marks Questions

Question 1.
The electronic configuration of an atom is as follows 1S22S22p2.
a) Which element’s atom is it?
b) Which orbital Is the last electron In?
c) When excited what could be the number of lone / sIngle electrons In this atom? (AS1)
d)What is the value of principal quantum numbers of two electrons in the first box?
Answer:
Given electronic configuration of atom is 1S22S22p2.
a)The element is carbon.
b)The valence electron enters into 2p orbital.
c) In excited state the electron in 2S orbital enters into 2P orbital. So it has 4 unpaired electrons.
d)The value of principal quantum number is 1.

Question 2.
How do the vibrating electric and magnetic fields around the charge become a wave that travel through space?
Answer:
A vibrating electric charge creates a change In the electric field. The change in electric field creates a change In magnetic field. This process continues, with both the created fields being perpendicular to each other and at right angles to the direction of propagation of the wave.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 3.
What are the characteristics of electromagnetic waves?
Answer:

  1. electromagnetic waves can be described by means of vibrating electrical and magnetic fields which are mutually perpendicular to each other.
  2. The nature of these waves is transverse. These waves travel with a speed equal to the speed of light In vacuum.

Question 4.
Fill the following table and write the rule which you used in tilling the table.

l0123
Sub-shellsPdf
Number of orbitals

Answer:

l0123
Sub-shellspdf
Number of orbitaIs1357

The number of orbitals for a sub-shell Is given by (2l + 1) rule.

Question 5.
Write the differences between orbit and orbital.
Answer:

OrbitOrbital
1. The path of an electron which revolving around the nucleus in an orbit.1. The probability of finding electron around the nucleus in an orbital.
2. Orbits are represented by K, L, M, N or 1,2,3,42. Orbitals are represented by s, p, d, f, g.
3. Orbits are circular/ elliptical in shape.3. Orbitals have different shapes like spherical (s), dumbell (p), double dumbell. (d) etc.
4. The maximum number of electrons in any orbit is 2n2.4. The maximum number of electrons in an orbitai is 2.

Question 6.
The electron enters into 4s orbital after filling 3p orbital but not Into 3d. Explain the reason.
Answer:
As per Aufbau principle, electron enters into the orbital whose (n +l) value ¡s less.
The (n +l) values for 4s and 3d are
4s = 4+0 = 4
3d = 3+2 = 5
Here the (n+1) value of 4s < 3d. Hence electron enters Into 4s orbital after filling ‘3p instead of’3d.

Question 7.
Give the equation which gives electromagnetic energy (light) can have only certain discrete energy values.
Answer:
E = hv E=Energyoflight
h = Planck’s constant = 6.625 x 10-27 erg sec or 6.625 x 10-34 Joule-sec
v = Frequency of radiation
This equation Is called Planck’s equation.

Question 8.
Explain Paulis Exclusion principle with an example.
Answer:
Pauil’s exclusion principle: According to Paull’s exclusion principle, no two electrons of the same atom can have all four quantum numbers are same.
Eg: He (Z = 2)
The electronic configuration is 1s2,i.e TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 3
The set of four quantum numbers Is
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 4

Question 9.
Explain Aufbau principle with an example.
Answer:
Aufbau Principle: Orbitais are filled in the order of increasing energy.
Two general rules that help us to predict electronic configuration.
1. Electrons are assigned to orbitals in order of increasing value of (n + l)
2. For sub-shells with the same value of (n + l), electrons are assigned first to the sub-shell with lower ‘n
Ascending order of energies of various atomic orbitals is given below :
Is<2s<2p<3s<3p<4s<3d<4p<5s<4d<Sp<6s<4f<5d< 6p<7s< 5f<6d<7p<8s.

Question 10.
Explain Hund’s rule with an example.
Answer:
Hund’s Rule: According to this rule electron pairing In orbitals starts only when all available empty orbitals of the same energy are singly occupied.
Eg :
1. The configuration of carbon atom (Z = 6) is 1s2 2s2 2p2.
2. The first four electrons go into the is and 2s orbitals.
3. The next two electrons go into separate 2p orbitalis, with both electrons having the same in.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 5
4. Note that the unpaired electrons in the 2p orbitals are shown with parallel spins.

Question 11.
What is spectrum? How many types of spectrum are there?
Answer:
Spectrum: A collection of dispersed light giving Its wavelength composition is called a spectrum. Spectrums are of two types:
1. Emission spectrum
2. Absorption spectrum

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 12.
How many elliptical orbits are added by Sommerfeld in third Bohr’s orbit? What was the purpose of adding these elliptical orbits?
Answer:
Sommerfeld added two elliptical orbits to Bo1r’s third orbit.
Purpose of adding elliptical orbits
1. Bohr’s model failed to account for splitting of line spectra.
2. In an attempt to account for the structure of line spectrum, Sommerfeld modified Bohr’s atomic model by adding elliptical orbits.

Question 13.
Why there are exemptions in writing the electronic configurations of Chromium and Copper?
Answer:
Elements which have half-filled or completely filled orbitals have greater stability. So in chromium and copper the electrons in 4s and 3d redistribute their energies to attain stability by acquiring half-filled and completely filled d orbitals. Hence the actual electronic configuration of chromium and copper are as follows.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 6

Question 14.
Write the electronic configuration of the atom of an element having atomic number 11. Write the names of the rules and the laws followed by you in writing this electronic configuration.
Answer:
Sodium (Na) — 11 — 1s22s22p63s1
The rules followed in writing this electronic configuration are Hund’s rule and Aufbau principle.

4 Marks Questions

Question 1.
Draw Moelier’s chart showing the increasing order of energy levels of various orbitals.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 7
The filling order of atomic orbitals (Moeller Chart)

Question 2.
Explain electromagnetic spectrum. Draw its diagram.
Answer:
Electromagnetic waves can have a wide variety of wavelengths. The entire range of Wave lengths is known as electromagnetic spectrum.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 8
The electromagnetic spectrum consists of a continuous range of wavelengths of gamma rays at the shorter wavelength to radio waves at the longer wavelength. But our eyes are sensitive only to visible hght.

Question 3.
Explain the quantum mechanical model otan atom.
Answer:
We know that electrons do not follow definite paths in an atom and it is not possible to pinpoint an electron in an atom. Under these circumstances, in order to understand the properties of electrons in an atom1 a quantum mechanical model of atom was developed by Erwin Schrodinger.

According to this model of an atom, Instead of orbits of Bohr’s model, the electrons are thought to exist in a particular region of space around the nucleus at a given Instant of time called as orbitals. Each orbital of a stable energy state for the electron is described by a particular set of quantum numbers.

Question 4.
Draw the shapes of s, p, and d orbitals.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 9

Question 5.
Explain Bohr’s model of hydrogen atom and its limitations.
(OR)
Write postulates and limitations of Bohr Hydrogen atomic model.
Answer:
Postulates:
(a) Electrons In an atom occupy stationary orbits of f Dced energy at different distances from the nucleus.
(b) When an electron jumps from a lower energy state to higher energy state, it absorbs energy and emits energy when such a jump occurs from a higher energy state to lower energy state.
(c) The energies of an electron in an atom can have only certain values E1, E2, E3, i.e., the energy is quantized. The states corresponding to these energies are called stationary states and the possible values of the energy are called energy levels.

Limitations
1. Bohr’s model failed to account for splitting of line spectra of hydrogen atom.
2. This model failed to account for the atomic spectra of atoms of more than one electron.

Question 6.
Do the electrons follow definite paths around the nucleus? Explain.
Answer:
1. If the electron revolves around the nucleus in definite paths or orbits the exact position of the electron at various times will be known. For that, we want to know the velocity and exact position of electron.
2. Electrons are invisible to naked eye, so light of very short wavelength is required for this task.
3. This short-wavelength light interacts with the electron and disturbs the motion of the electron. Hence the position and velocity of electrons cannot be measured accurately.
4. So, it is clear that electrons do not follow definite paths In an atom.

Question 7.
Draw the diagram of electromagnetic wave.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 10

Question 8.
Explain Bohr – Sommerfeld model of an atom. What is the merit of this model? What are Its limitations?
Answer:
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 11

  1. In an attempt to account for the structure of line spectra, Sommerfeld modified Bohr’s atomic model by adding elliptical orbits.
  2. While retaining the first of Bohr’s circular orbit as such, he added one elliptical orbit to Bohr’s second orbit, two elliptical orbits to Bohr’s third orbit etc.
  3. The Nucleus of the atom is one of the principal foci of these elliptical orbits because periodic motion under the influence of a central force will lead to elliptical orbits with the force situated at one of the foci.
    Merit: Bohr Sommerfeld’s model is successful in accounting for the fine line structure of hydrogen atomic spectra.

Limitations:
1. This model failed to account for the atomic spectra of atoms of more than one electron.
2. It did not explain Zeeman and stark effects.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 9.
Distinguish between emission and absorption spectrum.
Answer:

Emission spectrumAbsorption spectrum
1) The spectrum produced by emitted radiation is called emission spectrum.1) The spectrum produced by absorption of radiation Is called absorption spectrum.
2) The emission spectrum contains bright lines on the dark back ground.2) The absorption spectrum contains dark lines on the bright background.
3) The emission spectrum corresponds the radiation emitted when an excited electron returns back to the ground state.3) The absorption spectrum corresponds the radiation absorbed in exciting an electron from lower to the higher energy levels.

Question 10.
Observe the information provided in the table about quantum numbers. Then answer the questions given below it.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 6 Structure of Atom 12
(i) Write the ‘l’ value and symbol of the spherical-shaped sub-shell.
(ii) How many values that ‘m,’ takes for l=2? What are they?
(iii) Write the symbols of the orbitals for l=1 sub-shell.
(iv) What Is the shape of the sub-shell for l=2? What Is the maximum number of electrons that can occupy this sub-shell?
Answer:
(i) l = 0. Its symbol is s’
(ii) m1 takes 2l+1 = 2(2)+1=5 values
They are -2, -1, 0,+1, +2
(iii) Px, Py, Pz
(iv) Double dumbelL The maximum number of electrons in this subshell are 10.

Question 11.
Observe the information and answer the following questions.

Name of the ElementAtomic NumberElectronic Configuration
Sodium11[Ne] 3s1
Magnesium12[Ne] 3s2
Potassium19[Ne] 4s1
Calcium20[Ne] 4s2

(1) What is valency of Magnesium?
(2) Which element has more electro-positivity?
(3) Write the elements which belongs to (third) 3rd perk,d.
(4) Write the elements which belongs to 1st Group.
Answer:
(i) Valency of magnesium is two.
(ii) Potassium (K) has more electro-positivity.
(lii) The elements which belong to 3rd period are Sodium (Na), Magnesium (Mg).
(iv) Sodium (Na), Potassium (K) belong to 1st Group.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

These TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Telugu 2nd Lesson Important Questions ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

PAPER – 1 – PART – A

I. వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

1. లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు (3 మార్కులు)

కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
‘ఆడవాళ్ళ నోట అసలైన భాష’ వినగలం – దీన్ని మీరు సమర్ధిస్తారా ? రెండు కారణాలు వ్రాయండి. (T.S June ’17)
జవాబు:
సదాశివగారు వరంగల్లు తెలుగు గురించి చెపుతూ, వరంగల్లులో కూరగాయలు అమ్మే స్త్రీల మాటల్లోనూ అచ్చమైన తెలుగు మాట వినిపిస్తుందని చెప్పారు. అంతేకాదు. ఏ ప్రాంతంలోనైనా అసలైన భాష ఆడవాళ్ళ నోటనే వినగలం అని సదాశివగారు చెప్పారు.

