Srinivas – Page 36 – TS Board Solutions

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 2 Chemical Equations

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

These TS 10th Class Physical Science Bits with Answers Chapter 2 Chemical Equations will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 2 Chemical Equations

Question 1.
What happens when die. Hydrochloric acid is added to iron filings. ( )
(A) hydrogen gas and iron chloride are produced
(B) chlorine gas and iron hydroxide are produced
(C) no reaction takes place
(D) iron salt and water are produced
Answer:
(A) hydrogen gas and iron chloride are produced

Question 2.
In the chemical reaction the symbol Δ represents ( )
(A) compressing
(B) heating
(C) cooling
(D) smelting
Answer:
(B) heating

Question 3.
The reaction is which heat is absorbed is called ( )
(A) exothermic reaction
(B) endothermic reation
(C) catalytic reaction
(D) reversible reaction
Answer:
(B) endothermic reaction

Question 4.
Identify the exothermic reaction among the following. ( )
(A) C+O₂ → CO₂
(B) N₂+O₂ → 2NO
(C) CaO+H₂O → Ca(OH)₂
(D) all the above
Answer:
(A) C+O₂ → CO₂

Question 5.
Atomic mass of oxygen ( )
(A) 8U
(B) 23U
(C) 27U
(D) 16U
Answer:
(D) 16U

Question 6.
Chemical reactions occur with the ……………………. of chemical bonds. ( )
(A) formation
(B) breaking
(C) both A&B
(D) none
Answer:
(B) breaking

Question 7.
The metal formed when zinc reacts with AgNO₃ is ( )
(A) Au
(B) Ag
(C) Al
(D) Cu
Answer:
(B) Ag

Question 8.
The substances that are present on right side of a chemical equation are called; ( )
(A) reactants
(B) oxidants
(C) reductants
(D) products
Answer:
(D) products

Question 9.
The formula of hypochlorous acid is ( )
(A) HCl
(B) H₂SO₄
(C) HOCl
(D) H₂Cl₃
Answer:
(C) HOCl

Question 10.
Every gas at STP occupies 22.4 liters and it ¡s known as ( )
(A) gram molecular weight
(B) gram equivalent weight
(C) gram molecular mass
(D) gram molecular volume
Answer:
(D) gram molecular volume

Question 11.
Burning of liquid petroleum gas (LPG) is a ………………….. change. ( )
(A) physical
(B) chemical
(C) both A&B
(D) neither physical nor chemical
Answer:
(B) chemical

Question 12.
Identify the balanced equatIon among ( )
(A) H₂+O₂ → 2H₂O
(B) H₂+O₂ → 2HO₂
(C) 2H₂+O₂ → 2H₂O
(D) H₂+2O₂ → H₂O₄
Answer:
(C) 2H₂+O₂ → 2H₂O

Question 13.
In exothermic reactions, heat energy is ( )
(A) absorbed
(B) created
(C) released
(D) none of these
Answer:
(C) released

Question 14.
What happens when dli hydrochloric acid is added to iron fillings? Choose the correct answer. ( )
(A) hydrogen gas and iron chloride are produced
(B) chlorine gas and iron hydroxide are produced
(C) no reaction takes place
(D) iron salt and water are produced
Answer:
(C) no reaction takes place

Question 15.
Downward arrow (↓) In a chemical equation indicates ( )
(A) Direction
(B) Gas
(C) Precipitation
(D) No reaction
Answer:
(C) Precipitation

Question 16.
Which of the following is a skeleton reaction? ( )
(A) C₃H₈+O₂ → CO₂+H₂O
(B) Fe₂O₃+2Al→ 2Fe+Al₂O₃
(C) AgNO₃+Nacl → AgCl+NaNo₃
(D) Ca(OH)₂+CO₂ → CaCO₃+H₂O
Answer:
(A) C₃H₈+O₂ → CO₂+H₂O

Question 17.
A solution of sodium carbonate reacts with Ca(OH)₂ to give ( )
(A) CaCO₃
(B) NaOH
(C) both A and B
(D) Cao
Answer:
(C) both A and B

Question 18.
C₆H₂O₆+6O₂ → …………. + 6H₂O+Q ( )
(A) CO₂
(B) 6CO₂
(C) 3CO₂
(D) 4CO₂
Answer:
(B) 6CO₂

Question 19.
Na₂SO₄+ ………………. → BaSO₄+2NaCl ( )
(A) BaCl₂
(B) 2BaCl
(C) Ba₂Cl
(D) BaCl
Answer:
(A) BaCl₂

Question 20.
…………… ( )
(A) 2O₂
(B) 2O₃
(C) O₂
(D) 3O₂
Answer:
(D) 3O₂

Question 21.
The reaction Zn + H₂SO₄ →ZnSO₄+H₂ represents reaction. ( )
(A) Combination
(B) double displacement
(C) displacement
(D) decomposition
Answer:
(C) displacement

Question 22.
A balanced equation contains ( )
(A) Equal number of moles of reactants and products
(B) Equal number of molecules of reactants and products
(C) Equal number of atoms of different elements on reactant side and product side
(D) All the above
Answer:
(D) All the above

Question 23.
The number of molecules present in 1g of Hydrogen is ( )
(A) 6 x 10²³
(B) 3 x 10²³
(C) 1 x 10²³
(D) 2 x 10²³
Answer:
(B) 3 x 10²³

Question 24.
Choose double displacement reaction ( )
(A) X+YZ → XZ+Y
(B) X+Y→XY
(C) XYZ→XY + Z
(D) XV + AB → AX + BY
Answer:
(D) XV + AB → AX + BY

Question 25.
Which information is not conveyed by a balanced equation? ( )
(A) Symbols and formulae of all the substances involved in a particular reaction.
(B) Number of atoms/molecules of the reactants and products involved
(C) Physical states of reactants and products
(D) Whether a particular reaction is actually possible or not.
Answer:
(C) Physical states of reactants and products

Question 26.
Which of the following is not a balanced equation? ( )
(A) Fe + Cl₂ →FeCl₃
(B) Zn +S → ZnS
(C) Mg + CuSO₄ → MgSO₄ + Cu
(D) NaOH + HCl → NaCl+ H₂O
Answer:
(A) Fe + Cl₂ →FeCl₃

Question 27.
Which of the following gases indicates the brown fumes liberating in the boiling tube, when lead nitrate is heated? ( )
(A) H₂
(B) O₂
(C) CO₂
(D) NO₂
Answer:
(D) NO₂

Question 28.
The reaction that takes place when quicklime is added to water is ( )
(A) displacement reaction
(B) gas liberating reaction
(C) heat liberating reaction
(D) combustion reaction
Answer:
(C) heat liberating reaction

TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

Students must practice these TS Inter 2nd Year Maths 2B Important Questions Chapter 5 Hyperbola to help strengthen their preparations for exams.

TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions

Short Answer Type Questions

Question 1.
If e, e₁ are the eccentricities of a hyperbola and its conjugate hyperbola, prove that \(\frac{1}{e^2}+\frac{1}{e_1^2}=1\)
Solution:
Let e, e₁ be the eccentricities of hyperbola
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 1

Question 2.
Find the equations of the tangents to the hyperbola 3x² – 4y² = 12 which are (I) parallel and (H) perpendicular to the line y = x – 7.
Solution:
Equation of given hyperbola is \(\frac{x^2}{4}-\frac{y^2}{3}=1\)
So that a² = 4, b² = 3 and equation to the given line y = x – 7 and slope is ‘1’.

(i) Slope of the tangents which are parallel to the given line is ‘1’.
∴ Equation of tangents are
y = mx ± \(\sqrt{a^2 m^2-b^2}\)
⇒ y=x± \(\sqrt{4-3}\) and
⇒ y = x ± 1

(ii) Slope of the tangent which are perpendicular to the given line is – 1.
∴ Equations of tangents which are perpendicular to the given line are
y = (-1) x ± \(\sqrt{4(-1)^2-3}\)
x+y = ±1

Question 3.
A circle on the rectangular hyperbola xy = 1. In the points (Xr Yr)’ (r = 1, 2, 3, 4) Prove that x₁ x₂ x₃ x₄ = y₁ y₂ y₃ y₄ = 1.
Solution:
Let the circle be x² + y² = a².
Since \((\mathrm{t}, \frac{1}{t})\)(t ≠ 0) lies on xy= 1, the points of intersection of the circle and the hyperbola are given by
\(t^2+\frac{1}{t^2}=a^2\)
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 2

Long Answer Type Questions

Question 1.
Find the centre, eccentricity, foci, directrices and the length of latus rectum of the following hyperbolas.
4x² – 9y² – 8x -32 = 0
Solution:
Given equation is 4x²– 9y² – 8x – 32 = 0
⇒ 4x² – 8x -9y² = 32
⇒ 4(x -2x)-9y=32
⇒ 4(x²-2x+ 1) – 9y²= 32 + 4 = 36
⇒ 4 (x-1)2 – 9y² = 36
\(\frac{(x-1)^2}{9}-\frac{(y-0)^2}{4}=1\)
∴ Centre of the hyperbola = (1, 0)
The semi-transverse axis a = 3, and the semiconjugate axis b = 2.
∴ \(e=\sqrt{\frac{a^2+b^2}{a^2}}=\sqrt{\frac{9+4}{9}}=\sqrt{\frac{13}{3}}\)
Coordinates of foci (h ± ae, k)
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 3

(ii) 4(y+3)²-9(x-2)²= 1
Solution:
The equation can be written as
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 4

Question 2.
(i) If t be line lx+ my+n= 0 is a tangent to the hyperbola \(\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1\) then show that
a²l² – b²m² = n²

(ii) If the lx + my = t is a normal to the hyperbola \(\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1\) then show that
\(\frac{a^2}{l^2}-\frac{b^2}{m^2}=\left(a^2+b^2\right)^2\)
Solution:
(i) Let the line lx + my + n = 0 ……………….. (1) is a tangent to the hyperbola S = \(\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1\) at P(θ).
Then the equation of tangent at P(θ) is
\(\frac{x}{a}\) secθ – \(\frac{x}{b}\) tanθ – 1 = θ ………….. (2)
Since (1) and (2) represent the same line,
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 5

Question 3.
Prove that the point of intersection of two per perpendicular tangents to the hyperbola \(\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1\) lies on the circle x +y =a – b.
Solution:
Let P (x₁, y₁) be a point of intersection of two perpendicular tangents to the hyperbola
The equation of any tangent to S = 0 is of the form
\(S \equiv \frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}-1=0\)
The equation of any tangent to S = 0 is of the form
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 7
This is a quadratic equation ¡n ‘m’ which has two roots m₁, m₂ (say) which corresponds to slopes of tangents.

Question 4.
If your points be taken on a rectangular hyperbola such that the chords joining any two points is perpendicular to the chord Joining the other two, and if α , β , γ and δ be the inclinations to either asymptote of the straight lines joining these points to the centre, prove that tanα, tanβ, tanγ , tanδ = 1
Solution:
Let the equation of rectangular hyperbola be x² – y² = a². By rotating the X – axis and Y – axis about the orgin through an angle \(\frac{\pi}{4}\) in the clockwise direction the equation x² – y² = a² will be transformed to xy = C².
TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 9
Since \(\overline{\mathrm{AB}}\) is perpendicular \(\overline{\mathrm{CD}}\) we have
\(\left(-\frac{1}{t_1 t_2}\right)\left(-\frac{1}{t_3 t_4}\right)=-1\)
⇒ t₁ t₁t₁t₁= – 1 ………………. (1)
We have the coordinate axis as the a asymptotes of the curves.
If \(\overline{\mathrm{OA}}, \overline{\mathrm{OB}}, \overline{\mathrm{OC}}, \overline{\mathrm{OD}}\) make angles α, β, γ and δ with positive direction of X-axis then tanα, tanβ, tanγ, and tanδ are the slopes.

TS Inter 2nd Year Maths 2B Hyperbola Important Questions 10
If \(\overline{\mathrm{OA}}, \overline{\mathrm{OB}}, \overline{\mathrm{OC}}, \overline{\mathrm{OD}}\) make angles α, β, γ and δ with the other asymptote the Y – axis then cot α, cot β, cot γ, cot δ are the respective slopes.
So that cot α cot β cot γ cot δ = tan α tan β tan γ tan δ = I

TS 10th Class Telugu Bits 8th Lesson లక్ష్యసిద్ధి

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

These TS 10th Class Telugu Bits with Answers 8th Lesson లక్ష్యసిద్ధి will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Telugu Bits 8th Lesson లక్ష్యసిద్ధి

బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (\(\frac{1}{2}\) మార్కు)

PAPER – I : PART – B

1. సొంతవాక్యాలు (1 మార్కు)

ప్రశ్న 1.
కల్లోలం : ……………………….
జవాబు:
కోస్తా తీరంలో తుఫాను కల్లోలం రేపింది.

ప్రశ్న 2.
పసందు : ………………..
జవాబు:
సంక్రాంతి పిండి వంటలు పసందుగా ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3.
క్షేత్రం : ………………………..
జవాబు:
తెలంగాణలో యాదగిరిగుట్ట పుణ్యక్షేత్రంగా విరాజిల్లు తోంది.

ప్రశ్న 4.
ఎత్తుల కెదుగు : ………………………
జవాబు:
అసమర్థులు ఊహలతో ఎత్తుకెదుగుటకు ప్రయత్నిస్తారు.

ప్రశ్న 5.
అంగలార్చు : …………………………….
జవాబు:
కొందరు కోపంతో ఇరుతలపై అంగలార్చుదురు.

2. అర్థాలు

ప్రశ్న 1.
డాక్టర్లు రోగులకు ప్రాణం పోస్తూ ఉన్నారు. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.)
A) జీవం ఇవ్వడం
B) జీవం తీయటం
C) క్రమ్ము
D) మూగు
జవాబు:
A) జీవం ఇవ్వడం

ప్రశ్న 2.
విద్యార్థులు విద్యను యజ్ఞంగా చేయాలి. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.)
A) అసెంబ్లీ
B) దీక్షగా చేయు
C) కోరిక
D) మూగు
జవాబు:
B) దీక్షగా చేయు

ప్రశ్న 3.
రోగులపై చీమలు ముసురుకొన్నాయి. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.)
A) రక్తం
B) కన్పించాయి
C) మూగుతున్నాయి
D) జీవం
జవాబు:
C) మూగుతున్నాయి

ప్రశ్న 4.
తల్లడిల్లి – పదానికి అర్థం
A) సొంతరాష్ట్రం
B) విలవిలలాడు
C) భయపడిపోవు
D) అంగీకారం
జవాబు:
B) విలవిలలాడు

ప్రశ్న 5.
తెలంగాణ సంస్కృతి ఎంతో ఉత్కృష్టమైంది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం గుర్తించండి.
A) పూజ్యమైనది
B) రమ్యమైనది
C) భవ్యమైనది
D) శ్రేష్టమైనది
జవాబు:
D) శ్రేష్టమైనది

ప్రశ్న 6.
ఆస్తిత్వం – పదానికి అర్థం
A) ఉనికి
B) మునిగి
C) పోలిక
D) మురికి
జవాబు:
A) ఉనికి

ప్రశ్న 7.
సంక్షోభం అంటే అర్థం
A) స్నేహం
B) కలత
C) మడత
D) నడత
జవాబు:
B) కలత

ప్రశ్న 8.
తల్లడిల్లిపోవు అనే పదానికి అర్థం
A) తలక్రిందు కావడం
B) కలత చెందడం
C) వెళ్ళిపోవడం
D) ఆలోచించడం
జవాబు:
B) కలత చెందడం

ప్రశ్న 9.
ఆకాశం నుండి తారలు దిగి వచ్చాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థాన్ని గుర్తించండి.
A) సినిమా స్త్రీలు
B) దేవతా స్త్రీలు
C) గ్రహాలు
D) నక్షత్రాలు
జవాబు:
D) నక్షత్రాలు

ప్రశ్న 10.
ముందుగా రాసుకొన్న ప్రసంగం వల్ల తప్పులు దొర్లవు – గీత గీసిన పదానికి అర్థాన్ని గుర్తించండి.
A) వ్యాసం
B) ఉపన్యాసం
C) సంగతి
D) పాఠం
జవాబు:
B) ఉపన్యాసం

ప్రశ్న 11.
హర్షణీయం – అనే పదానికి అర్థం.
A) విచారించదగినది
B) సంతోషించదగినది
C) ఆలోచించదగినది
D) తొలగించతగినది
జవాబు:
B) సంతోషించదగినది

ప్రశ్న 12.
చాలా ఎక్కువ కాలం – అనే అర్థం వచ్చే పదం.
A) సుదీర్ఘకాలం
B) అచిరకాలం
C) పురాతనము
D) పొడవైనది
జవాబు:
A) సుదీర్ఘకాలం

ప్రశ్న 13.
కృష్ణానదికి వెళ్ళి ఉపస్పర్శము చేయుము. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం)
A) అర్ఘ్యము
B) తలస్నానం
C) స్నాన ఆచమనాలు
D) మునగడం
జవాబు:
D) మునగడం

ప్రశ్న 14.
వారి సఖ్యత అమోఘము. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం)
A) విరోధం
B) స్నేహం
C) కలయిక
D) కాపురం
జవాబు:
B) స్నేహం

ప్రశ్న 15.
మా తండ్రిగారి మాటలు హర్షణీయంగా ఉన్నది. (గీత గీసిన పదానికి అర్థం)
A) గంభీరం
B) విచారకరం
C) సంతోషదాయకం
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
C) సంతోషదాయకం

3. పర్యాయపదాలు

ప్రశ్న 1.
తూర్పున ఇంద్రధనుస్సు వచ్చింది. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.)
A) దివాకరుడు, భానుడు
B) ఎద, ఎడద
C) పీడ, బాధ
D) శక్రధనువు, ఐరావతం
జవాబు:
D) శక్రధనువు, ఐరావతం

ప్రశ్న 2.
హృదయమున మంచి ఆలోచనలు రావాలి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.)
A) ఎద, డెందము
B) అచల, ధరణి
C) భానుడు, భాస్కరుడు
D) పీడ, బాధ
జవాబు:
A) ఎద, డెందము

ప్రశ్న 3.
తెలంగాణ భూమి వీరభూమి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.)
A) అచల, ధరణి
B) భానుడు, పీడ
C) కష్టం, అడుము
D) బ్రతుకు, గాలి
జవాబు:
A) అచల, ధరణి

ప్రశ్న 4.
సంస్కరణలు, బాగుచేయడం – అనే పదాలకు సమా నార్థక పదం
A) మంచి ఆలోచన
B) చావు
C) రూపుమాపడం
D) చెడ్డ ఆలోచన
జవాబు:
C) రూపుమాపడం

ప్రశ్న 5.
ప్రశంస ద్వారా విద్యార్థులను సరిదిద్దవచ్చును – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) పొగడ్త, స్తోత్రం
B) దారి, మార్గం
C) బాధ, దుఃఖం
D) దేవాలయం, గుడి
జవాబు:
A) పొగడ్త, స్తోత్రం

ప్రశ్న 6.
“రాత్రి” అనే పదానికి పర్యాయపదం కానిది
A) నిశీధి
B) నిశ
C) పక్షము
D) రజని
జవాబు:
C) పక్షము

ప్రశ్న 7.
“లోకము, జగత్తు, ఇహము” పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) విశృంఖల
B) ప్రపంచము
C) పరలోకము
D) నేల
జవాబు:
B) ప్రపంచము

ప్రశ్న 8.
ఆనందంతో కూడా కంటివెంట భాష్పాలు రాలు తాయి. గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) అశ్రువులు,కన్నీరు
B) పుష్పాలు, ఆవిరి
C) చుక్కలు, జలము
D) బయర్లుకమ్ము, జిగేలుమను
జవాబు:
D) బయర్లుకమ్ము, జిగేలుమను

ప్రశ్న 9.
ప్రతి ఊరిలో గుడి తప్పక ఉంటుంది గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) పాడి, మడి
B) దేవళము, దేవుళ్ళు
C) కోవెల, కోనేరు
D) దేవళము, కోవెల
జవాబు:
D) దేవళము, కోవెల

ప్రశ్న 10.
“హృదయము” అనే పదానికి పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.
A) గుండె, మనస్సు
B) ఎద, దయ
C) డెందము, అందం
D) అంతరంగము, తరంగాలు
జవాబు:
A) గుండె, మనస్సు

ప్రశ్న 11.
“స్వేచ్ఛ, స్వైరము” పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) స్వతంత్రము
B) ఇష్టం వచ్చినట్లు
C) కట్టుబాటు
D) స్వేదం
జవాబు:
A) స్వతంత్రము

ప్రశ్న 12.
స్మరణ ద్వారా అవగాహన పెరుగుతుంది. గుర్తు పెట్టు కొంటే అవసరానికి జ్ఞప్తికి వస్తాయి. పై వాక్యంలో పర్యాయపదాలు ఉన్న పదం.
A) సంస్మరణ
B) అవగాహన
C) జ్ఞాపకం
D) అవసరం
జవాబు:
C) జ్ఞాపకం

ప్రశ్న 13.
ఈ కాలంలో బీజములు వేస్తే మొక్కలు బాగుగా పెరుగుతాయి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు)
A) మొక్క, మొలక
B) విత్తనము, విత్తు
C) అంకురం, మొక్క
D) విత్తనము, పైరు
జవాబు:
B) విత్తనము, విత్తు

ప్రశ్న 14.
పట్టణములోని ఏ అంగన కూడా కరుణించలేదు. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదం)
A) స్త్రీ, పురుషుడు
B) మహిళ, పుణ్యవతి
C) తేఱవ, వనిత
D) స్త్రీ, పుణ్యవతి
జవాబు:
C) తేఱవ, వనిత

ప్రశ్న 15.
ఆ ఉద్యానవనమంతా పుష్పములు నిండుగా విర బూసాయి. (గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు)
A) పూవు, సుమము
B) పూవు, జలజం
C) మల్లి, సుమము
D) పూవు, పద్మము
జవాబు:
A) పూవు, సుమము

4. వ్యుత్పత్త్యర్థాలు

ప్రశ్న 1.
సౌధము ఆకాశాన్నంటుతున్నది. (గీత గీసిన పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం గుర్తించండి.)
A) సుధతో నిర్మింపబడునది
B) భాషించునది
C) సత్పురుషులలో ఉండునది
D) గురువు
జవాబు:
A) సుధతో నిర్మింపబడునది

ప్రశ్న 2.
సత్పురుషులయందు పుట్టునది. (దీనికి సరిపడు వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం గుర్తించండి.)
A) సౌధము
B) సంతానం
C) సంప్రదాయం
D) సత్యము
జవాబు:
D) సత్యము

ప్రశ్న 3.
గురుపరంపరచేతను వంశక్రమము చేతను వచ్చిన వాడున్ (దీనికి సరిపోవు వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం గుర్తించండి.
A) సంప్రదాయం
B) గురువు
C) సంతానం
D) సౌధము
జవాబు:
A) సంప్రదాయం

ప్రశ్న 4.
“క్షరములు కానివి” – దీనికి వ్యుత్పత్తి పదం
A) క్షారములు
B) ఆమ్లములు
C) అక్షరములు
D) వసంతాలు
జవాబు:
C) అక్షరములు

ప్రశ్న 5.
“నాశనము లేనిది” – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) క్షరము
B) ప్రత్యక్షము
C) అక్షరము
D) దారి
జవాబు:
C) అక్షరము

ప్రశ్న 6.
“సూర్యాదిగ్రహములచే అంతటను ప్రకాశించునది” – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) నక్షత్రాలు
B) ఆకాశం
C) విశ్వం
D) అంతర్యామి
జవాబు:
B) ఆకాశం

ప్రశ్న 7.
“హృదయము” – అను పదానికి సరియైన వ్యుత్పత్తి అర్థం
A) దయతో నిండినది
B) హరించగలది
C) హరింపబడునది
D) రంజింప చేయునది
జవాబు:
C) హరింపబడునది

ప్రశ్న 8.
మన భాష ఇతరులకు అర్థం కావాలి · గీత గీసిన పదానికి వ్యుత్పత్తి అర్థం గుర్తించండి.
A) భషించబడునది
B) భాషింపబడునది
C) భుజింపదగినది
D) బోధ చేయతగినది
జవాబు:
B) భాషింపబడునది

ప్రశ్న 9.
పరాశర మహర్షి కుమారుడు. (వ్యుత్పత్త్యర్థ పదము)
A) కణ్వుడు
B) శుక్రమహర్షి
C) పారాశర్యుడు
D) వశిష్ఠుడు
జవాబు:
C) పారాశర్యుడు

ప్రశ్న 10.
చిగురు వంటి శరీరం కలది. (వ్యుత్పర్యర్థ పదం)
A) పల్లవ పాణి
B) చిగురుబోడి
C) లతా తవ్వి
D) పల్లవదేహ
జవాబు:
D) పల్లవదేహ

5. నానార్థాలు

ప్రశ్న 1.
ఒక దిక్కు, లేఖ అనే నానార్థాలున్న పదం (June ’18)
A) టెలిగ్రామ్
B) ఉత్తరము
C) ఫేస్బుక్
D) వాట్సాప్
జవాబు:
B) ఉత్తరము

ప్రశ్న 2.
భారతదేశ ముఖచిత్రము 29వ రాష్ట్రంగా తెలంగాణ ఆవిర్భవించింది. (గీత గీసిన పదానికి గుర్తించండి.)
A) వర్గం, సంతానం
B) గాలి, రసం
C) ఆశ్చర్యం, చిత్తరువు
D) రాష్ట్రం, దేశం
జవాబు:
C) ఆశ్చర్యం, చిత్తరువు

ప్రశ్న 3.
సాహిత్యము – అన్న పదానికి నానార్థాలు
A) కలయిక, వాజ్మయము
B) భాష, సారస్వతము
C) గేయం, కథ
D) గానామృతం, భాషామృతం
జవాబు:
B) భాష, సారస్వతము

ప్రశ్న 4.
మూడు అనే పదానికి నానార్థాలు (June ’18)
A) ఒక సంఖ్య, కాలం చెల్లు
B) ఒక సంఖ్య, ఒక అంకె
C) ఒక అంకె, ఒక రాశి
D) ఒక పదం ఒక అంకె
జవాబు:
A) ఒక సంఖ్య, కాలం చెల్లు

ప్రశ్న 5.
తురుష్కుల పాలనలో దేశం అశాంతికి నిలయంగా మారింది గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
A) యోగ్య, భాగ్యం
B) రక్షణ, భక్షణ
C) రక్షణ, ఒక జాతి చేప
D) జెండా, అజెండా
జవాబు:
C) రక్షణ, ఒక జాతి చేప

ప్రశ్న 6.
తారలు దిగి వచ్చిన వేళ శుభం – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు గుర్తించండి.
A) వాలి భార్య, ముత్యం
B) అరుంధతి, సృష్టి
C) సీత, చూడామణి
D) రాముడు, సోముడు
జవాబు:
A) వాలి భార్య, ముత్యం

ప్రశ్న 7.
“ముహుర్తము, నిముషము, తృటి” – అనే నానార్థాలు వచ్చే పదం
A) క్షణము
B) క్షపణము
C) చిరము
D) పగలు
జవాబు:
B) క్షపణము

ప్రశ్న 8.
ఆమెకు ఎల్లప్పుడూ అనుమానమనే మబ్బు కమ్మి ఉంటుంది. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) జ్ఞానము, అజ్ఞానము
B) ఆందోళన, కంగారు
C) అనుమానం, కోపం
D) చీకటి, మేఘము
జవాబు:
D) చీకటి, మేఘము

ప్రశ్న 9.
తెలుగు భాషా సాహిత్యములు చాలా గొప్పవి. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) కలయిక, వాజ్మయము
B) భాష, గానం
C) భాష, సారస్వతము
D) భాష, గేయం
జవాబు:
C) భాష, సారస్వతము

ప్రశ్న 10.
శ్రీశ్రీ చాలా గొప్పకవి. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) శుక్రుడు, కవిత్వం చెప్పేవాడు
B) కవి, ఋషి
C) పండితుడు, బుధుడు
D) తండ్రి, కవి
జవాబు:
A) శుక్రుడు, కవిత్వం చెప్పేవాడు

ప్రశ్న 11.
ఈ రాజ్యం యొక్క రాజు గారు చాలా దయగలవారు. (గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు)
A) ప్రభువు, చంద్రుడు
B) ప్రభువు, సూర్యుడు
C) ఇంద్రుడు, రాజు
D) రాజు, మంత్రి
జవాబు:
A) ప్రభువు, చంద్రుడు

6. ప్రకృతి – వికృతులు

ప్రశ్న 1.
స్థలముకు వికృతి పదం
A) స్థలము
B) తలము
C) పొలము
D) తాళము
జవాబు:
B) తలము

ప్రశ్న 2.
తియ్యనైన భాష మన తెలుగు భాష – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
A) భాష
B) యాస
C) బాస
D) బోను
జవాబు:
C) బాస

ప్రశ్న 3.
యజ్ఞముకు వికృతి పదం
A) జన్నము
B) యన్నాణము
C) యాది
D) జోదు
జవాబు:
A) జన్నము

ప్రశ్న 4.
యుక్తికి వికృతి పదం
A) యూక్తి
B) ఉత్తి
C) ముక్తి
D) రక్తి
జవాబు:
B) ఉత్తి

ప్రశ్న 5.
పౌర్ణమి చంద్రుడు చల్లగా ఉంటాడు. గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
A) అమావాస్య
B) చెంద్రుడు
C) చందురుడు
D) సోముడు
జవాబు:
C) చందురుడు

ప్రశ్న 6.
“జీవితము” – అనే పదానికి సరియైన వికృతి
A) జీవిత
B) జీతము
C) జీవము
D) జిత్తు
జవాబు:
B) జీతము

ప్రశ్న 7.
“సేమము” – అనే పదానికి సరియైన ప్రకృతి
A) చేమము
B) సేద్యము
C) క్షేమము
D) శ్రేయము
జవాబు:
A) చేమము

ప్రశ్న 8.
“వడ్డి” – అనే పదానికి ప్రకృతి పదము
A) వృద్ధి
B) మిత్తి
C) పొత్తు
D) పరపతి
జవాబు:
A) వృద్ధి

ప్రశ్న 9.
సాగర గర్భము రత్నగర్భము – గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం గుర్తించండి.
A) కరవు
B) రతనము
C) కడుపు
D) గర్వము
జవాబు:
C) కడుపు

ప్రశ్న 10.
ప్రతి అక్కరము ఒక మంత్రము – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం గుర్తించండి.
A) అక్కర
B) అక్షరము
C) అబ్బురము
D) అధిపతి
జవాబు:
B) అక్షరము

ప్రశ్న 11.
గోలకొండ పట్టణము చాలా విశాలమైనది. (గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం)
A) పట్నము
B) పట్టణము
C) నగరం
D) పత్తనము
జవాబు:
D) పత్తనము

ప్రశ్న 12.
మనదేశంలోని చాలా చట్టము లను మార్చాలి. (గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం)
A) శాస్త్రం
B) చట్రము
C) శాస్త్రము
D) శాసనం
జవాబు:
A) శాస్త్రం

ప్రశ్న 13.
వేటగాడి వలలో చాలా మత్స్యములు పడినాయి. (గీత గీసిన పదానికి వికృతి పదం)
A) మత్తియము
B) మచ్చెము
C) మత్తము
D) మచ్చీ
జవాబు:
B) మచ్చెము

ప్రశ్న 14.
ఆమె తన బడి పొత్తములు చాలా జాగ్రత్తగా దాచుకొనును. (గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి పదం)
A) కావ్యములు
B) పుస్తకములు
C) పొత్తులు
D) గ్రంథము
జవాబు:
B) పుస్తకములు

భాషాంశాలు (వ్యాకరణం) (\(\frac{1}{2}\) మార్పు)

PAPER – II : PART – B

1. సంధులు

ప్రశ్న 1.
అత్యద్భుతం – ఏ సంధి ?
A) యణాదేశసంధి
B) గుణసంధి
C) సవర్ణదీర్ఘసంధి
D) త్రికసంధి
జవాబు:
A) యణాదేశసంధి

ప్రశ్న 2.
సచివాలయంలో మంత్రులు ఉంటారు. (గీత గీసిన పదం ఏ సంధి ?)
A) గుణసంధి
B) సవర్ణదీర్ఘసంధి
C) యణాదేశసంధి
D) అకారసంధి
జవాబు:
B) సవర్ణదీర్ఘసంధి

ప్రశ్న 3.
“ఆనందోత్సాహాలు” తెలంగాణ సాధనతో ప్రజల్లో మిన్నంటినవి. (గీత గీసిన పదం ఏ సంధి ?)
A) అకారసంధి
B) ఇకారసంధి
C) గుణసంధి
D) యణాదేశసంధి
జవాబు:
C) గుణసంధి

ప్రశ్న 4.
అత్యద్భుతము – సంధి విడదీయండి
A) అతి + అద్భుతం
B) అత్య + అద్భుతం
C) అత్యంత + ద్భుతం
D) అత్యద్భు+ భుతము
జవాబు:
A) అతి + అద్భుతం