ఉర్దూ మాట్లాడే ముస్లిము స్త్రీలు, ఇల్లు దాటి వెళ్ళని వాళ్ళు, రాజమహళ్ళలో ఉండే బేగములు మాట్లాడే భాష శుద్ధమైనదని ఆనాటి విద్వాంసులు భావించేవారు. అందుకే కల్తీలేని ఉర్దూను, ‘బేగమాతీజుబాన్’, ‘మహెల్లాతీ జుబాన్’ అని పిలిచేవారు. ఈ విధంగా ఆడవాళ్ళ నోట అసలైన భాష వినిపిస్తుందని, సదాశివగారు అభిప్రాయపడ్డారు.

ప్రశ్న 2.
ఎవరిభాష వాళ్ళకు వినసొంపు ఎందుకు ? (T.S Mar. ’16)
జవాబు:
భాష అంతా ఒకటే అయినా ఏ ప్రాంతపు వాళ్ళు ఆ ప్రాంతపు మాండలిక భాషను, మాట్లాడతారు.

ఆ మాట్లాడే పదాల్లో ఒక రకమైన యాస ఉంటుంది. ఆయా ప్రాంతాలలో ఉపయోగించే పదాలు, నుడికారాలు, జాతీయాలు, పలుకుబడులు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

తెలుగుభాష అంతా ఒకటే అయినా కోస్తావారు, రాయలసీమవారు, తెలంగాణవారు వేర్వేరు మాండలిక పదాలు ఉపయోగిస్తారు. ఆ ప్రాంతంలో పరిచయంలో ఉన్న పదాలతో కూడిన భాష ఆ ప్రాంతం వారికి వినడానికి ఇంపుగా, సొంపుగా ఉంటుంది. వారికి బాగా అలవాటులో ఉన్న పదాలు, నుడికారపు సొంపు, పలుకుబడి కల భాష కాబట్టి, ఎవరి భాష వారికి వినసొంపుగా ఉంటుంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 3.
మరాఠీ పురోహితుని తెలుగుభాష ముచ్చటను గూర్చి వివరించండి.
జవాబు:
సదాశివగారి గ్రామంలో పూజలు చేయించే మరాఠీ పురోహితుడు ఒకడు ఉండేవాడు. ఆయన పూజలు చేయిస్తూ, “మొదలు మీ కండ్లకు నీళ్ళు పెట్టుకోండి” అనేవాడు. సదాశివగారు ఆ పూజారిని అలా అనవద్దనీ, శుభం అని పూజ చేస్తూ కళ్ళ నీళ్ళు పెట్టుకోవడం అన్న మాట, అశుభంగా ఉంటుందని పూజారికి చెప్పేవారు. పూజారిని అందరికీ తెలిసిన మరాఠీలో చెప్పమనేవారు. తరువాత పూజారి “కళ్ళకు నీళ్ళు పెట్టుకోండి” అని ‘కు’ ప్రత్యయం చేర్చి చెప్పేవాడు. పూజారి కళ్ళను నీటితో తుడుచుకోండి అన్న అర్థంలో అలా చెప్పేవాడు. కాని వినేవారికి వారిని ‘కన్నీరు కార్చండి’ అని చెప్పినట్లు అర్ధం వచ్చేది. అది తప్పుగా ఉండేది.

ప్రశ్న 4.
“ఆమెను చూస్తూవుంటే, వాగ్ధాటి వింటూ వుంటే ఎవరో యాదికి వచ్చినారు ” ఈ మాటల్లోని అంతరార్థాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
భాసరలో వ్యాస వాంజ్ఞయం మీద ప్రసంగించిన కె. కమల గారి ప్రసంగాన్ని విని డా॥ సామల సదాశివ వారి నాన్నగారైన కప్పగంతుల లక్ష్మణ శాస్త్రి గారిని యాది చేసుకుంటారు. మాట్లాడిన భాష, మాట్లాడే వారి యొక్క ప్రాంతీయ అస్థిత్వాన్ని, వారసత్వాన్ని తెలియజేస్తుందనటానికి ఇదొక ఉదాహరణ. ఏ ప్రాంతపు యాస, పలుకుబడులు ఆ ప్రాంత ప్రత్యేకతను, సంస్కారాన్ని తెలియ జేస్తుంది.

ప్రశ్న 5.
“వరంగల్లు తెలుగును టక్సాలీ తెలుగు అనవచ్చు” దానిలో అంతరార్థాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
టక్సాలా అంటే టంకసాల. టంకసాలలో తయారయ్యే నాణేలకే విలువ. అవి ఎక్కడైనా చెల్లుతాయి. ఇతరులెవరైనా తయారుచేస్తే అవి నకిలీ నాణేలు. అవి చెలామణి కావు. పైగా ప్రభుత్వం జప్తు చేస్తుంది. వరంగల్లు ప్రాంత ప్రజలు మాట్లాడే భాష స్వచ్ఛమైనది, ప్రామాణికమైనది. అందుకే వరంగల్లు తెలుగును టక్సాలీ తెలుగు అనవచ్చు. వరంగల్లులో కూరగాయలమ్మే స్త్రీల మాటల్లో కూడా అచ్చమైన తెలుగు నుడి వినిపిస్తుంది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 6.
మహబూబ్నగర్ తెలుగు నుడికారాన్ని వివరిం చండి.
జవాబు:
మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన సాహితీ ప్రముఖులు కప్పగంతుల లక్ష్మణశాస్త్రి, సురవరం ప్రతాపరెడ్డి, గడియారం రామకృష్ణశర్మ గారు లాంటి వారి రాతలోనూ, మాటలోనూ మహబూబ్నగర్ జిల్లా ప్రాంతీయ భాషా మాధుర్యం కనిపించేది. ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు ఏర్పడటానికి ముఖ్య కారకులైన గడియారం రామకృష్ణశర్మగారు, రచయిత సామల సదాశివ గారికి గురుతుల్యులు. మహబూబ్ నగర్ వాళ్ళ భాష తెలుగుతనాన్ని కలిగి ఉండేది.

ప్రశ్న 7.
‘ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు’ రచయిత డా॥ సామల సదాశివ గురించి రాయండి.
జవాబు:
డాక్టర్ సామల సదాశివ గారు బహుభాషా కోవిదులు. సంస్కృతం, హిందీ, ఆంగ్లం, ఉర్దూ, ఫార్సీ, మరాఠీ, తెలుగు భాషల్లో పండితుడు. సాహిత్యానికే తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిన మహానుభావుడు. అన్ని ప్రాంతాల తెలుగు పలుకుబడులను, నుడికారాలను గౌరవించాలనే సహృదయుడు. స్వీయ అనుభవాలను, జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకున్న శీర్షిక ‘యాది’ వార్త పత్రికలో చాలా కాలం నడిచింది. వీరి ‘సంగీత శిఖరాలు’ హిందుస్తానీ సంగీతాన్ని గురించి తెలుగు లో వెలువడిన మొదటి గ్రంథం.

ప్రశ్న 8.
‘ప్రజల పలుకుబడిలో నుండి వచ్చిన భాష సహజ సుందరమైనది’ సమర్థిస్తూ రాయండి.
(లేదా)
‘మాతృభాష మధురమైన భాష’ దీన్ని సమర్థిస్తూ రాయండి.
(లేదా)
‘కల్తీ లేని తెలుగు’ అంటే మీకేమి అర్థమైంది ?
జవాబు:
ప్రజల పలుకుబడులు, జాతీయాలు, నుడికారాలు ఉపయోగిస్తూ ప్రాంతీయ మాండలికాలతో ఉపయోగించే భాష వినసొంపుగా ఉంటుంది. ఎంత గొప్ప పండితుడైనా తన వ్యావహారిక భాషలో మాట్లాడడానికే ఎక్కువ ఇష్టపడతాడు. ఆ భాష వినిపిస్తే పరవశించి పోతాడు. అందుకే “తాతా ! ఇగపటు నీ పాను, జర్దా డబ్బీ” అని మనవరాలు అనగానే తాతగారు చాలా అబ్బురపడ్డారు. ఆనందించారు. తమ ప్రాంతీయ భాష తన మనవరాలికి అలవడినందుకు ఆయన ఆశ్చర్యానికి, ఆనందానికి అవధి లేదు.

వరంగల్లు తెలుగు టక్సాలీ తెలుగు. అంటే టంకశాలలో తయారైన ఒరిజినల్ నాణెం లాంటిది. కల్తీ లేనిది. ఏ ప్రాంతం వారికి ఆ ప్రాంతపు భాష అలా అనిపిస్తుంది. అదే కల్తీ లేని తెలుగని రచయిత అభిప్రాయం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 9.
ప్రాంతీయ భాష యొక్క మాధుర్యం ఎటువంటిది ?
(లేదా)
ప్రాంతీయత కనిపించే భాష అంటే ఏమిటి ? వివరించండి.
(లేదా)
“పసందైన ప్రాంతీయ భాష” దీనిని ఎట్లా అర్థం చేసుకొన్నారో వివరించండి.
(లేదా)
“వారి రాతలోను, మాటలోను ప్రాంతీయత కనిపించేది ” దీని గురించి చర్చించండి.
(లేదా)
“ఏ ప్రాంతపు వాళ్ళ తెలుగు ఆ ప్రాంతపు వాళ్ళకు ఇంకా మంచిగా ఉంటుంది” సమర్థించండి.
జవాబు:
ఒక ప్రాంతపు యాస, మాండలికం కల భాషను ప్రాంతీయ భాష అంటారు. ప్రాంతీయ భాష చాలా మధురంగా ఉంటుంది.

ఏ ప్రాంతం వారికైనా ఆ ప్రాంతంలో ఉపయోగించే పదాలు, జాతీయాలు, నుడికారాలు, పలుకుబడులు అంటే ఇష్టం ఉంటుంది. అవి తమ భాషలో ఉపయోగిస్తారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రెండు రాష్ట్రాలలోనూ తెలుగు భాషనే మాట్లాడతారు. కాని, రెండు రాష్ట్రాలలోని ప్రతి జిల్లాకు ‘యాస’ మారిపోతుంది. మాండలికాలు మారిపోతాయి. నుడికారాలు మారిపోతాయి. ఇతర ప్రాంతాలవారికి కొన్ని అర్థం కావు. అయినా ఏ ప్రాంతం వారికి ఆ ప్రాంతపు భాష పసందుగా ఉంటుంది. వినే కొద్దీ వినాలనిపిస్తుంది. చదివే కొద్దీ చదవాలనిపిస్తుంది.

పండితులు తమ కావ్యాలలో శిష్టవ్యావహారికం ప్రయోగించినా తమ మాటలలోనూ, ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలలో ప్రాంతీయ భాషనే ఉపయోగిస్తారు. ఎందుకంటే ప్రాంతీయ భాష మాధుర్యం అటు వంటిది.

ప్రశ్న 10.
వ్యావహారిక భాష గురించి సామల సదాశివగారి అభిప్రాయాలను విశ్లేషించండి.
జవాబు:
తన మనుమరాలు “తాతా ! ఇగపటు నీ పాను, జర్దా డబ్బీ” అనగానే చాలా ఆనందించారు. తమ ‘ఆదిలాబాద్ జిల్లా’ ‘యాస’లో మాట్లాడింది. ‘ఇగపటు’ అని తమ ప్రాంతీయ పద ప్రయోగం వినబడేసరికి ఎక్కడ లేని ఆనందం కలిగింది.