ప్రశ్న 5.
భావోద్వేగం – సంధి విడదీయండి.
A) భావన + ఉద్వేగః
B) భావ + ఉద్వేగం
C) భావో + ఉద్వేగం
D) భావః + ఉద్వేగః
జవాబు:
B) భావ + ఉద్వేగం

ప్రశ్న 6.
ఆనందోత్సాహాలు – విడదీయండి.
A) ఆనః + ఉత్సాహం
B) ఆనః + ఉత్సాహః
C) ఆనంద + ఉత్సాహాలు
D) ఆనందః + ఉత్సాహం
జవాబు:
C) ఆనంద + ఉత్సాహాలు

ప్రశ్న 7.
సచివాలయం విడదీయండి.
A) సత్ + వాలయం
B) సత్ + చివాలయం
C) సచివ + అలవాలం
D) సచిన + ఆలయం
జవాబు:
D) సచిన + ఆలయం

ప్రశ్న 8.
కార్యాచరణ – విడదీయండి.
A) కార్య + ఆచరణ
B) కార్యా + ఆచరణ
C) కార్యాలు + ఆచారాలు
D) కార్యం + ఆచార్యం
జవాబు:
A) కార్య + ఆచరణ

ప్రశ్న 9.
అకారానికి ఏ, ఐలు పరమైతే, ‘ఐ’ కారము, ఓ ఔలు పరమైతే ‘ఔ’ కారము ఏకాదేశముగా వస్తాయి. ఇది ఏ సంధికి సంబంధించిన విషయం (June ’18)
A) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
B) వృద్ధి సంధి
C) గుణ సంధి
D) యణాదేశ సంధి
జవాబు:
B) వృద్ధి సంధి

ప్రశ్న 10.
దశాబ్దము – విడదీయండి.
A) దశ + ఆబ్దము
B) దిశా + అబ్దము
C) దశ + అబ్దము
D) దశః + అబ్దము
జవాబు:
C) దశ + అబ్దము

ప్రశ్న 11.
“ప్రపంచమంతా” – అనే పదాన్ని విడదీసి రాయండి.
A) ప్రపంచము + మంతా
B) ప్రపంచ + మంతా
C) ప్ర + పంచమంతా
D) ప్రపంచము + అంతా
జవాబు:
D) ప్రపంచము + అంతా

ప్రశ్న 12.
‘రామాలయం’ ఇది ఏ సంధి ?
A) గుణ సంధి
B) రుగాగమ సంధి
C) వృద్ధి సంధి
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
జవాబు:
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి

ప్రశ్న 13.
కోటీశ్వరులు – విడదీస్తే
A) కోటి + ఈశ్వరులు
B) కోట + ఈశ్వరులు
C) కోటు + ఇశ్వరులు
D) కోట్ + ఈశ్వరులు
జవాబు:
A) కోటి + ఈశ్వరులు

ప్రశ్న 14.
మాతృ + ఋణం పదాన్ని కలిపి రాస్తే
A) మాతాఋణం
B) మాతౄణం
C) మాతైఋణం
D) మాతూఋణం
జవాబు:
B) మాతౄణం

ప్రశ్న 15.
వృద్ధి సంధికి ఉదాహరణ
A) కలహాగ్నులు
B) వేంకటేశ్వరా
C) రసైక
D) ఏమని
జవాబు:
C) రసైక

2. సమాసాలు

ప్రశ్న 1.
తెలంగాణ జాతి ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధనతో పులకించింది. (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
D) ద్విగు సమాసం
జవాబు:
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ప్రశ్న 2.
హైద్రాబాద్ వీధులు జనసంద్రమయ్యాయి. (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
C) తృతీయా తత్పురుష సమాసం
D) చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
జవాబు:
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ప్రశ్న 3.
మక్కా మహమ్మదీయులకు ‘పవిత్ర స్థలం’ (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
D) ద్విగు సమాసం
జవాబు:
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ప్రశ్న 4.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రజల కొరకు ఎన్నో సంక్షేమ పథకాలు ప్రవేశపెట్టింది. (గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?)
A) చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
C) బహువ్రీహి సమాసం
D) తృతీయా తత్పురుష సమాసం
జవాబు:
A) చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం

ప్రశ్న 5.
స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలు – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) ద్విగు సమాసం
C) తృతీయా తత్పురుష
D) చతుర్థీ తత్పురుష
జవాబు:
A) ద్వంద్వ సమాసం

ప్రశ్న 6.
అన్యాయము – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) నఞ తత్పురుషం
C) ద్విగు సమాసం
D) తృతీయా తత్పురుష సమాసం పేరు
జవాబు:
B) నఞ తత్పురుషం

ప్రశ్న 7.
మూడుతరాలు – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) ద్వితీయా తత్పురుష
C) ద్విగు సమాసం
D) చతుర్థీ తత్పురుష
జవాబు:
C) ద్విగు సమాసం

ప్రశ్న 8.
ఉద్యమ చరిత్ర – సమాసం పేరు
A) నఞ తత్పురుష
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) ద్విగువు
D) షష్ఠీ తత్పురుష
జవాబు:
D) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 9.
ఉద్రిక్త ఘట్టాలు – సమాసం పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) నఞ తత్పురుష
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం
D) షష్ఠీ తత్పురుష
జవాబు:
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం

ప్రశ్న 10.
తెలంగాణ బిడ్డలు – సమాసం పేరు
A) షష్ఠీ తత్పురుష
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) ద్వంద్వ సమాసం
D) ద్విగువు
జవాబు:
A) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 11.
‘సంక్షేమ పథకాలు’ అనే దానికి సరైన విగ్రహవాక్యం
A) సంక్షేమంతో పథకాలు
B) సంక్షేమం వలన పథకాలు
C) సంక్షేమం కొరకు పథకాలు
D) సంక్షేమం నందు పథకాలు
జవాబు:
C) సంక్షేమం కొరకు పథకాలు

ప్రశ్న 12.
శతాబ్దం – ఏ సమాసం (Mar. ’18)
A) రూపక సమాసం
B) నఞ తత్పురుష సమాసం
C) ద్విగు సమాసం
D) ద్వంద్వ సమాసం
జవాబు:
C) ద్విగు సమాసం

ప్రశ్న 13.
రూపక సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) ఆశాపాశం
B) రామకృష్ణులు
C) సప్తపదులు
D) అసాధ్యం
జవాబు:
A) ఆశాపాశం

ప్రశ్న 14.
‘మా తల్లిదండ్రులు అంటే నాకిష్టం’ – వాక్యంలో ‘తల్లిదండ్రులు’ అను సమాసం పేరు (Mar. ’18)
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) ద్విగు సమాసం
D) రూపక సమాసం
జవాబు:
A) ద్వంద్వ సమాసం

3. ఛందస్సు

ప్రశ్న 1.
1, 3 పాదాలలో 3 సూర్యగణాలు, 2 ఇంద్ర గణాలు (ఏ పద్యపాదానికి చెందినవి ?)
A) ఆటవెలది
B) తేటగీతి
C) సీసం
D) ద్విపద
జవాబు:
A) ఆటవెలది

ప్రశ్న 2.
ప్రతిపాదంలో 3 ఇంద్రగణాలు, 1 సూర్యగణం ఉంటే అది ఏ పద్య పాదానికి చెందినవి ?
A) ఆటవెలది
B) ద్విపద
C) తేటగీతి
D) సీసం
జవాబు:
B) ద్విపద

ప్రశ్న 3.
“న-జ-భ-జ-జ – జ – ర” అనుగణాలు పద్యపాదంలో ఉంటాయి.
A) ఉత్పలమాల
B) చంపకమాల
C) మత్తేభం
D) శార్దూలం
జవాబు:
B) చంపకమాల

ప్రశ్న 4.
ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్య గణాలు గల పద్యపాదమేది ?
A) కందము
B) సీసము
C) తేటగీతి
D) ఆటవెలది
జవాబు:
C) తేటగీతి

ప్రశ్న 5.
పదమూడవ అక్షరంతో యతి చెల్లే పద్యపాదమేది ?
A) కందము
B) ద్విపద
C) ఉత్పలమాల
D) శార్దూలం
జవాబు:
D) శార్దూలం

ప్రశ్న 6.
‘కులశైలంబులు పాదు పెల్లగిలి దిక్కూలంబునం గూలినన్’ అనే పద్యపాదం ఏ వృత్తానికి చెందినది
A) ఉత్పలమాల
B) చంపకమాల
C) శార్దూలము
D) మత్తేభము
జవాబు:
D) మత్తేభము

ప్రశ్న 7.
చంపకమాలలో వచ్చే గణాలు వరుసగా
A) భరనభభరవ
B) మసజసతతగ
C) సభరనమయవ
D) నజభజజజర
జవాబు:
A) భరనభభరవ

ప్రశ్న 8.
ఉత్పలమాలలో మొత్తం అక్షరాలు ఎన్ని ?
A) 19
B) 20
C) 21
D) 18
జవాబు:
B) 20

ప్రశ్న 9.
శార్దూలము యొక్క యతి స్థానము
A) 10
B) 11
C) 13
D) 14
జవాబు:
C) 13

4. అలంకారాలు

ప్రశ్న 1.
భాగవతమున భక్తి, భారతమున యుక్తి, రామకథయే రక్తి – అలంకారం గుర్తించండి.
A) ఉపమాలంకారం
B) రూపకాలంకారం
C) ఉత్ప్రేక్ష
D) అంత్యానుప్రాసాలంకారం
జవాబు:
D) అంత్యానుప్రాసాలంకారం

ప్రశ్న 2.
“తలుపు గొళ్ళెం, హారతి పళ్ళెం, గుర్రపు కళ్ళెం” – అలంకారం గుర్తించండి.
A) అంత్యానుప్రాసాలంకారం
B) ఉపమాలంకారం
C) రూపకాలంకారం
D) ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
జవాబు:
A) అంత్యానుప్రాసాలంకారం

ప్రశ్న 3.
నీకు వంద వందనాలు – అలంకారం గుర్తించండి.
A) ఉపమాలంకారం
B) ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
C) రూపకాలంకారం
D) ఛేకానుప్రాసాలంకారం
జవాబు:
D) ఛేకానుప్రాసాలంకారం

ప్రశ్న 4.
శ్రీకాంత్ అంగి మల్లెపూవులా తెల్లగా ఉంది అలం కారం గుర్తించండి.
A) ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
B) శ్లేషాలంకారం
C) ఉపమాలంకారం
D) రూపకాలంకారం
జవాబు:
C) ఉపమాలంకారం

ప్రశ్న 5.
కింది వానిలో శ్లేషాలంకార లక్షణం గుర్తించండి.
A) నానార్థాలను కలిగి ఉండే అలంకారం
B) ఉపమేయానికి, ఉపమానానికి భేదం లేనట్లు చెప్పడం
C) హల్లుల జంట అర్థభేదంతో చెప్పడం
D) ఒక వస్తువును లేదా విషయాన్ని ఉన్నదాని కంటే ఎక్కువ చేసి చెప్పడం
జవాబు:
A) నానార్థాలను కలిగి ఉండే అలంకారం

ప్రశ్న 6.
కింది వానిలోఉపమాలంకార లక్షణం గుర్తించండి.
A) హల్లుల జంట, అర్థభేదంతో వెంట వెంటనే ప్రయోగిస్తే
B) ఉపమాన ఉపమేయాలకు చక్కని పోలిక చెప్పడమే
C) ఉపమాన ఉపమేయములకు అభేదాన్ని చెప్పడమే
D) ఒక వస్తువును గాని, విషయాన్ని ఉన్నదాని కంటే ఎక్కువ చేసి చెప్పటాన్ని
జవాబు:
B) ఉపమాన ఉపమేయాలకు చక్కని పోలిక చెప్పడమే

ప్రశ్న 7.
ఉన్న విషయాన్ని అధికం చేసి చెప్తే వచ్చే అలంకారం
A) రూపకాలంకారం
B) అతిశయోక్తి
C) స్వభావోక్తి
D) ఉపమాలంకారం
జవాబు:
B) అతిశయోక్తి

ప్రశ్న 8.
‘ఆమె ముఖము చంద్రబింబమువలె అందముగా ఉన్నది’ దీనిలోని అలంకారం
A) శ్లేషాలంకారం
B) రూపక అలంకారం
C) ఉపమాలంకారం
D) అంత్యానుప్రాసాలంకారము
జవాబు:
C) ఉపమాలంకారం

ప్రశ్న 9.
వృత్యానుప్రాసాలంకారంలో
A) ఒకే వర్గం అక్షరాలు వస్తాయి
B) అక్షరాల జంట మాటిమాటికి వస్తుంది
C) ఒకే అక్షరం మాటిమాటికి వస్తుంది
D) వాక్యాల చివర్లో ఒకే రకమైన అక్షరం ఉంటుంది
జవాబు:
C) ఒకే అక్షరం మాటిమాటికి వస్తుంది

ప్రశ్న 10.
హల్లుల జంట వెంట వెంటనే అర్థభేదంతో వస్తే
A) చేకానుప్రాసాలంకారము
B) లాటానుప్రాసాలంకారం
C) అంత్యానుప్రాసాలంకారము
D) శ్లేషాలంకారం
జవాబు:
A) చేకానుప్రాసాలంకారము

ప్రశ్న 11.
అతిశయోక్తి అలంకారమంటే (Mar. ’18)
A) ఉన్నది ఉన్నట్లు చెప్పడం
B) ఉన్నదానికన్నా ఎక్కువ చేసి చెప్పడం
C) ఉన్నది లేనట్టు చెప్పడం
D) ఊహించి చెప్పడం
జవాబు:
B) ఉన్నదానికన్నా ఎక్కువ చేసి చెప్పడం

5. వాక్య పరిజ్ఞానం

ప్రశ్న 1.
నేనియ్యడంగల చోద్యంబులు రేపు గగ్గొనియెదన్. అనే గ్రాంథిక భాషలోని వాక్యాన్ని ఆధునిక వచనంలోనికి మార్చితే,
A) నేను ఇక్కడ ఉన్న వింతలను రేపు కనుక్కొంటాను.
B) నేను ఇయ్యెడన్కల చోద్యంబుల్ రేపు కనుకొనెదన్
C) నేన్ ఈయెడన్ కల వింతలు రేపు చూస్తాను.
D) నేనియ్యెడన్ ఉన్న వింతలు రేపు చూచెదన్
జవాబు:
A) నేను ఇక్కడ ఉన్న వింతలను రేపు కనుక్కొంటాను.

ప్రశ్న 2.
‘అన్నము రవి చేత తినబడింది’ – అనే కర్మణి వాక్యాన్ని కర్తరి వాక్యంగా మార్చితే,
A) అన్నము రవిచేత తినెను
B) రవి అన్నము తినెను
C) అన్నముచే రవి తినబడినాడు
D) అన్నమును రవి తినలేదు
జవాబు:
B) రవి అన్నము తినెను

ప్రశ్న 3.
“నా దినం తీరుతుంది బాబూ” అని నాతో చెప్పాడు. అని ప్రత్యక్ష కథనంలో నున్న వాక్యాన్ని పరోక్ష కథనంలోకి మార్చితే,
A) నాదినం తీరదు బాబూ అని తనతో చెప్పాడు.
B) తనదినం తీరదు బాబూ అని నాతో చెప్పాడు.
C) తనదినం తీరదు బాబూ అని తనతో చెప్పలేదు.
D) తన దినం తీరుతుంది బాబూ అని నాతో చెప్పాడు.
జవాబు:
D) తన దినం తీరుతుంది బాబూ అని నాతో చెప్పాడు.

ప్రశ్న 4.
“చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా నేను ధరించవలసి వచ్చింది” అన్నారు స్థానంవారు. అని ప్రత్యక్ష కథనంలోనున్న వాక్యాన్ని పరోక్ష కథనంలోకి మార్చితే,
A) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా తాను ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అన్నారు.
B) చంద్రమతి వేషం ద్వితీయంగా తాను ధరించ వలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అన్నారు.
C) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా తాను ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అనలేదు.
D) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా నేనే ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అనలేదు.
జవాబు:
A) చంద్రమతి వేషం ప్రథమంగా తాను ధరించవలసి వచ్చిందని స్థానం వారు అన్నారు.

ప్రశ్న 5.
సమాజంలో భద్రత ఉంది – దీనికి వ్యతిరేకార్థక వాక్యం గుర్తించండి.
A) సమాజంలో భద్రత లేకపోవచ్చు
B) సమాజంలో భద్రత ఉండాలి
C) సమాజంలో భద్రత ఉండి తీరాలి
D) సమాజంలో భద్రత లేదు
జవాబు:
D) సమాజంలో భద్రత లేదు

ప్రశ్న 6.
భావన వచ్చింది. పావని వచ్చింది. సంయుక్త వాక్యాన్ని గుర్తించండి.
A) భావన, పావని వచ్చారు
B) పావని వచ్చి భావన వచ్చింది
C) పావని భావన వచ్చింది
D) భావన రాలేదు పావని వచ్చింది
జవాబు:
A) భావన, పావని వచ్చారు

ప్రశ్న 7.
‘విజయుడవై తిరిగిరా’ ఇది ఏరకమైన వాక్యం ?
A) సందేహార్థకం
B) ప్రశ్నార్థకం
C) ఆశీర్వాదార్థకం
D) భావార్థకం
జవాబు:
C) ఆశీర్వాదార్థకం

ప్రశ్న 8.
బాగా చదివి నిద్రపోయాడు- గీత గీసిన పదం ఏ క్రియాపదం ?
A) అప్యర్థకం
B) హేత్వర్థకం
C) తద్ధర్మార్థకం
D) క్త్వార్థం
జవాబు:
D) క్త్వార్థం

ప్రశ్న 9.
తెలుగులోనే మాట్లాడండని, తెలుగులోనే రాయండని టీవీ లలో మంత్రిగారు చెప్పారు – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) ప్రత్యక్ష కథనం
B) పరోక్ష కథనం
C) కర్మణి వాక్యం
D) కర్తరి వాక్యం
జవాబు:
B) పరోక్ష కథనం

ప్రశ్న 10.
“సమాజాన్ని సంక్షేమ పథకాల రూపంలో ఆదుకోవడం తప్పనిసరి” అని మేథావులు నిర్ణయించారు.
A) పరోక్ష వాక్యం
B) కర్మణి వాక్యం
C) కర్తరి వాక్యం
D) ప్రత్యక్ష వాక్యం
జవాబు:
D) ప్రత్యక్ష వాక్యం

ప్రశ్న 11.
“సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను ఖండించారు. సంఘసంస్కర్తలు ఉద్యమాలు నడిపించారు.” – సంక్లిష్ట వాక్యం గుర్తించండి.
A) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను, ఉద్యమాలను ఖండించారు.
B) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను, ఉద్యమాలను నడిపించారు.
C) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను ఖండించి, ఉద్యమాలను నడిపారు.
D) సంఘసంస్కర్తలు ఉద్యమాలు నడిపారు మరియు దురాచారాలను ఖండించారు.
జవాబు:
C) సంఘసంస్కర్తలు దురాచారాలను ఖండించి, ఉద్యమాలను నడిపారు.

ప్రశ్న 12.
‘వాల్మీకి రామాయణం రచించారు’ ఇది ఏ వాక్యం ?
A) కర్మణి వాక్యం
B) కర్తరి వాక్యం
C) సంక్లిష్ట వాక్యం
D) సంయుక్త వాక్యం
జవాబు:
B) కర్తరి వాక్యం

ప్రశ్న 13.
‘రాము ఇసుకతో ఇల్లు కట్టాడు’ వాక్యాన్ని కర్మణి వాక్యంగా రాస్తే
A) రాముచే ఇసుకతో ఇల్లు కట్టాడు
B) ఇసుకతో ಇಲ್ಲ రాముచే కట్టబడింది
C) రాము ఇల్లు కట్టాడు ఇసుకతో.
D) ఇల్లు ఇసుకతో రాము కట్టాడు.
జవాబు:
B) ఇసుకతో ಇಲ್ಲ రాముచే కట్టబడింది

ప్రశ్న 14.
వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళారు. సంక్లిష్ట వాక్యంగా రాస్తే
A) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొని వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళారు.
B) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొని కారా గారాలకు వెళ్ళారు.
C) వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళి ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.
D) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. వేలాది యువకులు చనిపోయారు.
జవాబు:
B) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొని కారా గారాలకు వెళ్ళారు.

ప్రశ్న 15.
హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరాడు. ఆంగ్లభాషను చదివాడు. సంక్లిష్ట వాక్యంగా మారిస్తే
A) హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరి ఆంగ్లభాషను చదివాడు.
B) హైదరాబాద్ లో ఆంగ్లభాషను ఉస్మానియా కాలేజీలో చదివాడు.
C) ఆంగ్లభాషను చదవడానికి హైదరాబాద్లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరాడు.
D) హైదరాబాద్లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరి అనేక భాషలు చదివాడు.
జవాబు:
A) హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా కాలేజీలో చేరి ఆంగ్లభాషను చదివాడు.

TS 10th Class English Guide Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT TS 10th Class English Guide Pdf Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures Textbook Questions and Answers.

TS 10th Class English Guide Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures

Comprehension:

I. Answer the following questions.

Question 1.
‘To Lincoln, defeat was a detour and not a dead end.’ Justify this statement from the life of Lincoln.
Answer:
Though Lincoln failed in many attempts, he didn’t lose hope. He couldn’t quit his trials. He failed in business at the age of 21, was defeated in a legislative race at age 22, failed again in business at age 24, overcame the death of his dear wife at the age of 26 had a nervous breakdown at age 27, lost a congressional race at age 34, lost a senatorial race at age 45, failed in an effort to become vice-president at age 47, lost a senatorial race at age 49 and was elected president of the United States at age 52.

Thus he had faced so many difficulties before he got the success. When he faced difficulties, he didn’t lose his way. He tried hard and got the success. Thus, Lincoln proved that defeat was a detour and not a dead end.

Question 2.
What did Socrates suggest as the secret to success? Do you agree or disagree with him? Give reasons for your answer.
Answer:
Socrates suggested that the burning desire is the only secret to success. Every one should agree with this idea Unless we have a strong passion for something, we cannot achieve it. According to Socrates, the burning desire would be the starting point of all accomplishments. It gives the perfect and adequate motivation to achieve something.

Question 3.
Complete the following table about the failures and successes of the great personalities mentioned In the lesson you have just read. The first one is done for you.

TS 10th Class English Guide Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures 1

Answer:

Person	Failures/rejections he faced	Final success
1. Abraham Lincoln	Failed in business, defeated in legislative elections, had nervous breakdown, lost congressional race and senatorial race.	Elected President of United States of America
2. Lee De Forest	was charged by the district attorney for using fradu lent means to mislead the public into buying stocks of his company	Invented the triodes tube
3. Wright Brothers	Their wisdom was questioned by a New York Times editorial	They took their famous flight at Kitty Hawk.
4. Colonel Sanders	Knocked many doors before he got the first order	Became a famous business-man and founded the Kentuc ky Fried Chicken Chain restaurants.
5. Walt Disney	Faced many rejections from newspaper editors, who said he had no talent.	He created world famous Mickey Mouse. He became animator, film producer, director, screen writer, voice actor, enterpreneur, entertainer, international icon and philanthropist.
6. Thomas Edison	He was considered as a stupid by his teachers. He was partially deaf. He lost his factory when he was 67.	Grew up to be a great scientist
7. Henry Ford	Forgot to put the reverse gear in his first car. He was broke at the age of 40.	Established cars Company
8. Lee lacocca	Fired by Henry Ford II	Engineered the Ford Mastang and Ford Pinto cars. Famous for leadership, creativity and self control.
9. Ludwig van Beethoven	was told that he had no talent for music	Gave some of the best music to the world.

Question 4.
How did Walt Disney create Mickey Mouse ?
Answer:
As a young cartoonist, Walt Disney faced many rejections from newspaper editors, who said he had no talent. One day a minister at a church hired him to draw some cartoons. Disney was working out of a small mouse infested shed near the church. After seeing a small mouse, he was inspired and that was the start of Mickey Mouse.

Question 5.
What is failing forward ?
Answer:
All success stories are stories of great failures. The only difference is that everytime they failed, they bounced back. This is called failing forward, rather than backward.

Question 6.
How can we get rid of setbacks ?
Answer:
Setbacks are inevitable in everybody’s life. A setback can act as a driving force and also teach us humility. In grief we will find courage and faith to overcome the setback we need to learn to become victors, not victims. We should not feel fear and doubt.

Study skills:

Read the following story.

An elderly carpenter was ready to retire. He told his employer-contractor of his plans to leave the house-building business to live a more leisurely life with his wife and enjoy his extended family. He would miss the paycheck each week, but he wanted to retire. They could get by.

The contractor was sorry to see his good worker go and asked if he could build just one more house as a personal favour. The carpenter agreed. But over time it was easy to see that his heart was not in his work. He resorted to shoddy workmanship and used inferior materials. It was an unfortunate way to end a dedicated career.

When the carpenter finished his work, his employer came to inspect the house. Then he handed the front-door key to the carpenter and said, “This is your house…my gift to you.”

The carpenter was shocked!
What a shame! If he had only known that he was building his own house, he would have done it all so differently.

So it is with us. We build our lives, a day at a time, often putting less than our best into the building. Then, with a shock, we realize we have to live in the house we have built. If we could do it over, we would do it much differently.

But, you cannot go back. You are the carpenter, and every day you hammer a nail, place a board, or erect a wall. Someone once said, “Life is a do-it-yourself project.” Your attitude, and the choices you make today, help build the “house” you will live in tomorrow. Therefore, build wisely!

I. Complete the table given below.

TS 10th Class English Guide Unit 1B Every Success Story is Also a Story of Great Failures 2

Answer:

Point to be observed	Observation / Point of view
1. The setting / Location in which the Story took place.	(A building) Retirtement of a carpenter.
2. The main characters	A contractor and a carpenter.
3. The main events	a. The carpenter decided to retire. b. He told his employer (contractor) about his decision. c. The contractor requested the carpenter to build one more house as a personal favour. d. The carpenter agreed and finished his work, but not whole heartedly. e. The contracter gave the very house to the carpenter as a gift.
4. The turning point in the story	The contractor inspected the house, handed the front-door key to the carpenter and told him to take the house as a gift.
5. The irony in the story	The carpenter thought that the hosue was for the contractor. As he had already decided to retire, he didn’t do the work with good workmanship. But he was shocked to know that the house was for him.
6. The message in the story	“Build your life with good attitude”.
7. Possible title	Building One’s Life/A Surprising Gift.

II. Rewrite the above story by giving another ending of your own.
Answer:
An elderly carpenter was ready to retire. He told his employer – contractor of his plans to leave the house – building business to live a more leisurely life with his wife and enjoy his ‘ extended family. He would miss the paycheck each week, but he wanted to retire. They could get by.

The contractor was sorry to see his good worker go and asked if he could build just one more house as a personal favour. The carpenter agreed. He was very faithful and always trustworthy. Hence, he showed good workmanship and used superior materials and finished building the beautiful house.

When the carpenter finished his work, his employer came to inspect the house. He was so attracted that he wanted to live in it. The employer / contractor praised the carpenter and gave him a hundred gold coins as a reward so that he could live happily his remaining life. The ” carpenter went home with the huge gift he received and lived in the house with his family happily.

Listening:

Listen to the story about a farmer.

Attitude is Everything:

There was a farmer in Africa who was happy and contented. He was happy because he was contented. He was contented because he was happy. One day a wise man came to him and told him about the glory of diamonds and the power that goes along with them.

The wise man said, “If you had a diamond of the size of your thumb, you could have your own city. If you had a diamond, the size of your fist, you could probably own your own country.” And then he went away. That night the farmer couldn’t sleep.

He was unhappy and he was discontented. He was unhappy because he was discontented and discontented because he was unhappy. The next morning he made arrangements to sell off his farm, took care of his family and went in search of diamonds.

He looked all over Africa and couldn’t find any. He looked all through Europe and couldn’t find any. When he got to Spain, he was emotionally, physically and financially broke. He got so disheartened that he threw himself into the Barcelona River and committed suicide.

Back home, the person who had bought his farm was watering the camels at a stream that ran through the farm. Across the stream, the rays of the morning sun hit stone and made it sparkle like a rainbow. He thought it would look good on the mantel piece. He picked up the stone and put it in the living room. That afternoon the wise man came and saw the stone sparkling.

He asked, “Is Hafiz back?” The new owner said, “No, why do you ask?” The wise man x said, “Because that is a diamond. I recognize one when I see one.” The man said, no, that’s just a stone I picked up from the stream. Come, I’ll show you. There are many more.” They went and picked some samples and sent them for analysis. Sure enough, the stones were diamonds. They found that the farm was indeed covered with acres and acres of diamonds.

Just now you have listened to a story about a farmer. Here are some sentences that describe the events in the story. However, they are not in the order in which they occur in the story. Listen to the story and arrange them in the order in which they occur. Put 1 after the event that occurs first, 2 against the next and so on.

He threw himself into the Barcelona River and committed suicide.
The wise man said, “Because that is a diamond.”
He picked up the stone and put it in the living room.
He looked all through Europe and couldn’t find any.
They found that the farm was indeed covered with acres and acres of diamonds.
That night the farmer couldn’t sleep.
The person who had bought his farm was watering the camels at a stream.
He made arrangements to sell off his farm and went in search of diamonds.
He was unhappy and he was discontent.
A wise man told him about the glory of diamonds.

Answer:
Correct Order:-
1. A wise man told him about the glory of diamonds.
2. That night the farmer couldn’t sleep.
3. He was unhappy and he was discontented.
4. He made arrangements to sell off his farm and went in search of diamonds.
5. He looked all through Europe and couldn’t find any
6. He threw himself into the Barcelona River and committed suicide.
7. The person who had bought his farm was watering the camels at a stream.
8. He picked up the stone and put it in the living room.
9. The wise man said, “Because that is a diamond.”
10. They found that the farm was indeed covered with acres and acres of diamonds.

Oral Activity:

After listening to the story, work in pairs and discuss the advantages and disadvantages of travelling abroad. You may use the hints given in the box for your understanding.

Advantages	Disadvantages
Earn more money	Cut off from your roots
Social Status	Living away from parents
More opportunities	Brain drain / Intellectual loss

Answer:
Travelling Abroad – Advantages and Disadvantages:
Now-a-days, it is easier and easier for people to travel abroad. Because of the globalization, travelling abroad has become necessary in today’s world. The number of foreign tourists is increasing day by day in each and every country. Along with advantages, travelling abroad brings disadvantages too.

Advantages:-
Some people travel abroad to discover the new lands, meet the people there, learn about their culture, gain knowledge, enjoy the architecture and beautiful scenery, pleasant weather etc. Some others travel abroad to work and earn more money. They want to maintain social status by making more money.

The students go abroad to study the specialized courses. They want to get jobs there with the educational qualifications acquired by them there. Thus, they get more opportunities to earn a living. They will get an exciting job and have an active life. The travellers will get a chance to observe how the people in other parts of the world live. Thus they will get a broader worldview.

Disadvantages:-
Today most of the people think that it is a status symbol living in abroad and earning money there. Thus they cut off themselves from their roots. They forget about their culture, customs, rituals etc. They give importance only to money. They abandon their parents and go abroad to earn more and more money. They don’t even think of their parents.

The old ones, when they really need the help from their offspring, can’t get any. Their condition is really miserable. This is all because of man’s thrust for money. In the process of earning money, they are leading mechanical lives. They are using their intellectual power for sake of other countries.

The skilled and clever people emigrate from their countries and use their skill for money. In-that way the countries lose persons with skill and workmanship. These countries are suffering from ‘Intellectual loss’.

Travelling abroad is necessary in this fast-growing world. It helps to promote the development of the tourism industry and the relations among the countries are strengthened. Still, one shouldn’t forget one’s own parents, country, culture etc. for the cause of going abroad.

Every Success Story is Also a Story of Great Failures Summary in English

Failures are the stepping stones to success. According to Tom Watson Sr. we have to double our failure rate if we want to get the success. Most of the successful persons had to face failures before reaching their positions. Abraham Lincoln was a good example for this. Before he became President of the United States, Lincoln failed in business at age 21, was defeated in a legislative race at age 22, failed again in business at age 24, overcame the death of his sweetheart at age 26, had a nervous breakdown at age 27, lost a congressional race at age 34, lost a senatorial race at age 45, failed in an effort to become vice-president at age 47, lost a senatorial race at age 49 and finally achieved the success.

Though Lee De Forest was publicly humiliated for transmitting the voices across the Atlantic, he invented the triodes tube and had over 180 patents to his credit. Though their wisdom was questioned, the Wright Brothers didn’t lose their confidence and took their famous flight. Colonel Sanders, the founder of Kentucky Fried Chicken Chain Restaurants had knocked on more than a thousand doors before he got his first order.

Walt Disney, the famous cartoonist had faced many rejections before he got the success. He created Mickey Mouse when he was inspired by a small mouse. Thomas Edison was considered a stupid in his childhood but he grew up to be a great scientist.