ఒకప్పుడు సామల సదాశివగారు కూడా గ్రాంధిక భాషలోనే పుస్తకాలు, వ్యాసాలు రచించారు. కాని, వారికి కాలక్రమేణా వ్యావహారిక భాషపై మక్కువ పెరిగింది. అప్పుడిక ఆయనకు గ్రాంధిక భాషలో రచించిన తన పుస్తకాలే తనకు నచ్చలేదు. అందుచేత వ్యావహారిక భాషలోనే పుస్తకాలు రాయాలనేది సామలవారి నిశ్చితాభిప్రాయం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 11.
‘మీర్ తఖీమీర్’ కవిత్వంలోకి సాధారణ ప్రజల భాష ఎట్లా వచ్చింది ? (T.S Mar. ’17)
జవాబు:
ఉర్దూ సాహిత్యంలో పండితుల పారసీ సమాసాల కంటే ప్రజల పలుకుబడికే మీర్ తఖీమీర్ ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. వారి కవిత గంభీర భావ భరితమైనా, భాష ప్రజల పలుకుబడిలోంచి వచ్చిన సహజసుందరమైనది.

ఆయన ప్రతి శుక్రవారం దిల్లీ జామె మసీదు మెట్ల మీద కూర్చుంటాడు. ఆ మెట్లమీదనే అటూ ఇటూ వరుసగా ఫకీర్లు, బిచ్చగాళ్ళు, బిచ్చగత్తెలు కూర్చుండి ఏవేవో మాట్లాడుకుంటారు. అవన్నీ శ్రద్ధగా వినేవారు. నమాజు చదవడానికి ఎందరో వస్తారు, పోతుంటారు. మాట్లాడుకుంటారు. అలా ప్రజల పలుకుబడిని, జాతీయాలను నేర్చుకున్నారు. దాని ప్రభావం అతని భాషపై పడింది.

2. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు (6 మార్కులు )

కింది ప్రశ్నలకు పదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
ప్రశ్న 1.
తెలుగు వ్యావహారిక భాషలోని ప్రాంతీయ భేదాలను గురించి, సదాశివగారి అభిప్రాయం ఏమిటి ?
జవాబు:
సదాశివగారు మొదట్లో వ్యాసాలనూ, పుస్తకాలనూ గ్రాంథికభాషలో రాసేవారు. కాని ఆయన వ్యావహారిక వాదులతోనే గొంతు కలిపేవారు. ఉర్దూ, మరాఠీ పిల్లలు తమ ఇంట్లో మాట్లాడే భాషనే, బడులలోనూ చదివేవారు. కాని మొదట్లో తెలుగుపిల్లలు ఇంట్లో ఒక భాష మాట్లాడేవారు. బడులలో వేరే భాష చదివేవారు.

తెలుగులో వ్యావహారిక భాష అమలులోకి వచ్చాక తెలుగు పిల్లలు సైతం, ఇంట్లో మాట్లాడే భాషనే బడుల్లోనూ నేడు చదువుతున్నారు. అయితే మనం మాండలిక భేదాలు మాట అట్లుంచినా, ప్రాంతీయ భేదాలను కూడా సరిచేసుకోలేక పోతున్నామని సదాశివగారు అభిప్రాయపడ్డారు.

సరిచేసుకోవాలంటే తొలగించడం దిద్దుకోవడం కాదనీ, అన్ని ప్రాంతాల పలుకుబళ్ళనూ ఇప్పటి తెలుగు భాషలో కలుపుకోవడం అవసరమనీ సదాశివగారు అభిప్రాయపడ్డారు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 2.
‘పలుకుబడి, నుడికారం, జాతీయాలు ఒక భాషకు అలంకారాల వంటివి’ ఈ అభిప్రాయాన్ని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
1) పలుకుబడి :
పలుకుబడి అంటే ఉచ్ఛారణలో ఉండే విలక్షణత. దీన్నే ‘యాస’ అంటారు. యాసలో మాట్లాడితే, ఆ ప్రాంతం వారికి వినసొంపుగా ఉంటుంది. మాండలిక యాసతో కూడిన పలుకుబడి, వినడానికి అందంగా, అలంకారంగా ఉంటుంది.

2) నుడికారం :
నుడికారం అంటే ‘మాట చమత్కారం’. ఈ నుడికారం ఆ భాష మాట్లాడే ప్రజల సంస్కృతిలోంచి, ఆచార వ్యవహారాల్లోంచిపుడుతుంది. చెప్పదలచుకున్న భావం మనస్సుకు హత్తకుంటుంది. నుడికారాలు జాతీయాలుగా, సామెతలుగా ఉంటాయి. నుడికారం వల్ల ఒక చమత్కారం, దానివల్ల ఆనందం, కలుగుతాయి. అందుకే అది అలంకారం.

3) జాతీయము :
జాతీయము ఆ జాతి వాడుకలో రూపుదిద్దుకుంటుంది. జాతీయంలోని పదాల అర్థాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా చూస్తే వచ్చే అర్థం వేరు. ఆ పదాల పొందికతో మరో అర్థం వస్తుంది. ఈ జాతీయము యొక్క భావం ఆ ప్రాంతం వారికి బాగా అర్థమై ఆనందాన్ని కల్గిస్తుంది. కాబట్టి పలుకుబడి, నుడికారం, జాతీయం అనేవి భాషకు అలంకారాల వంటివని చెప్పగలం.

ప్రశ్న 3.
ఇంట్లో మాట్లాడే భాష, బళ్ళో చదివే భాష వేరు వేరని సామల సదాశివ చెప్పటం వెనుకగల కారణాలను (సహేతుకంగా చర్చించండి.) .
(లేదా)
విద్యార్థుల భాష ఎన్ని రకాలుగా ఉంటుందని సామల సదాశివగారి అభిప్రాయమో తెల్పండి. విశ్లేషించండి.
జవాబు:
సామల సదాశివగారు తొలినాళ్ళలో గ్రాంథిక భాషలోనే పుస్తకాలు, వ్యాసాలు రాసేవారు. అప్పట్లో ఆయన పాఠశాలలో తెలుగు పాఠాలు చెప్పేవారు. ఆ పాఠాలన్నీ గ్రాంథిక భాషలోనే ఉండేవి. పిల్లలకు ఆ పాఠాలు సరిగా అర్థం అయ్యేవి కావు. అప్పట్లో పాఠ్యబోధన వ్యావహారిక భాషలో చేసేవారు కాదు. ప్రశ్నలకు జవాబులను కూడా పిల్లలు గ్రాంథిక భాషలోనే రాయవలసి వచ్చేది. ఈ విధానం సామల సదాశివగారికి నచ్చేది కాదు.

మరాఠీ, ఉర్దూ పాఠశాలల్లో పిల్లలకు వ్యావహారిక భాషలోనే బోధించేవారు. తెలుగు విద్యార్థులకు మాత్రం బడిలో గ్రాంథిక భాషను బోధించేవారు. ఇళ్ళ వద్ద మాత్రం వ్యావహారిక భాష మాట్లాడేవారు. అందుకే సామల సదాశివగారు విద్యార్థుల భాషను రెండు రకాలుగా పేర్కొన్నారు. అవి 1. ఇంట్లో మాట్లాడే భాష, 2. బళ్ళో చదివే భాష.

ఈ విధమైన రెండు భాషల విధానం సామల సదాశివగారికి ఇష్టం లేదు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 4.
” గద్య, పద్య సాహిత్యం ప్రచారంలో ఉన్నంతకాలం ఎక్కడి తెలుగైనా ఒక్కటే” అన్న సామల సదాశివగారి మాటలను విశ్లేషించండి.
(లేదా)
ఇది విన్నప్పుడల్లా నేను రెండు ప్రశ్నలు వేసు కుంటాను. “ఏ తెలుగు, ఎక్కడి తెలుగు” అని. ఈ మాటలను సామల సదాశివగారు అనడం వెనుక కారణాలు ఏమై ఉంటాయో విశ్లేషించండి. (T.S Mar. ’17)
జవాబు:
సామల సదాశివగారు తెలంగాణ అభిమాని. తమ ప్రాంతం దాటి ఏనాడూ ఆంధ్రాకు కూడా రాలేదు. తమ యాస అంటే చాలా ఇష్టం. తమ ప్రాంతపు మాండలికాలంటే ఆయనకు ప్రాణం. తెలంగాణ నుడికారాలంటే ఆయనకు మక్కువ ఎక్కువ. తెలంగాణ పదబంధాలపై ఆయన అభిమానం వర్ణనాతీతం.

కాని, ప్రతి జిల్లాకు యాస, నుడికారం, పదబంధాలు మారిపోతాయి. అవి ఆయా వ్యావహారిక భాషలలోనే కనబడతాయి. గ్రాంథిక భాషలో రచింపబడిన గ్రంథాలలో ఏ ప్రాంతపు మాండలికాలూ, యాసలు పెద్దగా కనబడవు. సంస్కృతం నుండి తెలుగులోకి వచ్చినవే ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.

అందుచేత గ్రాంథిక భాషలో రచించిన పద్యాలు, గద్యాలతో ఉన్న కావ్యాలలో కనిపించే తెలుగంతా ఒకలాగే ఉంటుంది. వ్యావహారికతకు, ప్రాంతీయతకు స్థానం ఉండదని సామల సదాశివ గారి అభిప్రాయం.

ప్రశ్న 5.
“తెలుగు పిల్లలు ఇంట్లో మాట్లాడే భాష వేరు, బళ్ళో చదివే భాష వేరు”, అనే వాక్యాలు మీరు సమర్థిస్తారా ? ఎందుకు ? (T.S June ’17)
జవాబు:
పిల్లలు ఇంట్లో తమ తల్లిదండ్రులతో, అన్నదమ్ములతో అక్కాచెల్లెండ్రతో, పనివారితో ప్రాంతీయమైన మాండలిక యాసలో మాట్లాడుతారు. వారు పాఠశాలకు వెళ్ళిన తరువాత, వారి పుస్తకాల్లో ఉన్న గ్రాంథిక భాషనూ పత్రికల్లో ఎక్కువమంది వాడే శుద్ధ వ్యావహారిక భాషనూ చదువుతారు. మాట్లాడుతారు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ఇంట్లో మాట్లాడేది ప్రాంతీయపు యాసతో నిండిన మాండలిక భాష, బడిలో చదివేది రాష్ట్ర ప్రజలందరికీ అర్థమయ్యే గ్రాంథిక భాష లేక శుద్ధ వ్యావహారిక భాష. కాబట్టి పిల్లలు ఇంట్లో మాట్లాడే భాష వేరు. బళ్ళో చదివే భాష వేరు అన్నది నిజం.

PAPER – II : PART – A

1. అపరిచిత గద్యాలు (5 మార్కులు)

ప్రశ్న 1.
కింది పేరా చదివి, పట్టికను పూరించండి.

“తెలుగు సాహిత్యం మొదట గద్యపద్యాల మిశ్రితమై వెలువడినా, తరువాత కాలంలో పద్యకావ్యాలు, గద్యకావ్యాలు వేరువేరుగా వెలుగుచూశాయి. పద్యగద్య మిశ్రిత రచనలు చంపూ కావ్యాలు. 18వ శతాబ్దం వరకూ, ఈ రచనా సంప్రదాయం సాహిత్య రంగంలో కొనసాగింది. 19వ శతాబ్దం నుండి ఆంగ్లభాష సాహిత్యాల అధ్యయన ప్రభావంతో ఆ భాషలోని వివిధ రచనా రీతులు తెలుగు వారికి పరిచయం అయినాయి. అలా తెలుగులోకి ప్రవేశించిన రచనా ప్రక్రియ ‘నవల’. ఈ ప్రక్రియను తెలుగునాట ప్రచారంలోకి తెచ్చినవాడు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారు..

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. పద్యగద్యాల మిశ్రిత కావ్యాలు.
జవాబు:
చంపూ కావ్యాలు

2. 19వ శతాబ్దానికి పూర్వం తెలుగుభాషలో లేని ప్రక్రియ.
జవాబు:
నవల

3. పలు రచనా రీతులు తెలుగులోకి రావడానికి కారణం.
జవాబు:
ఆంగ్లభాషా సాహిత్యాల అధ్యయన ప్రభావం.

4. నవలా ప్రక్రియకు తెలుగునాట ఆద్యుడు.
జవాబు:
కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారు.

5. తెలుగు సాహిత్యం మొదట ఎలా ఉంది ?
జవాబు:
పద్యగద్యాల మిశ్రితమై వెలువడింది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 2.
క్రింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి. (T.S June ’15)

“గోదావరి నదికి ఇరువైపులా ఉన్న ఆదిలాబాదు, కరీంనగరు జిల్లాల్లోని గిరిజనులు, వారి ఆధ్వర్యం లోని రైతులు పూజించే దేవుళ్ళు చిన్నయ్య, పెద్దయ్య, “చిన్నయ్య, పెద్దయ్య / చిలుకల భీమయ్య” అని స్థానికంగా వినిపించే జానపద గేయంలో, చిన్నయ్య అంటే అర్జునుడు. పెద్దయ్య అంటే ధర్మరాజు. వారితో కూడిన భీముడ్ని పూజిస్తారు అని స్పష్టమౌతుంది. భీముడ్ని ప్రత్యేకంగా కొలువడానికి కారణముంది. పాండవులు వనవాసం చేస్తూ, ఇక్కడికి వచ్చినపుడు ఇక్కడి గిరిజన అమ్మాయి హిడింబిని భీముడు పెళ్ళి చేసుకొని, ఆ స్థానిక గిరిజనులకు ఆరాధ్య దైవమయ్యాడు”.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

  1. గోదావరి నదికి ఇరువైపులా ఉన్న జిల్లాలు ఏవి ?
  2. గిరిజనులు, వారి ఆధ్వర్యంలో రైతులు పూజించే దేవుళ్ళు ఎవరు ?
  3. స్థానికంగా వినిపించే గేయమేది ?
  4. పెద్దయ్య, చిన్నయ్య అంటే ఎవరు ?
  5. గిరిజనులకు భీముడు ఎందుకు ఆరాధ్య దైవమయ్యాడు ?

ప్రశ్న 3.
కింది గద్యభాగాన్ని చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలను తయారుచేయండి.

“శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 16వ శతాబ్దివాడు. సాహిత్యంపై ప్రత్యేక అభిమానం కలవాడు. భువనవిజయమనే సభామండపంలో సాహిత్యగోష్ఠి నిర్వహించేవాడు. అనేక కవి పండితులను పోషించే వాడు. ఆయన ఆస్థానంలోని ఎనిమిది మంది ప్రసిద్ధ కవులను అష్టదిగ్గజాలు అని పిలిచారు. అందులో అల్లసాని పెద్దన అగ్రగణ్యుడు. వారిలో తెనాలి రామకృష్ణుడు వికటకవిగా పేరు పొందాడు. రాయలు రాజు మాత్రమే కాదు, కవి కూడా. దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స అని చాటాడు. ఆయన కాలం తెలుగుభాషకు స్వర్ణయుగమై భాసిల్లింది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

  1. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఏ కాలము వాడు ?
  2. శ్రీకృష్ణదేవరాయల సభాభవనం పేరు ఏమి ?
  3. ‘అష్టదిగ్గజాలు’ అంటే ఎవరు ? వారిలో అగ్రగణ్యుడు ఎవరు ?
  4. తెలుగుభాషకు ఎవరి కాలం స్వర్ణయుగం ?
  5. తెనాలి రామకృష్ణుడు ఏ విధంగా పేరు పొందాడు ?

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 4.
క్రింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

“ఏకశిలా నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకొని, తెలుగునేలను వైభవ స్థితిలో నిలిపిన కాకతీయ రాజులలో చివరివాడు రెండవ ప్రతాపరుద్రుడు. అతడు ఉత్తమ పరిపాలకుడు మాత్రమే కాదు, ‘మానవ ధర్మాన్ని, కళా మర్మాన్ని ఎరిగిన సాహితీ మూర్తి. సంస్కృతాంధ్రభాషల్లో అనుపమానమైన పాండిత్యాన్ని సొంతం చేసుకున్న సత్కవీంద్రుడు. సంగీత సాహిత్య నృత్య చిత్రలేఖన శిల్పకళలకు ఇతోధిక ప్రాధాన్యత నిచ్చి, వాటి విస్తృతికి విశేష సహకారమందించిన రసహృదయుడు, సహృదయుడు. ఎంతటి మహోన్నతులకయినా, చంద్రునిలో మచ్చలా ఏవో బలహీనతలుంటాయి. వేట ప్రతాపరుద్రుని బలహీనత. క్రమం తప్పకుండా వేట వినోదాన్ని ఆస్వాదించేవాడు ప్రతాపరుద్రుడు. ఆ వ్యసనం నుండి మహారాజును దూరం చేయాలని ఎంతగా ప్రయత్నించినా సఫలం కాలేకపోయినాడు మంత్రి యుగంధరుడు.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

  1. కాకతీయుల రాజధాని ఏది ?
  2. రెండవ ప్రతాపరుద్రుడు ఏయే భాషల్లో పండితుడు ?
  3. ప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి యొక్క బలహీనత ఏమిటి ?
  4. యుగంధరుడు ఎవరు ?
  5. ప్రతాపరుద్రుడు లలితకళలను ఎలా పోషించాడు ?

ప్రశ్న 5.
క్రింది గద్యాన్ని చదివి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

భాష నేర్చుకోడం రెండు రకములు. భాష కోసం భాష, విషయం కోసం భాష. భాషాస్వరూప స్వభావములను సమగ్రంగా అధ్యయనం చెయ్యడం మొదటి రకంలోనిది. శాస్త్ర సాంకేతిక విషయము లను, సాహిత్య సాంస్కృతిక విషయాల వంటి వాటిని అధ్యయనం చెయ్యడం రెండవ రకంలోనిది. అలాగే భాష కూడా రెండు రకములుగా తయారయింది. ప్రాచీన భాష, ఆధునిక భాష. సాహిత్యంలో తరతరాల వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొని ఆనందించడానికి ప్రాచీన భాష ఉపయోగిస్తుంది. ఆధునిక భాష ప్రయోజనం అపరిమితం. ప్రాచీన భాష ప్రయోజనం పరిమితం.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. భాష ఎన్ని రకాలుగా తయారయింది ?
జవాబు:
ప్రాచీన భాష, ఆధునిక భాష అని రెండు రకాలుగా తయారయింది.

2. భాష ఏయే రకాలుగా నేర్చుకొంటాము ?
జవాబు:
భాష కోసం భాష, విషయం కోసం భాష అని భాషను రెండు రకాలుగా నేర్చుకొంటాము.

3. ప్రాచీన భాష ఎందుకు ఉపయోగిస్తుంది ?
జవాబు:
సాహిత్యంలో తరతరాల వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొని అందించడానికి ప్రాచీన భాష ఉపయోగ పడుతుంది.

4. ఆధునిక భాష ప్రయోజనం ఎటువంటిది ?
జవాబు:
ఆధునిక భాష ప్రయోజనం అపరిమితం.

5. ప్రాచీన భాష ప్రయోజనం ఎటువంటిది ?
జవాబు:
ప్రాచీన భాష ప్రయోజనం పరిమితం.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 6.
కింది గద్యభాగాన్ని చదవండి. కింద ఇచ్చిన ఐదు వాక్యాలలోని తప్పొప్పులను గుర్తించి బ్రాకెట్లలో రాయండి.

“అంతరించిపోతున్న తెలుగుభాషా సంస్కృతులకు పునరుజ్జీవనం కల్పించుటకై రంగంలోకి దిగిన కందుకూరి పూర్తి సంఘసంస్కరణ దృక్పథంతో పనిచేశారు. ఒకే రంగాన్ని ఎంచుకోకుండా, సంఘంలో అపసవ్యంగా సాగుతున్న పలు అంశాల వైపు దృష్టిని సారించాడాయన. ప్రధానంగా స్త్రీల అభ్యున్నతిని కాంక్షించిన మహామనీషిగా వాళ్ళ చైతన్యం కోసం అనేక రచనలు చేశారు. చంద్రమతి చరిత్ర, సత్యవతి చరిత్ర వంటివి అందులో కొన్ని. వారి బ్రహ్మవివాహం నాటకం, పెద్దయ్య గారి పెళ్ళి పేరుతో, వ్యవహార ధర్మబోధిని, ప్లీడర్ నాటకం పేరుతోనూ, ప్రసిద్ధి పొందాయి.

ప్రశ్నలు – జవాబులు
1. కందుకూరి పూర్తిపేరు వీరేశలింగం పంతులు.
జవాబు:
ఒప్పు

2. చంద్రమతి చరిత్ర కందుకూరి రాసిన గొప్ప నాటకం.
జవాబు:
తప్పు

3. సంఘంలోని సవ్యమైన అంశాలపై దృష్టి సారించా డాయన.
జవాబు:
తప్పు

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

4. కందుకూరి గొప్ప సంఘసంస్కర్త.
జవాబు:
ఒప్పు

5. తెలుగుభాషా సంస్కృతులను పునరుజ్జీవింపచేశారు కందుకూరి.
జవాబు:
ఒప్పు

2. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (5 మార్కులు )

ప్రశ్న 1.
నీ మాతృభాష గొప్పతనాన్ని వివరిస్తూ నీ మిత్రునకు లేదా మిత్రురాలికి లేఖ రాయి.
జవాబు:
లేఖ

రామాపురం,
X X X X X.

ప్రియమైన శ్రీలతకు,
నీ స్నేహితురాలు వ్రాయు లేఖ,

ఇక్కడ మేమంతా క్షేమం. అక్కడ మీరంతా క్షేమమని తలచెదను.

మేము ఈ రోజు ‘ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు’ అనే పాఠం చదువుకున్నాం. అది సామల సదాశివగారి రచన. ఆ పాఠం నాకు చాలా బాగా నచ్చింది.

ఎవరి ప్రాంతంలో మాట్లాడే భాషంటే వాళ్ళకు చాలా ఇష్టంగా ఉంటుంది. మనందరి మాతృభాష తెలుగు. తెలుగు చాలా మధురమైన భాష. తెలుగును ‘ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్’ అంటారు. తెలుగులో అనేక జాతీయాలు, సామెతలు, పదబంధాలు ఉన్నాయి. తెలుగులో ఎంతోమంది కవులు, రచయితలు ఉన్నారు. విదేశీయులు కూడా మెచ్చుకొన్న భాష మన తెలుగుభాష. ఎంతోమంది చక్రవర్తులు, రాజులు, జమీందార్లు అభిమానించి, ఆదరించిన భాష మన తెలుగుభాష.

కాని ఎవరి ప్రాంతపు మాండలికమంటే వారికి ఇష్టం. ఎవరి ప్రాంతపు ‘యాస’ అంటే వారికి ప్రీతి. ఎవరి ప్రాంతపు నుడికారాలు, పదబంధాలు, సామెతలంటే వారికి మక్కువ ఎక్కువ. అందరి మాతృభాష ఒకటే అయినా, ప్రాంతాన్ని బట్టి అభిమానం పెరుగుతుంది. ఇది సహజం కదా ! మరి ఉంటా !

తప్పనిసరిగా జవాబు వ్రాయి. మీ పెద్దలకు నా నమస్కారాలు.

ఇట్లు,
నీ స్నేహితురాలు,
X X X.