He was partially deaf and had only three months of formal schooling. He had made over 1000 experiments before he invented the ‘electric bulb’. He was the man with great attitude. Though Edison lost his factory to fire at age 67, he didn’t lose heart. Three weeks later, he invented the phonograph.

Henry Ford, the founder of the Ford Motor Company, forgot to put the reverse gear in the first car he made. He was broke at the age of 40. Lee lacocca was an American Businessman known for engineering the Ford Mustang and Ford Pinto cars. He was fired (dismissed from service) by Henry Ford II at the age of 54. Ludvig van Beethoven was a German composer and pianist. Though he was told that he had no talent for music, he gave some of the best music to the world.

Everytime the successful men failed, they bounced back which is called failing forward. Setbacks are inevitable in life. They teach us humility. We should get rid of fear and doubt and find courage and faith to overcome the setback. According to Napolean Hill whenever we think about something and believe it, we can achieve it. A burning desire is needed to achieve a purpose.

When a young man asked Socrates the secret to success, he took him to the river and ducked him into the water. He kept the young man there until he started turning blue and then pulled his head onto the water. The boy took a deep breath of air. Then Socrates made the boy realise that the secret to success is that he should want success as badly as he wanted the air.

IF YOU THINK:

If you think you are beaten, you are.
If you think you dare not, you don’t!
If you like to win, but think you can’t,
It’s almost a cinch ou won’t.
If you think you’ll lose, you’re lost;
For out in the world we find
Success begins with a fellow’s will;
It’s all in the state of mind.
If you think you are outclassed, you are,
You’ve got to think high to rise,
You’ve got to be sure of yourself before
You can ever win a prize.
Life’s battles don’t always go
To the stronger and faster man,
But sooner or later the man who wins
Is the man who thinks he can.

Our positive thinking makes us successful. If we think we are beaten, it certainly happens. If we think we daren’t we don’t dare to do any. If we don’t think about a win, surely we can’t get it. If we think that we will lose, we are lost. With will we will be successful. If we think we are overcome, we are surely overcame. We need to think high to achieve success. We need to have confidence and faith. The man who thinks properly wins finally. If we are stronger and faster, we can get rid of our difficulties.

Glossary:

overcome (v) = to defeat or succeed in controlling or dealing with something ;
detour (n) = a road or route that is used when the usual one is closed ;
triodes tube (n) = a triode is an electronic amplification tube having three active electrodes. Invented in 1906, the triode vacuum tube was the first electronic amplification device. This invention founded the electronic age, making possible amplified radio technology and long-distance telephony. ;
Lee de Forest = an American inventor with over 180 patents to his credit. He invented the Audion, a vacuum tube that takes relatively weak electrical signals and amplifies them. He is one of the fathers of the “electronic age,” as the Audion helped in the widespread use of electronics. He is also credited with one of the principal inventions that brought sound to motion pictures.
fraudulent (adj) = intended to cheat someone, usually in order to make money illegally;
Colonel Sanders = Colonel Harland David Sanders was an American businessman and restaurateur who founded the Kentucky Fried Chicken (KFC) Chain Restaurants ;
Beat-up (adj) = old and damaged;
Walt Disney = an American animator, film producer, director, screenwriter, voice actor, entrepreneur, entertainer, international icon and philanthropist, well known for his influence in the field of entertainment during the 20th century. He created some of the world’s most well-known fictional characters including Mickey Mouse. ;
infest (y) = to exist in large numbers in a particular place, often causing damage or disease (especially of insects or animals such as rats)

Henry Ford = An American industrialist, the founder of the Ford Motor Company, and sponsor of the development of the assembly line technique of mass production. He did not invent the automobile but he developed and manufactured the first automobile that many middle class Americans could afford to buy.
Lee lacocca = an American Business man known for engineering the Ford Mustang and Ford Pinto cars. He was the former chairman of the Chrysler Corporation. He was one of the most famous business people in the world. He is the author (or co-author) of several books, including lacocca ;
Ludwig van Beethoven= a German composer and pianist. He was a crucial figure in the transition between the Classical and Romantic eras in Western art music. He remains one of the most famous and influential of all composers. His best known compositions include 9 symphonies, 5 concertos, 2 piano sonatas and 16 string quartets. He also composed other chamber music, choral works (including the celebrated Missa Solemnis and songs). ;
Napoleon Hill = an American author in the area of the new thought movement who was one of the earliest producers of the modern genre of personal-success literature. He is widely considered to be one of the great writers on success.;
conceive = to form an idea, a plan, etc. in your mind; to imagine something ;
Socrates(469 – 399 BC)= A classical Greek Athenian philosopher credited as one of the founders of Western Philosophy. He is an enigmatic figure known chiefly throuqh the accounts of later classical writers, especially the writings of his students Plato and Xenophon and the plays of his contemporary Aristopanes. Many would claim that Plato’s dialogues are the most comprehensive accounts of Socrates to survive from antiquity. Socrates has become renowned for his contribution to the field of ethics. ;
ducked (v) = pushed somebody under water and held them there for a short time;
cinch (n) = a thing that is certain to happen ;
outclassed (v) = overcame;
attorney (n) = a lawyer ;
humiliate (v) = to make someone feel ashamed ;
quit (v) = to leave; to stop doing something ;
recipe (n) = set of instructions for cooking a particular type of food ;
rejection (n) = the act of not accepting ;
disaster (n) = event that causes great harm or damage ;
setback (n) = thing that hinders the progress of something ;
inevitable (adj) = that is sure to happen ;
humility (n) = humble attitude of mind, modesty;
victor (n) = winner of a battle, contest, game etc. ;
stumbling block (n) = thing that causes difficulty or hesitation, obstacle ;
gasp (v) = take one or more quick deep breaths with open mouth ;
accomplishment (n) = successful completion, thing achieved ;
will (n) = mental power by which a person can direct hs thoughts and actions or influence those of others;

TS 9th Class Telugu Guide 7th Lesson చెలిమి

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Guide Telangana 7th Lesson చెలిమి Textbook Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu 7th Lesson Questions and Answers Telangana చెలిమి

చదువండి – ఆలోచించి చెప్పండి (Textbook Page No. 68)

పాలకులు, పండితులు, శిష్టులు నిత్యజీవితంలో విరివిగా సంస్కృతం ఉపయోగించడం చేత, తెలుగు కావ్యభాషలో మూడువంతులు సంస్కృత పదాల ఆధిక్యత కనిపిస్తుంది. శ్రీనాథుని కాలం నాటికి సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలే, పద్యాలన్నింటిలో నిండిపోయాయి. తెలుగు మాటలు కనిపించకుండాపోయే స్థితి ఏర్పడ్డది. సంస్కృతాన్ని ఉపయోగించి, ఎంత గొప్పగా పద్యరచన చేసినా, కవులు తమ కావ్యాల్లో ఒక్కటైనా అచ్చతెనుగు పద్యాన్ని రాసేవాళ్ళు. ఆ ఒక్క పద్యానికే లోకులు ఆనందంతో పొంగిపోయేవాళ్ళు, ఒక కావ్యాన్ని అంతా, అచ్చంగా తెనుగు పదాలతో రచించిన కవి పొన్నికంటి తెలగన.

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
సంస్కృత పదాలు కావ్యభాషలో ఎక్కువగా ఎందుకు ఉండేవి ?
జవాబు:
పాలకులు, పండితులు, శిష్టులు, నిత్యజీవితంలో విరివిగా సంస్కృతం ఉపయోగించడం చేత, కావ్యభాషలో సంస్కృత పదాలు ఎక్కువగా ఉండేవి.

ప్రశ్న 2.
తెనుగు పద్యాన్ని ప్రజలెందుకు మెచ్చుకునేవాళ్ళు ?
జవాబు:
శ్రీనాథుని కాలం నాటికి కావ్యాలన్నీ, సంస్కృత సమాసాలతో నిండిన పద్యాలతో నిండిపోయాయి. క్రమంగా తెలుగుమాటలు, కనిపించని స్థితి వచ్చింది. దానితో అచ్చతెనుగు పద్యాన్ని చూస్తే ప్రజలు, ఆనందంతో మెచ్చుకొనేవారు.

ప్రశ్న 3.
పద్యాల్లో సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలు ఉండటం వలన లాభమా ? నష్టమా ? ఎందుకు?
జవాబు:
పద్యాల్లో సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలు ఉండడం వల్ల, సామాన్యులకు పద్యం తేలికగా అర్థం కాదు. సంస్కృత భాషా జ్ఞానం సంపూర్ణంగా లేని తెలుగువారు, ఆ సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాల పద్యాలను అర్థం చేసుకొని ఆనందించలేరు. కాబట్టి సుదీర్ఘ సంస్కృత సమాసాల వల్ల, సామాన్య పాఠకులకు కష్టం. తెలుగు భాష క్రమంగా మరుగైపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
అచ్చతెనుగు పద్యాలతో కావ్యం రచించిన తెలంగాణ కవి ఎవరని మీరనుకుంటున్నారు ?
జవాబు:
అచ్చతెనుగు పద్యాలతో కావ్యం రచించిన తెలంగాణ కవి పేరు “పొన్నికంటి తెలగన”.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 70)

ప్రశ్న 1.
వృషపర్వుడు గర్వంతో ఉండడానికి కారణాలు చెప్పండి.
జవాబు:
వృషపర్వుడు రాక్షసులందరికీ రాజు. వృషపర్వుడిని యుద్ధంలో ఎదిరించగల శత్రువులు ఎక్కడా లేరు. ఆ వృషపర్వుడు అనంతమైన ఐశ్వర్యంతో రాక్షస రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడు. అందుకే, వృషపర్వుడు గర్వంగా ఉన్నాడు.

ప్రశ్న 2.
అరమరికలు లేని స్నేహం అంటే, ఎట్లా ఉంటుందో చెప్పండి.
జవాబు:
ఇద్దరి స్నేహితుల మధ్య స్నేహంలో భేదాభిప్రాయాలు, పొరపొచ్చాలులేని స్నేహాన్ని అరమరికలు లేని స్నేహం అంటారు. కర్ణుడికి, దుర్యోధనుడికి మధ్య ఉన్న స్నేహం, అరమరికలు లేని స్నేహం. వారు ఎప్పుడూ ఒకరిని ఒకరు సందేహించలేదు. వారు తగవులాడలేదు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 71)

ప్రశ్న 1.
సురకరువలి (సుడిగాలి) మీరెప్పుడైనా చూశారా? అది వచ్చినప్పుడు ఏం జరుగుతుంది ?
జవాబు:
నేను సురకరువలిని అనగా సుడిగాలిని చూశాను. అది వస్తే, తేలిక వస్తువులన్నీ చుట్టచుట్టుకొని, గాలిలో గుండ్రంగా తిరుగుతాయి. అట్టముక్కలు వంటివి గాలిలో బొంగరంలా తిరుగుతాయి.

ప్రశ్న 2.
శర్మిష్ఠ గర్వంతో మాట్లాడడానికి గల కారణాలు ఏమై ఉంటాయి?
జవాబు:
శర్మిష్ఠ రాక్షసరాజు వృషపర్వుడి కుమార్తె. ఆ వృషపర్వుడు, ఎక్కడ తమను తప్పుపడతాడో అని భయపడి, రాత్రింబగళ్ళు దేవతలు ఆ వృషపర్వుడికి సేవలు చేస్తూ ఉంటారు. వృషపర్వుడు మంచి భుజబలంతో రాక్షస రాజ్యాన్ని పట్టంకట్టుకున్నాడు. అటువంటి వాడికి కూతురుకాడం వల్ల, శర్మిష్ఠ గర్వంతో మాట్లాడి యుంటుంది.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 72)

ప్రశ్న 1.
“ఉసులొక్కటియై బొందులు వెసరెండుగనుండు” అంటే అర్థమేమి ? ఈ మాటలు దేవయాని ఎందుకన్నది ?
జవాబు:
శరీరాలు రెండూ వేరుగా నున్నా, ఆ రెండు శరీరాలలో ఉండే ప్రాణం ఒకటే అని దాని అర్థము. అంటే శర్మిష్ఠా దేవయానుల స్నేహం, ప్రాణస్నేహం అన్నమాట. వారిలో ఒకరు లేకపోతే మరొకరు ఉండలేరన్న మాట. వారిద్దరి మైత్రి గొప్పమైత్రి అని చెప్పడానికి, దేవయాని ఆ మాటలు చెప్పింది.

ఇవి చేయండి

I. అవగాహన- ప్రతిస్పందన

ప్రశ్న 1.
ఒకరివస్తువులు మరొకరు వాడుకుంటే కీడు తలపెట్టడం సరైనదేనా ? చర్చించండి.
జవాబు:
ఒకరి వస్తువులు ఒకరు వాడుకోవడం సరయిన పద్ధతి కాదు. పొరపాటున ఎవరైనా అట్లా వాడుకుంటే, వారికి కీడు తలపెట్టడం సరయిన పద్ధతి కాదు.

సామాన్యంగా హాస్టళ్ళలో, ఇళ్ళల్లో ఒకరి వస్తువులు మరొకరు పొరపాటున కాని, కావాలని కాని, తీసి వాడుతూ ఉంటారు. హాస్టళ్ళలో మిత్రుల సబ్బుబిళ్ళలు, తువ్వాళ్ళు, టూత్పేస్టులు, తినే పదార్థములు పొరపాటున కాని, కావాలని కాని, ఒకరివి మరొకరు వాడుతూ ఉంటారు.

తాము వాడుకొనే సబ్బులు, టూత్పేస్టులు తమవి కనబడకపోయినా, లేక తమ వస్తువులు ఖర్చయిపోయినా, ప్రక్కవారి వస్తువులు, ప్రక్కవారితో చెప్పి కాని, చెప్పకుండా కాని, తీసి వాడుతారు. ఇంటిలో సహితమూ, అన్నదమ్ములు, అక్కాచెల్లెండ్రు ఇలాగే ఒకరి వస్తువులు మరొకరు వాడుతారు. ఒకప్పుడు పొరపాటున ఇతరుల వస్తువులు తమ వస్తువులలాగే ఉండడం ‘వల్ల, వాటిని తమ వస్తువులని భ్రాంతిపడి, వాడవచ్చు.

ఏమయినా ప్రక్కవారు మన వస్తువులను తీశారనే కోపంతో, అహంకారంతో వారికి కీడు తలపెట్టడం సరయినది కాదు.

ప్రశ్న 2.
స్నేహితులంటే ఎట్లా ఉండాలో మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
స్నేహితుడన్నా, మిత్రుడన్నా ఒకటే. మిత్రుడు ఎలా ఉండాలో భర్తృహరి నీతి శతకములో ఇలా చెప్పాడు.
శ్లో॥ – పాపా న్నివారయతి, యోజయతే హితాయ,
గుహ్యం నిగూహతి, గుణాన్ ప్రకటీ కరోతి,
ఆపద్గతంచ న జహాతి, దదాతి కాలే,
సన్మిత్ర లక్షణ మిదం, ప్రవదన్తి సన్తః.

దీనికి తాత్పర్యం ఇలా చెప్పవచ్చు. “పాపకార్యాల నుండి మిత్రులను నివారిస్తాడు. హితాన్ని కలుగజేసే మంచిపనులు చేసేటట్లు చేస్తాడు. రహస్యాలను రహస్యంగా ఉంచుతాడు. మంచి గుణాలను ప్రశంసిస్తాడు. ఆపదలలో విడువకుండా ఆదుకుంటాడు.

లేని సమయంలో సకాలంలో ఇస్తాడు. అదే మంచి మిత్రుడి లక్షణం”. కాబట్టి పై విధమైన గుణాలు గలవారిని మంచి స్నేహితులని చెప్పవచ్చు. స్నేహం, త్యాగాన్ని కోరుతుంది. ప్రేమను వర్షిస్తుంది. సంతోషాన్నీ, సంతృప్తినీ కలిగిస్తుంది. అసంతృప్తిని పోగొడుతుంది.

స్నేహము స్వార్థాన్ని పూర్తిగా నశింపజేస్తుంది. స్నేహము సద్బుద్ధిని కలిగిస్తుంది. ఆశలను చిగురింపజేస్తుంది. “స్నేహమేరా శాశ్వతం. స్నేహాని కన్న మిన్న లోకాన లేదు” స్నేహితుడు అన్నవాడు పైన చెప్పినట్లు ఉండాలి.

ప్రశ్న 3.
పాఠం ఆధారంగా శర్మిష్ఠ, దేవయానిల స్వభావాలు ఎట్లా ఉన్నాయో కింది పట్టికలో రాయండి.
TS 9th Class Telugu Guide 7th Lesson చెలిమి 2
జవాబు:
శర్మిష్ఠ

రాక్షసరాజు కూతురుననే గర్వం, అహంకారం, కలిగియుండడం.
దేవయాని తనకు మంచి మిత్రురాలయినా, ఆమె కట్టిన మైల కోకను ధరించనని పట్టుదల.
తన తండ్రికి దేవతలు సేవలు చేస్తూ ఉంటారనీ, తన తండ్రి రాక్షస రాజ్యాధిపతి అనీ అహంకారం కల్గియుండడం.
స్నేహితురాలు అనునయించి మాట్లాడుతున్నా, నచ్చచెప్పిన ఆమె మాట వినని ధూర్తత్వం.
స్నేహితురాలు దేవయానిని అహంకారంతో నూతిలోకి త్రోసివేసిన దౌష్ట్యం.

దేవయాని

రాక్షస వంశానికి గురువయిన శుక్రాచార్యుని కుమార్తెననే కొద్దిపాటి అహంభావము.
శర్మిష్ఠ వంటి రాజకన్యతో గట్టి స్నేహం. శర్మిష్ఠ, దేవయానుల శరీరాలు వేరు అయినా, ప్రాణం ఒకటే అన్నంతగా రాజకుమార్తె శర్మిష్ఠతో మైత్రి చేయడం.
ఓరిమితో, పొరపాటున బట్టలు తారుమారయినందుకు కోపపడడం తగదని, స్నేహితురాలికి హితబోధ చేయడం.
శర్మిష్ఠ ఎగతాళి మాటలకు చివరకు అసహనంతో, తాను రాక్షస రాజగురువు కుమార్తెనని, స్నేహితురాలికి గుర్తుచేయడం.
శర్మిష్ఠ తొందరపాటుతనానికి బలియై, నూతిలోకి త్రోయబడడం.

ప్రశ్న 4.
కింది పేరా చదువండి – జవాబులివ్వండి.

2014 జూన్ 8న హిమాచల్ ప్రదేశ్లోని మండిజిల్లాలోని బియాస్ నది అందాలు వీక్షించడంలో లీనమైపోయారు 48 మంది ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులు. ముగ్గురు అధ్యాపకులతో కలిసి తెలంగాణ రాష్ట్రం నుండి విజ్ఞానయాత్రకు బయలుదేరారు. ఆ విద్యార్థులు, సన్నసన్నగా ప్రవహిస్తున్న బియాస్ నదిలో మధ్య బండరాళ్ళ మీద, మోకాలిలోతుదాకా వెళ్ళి, ఆ నది అందాలను ఆనాటి సాయంత్రం సుమారు ఆరుగంటల ముప్పై నిమిషాలవేళ తమ కెమెరాల్లో బంధిస్తున్నారు.

పైనున్న రిజర్వాయరు గేట్లు ఎత్తిన సంగతి గురించి పరిసరాల్లో ఉన్న హెచ్చరికలను వీళ్ళు గమనించలేదు. నదిలో హఠాత్తుగా నీటిమట్టం పెరగడం గమనించిన కొందరు ప్రమాదాన్ని శంకించి బయట పడటానికి ప్రయత్నం చేసారు. కొంతమంది ప్రాణాలు కాపాడుకోగలిగారు. మరికొందరు ఇతరులను కాపాడటానికి ప్రయత్నించారు. ఆ ప్రయత్నంలో కొందరు విజయం సాధిస్తే ఒకరిద్దరు ప్రాణాలనే పణంగా అర్పించారు. మొత్తంమీద సగం మంది విద్యార్థుల నిండు ప్రాణాలు, అందరూ చూస్తుండగానే ఆ నీటి ఉధృతికి గాల్లో కలిసిపోయాయి. ప్రపంచ మానవాళి హృదయాలను కలచివేసిన సంఘటన ఇది.

ఇటువంటి సంఘటనలు తరచూ మనం వింటున్నాం, చూస్తున్నాం. ఆకతాయితనంతో ఈత రానివాళ్ళను నీళ్ళలోకి తోసివేయడం, ఈత రాకున్నా మిత్రులను చూసి ఉత్సాహంతో నీళ్ళలో దూకి ప్రమాదాలు కొని తెచ్చుకోవడం, నీటిలోతును తప్పుగా అంచనావేసి, ప్రాణాలు పోగొట్టుకోవడం….. తీర్థయాత్రల్లో, పికినిక్ లో, విహారయాత్రల్లో, ఈతకొలనుల్లో, చెరువుల్లో, దిగుడుబావుల్లో ప్రమాదాలు జరుగుతూ ఉన్నాయి.

ఆరోగ్యం కోసం, శరీర దారుఢ్యం కోసం జిమ్లకు వెళ్ళడానికి, కరాటే, కుంగ్ఫూ లాంటి రక్షణ విద్యలు నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లే – ‘ఈతనేర్చుకోవడం’ అనేది కూడా చాలా ముఖ్యమైన అంశం. ఇది ఆత్మరక్షణకే గాక, నీటి ప్రమాదాల నివారణకూ దోహదపడుతుంది.

ప్రశ్నలు :

అ) సాధారణంగా నీటి ప్రమాదాలు ఎట్లాంటి సందర్భాల్లో జరుగుతాయి ?
జవాబు:

చెరువులు, కాలువలు, నదులలో స్నానానికి వెళ్ళినపుడు, అందులో ఈత కొట్టడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పుడు, నీటి ప్రమాదాలు జరుగుతాయి.
వాగులు, వంకలు దాటి ప్రయాణం చేస్తున్నప్పుడు, అమాంతంగా ఆ వాగుకు వరదవస్తే, ఆ ప్రవాహ వేగంలో కొట్టుకొనిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
నదులలో, సముద్రాలలో పడవలపై, లాంచీలపై, ఓడలపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, ఆ పడవలకూ, ఓడలకూ ప్రమాదాలు వస్తే, అవి నీటిలో మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అప్పుడు అందులో ప్రయాణిస్తున్న వారికి నీటిప్రమాదం రావచ్చు.
రోడ్లపై ప్రయాణించేటప్పుడు వరదనీటిని సాహసంగా దాటి ముందుకు వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించినపుడు దానిలో కొట్టుకుపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.
తీర్థస్నానాలకు వెళ్ళి, కొత్తచోట్ల నదులవంటి వాటిలో స్నానానికి దిగినపుడు, అక్కడ ఉండే లోతు తెలియక, మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.

ఆ) నీళ్ళవద్ద ఆకతాయితనం ప్రదర్శించడం మంచిదేనా ? ఎందుకో తెలుపండి.
జవాబు:
ఆకతాయితనం అంటే తుంటరితనం. అల్లరిచిల్లరిగా తిరగడం అని భావం. నీళ్ళల్లో దిగి స్నానాలు చేసేటప్పుడు అక్కడ లోతు ఎంతగా ఉంటుందో తెలిసికొని జాగ్రత్తగా ప్రక్కన ఉన్న ఏ కఱ్ఱనో, గొలుసునో ఆధారం చేసుకొని స్నానం చేయాలి.

మంచి వేగంగా ప్రవాహం ఉన్న నీటిలో ఒంటరిగా తోడులేకుండా దిగరాదు. స్నానాలు చేయరాదు. స్నానాలు చేసేటప్పుడు ఆకతాయితనంగా ప్రవర్తించి మునగడం, ఈతకొట్టడం, ప్రక్కవారిపై నీళ్ళుచల్లడం, ప్రక్కవారిని బలవంతంగా నీళ్ళలోకి లాగడం, గెంటడం వంటి అల్లరిపనులు చేయరాదు.

ప్రక్కవారికి ఈతరాకపోతే, వారిని నీటిలోకి గెంటితే వారు మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఈత రాకుండా, నీటిలో లోతులోకి దిగితే, ప్రవాహంలో తాము కొట్టుకుపోయే ప్రమాదం ఉంది. వరదలు వచ్చిన నదులలో, ఈతలు, స్నానాలు చేస్తే ప్రమాదాలు సంభవింపవచ్చు.

ఇ) ఈత నేర్చుకోవడం వల్ల ఏయే ప్రయోజనాలుంటాయి ?
జవాబు:

ఈత మంచి వ్యాయామము. ఈత ఈదేవారి, శరీరము మంచి తేలికగా పటుత్వంగా, ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది. ఈతను మించిన వ్యాయామం లేదని ఆరోగ్య శాస్త్రజ్ఞులు చెపుతారు.
ఈత వస్తే నీటి ప్రమాదాలు సంభవించినపుడు తేలికగా తప్పించుకోవచ్చు. ఈత ఈదుకొని గట్టు ఎక్కవచ్చు. ఈత వస్తే ప్రమాదాలు వచ్చినపుడు ప్రక్కవారిని సహితమూ రక్షింపవచ్చు.
ఈత వస్తే కాలువల్లో, ఏరుల్లో, నదుల్లో హాయిగా స్నానం చేయవచ్చు. కాలువలలో ఈది, అవతలి తీరాలకు చేరవచ్చు. ఈత వల్ల మంచి వ్యాయామము సిద్ధిస్తుంది. నీటిప్రమాదాలు వస్తే సురక్షితంగా తాము బయటపడవచ్చు. పక్కవారికి సాయపడవచ్చు.

ఈ) బియాస్ నది ప్రమాదానికి కారణమేమిటి ?
జవాబు:
విద్యార్థులు నదిలో తక్కువగా నీరు ఉన్నప్పుడు చక్కగా ఉల్లాసంగా విహరించారు. నది అందాలను తమ కెమేరాలలో బంధించారు. అయితే అనుకోకుండా నది యొక్క రిజర్వాయరు గేట్లు ఎత్తడం వల్ల నీరు ఒక్కసారిగా ముందుకు వచ్చింది. ప్రమాదకరమైన హెచ్చరికలను కూడా విద్యార్థులు గమనించలేదు.

కొందరికి ఈత కూడా రాదు. ఈ కారణాలతో నదీ ప్రవాహాన్ని తట్టుకోలేకపోయారు. తమ ప్రాణాలను కోల్పోయారు. కొందరు తమ మిత్రులను కాపాడబోయి వారు కూడా ప్రాణాలను పోగొట్టుకున్నారు. రిజర్వాయరు గేట్లు ఎత్తడం వల్ల, నీరు అధికమొత్తంలో రావడం వల్ల ఈ ప్రమాదం జరిగింది.

ప్రశ్న 5.
కింది గద్యాన్ని చదువండి.

భీమకవి జన్మస్థలము రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని వేములవాడ. కానీ ఆతడెన్నడునూ. ఒక్కచోటనున్నవాడు కాదు. మహేశ్వర వరప్రసాద కవితాఖడ్గమును ధరించి, తన్నెదిరించిన వారినెల్ల ఆ ఖడ్గప్రహారముతో భయపెడుతూ, ఆగ్రహానంతర మనుగ్రహవృష్టిని కురిపిస్తూ నిరంతరం సంచరించే అనంత శక్తిమంతుడా మహాకవి. సుమారు వేయిఏండ్ల కిందటి వాడైనా, అతని కావ్యసంపద లభించకపోయినా, ఆయన పద్యప్రసూనాలు వాడిపోక, ఇప్పటికీ నవ్య సుగంధాలను వెదజల్లుతూనే ఉన్నాయి. బహుభాషాకోవిదుడు, మహోగ్రుడుగా పేరుగన్న భీమన్న శాపం, అనుగ్రహం వేగంగా పనిచేసేవి. ఈయన 11వ శతాబ్దానికి చెందిన కవి అని కొందరి అభిప్రాయం.

కింది వాక్యాల్లోని తప్పొప్పులను గుర్తించండి.
అ) భీమకవి ‘ఖడ్గం ధరించి తిరిగేవాడు. (✓)
ఆ) వేములవాడ .భీమకవి బహుభాషాకోవిదుడు. (✓ )
ఇ) భీమకవి 11వ శతాబ్దికి చెందినవాడని కొందరంటారు. (✗)
ఈ) భీమకవి ఎన్నడూ ఒక్కచోట ఉండలేదు. (✓ )

II. వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ) స్నేహితుల మధ్య వివాదాలు ఎందుకు వస్తాయో వివరించండి.
జవాబు:

సామాన్యంగా ఆటలు ఆడుకొనేటపుడు స్నేహితుల మధ్య వివాదాలు వస్తూ ఉంటాయి.
స్నేహితులకు ఎవరైనా ఏదైనా బహుమతులు ఇచ్చినపుడు, అవి వారికి సమానంగా ఇవ్వలేదనే విషయం దగ్గర తగాదాలు వస్తాయి.
చదువులలో పోటీలు ఏర్పడినపుడు నోట్సులు, పుస్తకాలు దగ్గర తమకున్న బట్టలు వగైరా దగ్గర తగాదాలు వస్తాయి.
తల్లిదండ్రులు కాని, ఇతరులు కాని ఏవైనా బహుమతులు, స్నేహితులలో ఒకరికి ఇచ్చి, రెండవవారికి అవి ఇవ్వనపుడు, తమకు ఎక్కువ తక్కువలు ఉన్నాయనే విషయం దగ్గర వివాదాలు వస్తూ ఉంటాయి.
తమకు ఇంటివద్ద ఆస్తిపాస్తుల విషయంలో ఎక్కువ తక్కువలు ఆరోపించుకోవడం, అందులో ఎక్కువ ఉన్నవారికి గర్వం, అహంకారం వచ్చిందనే కారణంగా, రెండవవాడు తగాదా పెట్టడం వల్ల వివాదాలు వస్తాయి.

ఆ) “కుల, మత, వర్గ, పేద, ధనిక తేడా లేనిది స్నేహం ఒక్కటే” దీనిని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
స్నేహానికి హద్దులు లేవు. పరిమితులు లేవు. బడిలో చదువుకొనేటపుడు, ఆటలు ఆడుకొనేటప్పుడు, ఎందరో మనకు స్నేహితులవుతారు. అందులో వివిధ కులాలవారు, మతాలవారు, వర్గాలవారు, పేదలు, ధనికులు కూడా ఉంటారు. స్నేహానికి మనస్సులు రెండూ కలవడమే ముఖ్యం. ఒకరికొకరు ఇచ్చిపుచ్చుకోడంలోనే స్నేహం ఉంది.

లోకంలో ఎందరో వివిధ మతస్థులయిన, వివిధ కులాలవారయిన స్నేహితులు ఉన్నారు. వారు ఒకరికోసం మరొకరు తమ ప్రాణాలు ఇస్తారు. సుగ్రీవుడు వానరుడు. రామలక్ష్మణులతో స్నేహం చేసి అతడు, సీతను తిరిగి పొందడంలో రామునికి ఎంతో సాయం చేశాడు. అలాగే విభీషణుడు రాక్షసుడు. రాముని ఆశ్రయాన్ని పొందిన విభీషణుడు యుద్ధంలో రామునికెంతో సాయం చేశాడు. దీనినిబట్టి స్నేహానికి, కులమత వర్గ భేదాలు ఉండవని గ్రహించాలి.

ఇ) అచ్చతెలుగు భాషలో రాయబడిన ఈ పాఠం చదివారు కదా ! దీనిపై మీ అభిప్రాయాన్ని క్లుప్తంగా రాయండి.
జవాబు:
అచ్చతెనుగు పద్యం ఒకటి కావ్యంలో ఉంటేనే, అది ఎంతో గొప్ప విషయం అని కావ్యరసజ్ఞులు మెచ్చుకుంటారు. అలాంటిది నేను ఈ ‘చెలిమి’ పాఠంలో 12 అచ్చతెలుగు పద్యాలు చదువుకున్నాను. అయితే సంస్కృత సమాసాలతో పద్యాలు వినడానికి కమ్మగా, గంభీరంగా, ఇంపుగా ఉంటాయి. ఈ అచ్చతెలుగు పద్యాలు, ముద్దులు మూటలు కడుతూ ఉన్నాయి. శ్రవణ పర్వంగా ఉన్నాయి.

2. కింది ప్రశ్నకు పది వాక్యాల్లో జవాబు రాయండి.

అ) “ఆపదలో ఆదుకునేవాడే నిజమైన స్నేహితుడు” ఎందుకు వివరించండి.
జవాబు:
‘చెలిమి’ పాఠంలో రాక్షసరాజు కూతురు శర్మిష్ఠ, తన స్నేహితురాలైన దేవయానిని, చిన్న తప్పు కోసం అసహనంతో నూతిలోకి త్రోసివేసి, ఇంటికి వెళ్ళిపోయింది. దేవయానిని ఎవరూ ఆదుకోలేదు. శర్మిష్ఠ రాజు కూతురు కాబట్టి, ఆమె వెంట వేయిమంది చెలికత్తెలూ కూడా వెళ్ళిపోయారు.