చిరునామా :
కె. శ్రీలత,
10వ తరగతి, నెం. 18,
జిల్లా పరిషత్ పాఠశాల,
సుభాష్ నగర్, రంగారెడ్డి జిల్లా.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 2.
మాతృభాషపై మీకు ఉన్న మక్కువను తెలియజేస్తూ కవి రాయండి.
జవాబు:
మా అమ్మ మనసు వలె కమ్మనైనది మా భాష
మా ఇంటి పదాల ఘుమఘుమలకు ఆలవాలం మా భాష
మా తాత ముత్తాతల నానుడుల తియ్యందనం మా భాష
మా ఊరి చెరువు నీరంత తియ్యనిది మా ప్రాంత భాష
మా ఊరి రచ్చబండలా పిలిచేది మా భాష
మా ఇంటి సిరి లాగ మెరిసేది మా భాష
మా భాష పలుకులు చిలకల కులుకులు
మా భాష వింటేనే శరీరమంతా పులకలు

ప్రశ్న 3.
మీ ప్రాంతంలో జరిగిన వ్యావహారిక భాషా సదస్సుపై నివేదిక తయారుచేయండి.
జవాబు:
భాషా సదస్సుపై నివేదిక

28.6.16 తేదీన ఉదయం 10 గంటలకు ఠాగూర్ ఆడిటోరియంలో ప్రముఖ కవి రామ్మూర్తిగారి అధ్యక్షతన వ్యావహారిక భాషా సదస్సు ప్రారంభ మైంది. స్థానిక ప్రజాప్రతినిధి చేత జ్యోతి ప్రజ్వలన చేయబడింది. సరస్వతీదేవి చిత్రపటాన్ని, కాళోజీ నారాయణరావు గారి చిత్రపటాన్ని పూలమాలలతో అలంకరించారు.

సుమారు 100 మంది హాజరయ్యారు. వేదికపై ప్రముఖ కవులు, పండితులు ఆశీనులయ్యారు. గ్రాంధిక భాష నుండి వ్యావహారిక భాష వైపు సాగిన సాహితీ ప్రయాణాన్ని వక్తలు వివరించారు. వ్యావహారిక భాషలోనే రచనలు చేయాలని సమావేశం తీర్మానించింది.

చిత్రకవి గారి వందన సమర్పణతో మధ్యాహ్నం 1 గంటకు సమావేశం ముగిసింది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 4.
సామల సదాశివగారిని అభినందిస్తూ ఒక అభినందన పత్రం రాయండి.
జవాబు:
ప్రముఖ కవి, రచయిత, విమర్శకుడు అయిన సామల సదాశివగారి సాహిత్య సేవలకు వారిని ఘనంగా సన్మానించి, సమర్పించు.

అభినందన పత్రం

గ్రాంథిక భాషలో ఆరితేరిన సదాశివా !
వ్యావహారిక భాషలో ముచ్చటించే సదాశివా !
నీ కిష్టమైన భాష తెలుగు – నీవు పుట్టింది తెలుగు పల్లె
కఠినమైన గ్రాంథికం దహించడానికేనేమో నీది దహెగామ్ మండలం
ఏడు భాషలలో పాండిత్యం సొంతమైనా
‘ఇగపటు’ అంటే మురిసిపోయే నీ స్వభావం మాకిష్టం.
వేలూరి వారి ఏకలవ్య శిష్యుడినంటూనే
ఏలేశావు సాహితీ ప్రపంచాన్ని
మన తెలంగాణా ‘యాస’ కు ‘బాస’ కు కట్టుబడిన
బిడ్డా ! నీకివే మా వందనాలివే –

ఇట్లు
అభిమానులు.

ప్రశ్న 5.
తెలుగు భాషా మాధుర్యం తెలియజేసే నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:
తెలుగుభాష పలుకు నీ భవిత వెలుగు
మన వాడుక భాష – మనకు తోడైన భాష
దేశ భాషలందు – తెలుగు లెస్స
తెలుగు విలువను పెంచరా – తెలివిగా మలచుకో జీవి
అమ్మ వంటిది మన భాష – అమృతం చిందించు భాష

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 6.
మాతృభాషను కాపాడమని కోరుతూ కరపత్రం తయారుచేయండి.
జవాబు:
తెలుగు – వెలుగు

తెలుగువాడా ! మేలుకో ! నీ మాతృభాషను కాపాడుకో ! రాజాస్థానాలలో, బంగారు పల్లకీలలో ఊరేగిన మన తెలుగు భాష వెలుగు తగ్గుతోంది.

జమీందారీ సంస్థానాలలో అగ్రతాంబూలాలను అందుకొన్న మన తెలుగు భాష అదృశ్యమౌతోంది. ప్రజల నాలుకలపై నర్తించి, అమృతం చిలికిన మన తెలుగు మృత భాషలలో చేరుతోందట.

తెలుగుకు విలువ పెంచుదాం. తెలుగులోనే పలుకుదాం. తెలుగుభాషను రక్షిద్దాం.

ఇట్లు
తెలుగు భాషా పరిరక్షణ కమిటీ,

అదనపు వ్యాకరణాంశాలు

PAPER – 1 PART – B

1. సొంతవాక్యాలు

  1. ఏకలవ్య శిష్యుడు : నేను దాశరథి గారికి, ఏకలవ్య శిష్యుడిని.
  2. సన్నిధానం – (సమీపం) : దేవుని సన్నిధానంలో భక్తులు పరవశిస్తారు.

2. పర్యాయపదాలు

ఆలయం = ఇల్లు, గృహం
త్యాగం = ఈవి, ఈగి
పోరాటం = యుద్ధం, సంగ్రామం, సమరం
ప్రశంస = పోగడ్త, స్త్రోత్రం
సొంపు = సోయగం, అందం
మిత్రుడు = స్నేహితుడు, నేస్తము, చెలికాడు
పుస్తకము = పొత్తము, గ్రంథము, కావ్యము
పండితుడు = విద్యాంసుడు, బుధుడు, కోవిదుడు
ఆజ్ఞ = ఆన, ఆదేశము, ఆనతి, ఉత్తరువు
పుత్రిక = కూతురు, కుమార్తె, కుమారి, తనూజ
సభ = కూటము, పరిషత్తు, సదస్సు
గ్రామం = ఊరు, జనపదం
భాష = భాషితం, బాస, వాక్కు
కావ్యం = కబ్బం, కృతి

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

3. నానార్థాలు

ఆశ = కోరిక, దిక్కు
కవి = కవిత్వం చెప్పేవారు, పండితులు, శుక్రుడు, జలపక్షి, ఋషి
సాహిత్యము = కలయిక, వాజ్మయం
క్షేత్రము = చోటు, పుణ్యస్థానం, భూమి, శరీరం
సీమ = ఎల్ల, వరిమడి, ఒడ్డు, దేశము
తాత = తండ్రి తండ్రి లేక తల్లి తండ్రి, బ్రహ్మ
పండితుడు = విద్యాంసుడు, బుద్ధిశాలి, వ్యాపారి
వారము = ఏడురోజులు కాలం, సమయము, మద్యపాత్రము, సమూహము
అయ్య = తండ్రి, పూజ్యుడు, ప్రశ్నార్థకము

4. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రకృతి – వికృతి
ఆజ్ఞ – ఆన
విద్య – విద్దె, విదియ
కార్యం – కర్జం
శక్తి – సత్తి
భాష – బాస
సహజం – సాజం
త్రిలింగము – తెలుగు
పుస్తకము – పొత్తము
ప్రాంతము – పొంత
జీవితము – జీతము
వ్యవహారము – బేరము
భోజనము – బోనము
శిష్యుడు – సువుడు
ఆర్య – అయ్య

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

5. వ్యుత్పత్త్యర్థాలు

గురువు = అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు (ఉపాధ్యాయుడు).
భాష = భాషింపబడునది
అధ్యక్షుడు = చర్యలను కనిపెట్టి చూచేవాడు (అధ్యక్షుడు).
పండితుడు = శాస్త్రమందు మంచి బుద్ధి గలవాడు (విద్వాంసుడు).
కవి = చాతుర్యము చేత వర్ణించువాడు – విద్వాంసుడు.
మిత్రుడు = స్నేహించువాడు – స్నేహితుడు
గ్రామము = అనుభవింపబడునది – ఊరు
పురోహితుడు = పురము యొక్క క్షేమమును కోరు వాడు – పూజలు చేయించువాడు
సాహిత్యము = కావ్య, నాటక, అలంకారాదుల అర్ధ జ్ఞానము – వాఙ్మయం

PAPER – II . PART-B

1. సంధులు

1. నాలుగేళ్ళు = నాలుగు + ఏళ్ళు – ఉత్వసంధి
2. రెండేళ్లు = రెండు + ఏళ్ళు – ఉత్వసంధి
3. సొంపయినదే = సొంపు + అయినదే – ఉత్వసంధి
4. ఒక్కొక్కప్పుడు = ఒక్కొక్క + అప్పుడు – అకారసంధి
5. అమ్మమ్మ = అమ్మ + అమ్మ – అత్వసంధి
6. ఒక్కొక్క = ఒక్క + ఒక్క – ఆమ్రేడితసంధి
7. అక్కడక్కడ = అక్కడ + అక్కడ – ఆమ్రేడిత సంధి
8. ప్రాంతపువాళ్ళు = ప్రాంతము + వాళ్ళు – పుంప్వాదేశ సంధి
9. ప్రాంతీయపు తీయన = ప్రాంతీయము + తీయన – పుంప్వాదేశ సంధి
10. మనుమరాలు = మనుమ + ఆలు – రుగాగమ సంధి
11. జాతీయాలు = జాతీయము + లు – లులనల సంధి
12. ప్రసంగాలు = ప్రసంగము + లు – లులనల సంధి

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

2. సమాసాలు

సమాస పదము – విగ్రహవాక్యము – సమాసము పేరు

నాలుగేళ్ళు – నాలుగు సంఖ్యగల ఏళ్ళు – ద్విగు సమాసం
నాలుగేళ్ళు – నాలుగైన ఏళ్ళు – ద్విగు సమాసం
నాలుగు మాటలు – నాలుగైన మాటలు – ద్విగు సమాసం
సంస్కృతాంధ్ర భాషలు – సంస్కృత భాషయు, ఆంధ్ర భాషయును – ద్వంద్వ సమాసం
కావ్యవ్యాకరణాలు – కావ్యమును, వ్యాకరణమును – ద్వంద్వ సమాసం
చివరిపేజి – చివరిదైన పేజి – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
చిన్నముచ్చట – చిన్నదైన ముచ్చట – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
మొదటి వాక్యం – మొదటిదైన వాక్యం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
ఉద్దండ పండితులు – ఉద్దండులైన పండితులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
మహాపండితుడు – గొప్పవాడైన పండితుడు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
ప్రౌఢకావ్యం – ప్రౌఢమైన కావ్యం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
పెద్ద పుస్తకం – పెద్దదైన పుస్తకం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
పెద్ద మనుమరాలు – పెద్దదైన మనుమరాలు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

నకిలీ నాణేలు – నకిలీవైన నాణేలు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
వ్యాసవాఙ్మయం – వ్యాసుని యొక్క వాఙ్మయం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
కాళోజీ వర్ధంతి – కాళోజీ యొక్క వర్ధంతి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
లావణ్య వాక్యం – లావణ్య యొక్క వాక్యం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
కవి సమ్మేళనం – కపుల యొక్క సమ్మేళనం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
గురు పుత్రిక – గురువు యొక్క పుత్రిక – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ఈశ్వరాలయం – ఈశ్వరుని యొక్క ఆలయం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ – ఉస్మానియా అను పేరుగల యూనివర్సిటీ – సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
ఆంధ్రభాష – ‘ఆంధ్రము’ అనే పేరుగల భాష – సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
వ్యాకరణ శాస్త్రం – వ్యాకరణము అనే పేరుగల శాస్త్రము – సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
మధ్యాహ్నం – ఆహ్నం యొక్క మధ్య భాగం – ప్రథమా తత్పురుష సమాసం
బాల్యమిత్రులు – బాల్యమందు మిత్రులు – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
ఆంధ్ర బిల్హణుడు – ఆంధ్రమందు బిల్హణుడు – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
తెలుగు విద్వాంసులు – తెలుగు నందు విద్వాంసులు – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
ఏకలవ్య శిష్యుడు – ఏకలవ్యుని వంటి శిష్యుడు – ఉపమానోత్తర పద కర్మధారయ సమాసము
రెండు ప్రశ్నలు – రెండైన ప్రశ్నలు – ద్విగు సమాసం
సీమోల్లంఘనం – సీమను ఉల్లంఘించడం – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
బిరుదాంచితులు – బిరుదు అంచితులు – తృతీయా తత్పురుష సమాసం
వార్తాపత్రిక – వార్తలు కొఱకు పత్రిక – చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

3. వాక్య పరిజ్ఞానం

అ) సంక్లిష్ట, సంయుక్త వాక్యాలు

ప్రశ్న 1.
వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళాను. కాఫీ ఇచ్చారు. (సంక్లిష్ట వాక్యంగా మార్చండి.)
జవాబు:
వాళ్ళింటికి వెళితే కాఫీ ఇచ్చారు.