దేవయాని చెలికత్తె ‘ఘూర్ణిక’ దేవయానిని విడువకుండా ఆమెకు సాయం చేద్దామని చూస్తూ, తాను ఒక్కతే ఏమీ చేయలేక సాయంచేసే వారికోసం ఎదురు చూసింది. ఇంతలో ప్రతిష్ఠానపురము ప్రభువైన యయాతి మహారాజు జాబాలి మహర్షి ఆశ్రమం నుండి తిరిగి వెడుతూ, దాహంతో దేవయాని ఉన్న నూతి దగ్గరకు వచ్చాడు. తన్ను రక్షించుమని దేవయాని చెలికత్తె కోరగా దేవయానిని రక్షించాడు.

దేవయానికి ఘూర్ణిక నిజమైన చెలికత్తె. అందుకే ఘూర్ణిక, దేవయానిని అడవిలో నూతిలో ఒంటరిగా విడిచిపెట్టి వెళ్ళలేదు. దేవయానికి వచ్చిన కష్టాన్ని యయాతి మహారాజుకు చెప్పింది. యయాతి మహారాజుచే దేవయానిని రక్షింపజేసింది. అందుకే ఆపదలో ఆదుకొన్నవారే నిజమైన స్నేహితులు అని చెప్పాలి. ఈ కథలో ఘూర్ణికయే, దేవయానికి నిజమైన స్నేహితురాలు.

(లేదా)

ఆ) మంచి స్నేహితులను ఎలా సంపాదించుకోవాలి ? ఆ స్నేహం కలకాలం ఉండడానికి ఏం చేయాలి ?
జవాబు:
మంచి స్నేహితులే మనకు నిజమైన సంపదలు. కాబట్టి మనకోసం ప్రాణం ఇచ్చే స్నేహితులను సంపాదించుకోవాలి. స్నేహితులకు అవసరం అయినపుడు, తన ధనాన్నీ, ప్రాణాన్నీ కూడా పంచి ఇవ్వాలి. స్నేహితుల అవసరాలు మనం తెలుసుకొని, వారికి మనం సాయపడాలి. స్నేహితుడు కష్టాల్లో ఉంటే, మన శక్తిని అంతా ధారపోసి వారికి మనం సాయపడాలి.

వారి అవసరం కోసం మనతో స్నేహం చేసేవారు, మంచి స్నేహితులు అనిపించుకోరు. ఎవరైతే మనం ఆపదలో ఉన్నపుడు, లేనిస్థితిలో ఉన్నపుడు ఆదుకొంటారో వారే మంచి స్నేహితులు. మనం తప్పుదారిలో నడిచేటప్పుడు అది మంచిదికాదని, దానివల్ల కలిగే లాభనష్టాలను వివరంగా మనకు తెలియపరచి, మంచిదారి చూపించేవారే మంచి స్నేహితులు.

మంచి స్నేహం త్యాగాన్ని కోరుతుంది. మంచి స్నేహితుల కోసం మనం ఎంతటి త్యాగానికైనా వెనుకడుగు వేయకూడదు. మంచి స్నేహం, కలకాలం నిలవాలంటే మిత్రులు చిన్న చిన్న విషయాలపై తగువులు పెట్టుకోరాదు. ఒకరి మనస్సులను మరొకరు బాగా అర్థం చేసుకోవాలి.

స్నేహితులకు అవసరమైతే తననూ, తన ఆస్తినీ, తన బంధువులనూ వినియోగించి తోడ్పడాలి. ఆ స్నేహం కలకాలం నిలుస్తుంది.

3. కింది అంశాల గురించి సృజనాత్మకంగా / ప్రశంసాత్మకంగా రాయండి.

శర్మిష్ఠ తన స్నేహితురాలైన దేవయానిని తిట్టి, బావిలో తోసింది కదా ! తర్వాత తన తప్పు తెలుసుకొని చింతిస్తే, ఎట్లా ఉంటుందో ఊహించి, “ఏక పాత్రాభినయా”నికి అనువుగా మాటలు రాయండి.
జవాబు:
శర్మిష్ట ఏకపాత్రాభినయము
“అయ్యో ! ఎంతపని చేశాను ? దేవయాని నాకు ఎంతో మంచి స్నేహితురాలు కదా ! దాన్ని నూతిలోకి తోశాను. పాపం ఏమయ్యిందో ! చచ్చిపోయిందేమో ! ఎంత పాపానికి ఒడిగట్టాను. నేను మిత్రద్రోహురాలిని. పాపం దేవయాని నాకు ఎంతో నచ్చచెప్పింది. అవును. సుడిగాలి వస్తే దేవయాని ఏం చేస్తుంది ? బట్టలు మారిపోడానికి దేవయాని నిజంగా కారణం కాదు కదా !

మరి నేను మాత్రం తప్పు చేయలేదా ? నేను దేవయాని బట్టలు కట్టుకున్నాను కదా ! నేను మాత్రం నా బట్టలు సరిగ్గా గుర్తించగల్గానా ? లేదు కదా ! నేను చేసిన తప్పే, దేవయానీ చేసింది. తప్పు మా ఇద్దరిదీ ఒక్కటే, కాని శిక్ష దేవయాని అనుభవిస్తోంది. ఇది అన్యాయం.

నేను రాజకుమార్తెననే అహంకారంతో ఈ తప్పుచేశా. ఇది నిజం. దేవయాని తండ్రిగారు మా రాక్షస వంశానికి గురువుగా మాకు, ముఖ్యంగా మా నాన్నగారికి, ఎంత ఉపకారం చేస్తున్నారు ? రాక్షసుల క్షేమానికి కారణం దేవయాని తండ్రి శుక్రాచార్యులు గారే !

నేను ఎంత తెలివితక్కువగా వ్యవహరించాను. ఎంత చెడ్డపని చేశాను. వెంటనే దేవయానిని రక్షించమని భటుల్ని పంపిస్తా. దేవయానిని రక్షింపజేసి, ఆమె దగ్గర నా తప్పు అంగీకరిస్తా. క్షమించమని కోరుతా ! (ఎవరక్కడ !)

III. భాషాంశాలు

పదజాలం

1. కింది వాక్యాల్లోని గీత గీసిన పదాలతో సొంతవాక్యాలు రాయండి.

అ) మన ఇరుగు పొరుగు వాళ్ళతో అనగి పెనగి ఉండాలి.
జవాబు:
అనగిపెనగి = మిక్కిలి స్నేహముతో కలిసియుండి
వాక్యప్రయోగం : మా తరగతిలోని బాలబాలికలందరం అనగి పెనగి సరదాగా ఉంటాము.

ఆ) చెలువలు బంగారు ఆభరణాలను చాలా ఇష్టపడతారు.
జవాబు:
చెలువలు = స్త్రీలు
వాక్యప్రయోగం : అట్లతద్దినాడు మా వీధిలో చెలువలు కుందెనగుడి ఆట ఆడారు.

ఇ) మా పాఠశాలలో తరగతికి వందమంది చొప్పున పది తరగతుల్లో వేవురు విద్యార్థులు చదువుతున్నారు.
జవాబు:
వేవురు = వేయిమంది
వాక్యప్రయోగం : మా గ్రామ జనాభాలో వేవురు పురుషులు, తొమ్మిదివందల మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.

ఈ) అమ్మనాన్నలు మనమంచికై కఠినంగా మాట్లాడినా నెగులు పడకూడదు.
జవాబు:
నెగులు = విచారము
వాక్యప్రయోగం : మా ఇంట్లో దొంగలు పడి, బంగారము దొంగిలించారని, మేమంతా నెగులుపడ్డాము.

2. కింది ప్రకృతి – వికృతులను జతపరచండి.

అ) ఆళి ( ) ఎ) సకి
ఆ) గర్వం ( ) బి) అబ్బురం
ఇ) అద్భుతం ( ) సి) ఓలి
ఈ) సఖి ( ) డి) కావరం
జవాబు:
అ) ఆళి ( సి ) ఎ) సకి
ఆ) గర్వం ( డి ) బి) అబ్బురం
ఇ) అద్భుతం ( బి ) సి) ఓలి
ఈ) సఖి ( ఎ ) డి) కావరం

ప్రకృతి – వికృతి
అ) ఆళి – ఓలి
ఆ) గర్వము – కావరం
ఇ) అద్భుతము – అబ్బురం
ఈ) సఖి – సకి

వ్యాకరణాంశాలు

1. కింది పదాలు విడదీసి, సంధి పేరు రాయండి.

అ) జగములేలు = …………………………..
జవాబు:
జగములు + ఏలు – ఉత్వసంధి

ఆ) అలరుఁబోఁడి = …………………………….
జవాబు:
అలరు + మేను – పోడ్యాదేశ సంధి

ఇ) నీరాట = …………………………
జవాబు:
నీరు + ఆట – ఉత్వసంధి

2. కింది సమాస పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి, సమాసం పేరు రాయండి.

అ) రక్కసిణేడు = …………………………
జవాబు:
రక్కసులకు తేడు = షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఆ) నీరాట = …………………….
జవాబు:
నీటి యందలి ఆట = `సప్తమీ తత్పురుష సమాసం

ఇ) పసిబిడ్డ = ……………………….
జవాబు:
పసిన బిడ్డ = విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

గసడదవాదేశ సంధి:

కింది పదాలను కలిపినప్పుడు, ఏర్పడిన రూపాలను గమనించండి.
అ) వాడు + కొట్టె = వాడుగొట్టె
ఆ) మీరు + చనుడు = మీరుసనుడు
ఇ) నీవు + టక్కరి = నీవుడక్కరి
ఈ) నిజము + తెలిసి = నిజముదెలిసి
ఉ) పాలు + పోక = పాలువొక

గమనిక:
పై ఉదాహరణలు గమనించారు కదా! పూర్వపదం చివర ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలున్నాయి. పరపదం మొదట, క, చ, ట, త, ప లున్నాయి. ఈ విధంగా ప్రథమా విభక్తి మీది ప్రత్యయాలకు, క, చ, ట, త, ప, లు పరమైతే, వాటి స్థానంలో గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి. అంటే
1) ‘క’ → ‘గ’ గా మారుతుంది.
2) ‘చ’ → ‘స’ గా మారుతుంది.
2) ‘ట’ → ‘డ’ గా మారుతుంది.
4) ‘త’ → ‘ద’ గా మారుతుంది.
5) ‘ప’ → ‘వ’ గా మారుతుంది.

ప్రథమ మీది పరుషాలకు
గ, స, డ, ద, వ లు బహుళముగానగు

అనగా క, చ, ట, త, ప లకు వరుసగా గ, స, డ, ద, వ, లు ఆదేశంగా వస్తాయి.

3. అభ్యాసం : కింది పదాలను విడదీసి రాయండి. వివరించండి.

అ) రావణుడు గొనిపోయె
ఆ) రాముడు సనుదెంచు
ఇ) వారు దనిసిరి
ఈ) వాడు వోయె
జవాబు:
అ) రావణుడు = గొనిపోయె = రావణుడు +
ఆ) రాముడు సనుదెంచె = రాముడు + చనుదెంచె
ఇ) వారు దనిసిరి = వారు + దనిసిరి
ఈ) వాడు వోయె = వాడు + వోయె

వివరణ :

రావణుడు
రాముడు
వారు
వాడు

– అనే పదాల చివర ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలు ఉన్నాయి. పరపదముల మొదట క, చ, ప లు ఉన్నాయి.
ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలకు క, చ, ట, త, ప లు పరమైతే గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా వస్తాయి. కాబట్టి క, చ, ప లు – గ, స, వ లుగా మారాయి.

కింది పదాలను గమనించండి.

అ) కూరగాయలు – కూర + కాయ
ఆ) కాలుసేతులు – కాలు + చేయి
ఇ) టక్కుడెక్కులు – టక్కు + టెక్కు
ఈ) తల్లిదండ్రులు – తల్లి + తండ్రి
ఉ) ఊరువల్లెలు – ఊరు + పల్లె

పై పదాలు అన్నీ ద్వంద్వ సమాసానికి ఉదాహరణలే.

వివరణ : ద్వంద్వ సమాసంలో ‘కూర + కాయ’ అన్నపుడు ‘క’ స్థానంలో ‘గ’ వచ్చింది. ఈ విధంగా ద్వంద్వ సమాసపదాల్లో క, చ, ట, త, ప, లకు, గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశంగా రావడాన్ని, “గసడదవాదేశం” అంటారు. అనగా ద్వంద్వ సమాసంలో మొదటి పదం మీద ఉన్న క చ ట ప లకు, గ స డ ద వ లు క్రమంగా వస్తాయి. దీన్నే ద్వంద్వ సమాసంలో, ‘గసడదవాదేశ సంధి’ అంటారు.

4. అభ్యాసం : కింది పదాలను కలుపండి. సంధి కార్యం తెలుపండి.

అ) అక్క + చెల్లి = …………………….
జవాబు:
అక్కాసెల్లెండ్రు (ద్వంద్వ సమాసంలో గసడదవాదేశం)

ఆ) అన్న + తమ్ముడు = ……………………….
జవాబు:
అన్నాదమ్ములు (ద్వంద్వ సమాసంలో గసడదవాదేశం)
సూత్రం : ద్వంద్వంబుపై పరుషములకు గ, స, డ, ద, వ లగు.

తేటగీతి

గమనిక : ‘తేటగీతి’ పద్యం సూర్య, ఇంద్ర గణాలతో ఏర్పడుతుంది. ఈ తేటగీతి పద్యలక్షణాలు తెలుసుకోబోయే ముందు సూర్యగణాలు, ఇంద్రగణాలు అంటే ఏవేవో చూద్దాం.

ఎ) సూర్యగణాలు (2)

న గణం I I I
హ గణం (గలము) – U I

బి) ఇంద్రగణాలు (6)

భ గణం – U I I
ర గణం – U I U
త గణం – U U I
న గము – I I I U
న లము – I I I I
స లము – I I U I

ఇప్పుడు కింది ఉదాహరణమును పరిశీలించండి.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Guide 7th Lesson చెలిమి 3
పై ఉదాహరణ ఆధారంగా, తేటగీతి పద్యలక్షణాలను కింది విధంగా చెప్పవచ్చు.
తేటగీతి పద్య లక్షణాలు :

ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలు ఉంటాయి.
ప్రతి పాదానికి, వరుసగా ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్యగణాలు ఉంటాయి.
నాలుగో గణం మొదటి అక్షరం యతిమైత్రి స్థానం. ప్రాసయతి చెల్లుతుంది.
ప్రాస నియమం లేదు.

ప్రాసయతి :

ప్రాసస్థాన అక్షరానికి, యతిని, పాటించడాన్ని ‘ప్రాసయతి’ అంటారు.
పద్యపాదంలో రెండవ అక్షరానికి, సాధారణ యతిమైత్రి స్థానంలోని తరువాతి అక్షరానికి, యతిని పాటించడం ‘ప్రాసయతి’ అంటారు.

5. పై పద్యానికి సంబంధించి మిగతా పాదాలకు గణవిభజన చేసి లక్షణాలను సరిపోల్చండి.

జవాబు:
2వ పాదం
TS 9th Class Telugu Guide 7th Lesson చెలిమి 4
లక్షణాలు సరిపోల్చడం :
1) పై పాదంలో వరుసగా ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్యగణాలు వచ్చాయి. కాబట్టి ఇది ‘తేటగీతి” పద్యపాదము.
2) మొదటి అక్షరం ‘గూ’ కు ను, నాలుగో గణం మొదటి అక్షరం ‘గో’ కు యతిమైత్రి.
ప్రాజెక్టు పని

స్నేహం గొప్పతనాన్ని తెలిపే కథలను / పాటలను సేకరించి, నివేదిక రాసి ప్రదర్శించండి.
జవాబు:
1) పాట : “స్నేహమేరా జీవితం, స్నేహమేరా శాశ్వతం”

2) కథ : ‘చిత్రగ్రీవుడు’ పావురాల రాజు. అతగాడు తన పావురాలతో ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాడు. గోదావరీ తీరంలో ఒక మర్రిచెట్టు ఉంది. ఒక బోయవాడు వచ్చి ఆ చెట్టు దగ్గరలో నూకలు చల్లి దానిమీద వల వేశాడు. “పక్షులు నూకల కోసం వల మీద వాలతాయి. వాటిని పట్టుకొని అమ్ముకుందాం” అనుకున్నాడు.

చిత్రగ్రీవుడితో ఎగురుతున్న పావురాలు ఆ నూకలను చూశాయి. అవి నేలమీద వాలి, నూకలను తిందామనుకున్నాయి. “ఇది మనుష్యుల సంచారం లేని అడవి. ఈ నూకలు ఇక్కడకు ఎందుకు వస్తాయి ? కాబట్టి ఈ నూకలను ఆశపడకండి” అని చిత్రగ్రీవుడు స్నేహితులకు సలహా చెప్పాడు. ఒక ముసలిపావురం చిత్రగ్రీవుడి మాటలు కాదంది. నూకలు తిందామంది. సరే అని పావురాలు కిందికి దిగాయి. వలలో చిక్కుకున్నాయి.

పావురాలు అప్పుడు ముసలి పావురాన్ని తిట్టాయి. చిత్రగ్రీవుడు “తిట్టకండి. మనం అంతా కలసి ఎగిరిపోదాం. నాకో స్నేహితుడు ఉన్నాడు మనల్ని రక్షిస్తాడు” అని చెప్పింది. పావురాలు అన్నీ కలసి వల ఎత్తుకొని, చిత్రగ్రీవుడి స్నేహితుడు హిరణ్యకుడు అనే ఎలుక ఉండే కన్నం దగ్గర వాలాయి. హిరణ్యకుణ్ణి చిత్రగ్రీవుడు గొంతెత్తి పిలిచాడు. హిరణ్యకుడు స్నేహితుని మాట విని పావురాల బంధాలన్నీ తన పళ్లతో కొరికివేశాడు. పావురాలు చిత్రగ్రీవుణ్ణి, హిరణ్యకుణ్ణి మెచ్చుకున్నాయి. అందుకే మనందరికీ మంచి స్నేహితులు ఉండాలి.

పద్యాలు – ప్రతిపదార్థాలు – భావాలు

1వ పద్యం

చ. కనుఁగొని నెమ్మది న్నెగులు గ్రమ్మఁగ రక్కసియొజ్జయంచుఁ బే
ర్కొనఁ దగునట్టి శుక్రునకుఁ గూరిమి కూఁతురు దేవయాని నాఁ
దవరిన యిన్నెలంత నొక తప్పునకై వృషపర్వుపట్టి నూ
తమ బడఁద్రోచి పోయెనని దాని తెఱం గది విన్నవించివన్.

ప్రతిపదార్థం :
కనుగొని = చూచి ;
నెమ్మదిన్ = తన మనస్సులో
నెగులు = దుఃఖము
క్రమ్మగన్ = వ్యాపించగా
రక్కసియొజ్జయంచున్;
రక్షసి = రాక్షసులకు
ఒజ్జ = గురువు
అంచున్ = అని
పేర్కొనన్ = చెప్పడానికి
తగునట్టి = తగిన
శుక్రునకున్ = శుక్రుడు అనే వానికి
కూరిమి కూతురు = ప్రియమైన బిడ్డ
దేవయానినాన్ = దేవయాని అనే పేరుతో
తనరిన = ఒప్పిన
ఇన్నెలంతన్ (ఈ + నెలంతన్) = ఈ స్త్రీని (ఈ దేవయానిని)
ఒక తప్పునకై = ఒక్క తప్పుకోసం ;
వృషపర్వుపట్టి = వృషపర్వుడు అనే రాక్షసరాజు కూతురు ; శర్మిష్ఠ
నూతను = నూతిలో
పడఁదోచి (పడన్ + త్రోచి) = పడేటట్లు తోసి
పోయెన్ = వెళ్ళిపోయింది ;
అని = అని
దాని తెఱంగు = ఆమె విషయము (ఆ శర్మిష్ఠ విషయమును)
అది విన్నవించినన్ = ఆ ఘూర్ణిక అనే దేవయాని చెలికత్తె, యమాతి మహారాజుకు తెలుపగా,

భావం :
దేవయాని చెలికత్తె అయిన ఘూర్ణిక అనే ఆమె, యయాతి మహారాజును చూసి, తన మనస్సులో దుఃఖము నిండగా, ఆమె “ఓ మహారాజా! ఈమె దానవగురువు అని చెప్పబడే, శుక్రాచార్యుని కుమార్తె. ఈమె పేరు దేవయాని. ఈమెను ఒక తప్పుకొఱకు వృషపర్వుని కూతురు, ఈ బావిలో త్రోసిపోయింది” అని ఆ దేవయాని విషయమును, యయాతి మహారాజుకు చెప్పింది.

2వ పద్యం

తే. ‘అతివ, వృషపర్వుఁడన నెవ్వఁ? డతని యనుఁగుఁ
గూఁతుపేరేమి? తనుఁబట్టినూతఁద్రోయు
నంతపని యేమి చేసె నీయలరుఁబోఁడి?’
యనుడు నవ్వాలుగంటి యయాతిఁ జూచి

ప్రతిపదార్థం :
అతివ = ఓ యువతీ ! (ఓ ఘూర్ణికా!)
వృషపర్వుడు = వృషపర్వుడు
అనన్ = అనగా (అంటే)
ఎవ్వడు = ఎవడు ?
అతని = అతని యొక్క (ఆ వృషపర్వుని యొక్క)
అనుగు కూతురు = గారాబమైన బిడ్డ
పేరేమి (పేరు + ఏమి) = పేరు, ఏమిటి ?
తనుఁబట్టి (తనున్ + పట్టి) = తనను పట్టుకొని (ఈ దేవయానిని పట్టుకొని)
నూతన్ = బావిలో
త్రోయు = పడద్రోయవలసిన
అంతపని = అంత తప్పుపని;
ఈ అరుఁబోడి = ఈ పూవువంటి శరీరముగల ఈ సుకుమారి (దేవయాని)
ఏమి చేసె = ఏమి చేసింది ?
అనుడున్ = అని యయాతి ఘూర్ణికతో అనగా ;
అవ్వాలు గంటి (ఆ + వాలుగంటి) = ఆ దీర్ఘములైన కన్నులుగల ఘూర్ణిక
యయాతిన్ = యయాతి మహారాజును ;
చూచి = చూసి

భావం :
ఆ యయాతి మహారాజు ఘూర్ణికను చూసి, “ఓ యువతీ! వృషపర్వుడంటే ఎవరు ? అతని కూతురు పేరేమిటి? ఈ దేవయాని, తనను పట్టుకొని నూతిలో పడద్రోయవలసినంత దోషము ఏమి చేసింది ?” అని అడుగగా, ఆ ఘూర్ణిక ఆ మహారాజుతో.

3వ పద్యం

క. విను వృషపర్వుఁ డనంగాఁ
దనరున్ రక్కసులతేఁడు తన కనిలోనం
బెనఁగఁదగు మార్తు నెందుం
గని యెఱుఁగక జగము లేలుఁగడ లేని సిరిన్

ప్రతిపదార్థం:
విను = వినుము ; (ఓ మహారాజా! వినుము)
వృషపర్వుడు = వృషపర్వుడు.
అనంగాన్ = అనే
రక్కసులఱేడు = రాక్షసరాజు
తనరున్ = ఒప్పుచుండును (ఉన్నాడు)
తనకున్ = ఆ మహారాజునకు (ఆ మహారాజుతో)
అనిలోనన్ = యుద్ధంలో ;
పెనగందగు (పెనగన్ + తగు) = యుద్ధం చేయగల
మార్తున్ = శత్రువును
ఎందున్ = ఎక్కడనూ
కని = చూచి ;
ఎఱుగక = తెలియక
సిరిన్ = ఐశ్వర్యంతో
జగ = లోకాలు
ఏలున్ = పాలిస్తాడు.

భావం:
ఓ మహారాజా ! చెపుతాను విను. వృషపర్వుడనే పేరుగల ఒక రాక్షసరాజు ఉన్నాడు. ఆయనతో సాటిగా యుద్ధం చేయగల రాజు ఎవ్వరూ లేరు. అతడు అంతులేని ఐశ్వర్యంతో, లోకములను ఏలుతున్నాడు.

విశేషం : వృషపర్వుని సభానిర్మాణము రాక్షసులలో 1) దైత్యులు, 2) దానవులు, 3) అసురులు అని మూడు తెగలు ఉన్నాయని, రాజశేఖరుడు ‘కావ్యమీమాంస’లో చెప్పాడు. 1) హిరణ్యాక్షుడు, హిరణ్యకశిపుడు, ప్రహ్లాదుడు, బలి – మొదలగువారు, దైత్యులు. అనగా వీరు దితి కుమారులు. విప్రచిత్తి, శంబరుడు, నముచి మొదలయినవారు దానవులు. అనగా వారు దనువు కుమారులు. బలి, వృత్రాసురుడు, వృషపర్వుడు మొదలయినవారు, అసురులు.

ఇందులో వృషపర్వుడు, కశ్యపప్రజాపతి కుమారుడు. ఇతని తల్లిపేరు దనుజ. “మయబ్రహ్మ”, వృషపర్వుడికి సభాభవనం నిర్మించాడు. ఈ సభాభవనం కోసం తెచ్చిన వాటిలో మిగిలిన సామాగ్రితోనే, మయుడు ధర్మరాజుకు ‘మయసభ’ను కట్టి ఇచ్చాడు. ఆనాటి సభాభవనాల్లో, మయసభకు ఉన్న ఖ్యాతి చాలా గొప్పది.

వృషపర్వుని సభ కట్టగా మిగిలిన సామాగ్రితో కట్టిన మయసభయే అంత అందంగా ఉందంటే, ఇక వృషపర్వుడి సభ ఎంత అందమో ఊహించాల్సిందే.

4వ పద్యం

తే. అతని కూఁతురు శర్మిష్ఠ యనఁగ నొప్పుఁ
గూర్మి సకియలు వేగురు గొల్వనెపుడు
నా చెలియఁగూడి యీ కొమ్మయాడుకొనుచు
నరమరలు లేని చెలుముల ననఁగి పెనఁగి.

ప్రతిపదార్థం :
అతని కూతురు = ఆ వృషపర్వుడనే రాక్షసరాజు కూతురు,
శర్మిష్ఠయనఁగన్ (శర్మిష్ఠ + అనగన్) = శర్మిష్ఠ అనే పేరు గలది ;
ఒప్పున్ = ఒప్పుతోంది ; (ఉంది)
కూర్మిసకియలు = ప్రియమైన చెలులు ; (ఆమెను)
ఎపుడున్ = ఎప్పుడూ
వేగురు కొల్వన్ = వేయిమంది సేవిస్తుండగా ;
ఒప్పున్ = ఒప్పుతుంది ; (ఆమె ఉంటుంది)
ఆ చెలియన్ = ఆ శర్మిష్ఠను ;
కూడి = కలసి ;
ఈ కొమ్మ = ఈ దేవయాని ;
అరమరలు లేని = పొరపొచ్చెములులేని ;
చెలుములన్ = స్నేహాంతో
అనగి పెనగి = కలసిమెలసి
ఆడుకొనుచున్ = ఆడుకుంటూ

భావం :
ఆ వృషపర్వునికి శర్మిష్ఠ అను పేరు కల కూతురు ఉంది. ఆమెకు వేయిమంది చెలులు. ఎప్పుడూ సేవలు చేస్తూ ఉంటారు. ఆ శర్మిష్ఠతో ఈ దేవయాని పొరపొచ్చెములు లేని స్నేహంతో కలసిమెలసి ఆడుకుంటూ తిరుగుతుంది.

II.

5వ వచనం.

వచనం : తిరుగుచు నొక్కనాడు నీరాట సల్పునట్టియెడ.

ప్రతిపదార్థం :
తిరుగుచున్ = ఈ విధంగా వారు స్నేహంగా తిరుగుతూ;
ఒక్కనాడు = ఒకరోజున
నీరాట సల్పునట్టియెడన్ (నీరాట + చల్పు + అట్టి + ఎడన్) ;
నీరాట = జలక్రీడ
చల్పు + అట్టి + ఎడన్ = చేసేటటువంటి సమయంలో

భావం :
అలా తిరుగుతూ, ఒకరోజు వారు జలక్రీడ చేస్తున్న సమయంలో

36వ పద్యం

క. సురకరువలి చనుదెంచిన
దరిఁబెట్టినకోక లెల్లఁదడఁబడి పోఁగా
నరిగి యవి దెచ్చి చెలు ల
బ్బుర మగు తమ చీర లెల్లఁ బూనిన, నందున్

ప్రతిపదార్థం:
సురకరువలి = సుడిగాలి
చనుదెంచినన్ = రాగా
దరిన్ = ఒడ్డునందు (గట్టున)
పెట్టిన = తాము పెట్టినటువంటి (తాము పెట్టుకున్న)
కోకలు = కోకలు (చీరలు)
ఎల్లన్ = అన్నీ
తడబడిపోగాన్ = తారుమారు కాగా (చెల్లాచెదరు కాగా):
అరిగి = వెళ్ళి (వారందరూ గట్టుమీదికి వెళ్ళి)
అవి = ఆ తారుమారయిన చీరలు ;
తెచ్చి = తీసుకొనివచ్చి ;
చెలులు = ఆ శర్మిష్ఠ. చెలికత్తెలు
అబ్బురమగు = ఆశ్చర్యకరమైన
తమ చీరలు + ఎల్లన్ = తమ చీరలనన్నింటినీ
పూనినన్ = ధరింపగా
అందున్ = ఆ చీరల లోపల

భావం :
సుడిగాలిరాగా, గట్టుమీద వారు పెట్టుకున్న చీరలన్నీ తారుమారు అయ్యాయి (చెల్లాచెదరయ్యాయి). దానితో ఆ చెలికత్తెలు అపుడు పైకి వెళ్ళి, వారి బట్టలు తెచ్చుకొని ధరించారు.

7వ పద్యం

క. లలి నీ నెలఁతయుఁ దానును
వలువలు వీడ్వడఁగ దాల్చి, వైళమె చెలువల్
దలఁపింప నెఱిఁగి కినుకం
గులుకుచు రక్కసుల తేని కూఁతురు తెగువన్.

ప్రతిపదార్థం :
లలిన్ = ఒప్పునట్లుగా
ఈ నెలతయున్ = ఈ దేవయానియునూ ;
తానును = ఆ శర్మిష్ఠయునూ
వలువలు = చీరలు
వీడ్వడఁగఁ దాల్చి (వీడ్వడగన్ + తాల్చి) = తారుమారుగా ధరించి; (ఒకరి చీర మరొకరు కట్టుకొని)
వైళమ = ఆ వెంటనే
చెలువల్ = రాజకుమార్తె చెలికత్తెలు
తలపింపన్ = వారికి తమ పొరపాటును తెలియబరచగా
ఎఱిగి = అది తెలిసికొని (ఆ పొరపాటును తెలిసి)
కినుకన్ = కోపంతో
కులుకుచున్ = (తుళ్ళిపడుతూ) (పోట్లాడుతూ)
రక్కసుల లేని కూతురు = రాక్షసరాజు వృషపర్వుని కూతురు ; (శర్మిష్ఠ)
తెగువన్ = సాహసంతో

భావం :
అప్పుడు ఈమెయు, ఆమెయు ఒకరి చీరలు మరొకరు కట్టుకున్నారు. అది చూసి, చెలులు వారికి తెలియబరచారు. అపుడు రాక్షసరాజు కూతురు శర్మిష్ఠ ఆ విషయం తెలిసికొని, కోపంతో త్రుళ్ళిపడుతూ, సాహసంతో ఇలా అంది.

8వ పద్యం : (కంఠస్థ పద్యం)

* ఉ. ‘నెట్టన రేయినిం బగలు నేరమి వెట్టునటంచు వేలుపు
ల్వెట్టియుఁ గొట్నముల్చలుప వ్రీలని చేబలు వొప్పు పోఁకుడుం
బట్టము గట్టుకొన్న వృషపర్వుని కూఁతుర, నట్టి నేను నీ
కట్టిన మైలఁ గట్టుదునె కావరమేటికి వచ్చెనీ’ కనన్.

ప్రతిపదార్థం:
నెట్టన = మిక్కిలిగా
రేయినిన్ = రాత్రియునూ
పగలున్ = పగలునూ
నేరమీ వెట్టునటంచున్ (నేరమి + పెట్టును + అటంచున్) ;
నేరమి = దోషము
పెట్టు వేలుపుల్ = ఆరోపిస్తాడని ;
వెట్టియున్ = దేవతలు
కొట్నముల్ = ఊడిగములును (సేవలును)
చలుపన్ = చేస్తుండగా
వ్రీలని = భంగపడని
చేబలు వొప్పు (చేబలువు + ఒప్పు) = భుజబలము ఒప్పుతుండగా
సోకుడుంబట్టము (సోకుడు + పట్టము) = రాక్షసరాజ్యానికి పట్టాభిషేకము
కట్టుకున్న = చేసికొన్న
వృషపర్వుని కూతురన్ = వృషపర్వునికి కూతురిని
అట్టినేను = అటువంటి నేను
నీ కట్టిన మైలన్ = నీవు కట్టి విడిచిన మైలకోకను;
కట్టుదు = కట్టుకుంటానా ?
నీకున్ = నీకు
కావరము = గర్వము
ఏటికిన్ = ఎందుకు
వచ్చెన్ = వచ్చింది
అనన్ = అనగా

భావం :
“దేవతలందరూ ఎక్కడ తమను తప్పుపడతారో అని, రాత్రింబగళ్ళు తప్పకుండా వెట్టినీ, ఊడిగాన్నీ చేస్తుండగా, తిరుగులేని భుజబలంతో రాక్షసరాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసికొన్న వృషపర్వుడి కూతురిని. అటువంటి నేను, నీవు కట్టుకున్న మైల చీరను కట్టుకుంటానా ? నీకు ఇంత పొగరు ఎందుకు వచ్చింది” అని శర్మిష్ఠ దేవయానిని అడిగింది.