ప్రశ్న 2.
ఆలస్యంగా ఇంటికి వెళ్ళాను. అమ్మతిట్టింది. (సంయుక్త వాక్యంగా రాయండి.)
జవాబు:
ఆలస్యంగా వెళ్ళాను కాబట్టి అమ్మ తిట్టింది.

ప్రశ్న 3.
సీత నిశ్చితార్థం జరిగింది. నాగయ్య సంబరపడ్డాడు. (సంయుక్త వాక్యంగా రాయండి.)
జవాబు:
సీత నిశ్చితార్థం జరిగింది కాబట్టి నాగయ్య సంబర పడ్డాడు

ప్రశ్న 4.
సీతమ్మ పెళ్ళికి ఏర్పాటుచేశారు కాని పెండ్లి పెటాకులయ్యింది. (సామాన్య వాక్యాలుగా రాయండి.)
జవాబు:
సీతమ్మ పెళ్ళికి ఏర్పాటు చేశారు. సీతమ్మ పెండ్లి పెటాకులయ్యింది.

ప్రశ్న 5.
సుజిత అక్క, రజిత చెల్లెలు. (సంయుక్త వాక్యంగా రాయండి.)
జవాబు:
సుజిత అక్క రజిత చెల్లెలు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 6.
నవీన్ కష్టపడ్డాడు కానీ గెలవలేకపోయాడు. (సామాన్య వాక్యాలుగా రాయండి.)
జవాబు:
నవీన్ కష్టపడ్డాడు. నవీన్ గెలువలేకపోయాడు.

ప్రశ్న 7.
జంధ్యాల గొప్ప దర్శకుడు, నటుడు. (సామాన్య వాక్యాలుగా రాయండి.)
జవాబు:
జంధ్యాల గొప్ప దర్శకుడు. జంధ్యాల గొప్ప నటుడు.

ఆ) కర్తరి – కర్మణి వాక్యాలు

ప్రశ్న 1.
బాలురచే సెలవు తీసుకోబడింది. (కర్తరి వాక్యంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
బాలురు సెలవు తీసుకున్నారు.

ప్రశ్న 2.
కాయలు అతని ముందర పోశారు. (కర్మణి వాక్యంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
కాయలు అతనిముందర పోయబడ్డాయి.

ప్రశ్న 3.
సంఘ సంస్కర్తలు దురాచారాలను నిర్మూలించారు. (కర్మణి వాక్యంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
సంఘసంస్కర్తలచేత దురాచారాలు నిర్మూలించ బడ్డాయి.

ప్రశ్న 4.
చంద్రునిలోని మచ్చ విష్ణువులాగా కన్పిస్తూ అలరిస్తున్నది. (కర్మణి వాక్యంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
చంద్రునిలోని మచ్చ విష్ణువులాగా కన్పిస్తూ అలరింప బడుతున్నది.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 5.
తిరుమల రామచంద్ర గారు కొంత కాలం ఆంధ్రప్రభ వార పత్రికలో చివరిపేజీ రాసేవారు. (కర్మణి వాక్యం లోకి మార్చండి.)
జవాబు:
ఆంధ్రప్రభ వారపత్రికలో చివరిపేజీ తిరుమల రామచంద్ర గారిచేత కొంతకాలం రాయబడింది.

ప్రశ్న 6.
ప్రభుత్వంచే జప్తు చేయబడుతుంది. (కర్తరి వాక్యంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
ప్రభుత్వం జప్తు చేస్తుంది.

ఇ) పత్యక్ష కథనం – పరోక్ష కథనం

ప్రశ్న 1.
“నాది ప్రజా కవిత కదా” అన్నాడట మహాకవి మీర్ తఖీమీర్. (పరోక్ష కథనంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
మహాకవి మీర్ తఖీమీర్ తనది ప్రజాకవిత కదా అని అన్నాడు.

ప్రశ్న 2.
“తాతా ! ఇగపటు నీ పాను, జర్దా డబ్బీ” అని మనుమరాలు అన్నది. (పరోక్ష కథనంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
ఆయన పాను, జర్దాడబ్బీ ఇగపట్టుమని తాతతో మనుమరాలు అన్నది.

ప్రశ్న 3.
తన పుస్తకాలు, కాగితాలు ఏమైనాయని, ఎవరు తీసారని అంబేద్కర్ కేకలు వేసేవాడు. (ప్రత్యక్ష కథనంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
నా పుస్తకాలు, కాగితాలు ఏమైనాయి ? ఎవరుతీశారు అని అంబేద్కర్ కేకలు వేసేవాడు.

ప్రశ్న 4.
తనకు ఎవ్వరూ ఇవ్వనక్కర్లేదని శివుడే ఉన్నాడని దాసు అన్నాడు. (ప్రత్యక్ష కథనంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
“నాకు ఎవ్వరూ ఇవ్వనక్కర్లేదు శివుడు ఉన్నాడు” అని దాసు అన్నాడు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 5.
“నేనొక్కడినే అదృష్టవంతుడినా” అన్నాడు జంఘాల శాస్త్రి. (పరోక్ష కథనంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
తనొక్కడినే అదృష్టవంతుడినా అని జంఘాల శాస్త్రి అన్నాడు.

ప్రశ్న 6.
“నన్ను మీరు దీవించ వలయును” అని రమేశ్ అన్నాడు. (పరోక్ష కథనంలోకి మార్చండి.)
జవాబు:
తనకు వాళ్ళు దీవించాలని రమేశ్ అన్నాడు.

ఈ) ఆధునిక వచనాలు

ఈ క్రింది వాక్యాలను ఆధునిక భాషలోకి మార్చి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
పక్షి ప్రపంచములో రెండు దృశ్యములతి మనోహర మైనవి.
జవాబు:
పక్షి ప్రపంచంలో రెండు దృశ్యాలు అతి మనోహర మైనవి.

ప్రశ్న 2.
నా హృదయములోని పేదరికమును సమూలముగా తొలగించు.
జవాబు:
నా హృదయంలోని పేదరికాన్ని సమూలంగా పోగొట్టు.

ప్రశ్న 3.
చూడాకర్ణుడా ! యేమది మీదు చూచినేల కఱ్ఱతోఁ కొట్టుచున్నావు ?
జవాబు:
చూడాకర్ణుడా ! ఏమిటిపైకి చూసి నేలమీద కఱ్ఱతో కొట్టుచున్నావు.

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 4.
ధనమును బాసిన క్షణముననే లాతివాడగును.
జవాబు:
ధనం పోయిన క్షణంలోనే పరాయివాడౌతాడు.

ప్రశ్న 5.
రవీ ! ఈనాడు నీవు నాకు ప్రాణమిత్రుడవైనావు.
జవాబు:
రవీ ! ఈరోజు నీవు నా ప్రాణమిత్రుడయ్యావు.

4. అలంకారాలు

ఈ క్రింది వాక్యాలలో ఏ అలంకారం ఉన్నదో గుర్తించండి.

ప్రశ్న 1.
‘అబద్ధముల బల్కకు, వాదములాబోకు, మర్యాదనతి క్రమింపకు’.
జవాబు:
అంత్యానుప్రాస

ప్రశ్న 2.
కోడిరామమూర్తి భీముడి వలె బలవంతుడు.
జవాబు:
ఉపమాలంకారం

ప్రశ్న 3.
ఆ మబ్బులు ఏనుగు పిల్లల్లా అన్నట్లు ఉన్నవి.
జవాబు:
ఉత్ప్రేక్ష

ప్రశ్న 4.
అడుగులు తడబడుతూ బుడిబుడి నడకలతో బుడతడు వస్తున్నాడు.
జవాబు:
వృత్త్యానుప్రాసాలంకారం

TS 10th Class Telugu Important Questions 2nd Lesson ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు

ప్రశ్న 5.
అజ్ఞాన తిమిరాన్ని తొలగించి జ్ఞానజ్యోతి వెలిగించేది గురువులే.
జవాబు:
రూపకాలంకారం

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

These TS 10th Class Physics Chapter Wise Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World will help the students to improve their time and approach.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

1 Mark Questions

Question 1.
What is the range of vision of a normal human eye?
Answer:
25 cm to infinity.

Question 2.
What is angle of vision?
Answer:
The maximum angle, at which we can see the whole object is called angle of vision.

Question 3.
What is cornea?
Answer:
The front curved portion of eye, which covered by a transparent protective membrane is called the cornea.

Question 4.
What Is “Iris” and “Pupil”
Answer:
IrIs: The part between the aqueous humour and the lens having muscular diaphragm is called ‘Iris’.
Pupil: It is the name of the small hole In ‘Pupil.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 5.
What are three common defects of vision? (ASI)
Answer:
The common defects of vision are i) Myopia ii) Hypermetropia iii) Presbyopia

Question 6.
What is the purpose of human eye?
Answer:
It uses to see and perceive of the objects around us.

Question 7.
Why do stars twinkle? (AS 1)
Answer:
Due to change in atmosphere conditions, density changes so position keeps on changing.

Question 8.
What Is “lens”? (ASL)
Answer:
It is an optical system (material) with two refracting spherical surfaces.

Question 9.
Why is normal eye not able to see clearly the objects placed closer than 25cm?
Answer:
The focal length of eye lens cannot decrease below 25 cm.

Question 10.
State the colour of sunlight scattered by aIr molecules in the atmosphere.
Answer:
Blue colour.

Question 11.
What is the relation between power of lens and focal length (f) ?
Answer:
Power of lens (concave/convex)
P = \(\frac{1}{f(\text { inmt })} \text { (or) } \frac{100}{f(\text { incm })} \)

Question 12.
On which factor does the colour of the scattered white light depend?
Answer:

  1. Angle of scattering
  2. Distance travelled by light
  3. Size of the molecules

Question 13.
What is “Dloptre”?
Answer:
It is the ST unit of power.

Question 14.
What Is “Retina”?
Answer:
The image is formed on the retina which Is the internal part of eye. It Is retained.