III.

9. వచనం విని యయ్యెలనాఁగకు దేవయాని యిట్లనియె.

ప్రతిపదార్థం :
విని = ఆ శర్మిష్ఠ మాటలు విని
అయ్యెలనాగకున్ = ఆ యువతియైన శర్మిష్ఠకు
దేవయాని = ఈ దేవయాని
ఇట్లనియె (ఇట్లు + అనియె) = ఇలా చెప్పింది.

భావం :
అది విని, శర్మిష్ఠతో దేవయాని ఇలా అన్నది.

10వ పద్యం

క. ‘ఉసు తొక్కటియై బొందులు
వెస రెండుగ నుండి, వల్వవీడ్వడుటకుఁ గాఁ
గస రెద, విధి తగ వగునా ?
పసిబిడ్డవె ? వాయి తెఱచి పల్కెదవు చెలీ !

ప్రతిపదార్థం:
చెలీ = ఓ చెలియా ! శర్మిష్ఠా !
ఉసురు = ప్రాణము (మన ఇద్దరి ప్రాణము)
ఒక్కటియై = ఒకటే అయి
బొందులు = శరీరాలు ;
వెసన్ = క్రమముగా ;
రెండుగన్ + ఉండి = రెండుగా ఉండి ;
వల్వ = చీర
వీడ్వడుటకుగాన్ = తారుమారైనందుకుగాను ;
కసరెదు = (నన్ను) కసరుకొంటున్నావు ; (విసుగుకుంటున్నావు)
ఇది = ఇలా కసరుకోడం
తగునా (తగవు + అగునా) = న్యాయమేనా ?
వాయి = నోరు
తెఱచి = తెరిచి
పల్కెదవు = మాట్లాడుతున్నావు.
పసిబిడ్డవె (పసిబిడ్డవు + ఎ) – నీవు పసిపిల్లవా ? ; (అంత తెలియని దానివా ?)

భావం :
ఓ చెలీ ! మనం ఇద్దరమూ ప్రాణం ఒకటియై, శరీరాలు రెండుగా బ్రతుకుతున్నాము. నీవు చీర తారుమారై నందుకే, ఇంతగా కసరుతున్నావు. ఇది న్యాయమేనా ? నోరుచేసి మాట్లాడుతున్నావు. నీవేమి పసిదానవా ?

11వ పద్యం

క. అనవుడు మడుగకఁ మిక్కిలి
కినుకం గేరడము లాడ గేలిగఁ గొనుచు
న్విని విని వేసరి యోర్వక
యెనసిన వగతోడఁ గూడ నీ పడుచనియెన్

ప్రతిపదార్థం :
అనవుడున్ = అని దేవయాని అనగా
ఉడుగక = మానక
మిక్కిలి కినుకన్ = మిగుల కోపంతో
కేరములు = నిష్ఠూరములు
ఆడన్ = పలుకగా (శర్మిష్ఠ మాట్లాడగా)
కేలిగన్ = పరిహాసముగా
కొనుచున్ = తీసుకుంటూ (శర్మిష్ఠ మాటలను)
విని విని = ఆ మాటలు విని విని ;
వేసరి = విసిగి, (దేవయాని విసిగి)
ఓర్వక = ఓర్చుకోలేక
ఎనసిన = పొందిన
వగతోడఁ గూడన్ (వగతోడన్ + కూడన్) = ఆ మాటలకు కలిగిన దుఃఖముతో కూడా
ఈ పడుచు = ఈ దేవయాని ;
అనియెన్ = ఇలా చెప్పింది

భావం :
ఈ దేవయాని అలా అన్నప్పటికీ, శర్మిష్ఠ మానక, కోపంతో అలాగే నిష్ఠూరములు మాట్లాడగా, ఈ దేవయాని వాటిని పరిహాసంగా భావించి విని విని, విసిగిపోయి, చివరకు వాటిని ఓర్చుకోలేక, మనస్సులో కలిగిన దుఃఖముతో ఇలా అంది.

12వ పద్యం : (కంఠస్థ పద్యం)

మత్తకోకిల.
‘ఓలి రక్కసి వంగడంబున కొజ్జకూరిమి కూఁతుర
వేలవేలుపుఁగన్నియం దగనీపు గట్టినపుట్టముం
దాలుపందగునమ్మ నా’ కని దాని కర్మిలిఁ బల్కఁ దా
నాలకింపక నూతఁద్రోచి గయాళి యై చనియెవ్వడిన్.

ప్రతిపదార్థం :
ఓలి = చెలీ !
రక్కసివంగ డంబునకున్ = రాక్షస వంశానికి
ఒజ్జ = గురువైన (శుక్రునకు)
కూరిమి కూతురన్ = గారాపు బిడ్డను;
నేలవేలుపు కన్నియన్= బ్రాహ్మణ కన్యను
తగన్ = ఒప్పునట్లుగా
నీవు = నీవు
కట్టినపుట్టమున్ = ధరించిన వస్త్రాన్ని
నాకున్ = నాకు ;
తాలుపన్ = ధరించడానికి
తగునమ్మ = తగునా తల్లీ !
అని = అని
దానికిన్ = ఆమెకు (శర్మిష్ఠకు)
అర్మిలిన్ + పల్కన్ = ప్రేమతో బదులు చెప్పగా
తాన్ = ఆమె (శర్మిష్ఠ)
ఆలకింపక = ఆ మాటలు వినక ;
గయాళియై = గయ్యాళిదై
వడిన్ = వేగముగా (దేవయానిని)
నూతన్ + త్రోచి = బావిలోకి తోసి
చనియెన్ = వెళ్ళింది.

భావం :
ఓసీ శర్మిష్ఠా ! నేను మీ రాక్షస వంశానికి తగినట్టి గురువైన శుక్రాచార్యుని గారాబు బిడ్డను. బ్రాహ్మణ కన్యను. కనుక నాకు మాత్రము, నీవు కట్టిన వస్త్రమును కట్టవచ్చునా? అని, ఆమె మాటలకు ప్రేమగా బదులు పలుకగా, శర్మిష్ఠ ఆ మాటలను వినిపించుకోకుండా, గయ్యాళితనముతో ఈమెను బావిలోకి త్రోసి వెళ్ళింది.

13. వచనం
అని యక్కలికి తెఱం గెఱింగించిన విని
కటకటంబడుచు మగిడి పొగడందగు తేజినెక్కి
మక్కువతో యయాతి తన ప్రోలికిం జనియె.

ప్రతిపదార్థం :
అని = దేవయాని చెలికత్తె అయిన ఘూర్ణిక
అక్కలికి (ఆ + కలికి) = ఆ శర్మిష్ఠ యొక్క
తెఱంగు = విధమును
ఎఱింగించినన్ = తెలుపగా
విని = (యయాతి) ఆ మాటలు విని ;
కటకటం బడుచున్ = బాధపడుతూ
మగిడి = తిరిగి
పొగడంగ (పొగడన్ + తగు) = పొగడదగిన
తేజిన్ = గుఱ్ఱాన్న
ఎక్కి = ఎక్కి
మక్కువతోన్ = ప్రేమతో
యయాతి = యయాతి
తన ప్రోలికిన్ = తన పట్టణానికి
చనియెన్ = వెళ్ళాడు.

భావం :
అని దేవయాని చెలికత్తె అయిన ఘూర్ణిక ఆ సంగతంతా చెప్పగా విని, జాలిపడుతూ, ‘తిరిగి శ్రేష్ఠమైన గుఱ్ఱాన్ని ఎక్కి, యయాతి మహారాజు తన పట్టణానికి వెళ్ళాడు.

పాఠం నేపథ్యం

ప్రతిష్ఠానపురానికి రాజు యయాతి. అతడు ఒకసారి వేటకు వెళ్ళినపుడు దారితప్పి, జాబాలి అనే ఋషి ఆశ్రమం చేరుకుంటాడు. జాబాలి అతనికి రామాయణ కథ సంక్షిప్తంగా చెప్పి, ఒంటరిగా అడవిలో తిరుగరాదని ఉపదేశించి పంపిస్తాడు. తిరిగి వెళ్తున్న యయాతి దప్పికగొని ఒక నూతి దగ్గరకు పోయాడు. ఆ నూతిలో నున్న ఒక స్త్రీ తనను రక్షించుమని ఏడుస్తుంటే అతడు కాపాడుతాడు. అప్పుడు అక్కడికి చేరిన ఆమె చెలికత్తె రాజుతో వివరించిన సంగతులే ఈ పాఠం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ఈ పాఠం కావ్య ప్రక్రియకు చెందినది. సంస్కృత పదాలను ఉపయోగించకుండా, కేవలం అచ్చతెలుగు మాటలతో రాసిన కావ్యం ఇది. అచ్చతెనుగు పదాలు, అనగా దేశ్యపదాలు, మఱియు వికృతి పదాలు కలిసిన భాష. యయాతి చరిత్ర, తెలుగులో మొదటి అచ్చతెనుగు కావ్యం.

‘యయాతి చరిత్ర’ అనే ఈ అచ్చతెనుగు కావ్యాన్ని “పొన్నికంటి తెలగన” రచించాడు.
ఈ పాఠం, ‘యయాతి చరిత్ర’ కావ్యంలోని తృతీయాశ్వాసములోనిది.

కవి పరిచయం

TS 9th Class Telugu Guide 7th Lesson చెలిమి 1
పాఠం పేరు : ‘చెలిమి’

కవి పేర : ‘పొన్నికంటి తెలగన’

కవి కాలం : 16వ శతాబ్దం

పొన్నికంటి తెలగన ప్రసిద్ధి : పొన్నికంటి తెలగన, అచ్చతెనుగులో నియమబద్ధమైన కావ్య రచనకు పూనుకున్న “అచ్చ తెనుగు ఆదికవిగా” ప్రసిద్ధుడు.

నివాస స్థలము : గోలకొండ పరిసరాలలోని ‘పొట్లచెరువు’ (సంగారెడ్డి జిల్లాలోని పటాన్చెరువు).

తండ్రి : తెలగన తండ్రిపేరు, “భావనామాత్యుడు”.

మార్గదర్శకుడు : అచ్చతెనుగు కావ్యరచనకు, తెలగనయే నియమాలను ఏర్పరచి, అచ్చతెనుగు కావ్యరచనకు “మార్గదర్శకుడు”గా నిలిచాడు.

యయాతి చరిత్ర : ‘యయాతి చరిత్ర’ కావ్యం, తెలుగు సాహిత్యంలో అచ్చతెనుగు కావ్యాల్లో మొదటిది. మరియు అత్యుత్తమమైనది.

కావ్య విశిష్టత అంకితము : ఈ యయాతి చరిత్రను తెలగన, “అమీన్ ఖాన్” అనే మహ్మదీయ సర్దారుకు, అంకితం చేశాడు.

ప్రవేశిక

సృష్టిలో స్నేహం తీయనిది. మనం తల్లిదండ్రులకు కూడా చెప్పుకోలేనివీ, తోడబుట్టిన వారితో కూడా చెప్పుకోలేనివీ, అయిన` విషయాలను, స్నేహితులకు చెప్పుకుంటాం. మిత్రుడు మన తప్పులను ఎత్తి చూపిస్తాడు. మన మంచిని మెచ్చుకుంటాడు. మనకు అవసరమైతే సాయము చేస్తాడు. ఆపదలు వచ్చినపుడు మనలను విడిచిపెట్టడు. రహస్యాలను దాస్తాడు.

ఈ విధంగా ఎంతోమంది కలిసిమెలిసి ఉండే స్నేహితులు కూడా, ఒక్కొక్కసారి అనుకోకుండా శత్రువులుగా మారిపోతుంటారు. అలా మిత్రులు ఎందుకు శత్రువులుగా మారతారో తెలిసికోడానికి దానిలోగల మంచిని, చెడునూ విశ్లేషించి చూసుకోడానికి, ఈ పాఠం చదువుదాం.

TS 9th Class Telugu Guide 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Guide Telangana 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి Textbook Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu 8th Lesson Questions and Answers Telangana ఉద్యమ స్ఫూర్తి

చదువండి – ఆలోచించి చెప్పండి (Textbook Page No. 81)

గాంధీజీ భారతదేశంలో అన్ని వర్గాలకు ఏకైక మార్గదర్శకుడైనాడు. బ్రిటిష్వాళ్ళు ఈ విషయాన్ని గుర్తించి కలవరపడ్డారు. దేశమంతా వారి ఆధీనంలోనే ఉన్నది. కానీ ప్రజలు మాత్రం మనసులో గాంధీని ఆరాధిస్తున్నారు. భారతీయులు మూఢులు, అజ్ఞానులు అని వలస సామ్రాజ్యవాదులకు ఒక అపోహ. భారతజాతి ప్రజల మేధా సంపత్తిని వారు అనుమానించారు. ప్రపంచాన్ని పాలించటం, అందుకోసం విద్రోహాలకు పూనుకోవటం, చాలా గొప్ప సంగతి అని వారు అనుకున్నారు. కాని గాంధీ అహింసామార్గంలో ముందుకు సాగుతున్నారు.

సబర్మతి ఆశ్రమం నుండి దండియాత్ర ప్రారంభమైంది. ఈ బృందంలో 79 మంది త్యాగధనులైన దేశభక్తులున్నారు. ఉప్పు మీద పన్ను తొలగిస్తే కాని, మళ్ళీ సబర్మతి ఆశ్రమంలో అడుగుపెట్టనని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు గాంధీ. దండియాత్ర 24 రోజులు సాగింది. దారి పొడువున నేల ఈనినట్లు గాంధీ అభిమానులు తండోపతండాలై స్వాగతసుమాలను వేదజల్లారు. దేశవ్యాప్తంగా ఈ యాత్ర పెద్ద అలజడి రేపింది. సముద్రతీరాల్లో కార్యకర్తలు కెరటాల్లా లేచారు. గాంధీజీ ఇట్లా ప్రజలందరిని ఏకం చేసి, స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని వాహినిలా నడిపి, బ్రిటిష్ వారిని ఎదిరించారు.

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రజలు గాంధీజీని ఎందుకు ఆరాధించారు ?
జవాబు:
గాంధీజీ భారతదేశంలో అన్ని వర్గాలకూ ఏకైక మార్గదర్శకుడు అయ్యాడు. అందువల్లనే, ప్రజలు గాంధీజీని ఆరాధించారు.

ప్రశ్న 2.
నాయకులు గాంధీజీని ఎందుకు అనుసరించారు ?
జవాబు:
గాంధీజీ సబర్మతి ఆశ్రమం నుండి, ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి దండియాత్ర ప్రారంభించారు. గాంధీజీ స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని అహింసామార్గంలో ప్రజలందరినీ ఏకంచేసి, సైన్యంలా నడిపించారు. అందువల్ల నాయకులు, గాంధీజీని అనుసరించారు.

ప్రశ్న 3.
గాంధీజీ అహింసా మార్గాన్ని ఎందుకు అనుసరించాడు ?
జవాబు:
బ్రిటిష్వారి వద్ద అంతులేని సైన్యం ఉంది. వారివద్ద తుపాకులూ, ఫిరంగులూ ఉన్నాయి. హింసా మార్గంలో బ్రిటిష్ వారిని ఎదిరించడం కష్టం. హింసా పద్ధతిలో వెడితే, ఎందరో దేశభక్తులు, ప్రాణాలు కోల్పోవలసి వస్తుంది. శాంతియుతంగా ఉద్యమాన్ని ఎక్కువకాలము నడుపవచ్చు. బ్రిటిష్ వారిని లొంగదీయవచ్చు. వారి సానుభూతి సంపాదించవచ్చు. అందుకే, గాంధీజీ అహింసా మార్గాన్ని అనుసరించారు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 84)

ప్రశ్న 1.
“తమ బ్రతుకు వరకు పరిధుల్ని పరిమితం చేసుకోవటం” అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఈ రోజుల్లో మనుష్యులు, దేశంలో, రాష్ట్రంలో లేక తమ గ్రామంలో ఏమి జరిగినా, పట్టించుకోడం మానివేశారు. ఏ సంఘటన జరిగినా, అది తమకూ తమ వారికీ సంబంధించినవి కాకపోతే, వాటిని వారు పట్టించుకోడం మానివేశారు. ఆ సంఘటన ప్రభావం, తమపై పడినప్పుడే, మనుష్యులు శ్రద్ధ తీసుకుంటున్నారు. ప్రతి విషయాన్నీ తమచుట్టూ గిరిగీసుకొని, తనకూ తమవారికీ వారు పరిమితమవుతున్నారని అర్థం.

ప్రశ్న 2.
విప్లవసంఘం వారి చర్యలు కొన్ని ఎందుకు అద్భుతంగా, ఆశ్చర్యకరంగా తోచినాయి ?
జవాబు:
ఆనాడు విప్లవకారులు, చిత్రవిచిత్రమైన బాంబులు తయారు చేసేవారు. అందులో ఇంద్రపాల్ అనే అతడు, మిత్రుల ప్రోద్బలంతో సన్యాసి వేషంలో వెళ్ళి, వైస్రాయి మీద బాంబు పేల్చాడు. ఈ విధమైన వారి చర్యలు, అహింసావాదులయిన దేశభక్తులకు, అద్భుతంగానూ, ఆశ్చర్యకరంగానూ తోచాయి.

ప్రశ్న 3.
సుఖదేవ్, భగత్సింగులకు ఉరిశిక్ష పడుతుందని తెలిసి దేశంలోని ప్రతి ఒక్కరు ఎందుకు తల్లడిల్లిపోయారు?
జవాబు:
సుఖదేవ్, భగత్సింగ్లు విప్లవ సంఘంలోని సభ్యులు. విప్లవసంఘం వారు కూడా దేశభక్తులే. వారి ఉద్యమం కూడా స్వాతంత్ర్య సిద్ధి కోసమే. కాని అహింసావాదుల విధానాలు, విప్లవసంఘంవారి విధానాలు వేరు వేరుగా ఉండేవి. విధానాలు వేరైనా సుఖదేవ్, భగత్సింగులు, దేశభక్తులైనందువల్ల, వారికి ఉరిశిక్ష పడుతుందని తెలిసి, దేశంలో ప్రతి ఒక్కరు తల్లడిల్లిపోయారు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 85)

ప్రశ్న 1.
బొంబాయిలో విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణోద్యమం జరిగిన పరిస్థితులను మీరు ఎట్లా అర్థం చేసుకొన్నారు ?
జవాబు:
ప్రజల్లో ముఖ్యంగా సత్యాగ్రహులు, విదేశ వస్త్రాలను ఎలాగైనా బహిష్కరించాలనే పట్టుదలతో ఉండేవారు. అందుకే వారు విదేశ వస్త్రాలు అమ్ముతానన్న వ్యాపారిని అమ్మవద్దని బ్రతిమాలారు. మరో యువకుడు విదేశ వస్త్రాలను తీసుకువెళ్ళే వ్యాపారి కారుకు అడ్డంగా పడుకొని, తన ప్రాణాలు విడిచాడు. దీనిని బట్టి సత్యాగ్రహులు ఈ ఉద్యమాన్ని ప్రాణప్రదంగా భావించారు.

ప్రభుత్వం అండదండలు ఉన్న కొంతమంది వ్యాపారులు మాత్రం, సత్యాగ్రహుల ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడి విదేశ వస్త్రాలు అమ్మేవారు.

ప్రశ్న 2.
బ్రిటిషువారి హృదయాలు కర్కశమైనవని సంగెం లక్ష్మీబాయి ఎందుకన్నది?
జవాబు:

మూర్షాబాద్ జైలులో మణిలాల్సేన్ అనే 17 సంవత్సరాల బాలుడు, 60 రోజులు నిరాహారదీక్ష చేసి ప్రాణాలు పోగొట్టుకున్నాడు.
జైలులో రాజకీయ ఖైదీలకు కల్తీ సరకులు ఇచ్చినంత కాలం, తాను తిండి తిననని మణిలాల్సేన్ నిరసన వ్రతం చేశాడు. ఈ విధంగా 60 రోజులు ఆ బాలుడు నిరసన వత్రం చేసినా, ఏ బ్రిటిష్ పాలకుడూ, అతడిని పట్టించుకోలేదు.
అలాగే స్వాతంత్ర్యం కోసం, ఎందరో వీరులు ఆనాడు మరణించారు. అయినా బ్రిటిష్ పాలకుల మనస్సులు కరుగలేదు. అందుకే సంగెం లక్ష్మీబాయి, బ్రిటిష్వారి హృదయాలు కర్కశమైనవని అన్నది.

ప్రశ్న 3.
సమాజం వ్యాధిగ్రస్తమై పోయిందంటే, అర్థమేమిటి ?
జవాబు:
సమాజం వ్యాధిగ్రస్తమైందంటే, సమాజంలో స్వార్థము, అవినీతి, ఆశ్రిత పక్షపాతము, దేశద్రోహం, దేశభక్తి లేకపోడం, పదవీలాలస, ధన సంపాదనపై కోరిక వంటి దుర్గుణాలు పెరిగాయని అర్థము. ఆ దుర్గుణాలనే రోగాలు, సమాజంలో వ్యాపించాయని అర్థం.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 86)

ప్రశ్న 1.
ప్రకృతికీ, ప్రాణికీ నడుమ గల అనుబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
ప్రకృతికీ, ప్రాణీకీ గొప్ప అనుబంధం ఉంది. మన భారతీయులు పాములనూ, వృక్షాలనూ పూజించేవారు.

నేడు కూడా పూజిస్తున్నారు. పాము, కాలగమ్యాలకు సంకేతము. రావిచెట్టు, సృష్టిస్థితిలయములకు సూచకము. ఆటలాడేటప్పుడు పిల్లలకు బట్టలు తక్కువగా తొడిగితే వారిపై సూర్యకాంతి పడుతుంది. పిల్లలు మట్టి తినకుండా, మట్టిలో ఆడుతుంటే, వారికి నరాల పుష్టి కలుగుతుంది. ఈ విధంగా ప్రాణికీ, ప్రకృతికీ సంబంధం ఉంది.

ప్రశ్న 2.
మన పెద్దల చాకచక్యం ఏమిటి?
జవాబు:
మన పెద్దలు ప్రకృతికీ, ప్రాణికీ గల అనుబంధాన్ని విప్పి చెప్పారు. ఆరోగ్య సూత్రాలనూ, ఆధ్యాత్మిక భావనలనూ, మానవుడి నిత్యజీవితంలో గుప్పించి, వదిలేశారు. మన `పెద్దలు, ఆరోగ్యం కోసం ప్రత్యేకమైన శిక్షణలతో కాలహరణ లేకుండా, ఆరోగ్య సూత్రాలను ఎంతో చాకచక్యంతో వారు మనకు తెలియచెప్పారు.

ప్రశ్న 3.
“బాధ్యతాయుత ప్రవర్తనకూ, కర్తవ్య పాలనకూ కూడా మనకు స్వతంత్రం లభించింది” దీనిపై మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
స్వాతంత్ర్యం మనకు కొన్ని హక్కులను తెచ్చిపెట్టింది. ఆ హక్కులతోపాటు, మనము బాధ్యతతో ప్రవర్తించాలి. అలాగే మన కర్తవ్యాన్ని మనం చక్కగా నెరవేర్చాలి. స్వాతంత్ర్యం అంటే ఇష్టం వచ్చినట్లు తిరగడం,కాదు. మనం హక్కులను పొందినట్లే, మనపై బాధ్యత, కర్తవ్యం కూడా ఉంటాయని నా అభిప్రాయం.

ఇవి చేయండి

I. అవగాహన – ప్రతిస్పందన

ప్రశ్న 1.
ఆనాటి కాలంలో కూడా సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటివారు స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో పాల్గొని, సమాజ సేవకు అంకితమైనారు కదా! ఇందుకు దారితీసిన పరిస్థితులేమిటి ? ఇలాంటి ఆదర్శమూర్తుల అవసరం ఉందా? ఎందుకు ? మాట్లాడండి.
జవాబు:
సుమారు రెండు వందల సంవత్సరాలపాటు మనదేశం బ్రిటిష్వారి పాలన కింద బానిస దేశంగా ఉండిపోయింది. ఆ రోజుల్లో గాంధీజీ, నెహ్రూ, తిలక్ వంటి నాయకుల నాయకత్వంలో స్వాతంత్ర్యం కోసం ప్రజలు పోరాటం చేశారు. అప్పుడు సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటి స్త్రీలు సహితం గాంధీజీ పిలుపును అందుకుని స్వాతంత్య్ర సమరంలో పాల్గొన్నారు. ‘ వారు సత్యాగ్రహాలు, ధర్నాలు, పికెటింగులు చేశారు. వారు సమాజసేవకు నడుం కట్టారు. ఆ త్యాగమూర్తుల కృషివల్లనే నేడు మనం హాయిగా స్వాతంత్య్ర వాయువులను పీలుస్తున్నాము. నేడు మన దేశాన్ని మనం పాలించుకుంటున్నాము.

నేడు కూడా లక్ష్మీబాయి, దుర్గాబాయమ్మ వంటి త్యాగమూర్తుల సేవలు మన దేశానికి అవసరము. స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించాక మనదేశంలోని ప్రజలలో నిర్లిప్తత పెరిగిపోయింది. స్వార్థం పెరిగిపోయింది. సంఘంలో ఎటువంటి పరిణామాలు వచ్చినా, ప్రజలు తమకు ఎందుకని స్పందించడం లేదు. ప్రజలు కర్తవ్యాన్ని మరచి, బాధ్యత లేకుండా ఉంటున్నారు.

ఆ నిర్లిప్తత పోవాలి.. దేశాభ్యున్నతి కోసం, సంఘం కోసం దేశ పౌరులంతా ముందుకు రావాలి. అందుకే లక్ష్మీబాయి వంటి త్యాగమూర్తుల సేవలు నేడు కూడా అవసరము.

ప్రశ్న 2.
పాఠం చదివి కింది పేరాలకు శీర్షికను పెట్టండి. ఆ పేరాలోని కీలక పదాలు రాయండి.
TS 9th Class Telugu Guide 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి 2
జవాబు:

ప్రశ్న 3.
మాసుమా బేగం గురించిన కింది పేరా చదువండి. సందర్భాన్ని బట్టి, ఖాళీలను సరైన పదాలతో పూరించండి.

“మాసుమాబేగం హైదరాబాదులో 1 ఆమె ప్రముఖ సంఘ 2 నైజాం రాజ్యంలో గ్రాడ్యుయేట్ అయిన మొదటి ముస్లిం మహిళ. అంజుమన్ – ఎ – ఖవాతీన్ ను స్థాపించి, బీద పిల్లల కోసం హైదరాబాదు నగరంలో ఏడు పాఠశాలలు 3 హైదరాబాదు నుంచి మంత్రి పదవి పొందిన మొదటి మహిళ మాసుమాబేగం. ఈమె చేసే పనుల్లో, సేవా కార్యక్రమాలలో ఆమె భర్త ప్రొఫెసర్ హాసిమాన్ అలీఖాన్ కూడా ఎంతో 4 ఈమె చేసిన సేవలకు గాను, భారత ప్రభుత్వం ఈమెను పద్మశ్రీ బిరుదుతో 5 .
జవాబు:
1) జన్మించింది
2) సేవకురాలు
3) నెలకొల్పింది
4) తోడ్పడ్డాడు
5) సత్కరించింది

II. వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత

1. కింది ప్రశ్నలకు ఆలోచించి, ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ) స్వాతంత్ర్యం లభించినప్పటికీ, అది సంతోషం కలిగించటం లేదని సంగెం లక్ష్మీబాయి ఎందుకు భావించింది?
జవాబు:
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, సమాజం వ్యాధిగ్రస్తమైపోయింది. అందుకు కారణం, సమాజంలోని వ్యక్తులు. అంతేకాని స్వాతంత్ర్య సిద్ధి కాదు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, రాజకీయ నాయకులలో స్వార్ధము, పదవీ లాలస, అక్రమ ధన సంపాదన, అవినీతి, లంచగొండితనం పెరిగిపోయాయి.

ప్రజలలో సాంఘిక నిర్లిప్తత పెరిగిపోయింది. దేశంలో ఎక్కడ ఏ మూల ఏమి జరిగినా, మనకెందుకులే అనే నిర్లిప్తత ప్రజల్లో పెరిగిపోయింది. ప్రజలు తామూ, తమ బ్రతుకూ వరకు పరిధుల్ని పరిమితం చేసుకుంటున్నారు. దేశం కోసం, తోటిప్రజల కోసం సేవచేయడం, త్యాగం చెయ్యడం అనే గుణాలు తగ్గిపోయాయి.

అందువల్లనే స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటికీ, అది తనకు సంతోషం కల్గించటం లేదని సంగెం లక్ష్మీబాయి భావించింది.

ఆ) గాంధీజీ అనుసరించిన అహింసా మార్గం దేశ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో కీలకపాత్ర పోషించిందని ఎట్లా చెప్పగలరు ?
జవాబు:
స్వాతంత్ర్య సాధనకు గాంధీజీ సత్యము, అహింస, సహాయ నిరాకరణము అనే వాటినే అస్త్రాలుగా స్వీకరించి బ్రిటిష్ వారితో పోరాడి స్వాతంత్ర్యం సాధించాడు. గాంధీజీ అనుసరించిన అహింసా మార్గం, స్వాతంత్య్ర సాధనలో ప్రధానపాత్ర పోషించింది.

బ్రిటిష్వారి వద్ద గొప్ప సైన్య సంపద ఉండేది. వారికి తుపాకీలు, విమానాలు, ఫిరంగులు ఉన్నాయి. గాంధీజీ హింసా మార్గాన్ని ఎన్నుకుంటే, బ్రిటిష్ వారు ఆ ఉద్యమాన్ని మిలటరీ సాయంతో అణచివేసి యుండేవారు. గాంధీ హింసా పద్ధతిలో పోరాడితే పెక్కుమంది ఉద్యమకారులు తమ ప్రాణాలు పోగొట్టుకొని యుండేవారు. ఎక్కువ మంది సత్యాగ్రహులు మరణిస్తే, ఉద్యమంలోకి ప్రజలు ఎక్కువగా వచ్చియుండేవారు కారు. ఆ విధంగా స్వాతంత్ర్య పోరాటం నీరసించి యుండేది.

అలాకాక, అహింసా పద్ధతిలో ఉద్యమం సాగడం వల్ల, ఉద్యమంపట్ల ప్రజలకూ, ప్రభుత్వానికీ, పాలకులకూ, సానుభూతి కలిగింది. కనుక అహింసామార్గం స్వాతంత్ర్య సాధనలో కీలకపాత్ర పోషించిందని చెప్పవచ్చు.

ఇ) బ్రిటిష్ వారి చేతుల్లోకి మనదేశ పాలన పోవుటకు గల కారణాలు వివరించండి.
జవాబు:
బ్రిటిష్వారు మొదట మనదేశానికి వర్తకం చేసుకోడానికి వచ్చారు. వర్తకం చేసుకోడానికి స్వదేశరాజుల అనుమతులు సంపాదించారు. స్వదేశరాజుల మధ్య తగవులు పెంచి, వారిలో తాము ఒకరి పక్షాన్ని వహించి, రెండవ వారిని దెబ్బతీసారు. తరువాత తాము సమర్థించిన రాజునూ దెబ్బతీశారు. స్వదేశరాజులకు మిలటరీ సాయం చేస్తామని చెప్పి, వారి నుండి కొన్ని రాజ్య భాగాలు సంపాదించారు.

క్రమంగా స్వదేశరాజులు దత్తత చేసుకోరాదని వారి రాజ్యాన్ని లాక్కున్నారు. అన్యాయంగా, అక్రమంగా స్వదేశరాజుల రాజ్యాల్ని లాక్కున్నారు. అన్యాయంగా, అక్రమంగా స్వదేశరాజుల రాజ్యాల్ని కుట్రలతో స్వాధీన పరచుకున్నారు. ఈ విధంగా వర్తక నెపంతో మనదేశానికి వచ్చి బ్రిటిష్వారు క్రమంగా మనదేశాన్నీ, మనదేశ సంపదనూ, కబళించి వేశారు.

ఈ) సంగెం లక్ష్మీబాయి రచనా విధానం ఎట్లా ఉన్నది?
జవాబు:
సంగెం లక్ష్మీబాయి తెలుగు పండితురాలు. సుప్రసిద్ధ దేశభక్తురాలు. ఈమె రచనా శైలి సంస్కృతాంధ్రపద సమ్మేళనంతో అనుప్రాసలతో అద్భుతంగా ఉంది. ఆమె రచనలో దేశభక్తి, బ్రిటిష్ వారిపై ద్వేషం అడుగడుగునా తొంగిచూస్తున్నాయి.

ఆనాడు దేశప్రజలు సంతోషంగా ఉరికంబాలెక్కారని ప్రజల దేశభక్తిని ఈమె ప్రశంసించింది. రచనలో మంచి పదబంధాలు ప్రయోగించింది. “ఉడుకు నెత్తురు ప్రవహించేలా”, “వీరావేశంతో జేజేలు కొట్టు” – “బాలుడి మరణం తల్లికీ, స్వదేశీయులకూ రంపపు కోత” – “వంటి మాటలు రాసింది. బ్రిటిష్ వారివి, కర్కశ హృదయాలన్నది. వారు పచ్చి నెత్తురు త్రాగే కిరాతకులన్నది. మన స్వదేశరాజులు దేశాన్ని బ్రిటిష్ వార్కి ధారాదత్తం చేశారని బాధపడింది.

ప్రపంచం. మారినా, మన భారతీయులు ఇంకా అజ్ఞానంలో మ్రగ్గుతున్నారనీ, కరవు కాటకాలు మారెమ్మలా ఊళ్ళమీద పడి ఊడ్చేశాయనీ, మంచి అనుప్రాసలతో ఈమె రచన సాగింది.

మన ప్రాచ్యదేశం అంతా అప్రాచ్యమని, పాశ్చాత్యులు నాగరికత కలవారని భారతీయులను తక్కువ చూపు చూసిన బ్రిటిష్ వారిని, ఈమె పరాన్న భుక్కులని ఎగతాళి చేసింది.

మనకు స్వాతంత్ర్యం, మన హక్కుల సంరక్షణకేకాక, బాధ్యతాయుత ప్రవర్తనకూ, కర్తవ్యపాలనకూ లభించిందని మనకు ఈమె గుర్తు చేసింది. లక్ష్మీబాయి రచనాశైలి ప్రభావవంతమైనది. చురుకైనది. పదబంధాలతో, తెలుగు నుడికారంతో సుందరంగా ఉంది.

2. కింది ప్రశ్నకు పది వాక్యాల్లో జవాబు రాయండి.

అ) స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు కన్నకలలు నిజం కావాలంటే మనకు లభించిన స్వాతంత్య్రాన్ని ఎట్లా సద్వినియో గించుకోవాలో విశ్లేషిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
మన భారతదేశ ప్రజలు కేవలం తమ హక్కులను రక్షించుకోడమే కాదు. బాధ్యతాయుతంగా ప్రవర్తించాలి. భారతదేశ ప్రజలు పాటించవలసిన విధులనూ, కర్తవ్యాన్నీ, నిర్దుష్టంగా నెరవేర్చాలి. భారత ప్రజలలో సమాజంపట్ల నిర్లిప్తత పనికి రాదు.

మనది ప్రజాస్వామ్య దేశం. మన ప్రజలు ఓటు హక్కును సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. మంచి శీలవంతమైన ప్రజా ప్రతినిధులను ఎన్నుకోవాలి. అవినీతిపరులైన లంచగొండులైన వారిని దూరంగా తరిమికొట్టాలి. ప్రతివ్యక్తి సంఘంలో జరిగే చెడ్డను ఎదిరించి పోరాడాలి. లంచగొండితనాన్ని రూపుమాపాలి.

“మన దేశంలో అపారమైన సహజ వనరులు ఉన్నాయి. వాటిని సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. శ్రమించి పనిచేయాలి. సోమరితనం కూడదు. దేశాభివృద్ధికి ప్రతివ్యక్తి తన వంతుగా కష్టించి పనిచేయాలి. స్వచ్ఛభారత్ వంటి కార్యక్రమాల్లో మనస్ఫూర్తిగా పాల్గొని, దేశాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దాలి.

వాతావరణ కాలుష్యాన్ని అరికట్టాలి. యువత శ్రద్ధగా చదువుకోవాలి. వృద్ధులను గౌరవించాలి. దేశభక్తి కలిగియుండాలి. దేశసంపదను కొల్లగొట్టే నీచులను తరిమికొట్టాలి.

ప్రతి భారతీయుడు పై విధంగా తన కర్తవ్యాన్ని నెరవేరుస్తూ, బాధ్యతాయుతంగా ప్రవర్తిస్తే, స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల కలలు ఫలిస్తాయి.

3. కింది అంశం గురించి సృజనాత్మకంగా/ప్రశంసాత్మకంగా రాయండి.

అ) నేటి కాలంలో కూడా సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటి వారు ఎందుకు అవసరమో వివరిస్తూ వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
సంగెం లక్ష్మీబాయి వంటి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల అవసరం

సంగెం లక్ష్మీబాయి, దుర్గాబాయి, వరలక్ష్మమ్మ వంటి దేశభక్తురాండ్రు ఆనాడు గాంధీ మహాత్ముని అడుగుజాడలలో నడచి, అహింసా పద్ధతిలో బ్రిటిష్ వారిపై స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాల్గొన్నారు. కారాగారాలలో నిర్బంధింపబడ్డారు. లక్ష్మీబాయి గొప్ప దేశభక్తురాలు. సాంఘిక సేవా పరాయణురాలు.

దుర్గాబాయి ఆంధ్ర మహిళాసభ ద్వారా స్త్రీల అభ్యున్నతికి ఎంతో కృషిచేసింది. వరలక్ష్మమ్మగారు, లక్ష్మీబాయిగారు ఎందరినో కార్యకర్తలను తయారుచేశారు. వినోబాభావే భూదానోద్యమ యాత్రలో లక్ష్మీబాయి పాల్గొంది. బ్రిటిష్ వారిని దేశం నుండి తరిమి వేయడంలో వీరు ప్రముఖపాత్ర వహించారు.

ఇటువంటి మహిళామణుల ఆవశ్యకత స్వతంత్ర భారతంలో ఎంతగానో ఉంది. స్త్రీల అభ్యున్నతికి, స్త్రీలకు చట్టసభల్లో రిజర్వేషన్ల సాధనకు, స్త్రీలపై జరిగే అత్యాచారాల నిరోధానికి, పెద్ద ఎత్తున దేశంలో ఉద్యమాలు జరగాలి.

స్వచ్ఛభారత్, బాలకార్మికుల నిరోధం, అవినీతి నిర్మూలనం, స్త్రీ విద్యాభివృద్ధి, స్త్రీలకు పురుషులతో సమానహక్కుల సాధన వంటి రంగాల్లో లక్ష్మీబాయి వంటి త్యాగధనులయిన మహిళామణుల సేవలు ఎంతో అవసరం. ప్రతి స్త్రీ, ప్రతి పురుషుడు మహనీయులయిన దేశభక్తురాండ్ర అడుగుజాడల్లో నడిస్తే, మన భారతదేశం సస్యశ్యామలమై, రామరాజ్యమై వర్ధిల్లుతుంది.

III. భాషాంశాలు

పదజాలం

1. కింది వాక్యాల్లో గీత గీసిన పదాలను ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.

అ) మనం మంచి చేస్తే, మనకూ మంచి జరుగుతుందని స్వానుభవం వల్ల తెలుసుకున్నాను.
జవాబు:
స్వానుభవము = తన అనుభవము
వాక్యప్రయోగం : స్వానుభవమును మించిన గుణపాఠము, వేరే ఉండదని నా నమ్మకము.

ఆ) తమ పిల్లలు ఉన్నతంగా ఎదగాలని తల్లిదండ్రులు పరితపిస్తూ ఉంటారు.
జవాబు:
పరితపిస్తూ = బాధపడుతూ
వాక్యప్రయోగం : జీవితమంతా బాధలతో పరితపిస్తూ బ్రతికే పేదవారిని ప్రభుత్వాలు ఆదుకోవాలి.

ఇ) బ్రిటిష్ వారు మనదేశ సంపదను కొల్లగొట్టి తీసుకొని పోయారు. ‘
జవాబు:
కొల్లగొట్టి = దోచుకొని
వాక్యప్రయోగం : దొంగలు ప్రజల సొమ్ములను కొల్లగొట్టి తీసుకుపోతారు.

2. కింది వికృతి పదాలకు ప్రకృతులను పాఠంలో వెతికి రాయండి.

ప్రకృతి – వికృతి
అ) గారవం – గౌరవం
ఆ) కత – కథ
ఇ) జీతం – జీవితము
ఈ) కఱకు – కర్కశము

వ్యాకరణాంశాలు

1. కింది పదాలను పరిశీలించి, అవి ఏ ఏ సంధులో గుర్తించి, పదాలను విడదీసి, సంధి సూత్రం రాయండి.

అ) మనకెందుకు = ………………………..
జవాబు:
మనకున్ + ఎందుకు – ఉకారవికల్ప సంధి
సూత్రము : ప్రథమేతర విభక్తి, శత్రర్థక చువర్ణములందున్న ఉకారానికి సంధి వైకల్పికముగానగు.

ఆ) విషాదాంతము = …………………………..
జవాబు:
విషాద + అంతము – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సూత్రము : అ, ఇ, ఉ, ఋ లకు అవియే అచ్చులు పరమైన సవర్ణదీర్ఘము ఏకాదేశంబగు.

ఇ) మేమెంత = …………………………..
జవాబు:
మేము + ఎంత – ఉత్వసంధి
సూత్రము : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధియగు.

ఈ) ఎవరికున్నాయి = …………………………………
జవాబు:
ఎవరికిన్ + ఉన్నాయి – ఇత్వసంధి
సూత్రము : ఏమ్యాదుల ఇకారమునకు సంధి వైకల్పికముగానగు.

ఉ) విచిత్రమైన = …………………………………
జవాబు:
విచిత్రము + ఐన – ఉత్వసంధి
సూత్రము : ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధియగు.

2. కింది సమాస పదాలను పరిశీలించి, వాటికి విగ్రహవాక్యాలు రాసి, సమాసం పేరు రాయండి.

అ) మాతృదేశం = ……………………………..
జవాబు:
తల్లి యొక్క దేశం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఆ) కర్కశహృదయం = …………………………….
జవాబు:
కర్కశమైన హృదయము – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ఇ) సహాయనిరాకరణ = ……………………….
జవాబు:
సహాయమును నిరాకరించడం – ద్వితీయా తత్పురుష సమసం

ఈ) విప్లవసంఘం = ……………………………
జవాబు:
విప్లవకారుల యొక్క సంఘం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఉ) అశ్వత్థవృక్షం = …………………………..
జవాబు:
‘అశ్వత్థము’ అనే పేరుగల వృక్షము – సంభావన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ఊ) శాస్త్రదృష్టి = ……………………………..
జవాబు:
శాస్త్రము యొక్క దృష్టి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

యణాదేశ సంధి

* కింది పదాలను విడదీయండి. విడదీసిన పదాలను కలిపి, కలిగిన మార్పులను గమనించండి.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Guide 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి 4

గమనిక : పై మూడు రకాల ఉదాహరణల ద్వారా కింది అంశాలను గమనింపవచ్చు. ఇ, ఉ, ఋ లకు అసవర్ణములు కలిస్తే ఇ, ఉ, ఋ లకు ఆదేశంగా య్, వ్, ర్ లు అంటే, య, వ, ర, లు వస్తాయి. య, వ, ర, ల, లను ‘యణులు’ అని పిలుస్తారు. ‘యణులు’ ఆదేశంగా వచ్చే సంధి కాబట్టి ఇలా ఏర్పడిన సంధిని “యణాదేశ సంధి” అంటారు.

ఇ, ఉ, ఋ లకు, అసవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనపుడు, ‘యణులు’ ఆదేశంగా వస్తాయి.

అసవర్ణములు : అసవర్ణములు అంటే సవర్ణములు కాని అచ్చులు.
ఉదా : ‘ఇ’ కి, ఇ, ఈ లు కాకుండా, మిగిలిన (అ, ఆ, ఉ, ఊ, ఋ, ౠ, ఎ, ఏ, ఐ; ఒ, ఓ, ఔ) అచ్చులు అసవర్ణాచ్చులు.

అభ్యాసము : కింద ఇచ్చిన పదాలను విడదీసి, యణాదేశ సంధి అవునో కాదో పరిశీలించండి.

అ) అభ్యుదయం = …………………………
జవాబు:
అభి + ఉదయం = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘అభి’ అనే పదంలో చివర ‘ఇ’ ఉంది. దానికి ‘ఉ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమైంది కాన యణాదేశం వచ్చి, అభ్యుదయం అయ్యింది.

ఆ) గుర్వాజ్ఞ = ………………………
జవాబు:
గురు + ఆజ్ఞ = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘గురు’ అనే పదంలో చివర ‘ఉ’ అనే అచ్చు ఉంది. దానికి ‘ఆ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమై యణాదేశ సంధిలో ‘వ్’ వచ్చింది.

ఇ) మాత్రంశ = ………………………
జవాబు:
మాతృ + అంశ = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘మాతృ’ అనే పదంలో చివర ‘ఋ’ ఉంది. దానికి ‘అ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమయ్యింది. యణాదేశంగా ‘ర్’ వచ్చింది.

ఈ) మధ్వరి = ………………………………
జవాబు:
మధు + అరి = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘మధు’ అనే పదంలో చివర ‘ఉ’ ఉంది. దానికి అసవర్ణమైన అచ్చు ‘అ’ పరమై యణాదేశంగా ‘వ్’ వచ్చింది.

ఉ) స్వాగతం = …………………………….
జవాబు:
సు + ఆగతం = యణాదేశ సంధి
వివరణ : ‘సు’ అనే పదంలో, చివర ‘ఉ’ అనే అచ్చు ఉంది. దానికి ‘ఆ’ అనే అసవర్ణాచ్చు పరమైంది. యణాదేశంగా ‘ప్’ వచ్చింది.

ఊ) మీ పాఠ్యపుస్తకంలో యణాదేశ సంధికి సంబంధించిన పది పదాలు వెతికి రాయండి.
జవాబు:
యణాదేశ సంధులు:

ప్రత్యర్థులు = (ప్రతి + అర్థులు) – (నేనెరిగిన బూర్గుల – 2వ పాఠం)
అధ్యయనం = (అధి + అయనం) – (రంగాచార్యతో ముఖాముఖి – 4వ పాఠం)
ప్రత్యేకమైన = (ప్రతి + ఏకమైన) – (రంగాచార్యతో ముఖాముఖి – 4వ పాఠం)
ప్రత్యేక తెలంగాణ = (ప్రతి + ఏక) – (రంగాచార్యతో ముఖాముఖి – 4వ పాఠం)
ప్రత్యేకమైన శిక్షణ = (ప్రతి + ఏకమైన) – (దీక్షకు సిద్ధంకండి – 6వ పాఠం)
అత్యాచారము = (అతి + ఆచారము) – (ఉద్యమ స్ఫూర్తి – 8వ పాఠం)
అభ్యుదయం = (అభి + ఉదయం) – (వాగ్భూషణం – 10వ పాఠం)
అధ్యయనం = (అధి + అయనం) – (వాగ్భూషణం – 10వ పాఠం)
స్మృత్యర్థం = (స్మృతి + అర్థం) – (తీయని పలకరింపు – 12వ పాఠం)

ప్రాజెక్టు పని

స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో (లేదా) తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఇద్దరు, ముగ్గురు మహిళల వివరాలు సేకరించి, నివేదిక రాయండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం

కఠిన పదములకు – అర్థములు

(83వ పేజి)

అర్థాలు :
నిర్లిప్తత = దేనినీ పట్టించుకోకపోడం
కాఠిన్యము = కఠినత్వము(కర్కశత్వము)
పరిధుల్ని = చుట్టుగోడలను (కంచెలను)
పరిమితంచేసికోవటం = కొలతపెట్టుకోడం ;
గడ్డ = నేల;
విభ్రాంతి = భ్రాంతి లేక భ్రమ
గాథలు = కథలు
సమర సంరంభం = యుద్ధ ఉత్సాహము
జీవితాహుతులకు (జీవిత + ఆహుతులకు) = ప్రాణాలను సమర్పించి నందులకు;
కడలినై = సముద్రమునై
ఘోషించాను = మ్రోతపెట్టాను (అఱచాను)
మాతృదేశ శృంఖలాలను = తల్లిదేశపు సంకెళ్ళను
వీరవాహిని = వీర సైన్యము
అలగా = కెరటంగా
స్వానుభవం (స్వ + అనుభవం) = స్వంత అనుభవం
నిర్లిప్తత = పట్టించుకోకపోడం
నిర్వీర్యత = పౌరుషం లేకపోవడం
సహాయనిరాకరణం = సహాయం చేయడానికి అంగీకరించకపోడం
పోరాటానికి = యుద్ధానికి ;

ప్రతీకారవాంఛ = ఎదురు దెబ్బతీయాలనే కోరిక ;
అహింసావాదులము = హింస పనికిరాదని చెప్పేవారము
తల్లడిల్లిపోవు = భయపడి కంపించిపోవు
అప్రూవరు (Approver) = ప్రభుత్వం తరఫున సాక్షి
ప్రోద్బలం = పెద్దబలము ; (ప్రేరణ)
శతవిధాల = వంద విధాలుగా (అనేక విధాలుగా)
విఫలులైనారు = ప్రయత్నం ఫలించని వారు అయ్యారు.
నిర్జన ప్రదేశానికి = మనుష్యులు లేని చోటుకు ;
నమోదు అవడం = చేరడం

84వ పేజీ

ఉప్పెనలా = తుపానులా ;

II.

చర్యలు = చేసే పనులు
విషాదాంతం (విషాద + అంతం) = చివరకు దుఃఖాన్ని తెచ్చేవి;
ఘోరమైన = భయంకరమైన
దారుణాలు = క్రూరకృత్యాలు
ప్రతినిత్యం = ప్రతిరోజు
బహిష్కరణోద్యమం (బహిష్కరణ + ఉద్యమం) = వెలివేయాలనే పోరాటం ;
సవాలుచేస్తూ = ఇది ఏమిటని నిలదీసి అడుగుతూ;
సత్యాగ్రహులు = సత్యాగ్రహ ఉద్యమకారులు
విరమించుకోమని = మానుకొమ్మని
ప్రాధేయపడ్డారు = బ్రతిమాలారు
హాస్పిటల్ (Hospital) = వైద్యశాల
స్తంభించిపోయారు = మొద్దుబారిపోయారు (స్తంభంలా బిగిసిపోయారు)
పరితపించిపోవు = మిక్కిలి బాధపడిపోవు
అండదండలు = సహాయములు;

విచ్చలవిడిగా (విడిగా + విడిగా) = ఇష్టం వచ్చినట్లుగా
దారుణానికి = క్రూరకృత్యానికి
గంధపుష్పాక్షతలు = గంధము, పుష్పములు, అక్షతలు ;
వీరావేశం (వీర + ఆవేశం) = పరాక్రమపు పొంగు
దుర్మరణానికి = అకాలమరణానికి
సానుభూతి = దుఃఖాన్ని వెల్లడించడం.
చెల్లాచెదరు = అటుఇటుపోవు
పికెటింగు (Piqueting) = పోలీసులను రానీకుండా అడ్డుకోడం
శ్రేణి = గుంపు
నిరసనవ్రతం = నిరాహారదీక్ష
అసువులు కోల్పోవు = ప్రాణాలు పోగొట్టుకొను;
పాలకుడు = పాలనాధికారి
గడగడలాడించింది = వణికించింది
కర్కశహృదయాల్ని = కఠినమైన మనసులను
రంపపు కోత = అంపముతో కోసినట్లు నొప్పి కలగడం ;

85వ పేజి

అత్యాచారాలు = అనుచిత ప్రవర్తనలు
ప్రబలిపోవు = ఎక్కువగు
అట్టుడికినట్లు ఉడకడం = ఒక విషయమై పెద్ద గగ్గోలు ఏర్పడం
కిరాతకులు = మ్లేచ్ఛ జాతీయులు
తోచేవారు = కనబడేవారు
అధోగతిపాలగు = కిందికి పతనమగు
నిట్టూర్చడం = నిట్టూర్పులు వదలడం
ధారాదత్తం చేయు = దానంగా ఇవ్వడం (వట్టినే ఇవ్వడం)
కొల్లగొట్టి = దోచుకొని
అనాగరికులు = నాగరికత లేనివారు
పరిగణిస్తూ = లెక్కిస్తూ
అడపాదడపా = అప్పుడప్పుడు

వసతులు = ఆనుకూల్యములు (సుఖములు)
అజ్ఞానంలో మ్రగ్గు = తెలివితక్కువలో అణిగి యుండు
కాటకములు = కరవులు,
మారెమ = అమ్మవారు ;
ఊడ్చేస్తూ ఉండడం = తుడిచిపెట్టేయడం
ఛాందసాచారాలు (ఛాందస + ఆచారాలు) = లోకజ్ఞానంలేని ఆచారాలు
ప్రవచిస్తూ ఉంటే = చెపుతూ ఉంటే
వ్యాధిగ్రస్తము = రోగంతో ఆక్రమింపబడినది

III.

186 వపేజీ

సుభిక్షం = మంచివర్షం పడి, పంట బాగా పండి ఆహారం, ఆరోగ్యం సమృద్ధిగా ఉండడం
అగ్ని రగులు = అగ్ని ప్రజ్వరిల్లు
గలకపోతే = ప్రజ్వరిల్లకపోతే
హారిబుల్ (Horrible) = భయంకరమైన, దారుణమైన
నిరు పేదలు = మిక్కిలి బీదవారు
పరిహసిస్తూ ఉంటే = వేళాకోళం చేస్తూ ఉంటే
లజ్జాకరంగా = సిగ్గుపుట్టేటట్లుగా
కాలగమ్యాలకు = కాలగమనమునకు (కాలం నడకకు)
సంకేతము = చిహ్నము, గుర్తు
అశ్వత్థ వృక్షం = రావి చెట్టు
ఉష్ణదేశం = వేడిదేశం
నరాలపుష్టి = నరాల బలము
నిపుణులు = నైపుణ్యం గల నేర్పరులు
అనుబంధం = సంబంధం
ఆధ్యాత్మిక భావనలు = పరమాత్మ సంబంధమైన ఆలోచనలు
దైనందిన జీవితం = నిత్యజీవితం
కుప్పించి = గుప్పించి ;
కాలహరణ = కాలం ఖర్చుకాకుండా
ప్రాచ్యము = తూర్పుదేశాల ప్రాంతం
అప్రాచ్యము = పాశ్చాత్యదేశాల ప్రాంతం
ప్రాచ్యులు = తూర్పుదేశస్థులు
పరాన్నభుక్కులు (పర + అన్నభుక్కులు) = ఇతరుల అన్నాన్ని తినేవారు
ఛాందసాచారాలు = లోకజ్ఞానం లేని ఆచారాలు
దిక్కుకానక = దిక్కు కనబడక

సంతోషాస్పదం (సంతోష + ఆస్పదం) = సంతోషం కల్గించేది
సంరక్షణార్థము = సంరక్షించుకోడం కోసం
బాధ్యతాయుత ప్రవర్తన = బాధ్యతతో కూడిన నడవడి
కర్తవ్యపాలన = చేయవలసిన పనిని చేయడం
స్ఫురణ = స్ఫూర్తి (ప్రేరణ)
కొరవడటమే = లోపించటమే
హేతువు = కారణము
స్వార్ధపరులు = తమ బాగును మాత్రమే కోరుకొనేవారు
సాంఘిక బాధ్యత = సంఘం ఎడల బాధ్యత
శోచనీయంగా = విచారింపవలసినదిగా

పాఠం ఉద్దేశం

నేనొక్కడిని బాగుంటే చాలు ఎవరు ఏమైతే నాకెందుకు ? అనే స్వార్థం సమాజంలో రోజు రోజుకు పెరిగిపోతున్నది. సామాజిక అభివృద్ధిని కోరుకునే సహృదయత చాలా వరకు కరువైంది. త్యాగాల పోరాటాల ఫలితంగా లభించిన స్వాతంత్య్ర లక్ష్యం నెరవేరడం లేదు. సామాజిక బాధ్యతతో నైతికతతో మనమందరం జీవించినప్పుడే స్వాతంత్య్రానికి సార్థకత లభిస్తుందని చెప్పటమే ఈ పాఠం ఉద్దేశం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ఈ పాఠం ‘ఆత్మకథ’ అనే ప్రక్రియకు చెందినది. ఒక వ్యక్తి తన జీవిత విశేషాలను, ఒక గ్రంథంగా రాస్తే, అది ”ఆత్మకథ’ అవుతుంది. దీనినే స్వీయచరిత్ర అని కూడా పిలుస్తారు. ఇందులో రచయిత అనుభవాలే కాక, సమకాలీన విశేషాలు, ఆనాటి ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంఘిక పరిస్థితులు కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇవి చదివిన వారికి, మంచి ప్రేరణను కలిగిస్తాయి. ఆత్మకథలు, ఉత్తమ పురుష కథనంలో సాగుతాయి.

ప్రస్తుత పాఠ్యభాగం, సంగెం లక్ష్మీబాయి రాసిన “నా జైలు జ్ఞాపకాలు – అనుభవాలు” అనే ఆత్మకథలోనిది.

రచయిత్రి పరిచయం

TS 9th Class Telugu Guide 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి 1
పాఠం : ‘ఉద్యమ స్ఫూర్తి’

రచయిత్రి : సంగెం లక్ష్మీబాయి

దేని నుండి గ్రహించబడినది : రచయిత్రి రాసిన “నా జైలు జ్ఞాపకాలు – అనుభవాలు” అనే ఆత్మకథ నుండి గ్రహించబడినది.

జన్మస్థలము : ఈమె మేడ్చల్ జిల్లాలోని ‘ఘటకేశ్వరం’ అనే గ్రామంలో జన్మించింది.

జననమరణాలు : జననము 27-07-1911. మరణము 1979 వ సంవత్సరం

ఉద్యోగం : హైదరాబాదు నారాయణగూడ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల వార్డెనుగా, తెలుగు పండితురాలిగా ఈమె పనిచేసింది.

పదవులు : ఈమె బూర్గుల రామకృష్ణారావు మంత్రివర్గంలో విద్యాశాఖ ఉపమంత్రిగా పనిచేశారు. ఈమె 1957 నుండి 1971 వరకు 15 సంవత్సరాలు లోక్సభ సభ్యురాలుగా ఉన్నారు.

పాల్గొన్న ఉద్యమాలు :

గాంధీజీ పిలుపుతో ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొని, జైలుకు వెళ్ళిన మొదటి తెలంగాణ మహిళ ఈమె.
1951లో తెలంగాణలో వినోబాభావే చేసిన భూదానోద్యమ యాత్రలో పాల్గొన్న ప్రథమ మహిళ ఈమె.

ప్రవేశిక

చిన్నతనంలో తల్లిని, వివాహమైన కొంత కాలానికే భర్తను కోల్పోయినా లక్ష్మీబాయి నిరాశ పడలేదు. తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా ఎన్నో కష్టాలను ఓర్చి చదువుకొన్నది. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొనటం, స్త్రీల అభ్యున్నతికి కృషిచేయడం కోసమే తాను జీవించాలని భావించిన మహనీయురాలు సంగెం లక్ష్మీబాయి.

తన జీవిత విశేషాలు, తాను చూసిన స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని కండ్లకు కట్టినట్లు, మనకు స్ఫూర్తిని కలిగించేటట్లు రాసింది. ఆనాటి స్వాతంత్ర్యోద్యమ సంఘటనలు కొన్ని ఈ పాఠం చదివి తెలుసుకుందాం.

TS 9th Class Telugu Important Questions 11th Lesson వాయసం

March 25, 2024March 24, 2024 by Srinivas

These TS 9th Class Telugu Important Questions 11th Lesson వాయసం will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 11th Lesson Important Questions వాయసం

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నకు ఐదు వాక్యాలలో జవాబు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘స్వర ప్రాణుల పట్ల దయగలిగి ఉండాలి’ ఎందుకు ?
జవాబు:
ప్రకృతిలో భగవంతుడు పుట్టించిన ప్రాణులన్నీ విలువైనవే. వేటి విలువ వాటికి ఉంటుంది. ప్రాణులన్నీ ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛగా జీవించాలి. మనం ప్రతి ప్రాణినీ, వాటి ప్రత్యేకతలను అనుసరించి ఆదరించాలి. ప్రాణులన్నిటి యందూ దయ కలిగి ఉండాలి. స్వార్థచింతనతో స్వలాభాన్నే చూసుకోవడం వల్ల తోటి ప్రాణులకు హాని కలుగుతుంది. మనకు సాయం చేసే పశుపక్ష్యాదులను చులకనగా చూడకుండ, వాటిపట్ల ఆదరణ చూపాలి. ప్రాణుల ఆకారాన్ని బట్టి, అరుపును బట్టి కాక వాటిపైన అభిమానాన్ని చూపాలి.

ఆ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
“కాకి నలుపు కలుషితమైనది కాదు’ ఎందుకో వివరించండి. (లేదా) ప్రతి ప్రాణికి తనదైన ప్రత్యేకత ఉంటుంది. ‘వాయసం’ పాఠం ఆధారంగా కాకి ప్రత్యేకతలు తెలుపండి. (లేదా) కాకి విశిష్టతను సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు:
కాకి మానవులకు మంచి ఉపకారం చేసే పక్షి. కాకులు జనావాసాల నుండి చెత్తాచెదారాన్నీ, మలిన పదార్థాలనూ దూరంగా తీసుకుపోతాయి. ఆ విధంగా కాకులు మన పరిసరాల పరిశుభ్రతకు తోడ్పడుతున్నాయి.

మనం కాకిని చీదరించుకుంటాం అయినా అది నొచ్చుకోదు. అన్న కొడుకు తన పినతండ్రిని, ‘కాక కాక’ అని ప్రేమతో పిలిచినట్లుగా, కాకి ‘కాక’ అని అరుస్తుంది. అది తెలియక కలుపుగోలుతనం లేని మనం, కాకిని చీదరించుకుంటాము.

నిజానికి పాపాత్ముడి మనస్సులో పేరుకుపోయిన నలుపు కంటె, కాకి నలుపు కలుషితమైనది కాదు. శ్రీకృష్ణుడు నలుపు. ఈశ్వరుని కంఠం నలుపు. చంద్రుడి ముఖంలో మచ్చ నలుపు. మనుష్యుల తలలు నలుపు. అటువంటప్పుడు, కాకి నలుపును అసహ్యించుకోడం అనవసరం. అది తప్పు.

కాకి మన ఇళ్ళమీద వాలి, మన క్షేమ సమాచారాన్ని అడుగుతుంది. మనం చీదరించుకున్నా, కాకి మన ప్రాణ స్నేహితుడిలా : వచ్చిపోవడం మానదు కాకిని మనం చీదరించి కొట్టినా, కాకి ఏ మాత్రం విసుక్కోదు. రాయబారివలె చుట్టాలు మన ఇంటికి వస్తున్నారన్న వార్తను తెస్తున్నట్లుగా గొంతు చింపుకొని తన నోరు నొప్పిపెట్టేటట్లు అరుస్తుంది.

ఎప్పుడో ఏడాదికొకసారి వచ్చి కూసే కోయిలను మనం మెచ్చుకుంటాం. అదే రోజూ వచ్చి మనలను పలుకరించే కాకిని మనం చులకనగా చూస్తాం. కాని కాకి నిజానికి మనకు ప్రాణస్నేహితుడిలాంటిది.

ప్రశ్న 2.
‘నలుపంటే ఈసడించుకోవద్దు’ నలుపు లోకమంతటా ఉన్నది. దీనిని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
చెడును నల్లని రంగుతోనూ, మంచిని స్వచ్ఛమైన తెల్లని రంగుతోనూ కవులు పోలుస్తారు. ఇది కేవలం పోలిక మాత్రమే. నిజానికి నలుపు రంగు స్థిరమైనది. శాశ్వితమైనది. మిగిలిన రంగులవలె రంగులు మారే గుణం లేనిది నలుపు. సంఘంలో నలుపురంగు పట్ల చులకన భావం ఉంది. అలా నలుపుపై వ్యతిరేక భావం తగదు:

నల్లనైన వర్ణంతో ఉండే మహావిష్ణువు సకల లోకాల్లో పూజింపబడేవాడై వెలయలేదా ? విషాన్ని తాగి నల్లబడిన కంఠంతో వింతగా కనిపించినా, పరమశివుడు శుభకరుడని కీర్తింపబడలేదా ? అందమైన చంద్రుని ముఖంలో నల్లని మచ్చ ఉన్నా, చంద్రుడు చల్లని వెన్నెలలు కురిపించడం లేదా ? మనుషుల తలలు నలుపు. చీకటిదారులు నలుపు.