Question 15.
What do you mean by least distance of distinct vision? What Is Its value?
Answer:
To see an object comfortably and distinctly, one must hold at a distance of about 25 cm from his/her eyes. This distance is called least distance of distinct vision.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 16.
What is the angle of vision? (AS1)
Answer:
The maximum angle at which we are able to see the whole object is called angle of vision. The angle of vision for a healthy human being is about 600.

Question 17.
Which part of the eye acts as variable aperture for entry of light into the eye?
Answer:
The ‘Iris’ enables ‘pupil’ to act as a variable aperture for entry of light Into the eye, by helping the ‘pupil’ to expand In low light conditions and contract in bright light conditions.

Question 18.
What is the role of rods and cones in the human eye?
Answer:
Retina contains about 125 million receptors called rods and cones. Rods identify the colour and cones identify the intensity of light.

Question 19.
What do you mean by ‘accommodation of eye lens’?
Answer:
The ability of eye lens to change its focal length and It is called accommodation of lens.

Question 20.
What Is myopia? How is it corrected?
Answer:
Some people cannot see objects at long distances but can see nearby objects clearly. This type of defect in vIsion Is called ‘Myopia’ or near sightedness’. This can be corrected by using a concave lens of suitable focal length.

Question 21.
What is ‘far point’?
Answer:
The point of maximum distance at which the eye lens can form an image on the retina ¡s called ‘far point’.

Question 22.
What is hypermetropla ? How Is It corrected?
Answer:
A person with hypermetropia can see distant objects clearly but cannot see objects at near distances. This is also known as ‘far sightedness This can be corrected by using a convex lens of suitable focal length.

Question 23.
What is near point?
Answer:
The point of minimum distance at which the eye lens can form an image on the retina is called near point.

Question 24.
What is presbyopia?
Answer:
Presbyopia is vision defect when the ability of accommodation of the eye usually decreases with age.

Question 25.
What Is power of lens? What are its units?
Answer:
The degree of convergence or divergence of light rays that can be achieved by lens Is expressed in terms of its power.
The reciprocal of focal length is called power of lens.
Power of lens P = \(\frac{1}{f(\text { in } m)}\) or P = \(\frac{100}{f(\text { in cm })}c \)
The unit of power of lens is dioptre, denoted by ‘D’.

Question 26.
What Is dispersion?
Answer:
The splitting of white light into different colours Is called dispersion.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 27.
Definelntensityof light.
Answer:
The intensity of light is the energy of light passing through unit area of plane, taken normal to the direction of propagation of light, In one second.

Question 28.
What is the scattering of light?
Answer:
The process of re-emission of absorbed light in all directions with different intensities by atoms or molecules Is called scattering of light.

Question 29.
When we look at the sky in a direction perpendicular to the direction of the sun rays, what will be the colour of the sky?
Answer:
When we look at the sky in a direction perpendicular to the direction of the sun rays, the sky appears to be blue in colour.

Question 30.
Why street lights are designed to give yellow color light? (AS1)
Answer:
The sensitivity of human eye varies with frequency (colour) for the same brightness of different colours. Our eyes have maximum sensitivity (response) to yellow coiour so the street lights are yellow.

Question 31.
Why do a normal eye not able to see clearly the objects placed closer than 25 cm?
Answer:
The maximum accommodation of a normal eye Is at a distance of 25 cm from the eye. The focal length of the eye lens cannot be decreased below this. Thus an object placed closer than 25 cm cannot be seen clearly by a normal eye.

Question 32.
Have you seen a rainbow in the sky after rain? How it has formed?
(or)
In which conditions does a rainbow form? Why?
Answer:

  1. A rainbow Is a natural spectrum of sunlight in the form of bows appearing in the sky when the sun shines on raindrops after the rain.
  2. It is formed due to reflection, refraction and dispersion of sunlight by tiny water droplets present in the atmosphere.

Question 33.
Does rainbow form always opposite to sun? Why?
Answer:
Yes. A rainbow is always formed in the opposite direction of the sun. As the sun rays should fall on rain drops It happens so.

Question 34.
“To look at the twinkling of stars Is a wonderful experience”. How It’s happening?
Answer:
The continuously changing atmosphere (due to varying atmospheric temperature and density) refracts the light from the stars by varying amounts and in different directions from one moment to the next.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 35.
Write the reason for Sun appears red during the Sun-rise and Sun-set.
Answer:
Due to the high velocity (wavelength) of red right, It reaches our eye without undergoing any scattering. So, sun appears red during sunrise and sunset.

Question 36.
“Sky appears dark to passengers flying at very high altitudes” why?
Answer:
At very high altitudes, there is no atmosphere. So there is no scattering of light at such heights. So sky appears dark to passengers.

Question 37.
A short-sighted person may read a book without spectacles. Comment.
Answer:
The statement is true, because a short-sighted person has difficulty in observing far-off objects.

Question 38.
Why are danger signals red?
Answer:
Among the colours of visible light, red has more wavelength and least scattered. Thus, red colour can easily go through fog or mist or smoke without getting scattered. It can be seen from long distance. So red colour Is used in universal danger signal.

Question 39.
“Smoke coming out of coal-fired in chimney appears blue on a misty day”. Why?
Answer:

  1. On a misty day, the air has large amount of tiny particles of water droplets, dust and smoke.
  2. These tiny particles present In the air scatter blue colour of the white light passing through It.
  3. When this scattered blue light reaches our eyes the smoke appears blue.

Question 40.
Give two more examples, which appear blue on a misty day.
Answer:

  • The long-distance hills covered with thick growth of trees appear blue.
  • The smoke coming from a cigarette oran Incense stick (agarbatti) appears blue on a misty day.

Question 41.
“Motorist uses orange light on a foggy day rather than normal white light”. Why?
Answer:

  1. On a foggy day, the air has large amount of water droplets.
  2. If a motorist uses white light, the water droplets present in the air scatter large amount of the blue light.
  3. This on reaching our eyes decreases visibility and hence driving becomes extremely difficult.
  4. Whereas orange light has longer wavelength and hence it is least scattered.

Question 42.
Which coloured suits do rescue workers wear?
Answer:
Rescue workers wear orange coloured suits during any rescue operations.

Question 43.
Which colour is best for school buses?
Answer:
Orange or yellow colour is best for school buses.

Question 44.
What Is persistence of vision?
Answer:
The time for which the sensation of vision (of an object) continues in the eye is called persistence of vision. It is about 1/ 16th part of a second.

Question 45.
Why do some people can’t IdentIfy some colours?
Answer:
Rods identify the colours In the retina. If some rods are absent, the distinction of colours is not possible. In such cases, persons can’t identify some colours.

Question 46.
Write the reasons for colour blindness.
Answer:

  1. Absence of colour-responding rod cells in the retina.
  2. Due to genetic disorder.

Question 47.
Why does It take some times to see objects In a dim room when we enter the room from bright sunlight outside?
Answer:
In bright light the size of the pupil Is small to control the amount of light entering the eye. When we enter a dim room, it takes sometime so that the pupil expands and allows more light to enter and helps us to see things clearly.

Question 48.
Doctor advised to use 20 lens. What is the focal length of It?
Answer:
Given, power of lens (P) = 2D ⇒ f = ?
We know P = \(\frac{100}{f(\text { incm })} \Rightarrow 2=\frac{100}{f} \Rightarrow f=\frac{100}{2}\) = 50 cm
∴ Focal length of lens (f) = 50 cm

Question 49.
What Tyndall effect?
Answer:
The Penonienon of scattering of white light by colloidal particles is known as “Tyndall effect”.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 50.
Give two examples illustrating “Tyndall effect”.
Answer:

  1. A fine beam of sunlight entering a smoke filed room through a hole Smoke particles scatter the white light and hence the path of light beam becomes visible.
  2. Sunlight passing through trie trees In forest.
  3. tiny water droplets through the trees in forest.

Question 51.
A short-sighted person cannot see clearly beyond 2m. Calculate the power of lens required to correct his vision.
Answer:
image distance, v = -2 m, u = ∞
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 1

Question 52.
We see advertisements for eye donation on television o In newspaper. Write the importance of such advertisements.
Answer:
eye donation advertisements are important as

  1. The peoole are aware about donation of organs after the,r death.
  2. Sympathetic nature towards others.

Question 53.
An eye donation camp is being organised by social workers in your locality. How and why would you help in this cause?
Answer:

  • We can intimate other people to participate in the camp.
  • As a human being we should also register our eyes for donation after death.

Question 54.
Vhicn colour of light bends the most and the least?
Answer:
colour ends the least and violet bends more.

Question 55.
An eye camp was organised by the doctors in a village. What were the benefits to organise such camps iii rural areas?
Answer:

  1. To make people aware of eye diseases
  2. To suggest them to take proper and balanced diet that helps to keep their eyes healthy.

Question 56.
Will a star appear to twinkle if seen from free space?
Answer:
No, because there is no atmosphere In free space for refraction.

Question 51.
Write the relation between Intensity of scattered light (1) and wavelength (λ)?
Answer:
Light of short wavelength is scattered more than the light of long wavelength.

Question 52.
Why sky would have looked dark If the earth had no atmosphere?
Answer:
If the earth had no atmosphere, no particles are present either. Thus no scattering of light. Then, the sky appears dark.

Question 59.
What Is the essential condition for observing a rainbow? (AS1)
Answer:

  1. The sun must be on the backside of the observer.
  2. The sun rays should fall obliquely on raindrops.

Question 60.
Describe a triangular prism.
Answer:

  1. A prism is a transparent medium separated from the surrounding medium by at least two plane surfaces which are Inclined at a certain angle In such a way that, light incident on one of the plane surfaces emerges from the other plane surface.
  2. A triangular prism contains two triangular bases and three rectangular plane lateral surfaces. These lateral surfaces are Inclined to each other.

Question 61.
Define the following terms with respect to a prism.
(a) Incident ray
(b) Normal
(c) Angle of incidence
(d) Emergent ray
(e) Angle of emergence
(f) Angle of the prism
(g) Angle of deviation (d).
Answer:
(a) Let us consider that ΔPQR represents p outline of the prism where It rests on Its triangular base.
(b) Let us assume that a light ray is incident on the plane surface PQ of a prism at M. This ray is called incident ray. Draw a perpendicular to PQ at M. It becomes a normal to that surface.
(c) The angle between incident ray and normal Is called angle of Incidence (I).
(d) The ray Is refracted at M. It moves through prism and meets the other plane surface at N and finally comes out of the prism. The ray which comes out of the surface PR at N is called emergent ray.
(e) Draw a perpendicular to PR at point N. The angle between the emergent ray and normal Is called angle of emergence (i2).
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 2
(f) The angle between the plane surfaces PQ and PR Is called the angle of the prism or refracting angle of prism (A).
(g) The angle between the Incident ray and emergent ray formed by producing them backwards is called angle of deviation (d).

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 62.
When a single colour ray has been sent through a prism, does It split into more colours? Why?
Answer:
We know that the frequency of light is the property of the source and it is equal to number of waves leaving the source per second. This cannot be changed by any medium. Hence frequency doesn’t change due to refraction. Thus coloured light passing through any transparent medium retains its colour.

Question 63.
What happens to the Image distance in the eye when we increase the distance of an object from the eye?
Answer:
In the eye, the image distance (distance between eye lens and retina) is fixed and cannot be changed. So when we Increase the distance of an object, there is no change in the image distance.

Question 64.
A rainbow viewed from an airplane may form a complete circle. Where will the shadow of the airplane appear? Explain.
Answer:
A rainbow viewed from an airplane forms a complete circle because the earth does not come along the way of the airplane and rainbow. A rainbow is a three-dimensional cone of dispersed light and it appears as a complete circle. The shadow of the airplane appears within the circle of the rainbow.

Question 65.
When a monochromatic light passes through a prism will it show dispersion?
Answer:
No, it will not show any dispersion but shows deviation.