ఆకాశం, నీరు, రాత్రి, నీడ నలుపు. మాయలో పడిపోయి పొర్లాడే మాయావి అయిన వ్యక్తి నలుపు. చీకటి మయమైన మనిషి అజ్ఞానం కూడా నలుపు. అలాంటప్పుడు నల్లధనాన్ని అసహ్యించుకోవడం ఎందుకు ? ఇలా ఆలోచించగలిగినప్పుడు వర్ణభేదం ఉండదు. మన జీవితంలో, శరీరంలో ఉన్న నలుపును చూసి కూడా నలుపును ఈసడించుకోవడంలో అర్థం లేదు.

ప్రశ్న 3.
“సృష్టిలో ప్రతిజీవి విలువైనదే” సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
ప్రకృతిలో భగవంతుడు పుట్టించిన ప్రాణులన్నీ విలువైనవే. వేటి విలువ వాటికి ఉంటుంది. ప్రాణులన్నీ ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛగా జీవించాలి. మనం ప్రతి ప్రాణినీ, వాటి ప్రత్యేకతలను అనుసరించి ఆదరించాలి. ప్రాణులందరి యందు దయ కలిగి ఉండాలి. సృష్టిలో ప్రతి జీవికి దానికంటూ కొన్ని ప్రత్యేకతలు ఉంటాయి. కాకి రూపం, స్వరం కనులవిందు, వీనుల విందు కానప్పటికి, అది ఎంగిలి మెతుకులు ఏరుకొనితిని, ఆ ప్రదేశాన్ని శుభ్రం చేస్తుంది.

ఎంత చేసినా పాపం కాకిని ఎవరూ గౌరవంగా చూడరు. విశ్వాసానికి మారుపేరైన కుక్క రేయింబవళ్ళు కుక్క కాపలాకాసి యజమానిని రక్షిస్తుంది. అటువంటి ఆ కుక్కకు ఎంగిలి మెతుకులే దిక్కు గోడల మీద తిరిగే బల్లి దోమలను తిని మనల్ని దోమకాటు నుండి కాపాడుతుంది. దానిపట్ల మనం చూపుతున్న కృతజ్ఞత ఏది ? బల్లి మీద పడితే (పొరపాటున) తలస్నానం చేయాలని, కష్టాలని భావిస్తాము. పొద్దున్నే నిద్రలేపే కోడిని, నిద్రలేచి కూర చేసుకొని తింటున్నాము. ఇలా మేక, గేదె, ఆవు ఇంకా అనేక పక్షులు ప్రధానంగా మనుష్యుల వలనే అంతరించిపోతున్నాయి. కనుక ‘సృష్టిలో ప్రతిజీవి విలువైనదే’ అన్న విషయాన్ని గుర్తెరిగినపుడే జీవరాశుల జీవనానికి సహకరించిన వారౌతాము.

ప్రశ్న 4.
వాయసం పాఠం ద్వారా కాకి గొప్పతనాన్ని తెలుసుకున్నావు కదా, అలాగే చీమ. గొప్పతనాన్ని వివరించుము.
జవాబు:
చీమలు సంఘజీవులు. ఎప్పుడూ బారులు బారులుగా వెళుతుంటాయి. ఎక్కడ ఆహారపు పదార్థం ఉన్నట్టు పసిగట్టినా చట్టుక్కున అక్కడికి వెళతాయి. తమ బరువు కన్నా ఎన్నో రెట్లు బరువున్న ఆహార పదార్థాన్ని కష్టపడి చాలా దూరం వెతుకుతూ ఆహారాన్ని మోస్తూ, బారులుగా పుట్టలోకి తెస్తాయి. కొత్త ప్రదేశాలకు వెళ్ళినపుడు ఒక్కొక్కసారి మనమయినా దారి తప్పుతాము గానీ, చీమలు మాత్రం దారి తప్పకుండా మళ్ళీ తమ పుట్టలోకే వచ్చేస్తాయి.

అవి దారిని గుర్తుపెట్టుకోవడానికి ఒక రకమైన జిగురుని దారి వెంట వదులుకుంటూ వెళతాయి. తిరిగి వచ్చేటప్పుడు ఆ జిగురును వాసన చూసుకుంటూ తికమక పడకుండా నేరుగా వస్తాయి. అందుకే అవి వరుసగా వస్తుంటాయి. అవి వెళ్ళేదారిలో ఏదైనా నీటి ప్రవాహం లాంటిది సంభవించినపుడు అవి వందలాదిగా కలిసి ఉండచుట్టుకొని దొర్లుకుంటూ సురక్షితంగా వచ్చేస్తాయి. చీమలు ఎత్తు నుండి పడినా వాటికి దెబ్బ తగలదు. కారణం చీమలలాంటి తేలిక జీవుల విషయానికొస్తే వాటిపై పనిచేసే గురుత్వాకర్షణ బలం, గాలి నిరోధక శక్తి చాలా వరకు సమానంగా ఉండటం వల్ల అవి సమవేగంతో నేలను చేరతాయి. అందువల్ల వాటికి హాని జరుగదు.

భూమి మీద జీవనం సాగించిన తొలిప్రాణి చీమ. సూర్యుని నుండి ఒక అగ్ని శకలం వేరుపడి కొన్ని కోట్ల సంవత్సరాల తర్వాతకది చల్లబడి భూమిగా ఏర్పడిందని చెబుతారు. భూమిపైన కాసే ఎండకే మనం ఎంతో బాధపడతాం కదా ! భూమిలోపల జీవించే చీమ ఎంతో వేడిని తట్టుకోగల శక్తి గలదని తెలుస్తున్నది. అల్పప్రాణియైన ఎంతో తెలివైనదిగా చీమను గుర్తించాలి మనం.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు:

1. కాకి బలగం : దుర్యోధనుని కాకి బలగం అంతా ఉత్తరుని పెండ్లికి తరలివెళ్ళారు.
2. కాకిపిల్ల కాకికి ముద్దు : కాకిపిల్ల కాకికి ముద్దన్నట్లు రాము గీసిన బొమ్మలు రాముకి నచ్చుతాయి.
3. కాకిగోల : చెట్లు కింద పిల్లల కాకిగోల ఏమిటా ? అని ఆరాతీస్తే కోతి వచ్చిందిట.
4. మసిబూసి మారేడు కాయ : పరీక్షల వేళ ప్రాజెక్టు రికార్డును మసిబూసి మారేడుకాయ చేసినట్లు స్టిక్కర్లతో గోపి ఆకర్షణగా తయారుచేశాడు.
5. గావుకేకలు : పూతన పెట్టిన గావుకేకలకు వ్రేపల్లె జనమంతా ఉలిక్కిపడ్డారు.
6. ప్రాణసఖుడు : శ్రీకృష్ణునికి – అర్జునుడు వలే దుర్యోధనునికి – కర్ణుడు ప్రాణసఖుడేగాని స్వామిభక్తి ఎక్కువ.
7. ఏకరువు పెట్టు : ఎన్నో ఏళ్ళకు ఊరికి వచ్చిన మిత్రుడికి గోపి ఊరి సంగతులన్నీ ఏకరువు పెట్టాడు.
8. కలుపుగోలుతనం : సాధారణ జనంలో ఉన్నంత కలుపుగోలుతనం ధనిక కుటుంబాలలో కూడా కనిపించదు.
9. బంధుజనం : చుట్టాలు – మా బంధుజనం ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలలోనే కాలం గడుపుతున్నారు.

II. అర్థాలు :

ప్రశ్న 1.
“వెన్నుడు” అనే పదానికి అర్థం
A) వెన్ను కలవాడు
B) విష్ణువు
C) శివుడు
D) ఇంద్రుడు
జవాబు:
B) విష్ణువు

ప్రశ్న 2.
సొమ్ము, ధనము – అనే అర్థం గల పదము
A) రూపాయి
B) పాడిపంటలు
C) లిబ్బులు
D) మబ్బులు
జవాబు:
C) లిబ్బులు

ప్రశ్న 3.
చెట్టు మీద “బలిపుష్టము” కాకా అని అరిచింది
A) పుష్టి బలం
B) పాప ఫలం
C) రామచిలుక
D) వాయసము
జవాబు:
D) వాయసము

ప్రశ్న 4.
“ప్రేమ” అనే అర్థం గల పదం
A) కులుక
B) పెరిమ
C) తియ్యని
D) కమ్మని
జవాబు:
B) పెరిమ

ప్రశ్న 5.
“చుక్కల దొర” అంటే అర్థం
A) సూర్యుడు
B) చంద్రుడు
C) ముగ్గు
D) రాముడు
జవాబు:
B) చంద్రుడు

ప్రశ్న 6.
అమావాస్య నాటి ఇరులు భయపెడతాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) రాత్రులు
B) చీకట్లు
C) నక్షత్రాలు
D) ఆకాశం
జవాబు:
B) చీకట్లు

ప్రశ్న 7.
పక్క చూపులు చూచు కపట చిత్తులు మెచ్చరు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) దయ
B) జాలి
C) మోసం
D) స్వార్థం
జవాబు:
C) మోసం

ప్రశ్న 8.
లోకాన దీనుల శోకాల కన్నీటి గాథలేకరువు పెట్టుదువు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) బాధ
B) కథ
C) నవల
D) వ్యాసం
జవాబు:
B) కథ

ప్రశ్న 9.
మోసంతో మసిబూసి, మారేడుకాయ జేసేవాడు ఖలుడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) నీచుడు
B) మనిషి
C) రాక్షసుడు
D) మంచివాడు
జవాబు:
A) నీచుడు

ప్రశ్న 10.
లొట్టి మీద కాకిలాగ వాగుతున్నావు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) లొట్ట
B) చెట్టు
C) ఒక పిట్ట
D) కల్లుకుండ
జవాబు:
D) కల్లుకుండ

III. ప్రకృతి, వికృతులు :

ప్రశ్న 1.
పక్షము – అనే పదానికి వికృతి
A) పక్షి
B) పచ్చము
C) పక్క
D) పాట
జవాబు:
C) పక్క

ప్రశ్న 2.
అంచ – అనే పదానికి ప్రకృతి
A) హంస
B) యంచ
C) రాజపులుగు
D) మంచం
జవాబు:
A) హంస

ప్రశ్న 3.
విష్ణుడు – అనే పదానికి వికృతి
A) కృష్ణుడు
B) వెన్నుడు
C) విషువత్తు
D) వ్యాసుడు
జవాబు:
B) వెన్నుడు

ప్రశ్న 4.
సాయంకాలం గీము వదలి వెళ్ళవద్దు – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) వరండా
B) గృహము
C) భూగృహము
D) గ్రహము
జవాబు:
B) గృహము

ప్రశ్న 5.
” సేమము” అనే పదానికి వికృతి
A) క్షేమము
B) చేమము
C) ధామము
D) సేకరణ
జవాబు:
A) క్షేమము

ప్రశ్న 6.
అందరి దృష్టి అతడి మీదే – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) దిస్టి
B) ద్రుష్టి
C) దుష్టు
D) శ్రేష్ఠము
జవాబు:
A) దిస్టి

ప్రశ్న 7.
చుక్కల దొరలోన ముక్కున నలుపున్న చల్లని వెన్నెల జల్లులిడడె – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) నక్షత్రం
B) తార
C) శుక్ర
D) బొట్టు
జవాబు:
C) శుక్ర

ప్రశ్న 8.
విసఫు మేతరి గొంతు విడ్డూరమగు నలుపున్నను శివుడంచు బొగడబడడె – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) వింత
B) ఆశ్చర్యం
C) అబ్బురం
D) విడ్వరం
జవాబు:
D) విడ్వరం

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
వాయసము – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు కానివి.
A) ధ్వాంక్షము, కాకి, కాకము
B) బలిపుష్టము, మౌకలి
C) ఆత్మఘోషము, కరటము
D) గేహము, జటాయువు
జవాబు:
D) గేహము, జటాయువు

ప్రశ్న 2.
“గృహం” అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ఇల్లు, కొంప, గేహము
B) భవనము, తిన్నె
C) గది, వంటఇల్లు
D) కోట, పేట
జవాబు:
A) ఇల్లు, కొంప, గేహము

ప్రశ్న 3.
సంతోషంగా ఉండటమే వ్యక్తిబలం – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) హర్షం, ముదము, ప్రమోదం
B) సంతసం, మాత్సర్యం
C) మంద్రము, తంద్రము
D) స్మితము, దరహాసము
జవాబు:
A) హర్షం, ముదము, ప్రమోదం

ప్రశ్న 4.
ముల్లు – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) గడియారం, గంట
B) విల్లు, కుశ
C) కంటకము, ములికి
D) సూది, చాలు
జవాబు:
C) కంటకము, ములికి

ప్రశ్న 5.
మాంసము – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) కరకుట్లు, భక్ష్యము
B) పలలము, ఆమిషము
C) కుక్కురము, మేషము
D) బొబ్బర, మాంసలము
జవాబు:
B) పలలము, ఆమిషము

ప్రశ్న 6.
వాయసముల నలుపు రోయనేల – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) కాకి, కుక్క
B) ధాంక్షము, బలిపుష్టం
C) వాయసం, వాసం
D) కరటం, కటకం
జవాబు:
B) ధాంక్షము, బలిపుష్టం

ప్రశ్న 7.
ఆకాశం, నీరు, రాత్రి, నీడ నలుపు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) గగనం, ఘనం
B) అంబరం, వస్త్రం
C) నింగి, ఆకసం
D) అంతరిక్షం, భక్షం
జవాబు:
C) నింగి, ఆకసం

ప్రశ్న 8.
అంధకారమైన అజ్ఞానం నలుపు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) రజని, రాత్రి
B) చీకటి, తిమిరం
C) తమస్సు, తపస్సు
D) ధ్వస్తం, ధ్వంసం
జవాబు:
D) ధ్వస్తం, ధ్వంసం

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
“కాక” అనే పదానికి నానార్థాలు
A) కాకుండా, కోక
B) చిన్నాన్న, వేడిమి
C) కాకి అరుపు, నలుపు
D) తూర్పు, వెన్నుడు
జవాబు:
B) చిన్నాన్న, వేడిమి

ప్రశ్న 2.
కాకికి ఆహారము బలిగా ఇచ్చిన అన్నం – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) అంబలి, చెంబలి
B) ఒక రాజు, మేలు
C) ఒక చక్రవర్తి, అర్పణం, యమదండం
D) బలిపీఠం, కంబళి
జవాబు:
C) ఒక చక్రవర్తి, అర్పణం, యమదండం

ప్రశ్న 3.
చిరజీవి – అనే పదానికి నానార్థాలు
A) చిరంజీవి, కాకి
B) విష్ణువు, కాకి
C) తక్కువ వయసు, ఒక జీవి
D) మరణం లేనివాడు, మార్కండేయుడు
జవాబు:
B) విష్ణువు, కాకి

ప్రశ్న 4.
ఆత్మఘోషమా ! చిరజీవివై వెలుంగు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) బుద్ధి, తెలివి
B) మనస్సు, పరమాత్మ
C) దేహం, కాయం
D) జీవుడు, జీవి
జవాబు:
B) మనస్సు, పరమాత్మ

ప్రశ్న 5.
నోరు నొవ్వంగనే రాయబారమేమొ తెచ్చు వార్తలో చుట్టాలు వచ్చు కబురో – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) సమాచారం, విషయం
B) నడత, నడక
C) భాషణం, మిరప
D) వృత్తాంతం, నడత
జవాబు:
A) సమాచారం, విషయం

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
తిరుగుచుండునది – అను వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) ద్రిమ్మరి
B) జులాయి
C) వాయసం
D) తిరుగలి
జవాబు:
C) వాయసం

ప్రశ్న 2.
కాకా అని తన పేరునే అరిచేది అను వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) కోకిల
B) ఆత్మఘోషము
C) చినాన్న
D) వాయి
జవాబు:
B) ఆత్మఘోషము

ప్రశ్న 3.
“పాషండుడు” అనే పదానికి సరియైన ఉత్పత్తి
A) పాపములను పోగొట్టువాడు
B) సంసార బంధాలకు అనుగుణంగా శాస్త్రమును వాడుకొనేవాడు
C) పాప కర్మలు చేయువాడు
D) రాయి వంటి మనస్సు కలవాడు
జవాబు:
B) సంసార బంధాలకు అనుగుణంగా శాస్త్రమును వాడుకొనేవాడు

ప్రశ్న 4.
విషమును మింగినవాడు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదము
A) విసపు మేతరి
B) సర్పరాజు
C) శాంతుడు
D) సోక్రటీసు
జవాబు:
A) విసపు మేతరి

ప్రశ్న 5.
మౌకలి – అనే పదానికి సరైన వ్యుత్పత్తి
A) మూకలునికి సంబంధించినది
B) ఎంగిలి తినేది
C) ‘క’ అని పలికేది
D) మాంసం తినేది.
జవాబు:
A) మూకలునికి సంబంధించినది

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత పద్యాలు

ప్రశ్న 1.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన నాలుగు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

ఆచార్యున కెదిరింపకు
బ్రోచినదొర నింద సేయబోకుము కార్యా
లోచనము లొంటి జేయకు
మాచారము విడువబోకుమయ్య కుమారా !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. ఎవరిని ఎదిరింపరాదు ?
జవాబు:
ఆచార్యుని (గురువును) ఎదిరింపరాదు.

2. ఎవరిని నింద చేయకూడదు ?
జవాబు:
కాపాడిన (రక్షించిన) వారిని నిందచేయకూడదు.

3. వేటిని ఒంటరిగా చేయకూడదు ?
జవాబు:
పనులకై చేయు ఆలోచనలు ఒంటరిగా చేయకూడదు.

4. విడిచిపెట్టకూడనిది ఏది ?
జవాబు:
మంచి నడవడిని విడిచిపెట్టకూడదు.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది కుమార శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 2.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

వినదగు నెవ్వరు చెప్పిన
వినినంతనె వేగపడక విషయ మెరుగుచున్
కనికల్ల నిజము దెలియుచు
మనవలె మహితాత్ముడుగను మరువక ఎపుడున్.

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. చెప్పినది ఎట్లు వినవలెను ?
జవాబు:
చెప్పినది తొందరపడకుండా విషయమును తెలిసి కొనుచు వినవలెను.

2. విని తెలియవలసిన దేమి ?
జవాబు:
విని అబద్ధమేదో, నిజమేదో తెలియవలెను.

3. ఎట్లు మనవలెను ?
జవాబు:
ఎప్పుడు మహితాత్ముడుగ మనవలెను.

4. దీనికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
దీనికి శీర్షిక ‘మహితాత్ముడు’.

5. కల్ల అంటే అర్థం ఏమిటి ?
జవాబు:
కల్ల అంటే అసత్యం.

ప్రశ్న 3.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయుము.

మేడిపండు జూడ మేలిమైయుండును
పొట్టవిచ్చిచూడ పురుగులుండు
పిరికివాని మదిని బింకమీలాగుర
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. పిరికివాడు దేనితో పోల్చబడినాడు ?
జవాబు:
పిరికివాడు మేడిపండుతో పోల్చబడినాడు.

2. మేడిపండు పైకి ఏ విధంగా వుంటుంది ?
జవాబు:
మేడిపండు పైకి చక్కగా ఉంటుంది.

3. మేడిపండు లోపల ఎలా ఉంటుంది ?
జవాబు:
మేడిపండు లోపల పురుగులతో కూడి ఉంటుంది.

4. ఈ పద్యం వల్ల తెలిసిందేమిటి ?
జవాబు:
ఈ పద్యంవల్ల పిరికివాని స్వభావం తెలుస్తోంది.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది వేమన శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 4.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయండి.

ధనము కూడబెట్టి ధర్మంబు సేయక
తాను తినక లెస్స దాచుగాక
తేనెటీగ గూర్చి తెరువరి కీయదా
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. తేనెటీగ తేనెను ఎవరికి యిస్తున్నది?
జవాబు:
తేనెటీగ తేనెను తెరువరికి (బాటసారికి) ఇస్తున్నది.

2. తాను తినక, కూడబెట్టువారినేమందురు?
జవాబు:
తాను తినక, కూడబెట్టువారిని పిసినారి అంటారు.

3. పై పద్యము నందలి భావమేమి?
జవాబు:
కూడబెట్టిన ధనం సద్వినియోగం చేయకపోతే వృథా అవుతుంది.

4. కూడబెట్టిన ధనము ఎట్లు సద్వినియోగమగును?
జవాబు:
కూడబెట్టిన ధనం దానం చేసినా లేదా తాను అనుభవించినా సద్వినియోగం అవుతుంది.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది వేమన శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 5.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వ్రాయండి.

అనగ ననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు
తినగ తినగ వేము తీయనుండు
సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. అంటూ ఉంటే అతిశయిల్లేది ఏది ?
జవాబు:
అంటూ ఉంటే రాగం అతిశయిల్లుతుంది.

2. తింటూ ఉంటే తీయనయ్యేది ఏది?
జవాబు:
తింటూ ఉంటే వేపాకు తీయనవుతుంది.

3. సాధనతో సమకూరేవి ఏవి?
జవాబు:
సాధనతో పనులు సమకూరుతాయి.

4. ఈ పద్యానికి మకుటం ఏది?
జవాబు:
‘విశ్వదాభిరామ వినురవేమ’ అనేది ఈ పద్యానికి మకుటం.

5. అతిశయిల్లు అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
అతిశయిల్లు అంటే హెచ్చు.

వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

ప్రశ్న 1.
అంతరించిపోతున్న పక్షులు, జంతువులు, అడవులు – వీటిని కాపాడాలని ఐదు నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:

వృక్షో రక్షతి రక్షితః.
పచ్చని చెట్లు ప్రగతికి మెట్లు.
రసాయన మందులు వాడకు, పక్షుల జీవితాలతో ఆడకు.
నీ ప్రయోజనాలకై ప్రాణులను బలీయకు.
హింస చేసేది మనమే, భూతదయ అనేది మనమే.
పక్షులను కాపాడు, హింసను విడనాడు.
సేంద్రియ ఎరువులతో ప్రాణుల మనగడకు సహకరించు.
ఆకలికి అన్నము ఉండగా జంతుబలులెందుకు.
చెప్పేది శాఖాహారమూ ! చేసేది మాంసాహారమా ?
చెప్పినవారు చెప్పినట్లే ఉన్నారు. పక్షులు, జంతువులు ఏమైపోతున్నాయో ?

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
మ్రింగుట + ఏల – సంధి చేయగా
A) మ్రింగుటకేల
B) మ్రింగుట యేల
C) మ్రింగుటేల
D) మ్రింగేలా
జవాబు:
C) మ్రింగుటేల

ప్రశ్న 2.
శివుని విసపు మేతరి అని కూడా అంటారు – గీత గీసిన పదాన్ని సంధి విడదీసి రాయండి.
A) విసపు + మేతరి
B) విసము + మేతరి
C) విష + మేతరి
D) విసమే + మేతరి
జవాబు:
B) విసము + మేతరి

ప్రశ్న 3.
లోకము + న – సంధి నామము
A) ఉత్వసంధి
B) ముగాగమ సంధి
C) లు, ల, నల సంధి
D) ప్రాది సంధి
జవాబు:
C) లు, ల, నల సంధి

ప్రశ్న 4.
తొడన్ + కొట్టి – సంధి జరిగిన విధము
A) గసడదవాదేశ సంధి
B) సరళాదేశ సంధి
C) ఇత్వసంధి
D) ద్వంద్వ సంధి
జవాబు:
B) సరళాదేశ సంధి

ప్రశ్న 5.
పాయసము + ఒల్లక – సంధి కార్యము
A) ఉత్వసంధి
B) లులనల సంధి
C) ముగాగమ సంధి
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
జవాబు:
A) ఉత్వసంధి

ప్రశ్న 6.
ఈ కింది వానిలో ఉత్వసంధి కానిది.
A) బోనము + అబ్బు
B) సేమములు + అడుగు
C) నాకు + ఏది
D) పాతకున్ + కొలుచు
జవాబు:
D) పాతకున్ + కొలుచు

ప్రశ్న 7.
నిలువు + నిలువు సంధి కలిపి రాయగా
A) నిట్టనిలువు
B) నిలునిలువు
C) నిలిచినది
D) నిండు నిలువు
జవాబు:
A) నిట్టనిలువు

II. సమాసాలు:

ప్రశ్న 1.
కింది వానిలో విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం కానిది.
A) పరుల కొంపలు
B) చారు సంసారము
C) రోత బ్రతుకు
D) తీపి పాయసము
జవాబు:
A) పరుల కొంపలు

ప్రశ్న 2.
క్రింది వానిలో షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము కానిది.
A) కరటరాజు
B) అన్న కొడుకు
C) నరుల తలలు
D) చల్లని వెన్నెల
జవాబు:
D) చల్లని వెన్నెల

ప్రశ్న 3.
కింది వానిలో రూపక సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) దినము దినము
B) ప్రాణం వంటి సఖుడు
C) కపటమైన చిత్తము కలవారు
D) విషము అనెడు అగ్ని
జవాబు:
D) విషము అనెడు అగ్ని

ప్రశ్న 4.
ప్రాణము వంటి సఖుడు – ఏ సమాసము ?
A) రూపక సమాసము
B) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయము
C) అవ్యయీభావ సమాసము
D) షష్ఠీ తత్పురుష
జవాబు:
B) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయము

ప్రశ్న 5.
దినము + దినము → ప్రతిదినము – ఏ సమాసము ?
A) అవ్యయీభావ సమాసము
B) ప్రాది సమాసము
C) రూపక సమాసము
D) ద్వంద్వ సమాసము
జవాబు:
A) అవ్యయీభావ సమాసము

ప్రశ్న 6.
కపటమైన చిత్తము కలవారు – సమాసము చేయగా
A) కపటుల చిత్తము
B) కపట చిత్తములు
C) కపట చిత్తులు
D) కపటము గలవారు
జవాబు:
C) కపట చిత్తులు

ప్రశ్న 7.
చెట్టు మీద కాకి పిల్లలు గోల చేస్తున్నాయి – గీత గీసిన పదం ఏ సమాసము ?
A) సప్తమీ తత్పురుష
B) తృతీయా తత్పురుష
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) బహువ్రీహి
జవాబు:
C) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 8.
ఎంగిలి మెతుకులు సమాసమునకు సరియైన విగ్రహవాక్యము
A) ఎంగిలియైన మెతుకులు
B) ఎంగిలి మరియు మెతుకులు
C) ఎంగిలి యొక్క మెతుకులు
D) ఎంగిలి వంటి మెతుకులు
జవాబు:
A) ఎంగిలియైన మెతుకులు

III. అలంకారము :

ప్రశ్న 1.
పాఱఁజూచిన రిపుసేన పాఱఁజూచు – ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) యమకము
B) వృత్త్యనుప్రాస
C) లాటానుప్రాస
D) ఉపమా
జవాబు:
A) యమకము

ప్రశ్న 2.
ఎన్నికలలో, ఎన్నికలలో ! – ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం –
A) వృత్త్యనుప్రాస
B) యమకము
C) ఉపమా
D) లాటానుప్రాస
జవాబు:
B) యమకము

ప్రశ్న 3.
నంద నందనా వంద వందనాలు ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) వృత్త్యనుప్రాస
B) లాటానుప్రాస
C) ఛేకానుప్రాస
D) యమకము
జవాబు:
C) ఛేకానుప్రాస

IV. ఛందస్సు :

ప్రశ్న 1.
వేసంగి, భళిరా – అనే పదాలు వరుసగా
A) త, ర
B) ర, స
C) త, స
D) ర, ర
జవాబు:
C) త, స

ప్రశ్న 2.
TS 9th Class Telugu Important Questions 11th Lesson వాయసం 1
పై పద్యపాదంలో గణవిభజన చేసిన గణాలను ఇలా అంటారు.
A) ఇంద్ర గణాలు
B) సూర్య గణాలు
C) వృత్త గణాలు
D) చంద్ర గణాలు
జవాబు:
B) సూర్య గణాలు

ప్రశ్న 3.
ఈ కింది వానిలో మ గణం
A) UII.
B) UIU
C) IUU
D) UUU
జవాబు:
D) UUU

TS 10th Class English Guide Unit 5A The Storeyed House – I

March 25, 2024March 24, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT TS 10th Class English Guide Pdf Unit 5A The Storeyed House – I Textbook Questions and Answers.

TS 10th Class English Guide Unit 5A The Storeyed House – I

Social Issues:

Read the following quotation and answer the questions that follow.

TS 10th Class English Guide Unit 5A The Storeyed House - I 1

Question 1.
What does the above line talk about?
Answer:
In the above lines the poet Tagore thinks that a society, which is not divided by communal, regional, religious and linguistic differences, is like a heaven itself. He even wishes his country to be such a heaven. The narrow feelings among the people such as communalism, regionalism, religious fundamentalism and linguistic fascinations divide the society into pieces.

They divide one section of people from others as narrow domestic walls. Tagore wishes that there should not be any differences, and discrimination among the people. All the people in our country should live in harmony, peace and fraternity. Then our country becomes a heaven of freedom.

Question 2.
What does the expression ‘the narrow domestic walls’ mean?
Answer:
The communal, religious, regional and linguistic differences among the people are called the narrow domestic walls, because they divide the society into pieces. They distinguish one section of people from the other like walls. Communalism, religious fundamentalism, regionalism, and linguistic feelings are the narrow ideas that divide people from one another.

Oral Discourse:

Speech – ‘Social evils are the hurdles for the development of the country.’
(Social evils; causes; consequences and your role in making the world heaven of freedom).
Answer:
Social & cultural practices that have adverse or negative impact on all, or some group of people including girls women, and dalit are known as social evils. Social evils exist in almost all societies, communities, religion, regions are civilization since time immemorial.

The only difference is educated & developed societies have released, and given up the practices that are unscientific, inhuman, undemocratic and discriminatory. On the other hand, developing countries with a large percentage of illiterate, ignorant and unexploited masses of people are yet to give up the various aspect of social evils.

However the combined effort of law, act, education and awareness, democratic principles, modern and western influence have been helping to gradually eradicate these time immemorial practices. In practice, the various type of society evil do prevail in the day-to-day the severity of the social evils in much more in rural areas than the urban centers.

Impact of social evils and problems:

Felling of nationalism and petrolism declines.
Deprivation of fundamental rights / human rights.
Deprivation of social culture rights & privileges.
Social communal and political conflict / violence, hatered, grudge.
Increase poverty and deprivation.
Sovernity, democracy and unity became weaker.
Narrow division of society / community.
The effort of planned development cannot achive the object of equity, equaity and quality life.
Lack of equal aspect, support and co-ordinate among the people at different levels.
Psychological / pressure / develop inferiority complex
Pack of mass baed political participation.

I. Answer the following Questions:

Question 1.
Who was Bayaji? Where did he work?
Answer:
Bayaji was a sixty year old man with sound health. He was a Mehar by caste. He worked for thirty five years as a porter in the dockyard in Bombay. He retired as a supervisor.

Question 2.
Why did he return home?
Answer:
Bayaji retired from his service as a supervisor in the dockyard. He thought that there was no longer any reason to hang around in Bombay. So he decided to come back to his own village. He wanted to live his remaining life in his own village with his own people. He had a big family but he owned a small house. He wanted to construct a big storeyed house for his family. So he returned home.

Question 3.
“Greetings to you, sir, how are things with you?” Bayaji greeted Bhujaba. Why did Bhujaba become furious?
Answer:
Bhujaba was a known rascal of the village. He belonged to a upper caste. When Bayaji greeted him by merely saying “Greetings sir,’ he became furious. He was expected to greet higher caste people by saying “My humble salutations sir”. Bhujaba thought, after embracing Buddhism, Bayaji himself must have felt an equal to a Brahmin. So he grudged about it and became furious.

Question 4.
Which religion did Bayaji embrace?
Answer:
Actually Bayaji belonged to Mehar, a dalit community of Maharashtra. Later he embraced Buddhism to escape the sufferings of untouchability.

Question 5.
Why was Bayaji tempted to knock down Bhujaba with his box?
Answer:
When Bayaji merely said “Greetings”, Bhujaba became furious and asked him if he thought he could become a Brahmin merely by saying “Greetings” and if he could forget his position simply because he had turned Buddhist. Bayaji was nonplussed to face those questions from Bhujaba and for a moment, he was tempted to knock Bhujaba down with his box.

Question 6.
Why do you think Bhujaba insisted on knowing the exact amount received by Bayaji on his retirement?
Answer:
He Bhujaba came to know that Bayaji was retired from his service and came to the village to spend the rest of his life there. Knew that Bayaji would get some amount of money towards retirement benefits. Actually, he was Jealous and greedy about Bayaji’s money.

He wanted to swindle at least four or five hundred rupees from Bayaji’s fund amount. So, I thought Bhujaba insisted on knowing the exact amount received by Bayaji on his retirement. In fact, Bhujaba respected him when he came to know that Bayaji had collected the fund amount some two and a half thousand rupees.

Question 7.
What was Bayaji’s dream?
Answer:
Bayaji’s dream was to build a storeyed house in his own village. He had a big family but a small house. Their house was so small that all the members of the family could not eat at once. The existing three-portioned house could not accommodate all the people in his large family. So his dream was to build a big storeyed house.