Question 66.
Why do we use lenses In spectacles to correct defects of vision?
Answer:
The process of adjusting focal length ¡s called “accommodation’. This process has to be done by eye itself. Sometimes the eye may gradually lose its power of accommodation. In such condition, the person will not be able to see the object clearly and comfortably. In this situation, we have to use lenses In
spectacles to correct defects of vision.

Question 67.
What happens If the eye lens of a person cannot accommodate its focal length more than 2.4 cm?
Answer:
The person cannot be able to see the distant objects clearly.

2 Marks Questions

Question 1.
Kishore wore spectacles. When you saw through his specs the size of his eyes seemed bigger than their original size?
a) Which lens did he use?
b) Explain that defect of vision (with the help of a diagram)
Answer:
a) When we saw through Kishore’s expects the size of his eyes seemed bigger than their original size. This Is possible with convex lens only, because magnification of the lens is greater than ‘I’.
b) The defects he suffers Is hypermetropia. This also called as farsightedness. A person who suffers with this type of defect, he can’t see the object clearly which are placed near distance because the image formed beyond the retina. So by using convex lens the rays can be converged on retina.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 3

Question 2.
Define the words associated with prism with the help of figure.
Answer:

  1. Angle of incidence The angle between incident ray and normal is called angle of incidence.
  2. Angle of emergence The angle between normal and emergent ray ts called angle of emergence.
  3. Normal: Perpendicular drawn to the surface of prism.
  4. Angle of deviation: The angle between extended incident ray and emergent ray is called angle of deviation.

Question 3.
Two observers standing apart from one another do not see the same” rainbow. Explain.
Answer:

  1. All the raindrops that disperse the light to form rainbow lie within a cone of semi vertical angle 400 to 420.
  2. If two observers are standing at a distance apart, they will observe different parts of rainbow on the surface of the cone.
  3. So the portion of the rainbow observed by an observer depends on the position of the observer.
  4. Two different observers will form two different cones with the observer standing at the vertex of the cone, therefore rainbow seen by them will be different.

Question 4.
How do we see colours?
Answer:

  1. The retina of human eye has a large number of receptors.
  2. These receptors are of two types i.e., rods and cones.
  3. The rod cells recognise the colour of light rays, while the cones Identify the intensity of light.
  4. It is these rod cells, which make It possible for a man to see different colours and distinguish between them.

Question 5.
A prism with an angle A = 60° produces an angle of minimum deviation (D) of 30°. Find the refractive Index of material of the prism.
Answer:
Given, A = 60° and D= 30°
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 4
The refractive index of the given prism = ∠2

Question 6.
Give the differences between Myopia and Hypermetropia.
Answer:

MyopiaHypermetropia
1. In short sightedness one can see nearby object but cannot see far off objects.1. In far sightedness one can see distant object but cannot see near by objects.
2. Image is formed ¡n front of retina.2. Image is formed behind of retina.
3. The size of eye bail increases.3. The size of eye bail decreases.
4. Focal length of eye lens decreases.4. Focal length of eye lens increases
5. Corrected by concave lens.5. Corrected by using convex lens.

Question 7.
A convex lens of power 4 D is placed at a distance of 40 cm from a wall. At what distance from the lens should a candle be placed so that its image Is formed on the wall?
Answer:
f = \(\frac{1}{P}=\frac{1}{4 D}=\frac{1}{4}\) m = 25 cm ; v = 40 cm; P = 4D; u = 40 cm.
∴ \(\frac{1}{v}-\frac{1}{u}=\frac{1}{f}\)
⇒ \(\frac{1}{u}=\frac{1}{v}-\frac{1}{f}=\frac{1}{40}-\frac{1}{25}=\frac{5-8}{200}=-\frac{3}{200} \)
∴ u = \(\frac{3}{200}\)
So candle should be placed at a distance of, \(\frac{200}{3}\) cm from the lens.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 8.
What happens, If Ciliary muscles do not perform contraction and expansion? Guess and write.
Answer:
1) If Cillary musdes do not perform contraction and expansion, focal length of eye lens do not change.
2) Human eye can see the objects at specific distance only, eye cannot see the object either nearer or far distance.

4 Marks Questions

Question 1.
Find the minimum and maximum focal lengths of the eye lens.
Answer:
1. When the object is at infinity, the parallel rays from the object failing on the eye lens are refracted and they form a point-sized image on the retina.
2. In this situation, eye lens has a maximum focal length.
3. When the object is at infinity,
u = – ∞ v = 2.5 cm (distance between eye lens and retina)
Using lens formula \(\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u} \Rightarrow \frac{1}{f_{\max }}=\frac{1}{2.5}+\frac{1}{\infty} \Rightarrow \frac{1}{f_{\max }}=\frac{1}{2.5}+0 \)
\(\frac{1}{f_{\max }}=\frac{1}{2.5} \)
∴ fmax = 2.5 cm
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 5
4. ConsIder that an object is placed at a distance of 25 cm from your eye.
5. In this situation eye has minimum focal length.
Here u=-25cm,v= 2.5 cm
Using Lens formula, \(\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}\)
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 6
6. If the position of an object is between infinity and the point of least distance of distinct vision, then the eye lens adjusts its focal length in between 2.5 cm to 2.27 cm to form a clear ¡mage on the retina.

Question 2.
What is scattering? Explain how a light scatters.
Answer:
Scattering: The process of re-emission of absorbed light in al! directions with different intensities by atoms or molecules Is called scattering of light.

Process of scattering:

  1. Let us consider that the free atom or free molecule is somewhere In space.
  2. Light of certain frequency falls on that atom or molecule.
  3. This atom/molecule responds to light whenever the size of the atom/molecule is comparable to the wavelength of light.
  4. If this condition is satisfied, the atom absorbs light and vibrates.
  5. Due to this vibration, the atom re-emits a certain fraction of absorbed energy in all directions with different Intensities.
  6. The re-emitted light is called scattered light and the process or re-emission of light in all directions with different intensity is called scattering of light.
  7. The atoms/molecules are called scattering centre.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 7

Question 3.
A prism causes dispersion of white light while a rectangular glass block does not. Explain.
Answer:

  1. In a prism the refraction of light at the two plane surfaces.
  2. The dispersion of white light occurs at the first surface of prism where Its constituent colours are deviated through different angles.
  3. At the second surface, these split colours suffer only refraction and they get ‘further separated.
  4. But in a rectangular glass block, the refraction of light takes place at the two parallel surfaces.
  5. At the first surface, although the white light splits into its constituent colours on refractions, but they split colours on suffering refraction at the second surface emerge out in the form of a parallel beam, which give an impression of white light.

Question 4.
Why white tight splits Into different colours when It passes through a prism?
Answer:

  1. The speed of light Is constant In vacuum for all colours, but It depends on the wavelength of light when It passes through a medium.
  2. We know refractive Index of a medium depends on wavelength of light.
  3. When white light passes through a medium, each colour selects Its least time path and we have refraction of different colours to different extents.
  4. This results in separation of colours, producing a spectrum.
  5. It has been experimentally found that refractive index decreases with an increase in wavelength.
  6. In VIBGYOR, red colour has longest wavelength and violet colour has shortest wavelength. The refractive index of red Is low, hence It suffers low deviation.

Question 5.
A person unable to see distant objects. Show the defect of vision of the person with the help of ray diagram.
Answer:
1. His vision defect is Myopia.
2. Ray diagram :
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 8

Question 6.
Write the differences between a camera and the human eye?
Answer:

CameraHuman eye
1) A real and inverted image is formed on the photographic film,1) A real and inverted image Is formed on the retina.
2) Image is formed by a convex lens made of glass.2) Image Is formed by the eye lens made of fibrous and jelly Iikè material
3) Diaphragm controls the amount of light entering the camera.3) Pupil in the iris controls the amount of light entering the eye.
4) Time of exposure is controlled by a shutter.4) Time of exposure is controlled by the eyelids.
5) Focal length of camera lens is fixed.5) Focal length of eye lens can be changed with the help of ciliary muscles.
6) The angular region covered is about 60°.6) The angular region covered is about 150°.

Question 7.
Read the following Information.
‘Use a lens of – 2D for Kishore.” The doctor said. By above statement what information you can give? Explain the eye defect and also how you will correct it?
Answer:
Negative sign indicates the lens is concave lens.
2D represents 2 dioptres focal power of the concave lens.

  • Kishore is suffering from eye problem
  • Focal power P= \(\frac{1}{f} \) . f= \(\frac{1}{P} \) = \(\frac{1}{2} \) =0.5m =50cm
  • Klshore able to see near objects and unable see dIstant objects.
  • He is suffering from MYOPIA (OR) short-sightedness.
  • The image of the object is falling Infront of the retina.
  • To correct this defect Kishore has to use a concave lens which can diverge the image exactly on retina.
  • Kishore has to use a concave lens of focal length 50 cm.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 9

Question 8.
Draw the structure of human eye and explain Its parts.
Answer:
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 10

Question 9.
Study the diagram given below and answer the questions that follow.
a) Which defect of vision is represented in this case? Give reason for your answer.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 11
b) What could be the two causes of this defect?
c) With the help of a diagram show how this defect can be corrected by the use of a suitable lens.
Answer:
a) This defect is hypermetropia. The reason is the image of near point is formed beyond retina.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 12
b) The two causes of the defect are

  • Size of eyeball decreases.
  • Focal length of the lens increases.

c) This defect can be corrected by using a convex lens of suitable focal length.

Question 10.
Study the diagram given below and answer the questions that follow it.
a) Name the defect and give reason.
b) Give two causes for this defect.
c) Give the correction – draw diagram for the same.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 13
Answer:
a) The defect is Myopia or short-sightedness.
b) It is caused due to the decrease in the focal length of the eye lens and increase in the size of the eye ball.
c) The defect can be corrected by using the concave lens.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 14

Question 11.
An eye specialist suggested a+2D lens to the person with defect in vision. Which kind of defect in vision does he have? Draw the diagrams to show the defect of vision and its correction with a suitable lens.
Answer:
He is suffering from Hypermetropia. The light from a distant object among at the eye-lens gets converged at a point behind the retina. This type of defect is called Hypermetropia. To correct this, we interpose a convex lens between the eye and the object.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 15

Question 12.
How will you calculate the focal length of a biconvex lens that ¡s used to correct the defect of Hypermetropia? Explain it mathematically.
Answer:
1. To find the focal length of lens let us consider that the object is at the point of least distance of distinct vision (L)
2. Then the defect of vision, Hypermetropla, Is corrected when the image of the object at L is formed at the near point (H) by using a biconvex lens as shown In the fig.
TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World 16
3. The image acts like an object for the eye lens. Hence final image due to eye is formed at retina.

Here object distance (u) = – 25cm
Image distance (v) = Distance of near point = — d
Let ‘f be the focal length of bi-convex lens.
Using lens formula, \(\frac{1}{f}=\frac{1}{V}-\frac{1}{u} \)
\(\frac{1}{f}=\frac{1}{-d}+\frac{1}{25} \)
\(\frac{1}{f}=\frac{d-25}{25 d} \)
f = \(\frac{25 d}{d-25} \) (f Is measured In cm)
So, by determining the near point of a person with hypermetropia eye, we can calculate the focal length of the biconvex lens to be used to correct the defect.

TS 10th Class Physical Science Important Questions Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Do You Know

Our beloved scientist and Nobel prize winner; Sir C.V. Raman explained the phenomenon of light scattering In gases and liquids. He found experimentally that the frequency of scattered light by the liquids Is greater than the frequency of incident light. This is called Raman Effect. By using this effect scientists determine the shapes of the molecules. (Page 102)