The Storeyed House – I Summary in English

Bayaji was a sixty year old man with sound health. He worked as a porter for thirty five years in the dockyard in Bombay. He retired from his service as a supervisor. He received two thousand five hundred rupees as fund amount. He thought that there was no longer any reason to hang around in Bombay. So he wanted to go back to his village to live his remaining life with his family.

Bayaji belonged to a Mehar caste, a low caste of Maharashtra. Later he embraced Buddhism. On reaching his village he met Bhujaba, a highercaste rascal. Bayaji greeted him by saying “Greetings Sir!”. Bhujaba thought his greetings had not any salutation and was not humble. So he showed his upper-caste grudge against Bayaji.

He asked him whether he had grown head strong and forgot his lower social position after embracing Buddhism. For a moment it annoyed and frustrated Bayaji. Bhujaba was jealous of Bayaji’s financial position. He enviously asked Bayaji how much money he received as fund amount after his retirement. He insisted Bayaji to tell the exact figure of his receipts.

On reaching the house all his family members received him delightfully. His mother, his beloved wife, all his eight children received him with warm welcome. His daughters, overcame with enthusiasm, like little children searched all his luggage, to see whether he had brought any gifts for them. On finding pots, pans, nails and photographs in his box they were a little disappointed.

They asked him fondly why he had not brought anything for them. Then Bayaji replied smilingly that he wanted to present a gift for them all which could last for ever. He told them that their house was very old and very small. It could not accommodate all his big family. So for their comfort he told them he decided to build a single Storeyed House for them.

Glossary:

Winding (adj) = having a curving and twisting shape ;
dispenssary (n) = a place where patients are treated, hospital ;
obstinate (adj) = stubborn ;
destination (n) = a place to which somebody is going to ;
sore (adj) = annoyed; upset and angry ;
goddammit (phr) = an expression used to show that one is angry or annoyed;
initial (adj) = first ;
momentum (n) = impetus gained by movement;
clambered (v) = climbed or moved with difficulty; climbed;
jostle (v) = to push roughly against somebody in a croud; push;
reluctantly (adv) = unwillingly;
truant (n . phr) = a child (a student) who stays away from school without leave or permission;
bang (n) = a sudden loud noise;
lurch (n) = to make a sudden, unsteady movement; forward or sideways(stagger away); a sudden movement;
helter – skelter (adv) = in disorderly haste;
stumble (v) = to hit your foot against something which you are walking or running;
heaved (v) = uttered (a sigh);
grunted (v) = made a short low sound in the threat;
hang around (phr . v) = to stay at a place not doing very much;
sundry (adj) = various; not important enough to be named;
dockyard (n) = place where ships are built and repaired;

non plussed (v) = so surprised and confused that you do not know what to do or say; Dumbfounded;
inter (v) = to bury a dead person;
incur (v) = to become liable for;
hostility (n) = enmity;
persist (v) = to continue to do something ;
artfully (adv) = cleverly ;
swindle (v) = to cheat somebody in order to get something ;
scampered (v) = ran quickly ;
scrambled (v) = to move quickly especially with great difficulty;
mock (adj) = not sincere ;
conceal (v) = hide ;
cling (v) = to hold on tightly to somebody ; cling-clung-clung
obey (v) = to do what you are told or expected to do;
fling (v) = to throw ; fling-flung-flung;
temple (n) = each of the flat part at the sides of the head ;
be doing well (pharase) = to be in good health ;
godly (adj) = living a moral life based on religious principles ;
adequqte (adj) = enough in quantity, sufficient ;
auspicious (adj) = showing signs that something is likely to be successful in the future; promising ;
Mahar (n) = a dalit community in Maharastra (Their main occupations are wall mending, sweeping or agricultural labour.);
pleasantries (n) = jocular or humorous remarks;
sturdy (adj) = strong and solid;

TS 9th Class Telugu Important Questions 12th Lesson తీయని పలకరింపు

March 25, 2024March 24, 2024 by Srinivas

These TS 9th Class Telugu Important Questions 12th Lesson తీయని పలకరింపు will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 12th Lesson Important Questions తీయని పలకరింపు

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
నేటి సమాజంలో కొందరు ముసలి తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమాలకు అప్పగిస్తున్నారు. ఎందుకు ? కారణాలను వివరించండి.
జవాబు:
మానవుడు సంఘజీవి. పదిమందితో కలిసి జీవించాలనుకుంటాడు. దేశ విదేశాలతో సంబంధాలు నెలకొల్పుకుంటాడు. కాని తన కుటుంబ సభ్యులతో ఆత్మీయంగా, ఇంటికి పెద్దదిక్కుగా ఉండే వృద్ధులను గౌరవంగా చూస్తున్నాడా ? ఈ ప్రశ్న ఎక్కువమందికి ప్రశ్నార్థకమే.

“యౌవ్వనంలో మనమే కష్టాల్లోకి దూకుతాం. వృద్ధాప్యంలో కష్టాలే మనవైపుకు దూసుకువస్తాయి”. నిన్నటిదాకా ఎవరి సాయంతో అడుగులు వేయడం నేర్చామో, నేడు వారికి ఆసరాగా నడవాలి. మన తప్పులు సరిచేసి మనుషులుగా తీర్చిన వారికి నేడు మాట, చూపు సరిగా లేకపోవడంతో తోడుగా ఉండాలి. చిన్నప్పుడు లేచి నిలబడాలంటే భయపడిన మనకు ధైర్యం చెప్పిన పెద్దలు, ఇవాళ వృద్ధులు అయ్యి, నిలబడలేని స్థితిలో ఉంటే ఊతంగా వెన్నంటి ఉండాలి.

ఏమి చేతగాని స్థితి నుండి అన్నీ చేయగలను అనే స్థితికి కారకులైన పెద్దలు, ప్రస్తుతం ఏమీ చేసుకోలేని స్థితిలో ఉంటే వారికి మనమే తల్లీ, తండ్రీ కావాలి. పైన చెప్పినవన్నీ చేయాలంటే మనకు ముందు మనసుండాలి. చిరకాలం జీవించాలని అందరూ కోరుకుంటారు. ఎందుకో కాని ముసలివాళ్ళం అవ్వాలని మాత్రం ఎవరూ కోరుకోరు. ఎంత విచిత్రం’!. వృద్ధాప్యం గురించి షేక్స్పియర్ ఇలా అంటాడు – “అందరికీ చివరి అంకం. అద్భుతమైన చరిత్రకు చరమాంకం. మరోసారి వచ్చే బాల్యం, పళ్ళు, కళ్ళు, రుచి వంటివేమీ తెలియని స్థితి వృద్ధాప్యం” అని.

నేటి కాలంలో ముసలివారిని పట్టించుకొనే బిడ్డలు తక్కువ. ఆస్తిలో భాగానికి ముందుకొచ్చినవారే వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులను సాకటానికి వెనుకంజ వేస్తున్నారు. మనుమలు, మనుమరాండ్రు సైతం చులకనభావంతో చూడడం మిక్కిలి బాధ కలిగించే విషయం. దూరప్రాంతాల్లో ఉండి ఉద్యోగాలు చేసేవారు ఇంటివద్ద ఉండి వృద్ధులను చూసుకొనే మనసు లేక వృద్ధాశ్రమాల్లో చేరుస్తున్నారు. వైద్య విషయంలో కూడా సరైన మందు, తిండి పెట్టడానికి తీరికలేని పిల్లలను కన్న ముసలివాళ్ళు వృద్ధాశ్రమాల్లో చేర్చబడటంలో తప్పేముంది. వాళ్ళని కనడం తప్ప.

ప్రశ్న 2.
“తీయని పలకరింపు” పాఠం ద్వారా ప్రస్తుతం సమాజంలో వృద్ధులు మన నుండి ఏం కోరుకుంటున్నారో తెల్పండి.
జవాబు:
ఆధునిక జీవితంలో కుటుంబ విలువలు, మానవ సంబంధాలు అడుగంటుతున్నాయి. ముసలివారిని నిర్లక్ష్యంగా చూస్తున్నారు. వృద్ధుల అవసరాలు తీర్చడాన్ని, వారికి ఆత్మీయతను పంచడాన్ని పిల్లలు మరచిపోతున్నారు. వృద్ధులు తాము పెంచిన పిల్లలు తమపట్ల చూపుతున్న నిరాదరణనూ, తమ ఆవేదననూ ఎవరికీ చెప్పుకోలేక బాధపడుతున్నారు. ఆప్యాయంగా పిలిచి మాట్లాడేవారు, నిజంగా మనిషికి కావాలి. ‘తీయటి పలకరింపు’ మనిషికి కావాలి.

తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలను ఎంతో ప్రేమతో తమ గుండెలపై పెట్టుకొని పెంచుతారు. కడుపు కట్టుకొని పిల్లలకు తల్లిదండ్రులు కావలసినవి సమకూరుస్తారు. తమ వృద్ధాప్యంలో పిల్లలు తమను ఆదుకుంటారనే ఉద్దేశ్యంతో తమ సర్వస్వాన్ని. బిడ్డల కోసం వినియోగిస్తారు. అటువంటి ప్రేమజీవులను నిర్లక్ష్యం చేయడం, ముసలితనంలో పట్టించుకోకపోవడం వారికి తీవ్ర మనస్తాపాన్ని కల్గిస్తున్నాయి.

చివరి దశలో వారికి తిండి, బట్ట, గూడుతో పాటు బిడ్డల ప్రేమ పూర్వకమైన ఆదరణ, తీయని పలకరింపు కావాలి. కుటుంబ సభ్యులతో కలసిమెలిసి హాయిగా నవ్వుతూ సాగించే జీవనం కావాలి. “గతకాలమే బాగున్నదనిపించడం వృద్ధాప్యపు చిహ్నం”. కానీ ఉన్నంతకాలం వృద్ధులను బాగా చూసుకోవడం బిడ్డల కర్తవ్యం.

ప్రశ్న 3.
వృద్ధాప్యంలో మనుషులకు ఏం కావాలి ? కుటుంబ సభ్యులు వాళ్ళను ఎట్లా చూసుకోవాలి ?
జవాబు:
వృద్ధాప్యంలో మనుష్యులకు ఉండడానికి ఇల్లు, కట్టుకోడానికి బట్ట, తినడానికి తిండి కావాలి. వయస్సులో ఉన్నప్పుడే మనుషులు వృద్ధాప్యానికి కావలసిన ఏర్పాటు చేసికోవాలి. వృద్ధాప్యంలో సామాన్యంగా మంచి ఆరోగ్యం ఉండదు. అందువల్ల మంచి వైద్య సదుపాయం కావాలి.

పైన చెప్పిన వాటన్నింటితో పాటు బిడ్డల ప్రేమ పూర్వకమైన ఆదరణ, తీయని పలకరింపు కావాలి. వేళకు తగిన మితాహారం కావాలి. కుటుంబసభ్యులతో కలిసిమెలసి హాయిగా నవ్వుతూ సాగించే జీవనం కావాలి. ఆధ్యాత్మికమైన జీవనం కావాలి. వారు చదువుకోడానికి దైవ సంబంధమైన సాహిత్యం కావాలి.

భారత, భాగవత, రామాయణ గ్రంథాలు కావాలి. నేటి కాలానికి అవసరమైన టీ.వీ., రేడియో, ఫోను వంటి సౌకర్యాలు వారికి కావాలి. కుటుంబ సభ్యులు, వృద్ధులను ప్రేమగా, ఆప్యాయతతో పలుకరిస్తూ వారి అవసరాలను అడిగి తెలుసుకోవాలి. మధ్యమధ్య వారిని డాక్టర్ల వద్దకు తీసుకువెళ్ళి పరీక్షలు చేయించాలి. వారికి ముఖ్యావసరమయిన మందులను అందివ్వాలి. వృద్ధులను వృద్ధాశ్రమాలలో చేర్చక, తమతోపాటే కలో గంజో వారు త్రాగే ఏర్పాట్లు చేయాలి. వృద్ధులకు ముఖ్యంగా కావలసిన ప్రేమాదరాలను కుటుంబ సభ్యులు వారికి పంచి ఇవ్వాలి.

ప్రశ్న 4.
వృద్ధులైన నాయనమ్మ, తాతయ్యల అవసరాలు తీర్చడానికి నీవు ఏయే పనులు చేస్తావో సొంతమాటల్లో రాయుము.
జవాబు:
“నీవు వృద్ధుడిగా ఎదగవు, ఎదగటం మానివేసినప్పుడు వృద్ధుడవు అవుతావు” అన్నాడొక పెద్దాయన. వయసుతో పాటు మానసిక పరిణతి సాధిస్తే వృద్ధాప్యం శాపం కాదు. మనం గమనిస్తే లోకంలో కొందరు పుట్టుకతోనే వృద్ధుల్లా, మరికొందరు వృద్ధాప్యం వచ్చినా యువకుల్లా జీవిస్తారు. దీనినిబట్టి సంతోషంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నంతకాలం అందరూ యువకులే అన్న సంగతి మరచిపోకూడదు.

వృద్ధులైన తాతయ్య, నాయనమ్మలు కోరుకునేది మన నుండి కాస్త ప్రేమాభిమానాలే. బాల్యంలో మన తల్లిదండ్రులు, తాతమామ్మలు మనకు ఎలా సేవలు చేసారో అవి మరచిపోకూడదు. తాత మామ్మలు ముసలితనం వల్ల వారి పనులు వారు చేసుకోలేరు. కనుక అవి గమనించి సమయానికి తగినట్లు వారికి కావల్సినవి సమకూరుస్తాను. అల్పాహారం, భోజనం, మందులు ఇలా కావల్సినవి అందిస్తాను.

మానసిక ప్రశాంతత కోసం రామాయణ, భారత, గీత వంటి పుస్తకాలు ఇచ్చి వారికి సంతోషం కలిగిస్తాను. వారికి ఏమీ తోచనపుడు అలా బయటకు తీసుకువెళ్ళి, వారి చిన్ననాటి సంగతులను గుర్తుకు వచ్చేట్లు చేస్తాను. బడికి వెళ్ళేముందు, వచ్చిన తర్వాత ఖాళీ సమయాన్ని వారికే కేటాయిస్తాను. చిన్నవయసులో వారు నాకు చేసిన సేవలు గుర్తు చేసుకుంటూ వారిపట్ల గౌరవభావంతో ఉంటాను. ముసలితనం వారికి శాపంలాగా కాక సంతోషంగా ఉండేందుకు ప్రయత్నిస్తాను.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు:.

అ) ఈ కింది పదాలకు సొంతవాక్యాలు రాయండి.

1. ఆత్మీయత : రామునిపట్ల భరతుని ఆత్మీయతకు లక్ష్మణుడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
2. నిర్లక్ష్యం : అహింస పేరుతో దుర్మార్గుల పట్ల నిర్లక్ష్యం చేస్తే శాంతిభద్రతలు దెబ్బతింటాయి.
3. ఆదరాభిమానాలు : కళల పట్ల ఆదరాభిమానాలు రాజులు చూపించేవారు.
4. భయభక్తులు : విద్యపట్ల భయభక్తులు కలిగి విద్య నభ్యసించాలి నిర్లక్ష్యం వద్దు.
5. న్యాయాన్యాయాలు : దోషం చేసిన వారిపట్ల ఆత్మీయత చూపిస్తే న్యాయాన్యాయాలు సరిగా నిర్ణయించలేరు.
6. కష్టసుఖాలు : తెలంగాణ ఉద్యమంలో K.C.R. కి తాము పొందిన కష్టసుఖాలకంటే ప్రజల ఆదరాభిమానాలు సంతృప్తి నిచ్చాయి.
7. సంప్రదింపులు : ఒక ప్రాజెక్టు కట్టాలంటే వివిధ శాఖలతో సంప్రదింపులు జరిపి ప్రభుత్వం అనుమతి తీసుకోవాలి.
8. పీడవదలు : ఆంగ్లేయుల పీడవదలిందను కొంటే, నల్లధనం పీడ భారత్ను పట్టుకుంది.

II. ఆరాలు:

ప్రశ్న 1.
“మననం చేసుకొను” అంటే అర్థం
A) గుర్తుకు తెచ్చుకొను
B) స్వంతం చేసుకొను
C) మనసుకు తెచ్చు
D) మరల వచ్చు
జవాబు:
A) గుర్తుకు తెచ్చుకొను

ప్రశ్న 2.
విచారపడు – అనే అర్థం గల పదం
A) ముందుకు వచ్చు
B) వాపోవు
C) వావిరిపోవు
D) వదరుపోవు
జవాబు:
B) వాపోవు

ప్రశ్న 3.
అర్జునుని విషాదము శ్రీకృష్ణుడు పోగొట్టెను – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) విప్లవము
B) ఆలోచన
C) దుఃఖము
D) విషయము
జవాబు:
C) దుఃఖము

ప్రశ్న 4.
“స్వజనము” అంటే అర్థం
A) స్వరాజ్యము
B) తనవారు
C) సొంతప్రజలు
D) మనస్సులో మాట
జవాబు:
B) తనవారు

ప్రశ్న 5.
పెన్నుపారేసి వాళ్ళమ్మకు తెలియకుండా గోప్యంగా ఉంచాడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) గోపికగా
B) తక్కువగా
C) రహస్యంగా
D) చెప్పకుండా
జవాబు:
C) రహస్యంగా

ప్రశ్న 6.
పరిశ్రమలు నెలకొల్పు చోట నీరుండాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) స్థాపించు
B) ప్రారంభించు
C) ఉన్నచోట
D) నెలవారిగా
జవాబు:
A) స్థాపించు

ప్రశ్న 7.
సర్వీసులో ఉండగా చాలా జోరుగా ఉండేది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) జోజో
B) హుషారు
C) హాయి
D) నిరుత్సాహం
జవాబు:
B) హుషారు

ప్రశ్న 8.
ఆనాటి ఆదరాభిమానాలు ఇప్పుడు కనబడవని వాపోతారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) సంతోషిస్తారు
B) నవ్వుతారు
C) విచారిస్తారు
D) ఏడుస్తారు
జవాబు:
C) విచారిస్తారు

ప్రశ్న 9.
తన తల్లిదండ్రుల స్మృత్యర్థం ఈ నిలయాన్ని నెలకొల్పారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) జ్ఞాపకంగా
B) కలగా
C) దైవంగా
D) ఇష్టంగా
జవాబు:
A) జ్ఞాపకంగా

ప్రశ్న 10.
ఇంక స్వంతిల్లేమిటి ? స్వజనమేమిటి? గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) అందరివారు
B) ఎవరికి వారు
C) పరాయివారు
D) తనవారు
జవాబు:
D) తనవారు

III. ప్రకృతి, వికృతులు:

ప్రశ్న 1.
ఆశ్చర్యము – అనే పదానికి వికృతి
A) అశచర్యము
B) అచ్చెరువు
C) ఆచ్ఛరం
D) ఆసుచర్య
జవాబు:
B) అచ్చెరువు

ప్రశ్న 2.
“సాయం” అనే పదానికి ప్రకృతి
A) సహాయం
B) సాయంకాలం
C) సరియగు
D) శయనం
జవాబు:
A) సహాయం

ప్రశ్న 3.
“మౌనం” అంటే పండుగ గుర్తుకు వస్తోంది – గీతగీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) భోషాణం
B) భోగి
C) భోజనము
D) భోగం
జవాబు:
B) భోగి

ప్రశ్న 4.
కింది వానిలో సరియైన ప్రకృతి-వికృతి కానిది.
A) హంస-అంచ
B) న్యాయం-నెయ్యం
C) సంతోషం సంతసం
D) సన్యాసి – సన్నాసి
జవాబు:
B) న్యాయం-నెయ్యం

ప్రశ్న 5.
బంధం – అనే పదానికి వికృతి
A) బందువు
B) బందుగు
C) బందం
D) బందు
జవాబు:
C) బందం

ప్రశ్న 6.
ఈ కింది వానిలో సరియైన ప్రకృతి-వికృతి కానిది
A) ప్రకృతి – పగిది
B) అనాథ – అనది
C) మతి – మది
D) వీధి – ఈది
జవాబు:
D) వీధి- ఈది

ప్రశ్న 7.
మతి స్థిరం లేదు – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) యతి
B) మది
C) బుద్ధి
D) మనస్సు
జవాబు:
B) మది

ప్రశ్న 8.
వృద్ధులూ, అనాథలూ, పేదవారూ స్థిరవాసం భజన్లాల్ నిలయం – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) అనాద
B) అనిద
C) అనది
D) అనాది
జవాబు:
C) అనది

ప్రశ్న 9.
తన గది తలుపు వీథి వరండాలోకే ఉంది – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) వీది
B) బజారు
C) వాడ
D) వసారా
జవాబు:
A) వీది

ప్రశ్న 10.
ప్రకృతి వన్నెచిన్నెలు వర్ణించటానికి ఎవరి తరం – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) ప్రకతి
B) పగద
C) పకిత
D) పగిది
జవాబు:

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
పెళ్ళి – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) పరిణయము, వివాహము
B) పాణిగ్రహణం, తలంబ్రాలు
C) గాంధర్వము, పాదపీడనం
D) కల్యాణ కంకణం, కరచాలనం
జవాబు:
A) పరిణయము, వివాహము

ప్రశ్న 2.
రాముని భార్య సీత – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) అర్ధాంగి, పార్వతి
B) ఆలు, ఇల్లాలు, పత్ని
C) వివాహిత, ఉత్తమురాలు
D) సంస్కృతి, సంస్కారి
జవాబు:
B) ఆలు, ఇల్లాలు, పత్ని

ప్రశ్న 3.
హరిశ్చంద్రుడు సత్యం కోసం రాజ్యం విడిచిపెట్టాడు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) సత్యం, సత్యవతి
B) న్యాయం, ధర్మం
C) నిజము, ఋతము, నిక్కం
D) దానము, దయ
జవాబు:
C) నిజము, ఋతము, నిక్కం

ప్రశ్న 4.
తరువు, మహీజం – అనే పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) సూర్యుడు
B) కాండం
C) కొమ్మ
D) వృక్షం.
జవాబు:
D) వృక్షం

ప్రశ్న 5.
జలం, సలిలం అనే పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) కప్పం
B) అప్పనం
C) నీరు
D) సూర్యుడు
జవాబు:
C) నీరు

ప్రశ్న 6.
రజని, నిశ, నిశీధి, రేయి – అనే పర్యాయపదాలు గల పదం
A) నీరు
B) రాత్రి
C) నిప్పు
D) సూర్యుడు
జవాబు:
B) రాత్రి

ప్రశ్న 7.
“ఆవాసం” అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) స్థానం, నెలవు, ఉండుచోటు
B) ఉనికి, మనికి
C) ప్రవాసం, నివాసం
D) ఇల్లు, ప్రాంగణం
జవాబు:
A) స్థానం, నెలవు, ఉండుచోటు

ప్రశ్న 8.
నా సంతోషం అంబరం అంటింది గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ఆకాశం, గగనం, మిన్ను
B) ఖం, మేఘం, ఓఘం
C) విహయసం, స్వర్గం
D) వినువీధి, నడివీధి
జవాబు:
A) ఆకాశం, గగనం, మిన్ను

ప్రశ్న 9.
కాలం – అనే పదానికి సరియైన పర్యాయపదం
A) సాహసం
B) సమయం
C) నిర్ణయం
D) క్రమం
జవాబు:
B) సమయం

ప్రశ్న 10.
బంధువులు, బందుగులు, చుట్టలు – పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) స్వజనం
B) చుట్టాలు
C) మిత్రులు
D) పరివారము.
జవాబు:
B) చుట్టాలు

ప్రశ్న 11.
నీ మాటలోనూ నిజం లేకపోలేదు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ధర్మం, న్యాయం
B) సత్యం, నిక్కం
C) ఋతం, వృత్తం
D) నిప్పు, ఉప్పు
జవాబు:
B) సత్యం, నిక్కం

ప్రశ్న 12.
దేహి అన్నవాళ్ళకు లేదనకుండా శక్తి కొద్దీ చేసాను – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) సత్తువ, బలం
B) సత్తు, బలగం
C) భారం, బలుపు
D) బరువు, బలహీనం
జవాబు:
A) సత్తువ, బలం

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
ఒక పర్వం పేరు, ప్రయత్నము, కొలువు – అనే నానార్థాలు గల పదం
A) ఉద్యమం
B) ఉద్యోగం
C) యుద్ధము
D) అరణ్యము
జవాబు:
B) ఉద్యోగం

ప్రశ్న 2.
మైత్రి, నూనె (తైలం) – అనే నానార్థాలు గల పదం
A) స్నేహం
B) కారణం
C) చైతన్యం
D) సౌజన్యం
జవాబు:
A) స్నేహం

ప్రశ్న 3.
భాగవతంలో హరి భక్తుల కథలు ఉంటాయి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) విష్ణువు, సింహం, కోతి
B) శివుడు, బ్రహ్మ
C) గుఱ్ఱము, దొంగ
D) హరిదాసు, హరికథ
జవాబు:
A) విష్ణువు, సింహం, కోతి

ప్రశ్న 4.
ఉద్యోగులు ఎల్లకాలం పదవిలో ఉండలేరు కదా ! – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) తాడి, కొబ్బరి
B) సమయం, నలుపు
C) చావు, పుట్టుక
D) నాలిక, నలుపు
జవాబు:
B) సమయం, నలుపు

ప్రశ్న 5.
సభలకు పెద్ద ఉద్యోగి భార్యగా అధ్యక్షత వహిస్తుంది – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) ఇల్లు, ఇల్లాలు
B) పరిషత్తు, దుకాణం
C) పరిషత్, ఇల్లు
D) జూదం, మందు
జవాబు:
C) పరిషత్, ఇల్లు

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
“పున్నామ నరకం నుండి రక్షించువాడు” అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) విష్ణువు
B) పుత్రుడు
C) హనుమంతుడు
D) పాము
జవాబు:
B) పుత్రుడు

ప్రశ్న 2.
“జానువుల (మోకాళ్ళ) వరకు పొడవైన చేతులు కలవాడు” అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) దీర్ఘదేహుడు
B) ఆజానుబాహుడు
C) స్ఫురద్రూపి
D) అందగాడు
జవాబు:
B) ఆజానుబాహుడు

ప్రశ్న 3.
“గంగాధరుడు” – అనే పదానికి వ్యుత్పత్తి
A) గంగ ధరించినది (శివుడు)
B) గంగను శిరస్సుపై ధరించినవాడు (శివుడు)
C) గంగకు ధరుడు (శివుడు)
D) గంగ శిరసు నుండి జారినవాడు (శివుడు)
జవాబు:
B) గంగను శిరస్సుపై ధరించినవాడు (శివుడు)

ప్రశ్న 4.
చెలిమి కలవాడు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) స్నేహితుడు
B) ఆత్మీయుడు
C) హితుడు
D) సన్నిహితుడు
జవాబు:
A) స్నేహితుడు

ప్రశ్న 5.
జగము దీనియందు లయము పొందును – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) తుపాను
B) వరద
C) ప్రళయం
D) సునామి
జవాబు:
B) వరద

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

‘బ్రౌనును ఒక వ్యక్తిగా గాక, పెద్ద సాహిత్య సంస్థగా భావించడం అవసరం. యుగసంధిలో నిలిచిన ఈ వ్యక్తి అనేకానేక తాళపత్ర లిఖిత ప్రతులను సేకరించి, అవి ఎక్కడున్నాసరే, ఎంత ధనవ్యయమైనా సరే, లెక్క పెట్టకుండా, తన ఉద్యోగుల ద్వారా సంపాదించాడు. కొందరు పండితులను సమీకరించి, వారికి జీతభత్యాలిచ్చి, శుద్ధప్రతులు వ్రాయించి, కొన్నిటికి అర్థతాత్పర్యాలు సిద్ధం చేయించాడు. ‘విశ్వదాభిరామ వినురవేమ’ పద్యం తెలియని తెలుగువాడు లేడు. అయితే ఈ పద్యాలను మొదట తెలుగువాళ్ళకు పరిచయం చేసినది విదేశీయుడైన బ్రౌను. బ్రౌను పేరు స్మరించగానే, మనకు ముందు స్ఫురించేది బ్రౌను నిఘంటువు. ఈ కృషి 1832లో ఆరంభించబడి, 1853లో పూర్తి అయి ప్రథమ ముద్రణ అయింది. ఈ కృషిలో బ్రౌను ఏనుగుల వీరాస్వామి సహాయం పొందాడు. వీరాస్వామి రచించిన కాశీయాత్ర గురించిన పుస్తకం చారిత్రక దృష్ట్యా విలువైనది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంతవరకు బ్రౌనును ఎట్లా పరిగణించడం భావ్యం ?
బ్రౌను సంపాదించిన పుస్తకాలను ఏమంటారు ?
పండితులతో బ్రౌను చేయించిన పనులేమిటి ?
నిఘంటువు ప్రథమ ముద్రణ ఎప్పుడు వచ్చింది ?
కాశీయాత్రను గురించి పుస్తకము రచించినదెవరు ?

ప్రశ్న 2.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

విజ్ఞానశాస్త్రం ఎంతో పెరిగింది. దానివల్ల మనుషుల ఆలోచనలో మార్పు వచ్చింది. దాని ఫలితంగా జీవన విధానంలో చాలా మార్పులు వచ్చాయి. ఆ మార్పులన్నీ సాహిత్య ప్రక్రియల్లో కనపడుతూ ఉంటాయి. సామాన్య మనుషుల జీవితం, వాళ్ళ జీవితంలో సమస్యలు చిత్రించి, పరిష్కారం సూచించడమే సాహిత్య ప్రక్రియలు చెయ్యవలసిన పని అనే భావం ఏర్పడింది. అందువల్ల సాహిత్యం ఇదివరకటిలాగా పండితులకు, జమీందారులకు పరిమితం కాదు.

సాహిత్యం కేవలం చదివి ఆనందించడానికే అన్న అభిప్రాయాలు మారిపోయాయి. సామాన్యులలోకి సాహిత్యం వచ్చేసింది. అందుకు అనువైన ప్రక్రియలే కథానిక, నాటిక, ప్రహసనం, నవల మొదలైనవి. అందుకే వీటిలోని భాష వినగానే అర్థమయ్యేటంతగా సరళంగా ఉండటం ప్రధాన లక్షణమైంది. అంతేకాక రోజువారీ జీవితంలో సామాన్య ప్రజలు మాట్లాడే భాషే ‘వ్యావహారికం’ అనే పేరున ఒక స్పష్టమైన రూపంతో పత్రికల వల్ల బాగా ప్రచారం అయింది.

ముఖ్యంగా నాటకాల్లో, నాటికల్లో కథ అంతా పాత్రల సంభాషణ ద్వారానే జరుగుతుంది కనుక, ఆయా పాత్రలకు ఉచితమైన భాష ఆయా పాత్రల చేత పలికించడం అనేది ముఖ్యమైన లక్షణమైంది. ఉదాహరణకి, ఒక నాటికలో ఏమీ చదువుకోని ఒక పల్లెటూరి మనిషి గ్రాంథికభాషలో సంభాషణ జరిపినట్లు రచయిత రాస్తే ఆ నాటిక లక్ష్యమే దెబ్బతిని హాస్యాస్పదం అవుతుంది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

దేనివల్ల మనుషుల ఆలోచనలో మార్పు వచ్చింది ?
సాహిత్య ప్రక్రియలు చెయ్యవలసిన పని ఏమిటి ?
భాషకు ప్రధాన లక్షణం ఏమిటి ?
వ్యావహారికం అంటే ఏమిటి ?
నాటకాల్లో, నాటికల్లో వాడే భాషకు ముఖ్యమైన లక్షణమేది ?

ప్రశ్న 3.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

భాష నేర్చుకోవడం రెండు రకాలు. భాష కోసం భాష, విషయం కోసం భాష, భాషా స్వరూప స్వభావాలను సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయడం మొదటి రకంలోనిది. శాస్త్ర సాంకేతిక విషయాలను, సాహిత్య సాంస్కృతిక విషయాల వంటి వాటినీ అధ్యయనం చెయ్యడం రెండో రకంలోనిది. అలాగే భాష కూడా రెండు రకాలుగా తయారయింది.

ప్రాచీన (కావ్య) భాష, ఆధునిక (ప్రమాణ భాష, సాహిత్యంలో తరతరాల వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొని ఆనందించడానికి ప్రాచీన భాష ఉపయోగిస్తుంది. కాని దాన్ని గురించి చెప్పడానికీ, రాయడానికీ ఆధునిక భాషే కావాలి. ఎందువల్లనంటే ఏ కాలంలో జీవించేవాడి ఆలోచనా, అలవాట్లూ ఆ కాలంనాటి భాషలోనే సాగుతుంటాయి కనుక. ప్రాచీన భాష ప్రయోజనం పరిమితం. ఆధునిక భాష ప్రయోజనం అపరిమితం. వివిధ శాస్త్ర విషయాలను వివరించడానికే కాదు, పూర్వ భాషా సాహిత్యాలను వివరించడానికి కూడా ఆధునిక భాషే కావాలి.
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

భాషను ఏయే రకాలుగా నేర్చుకొంటాము ?
భాష ఎన్ని రకాలుగా తయారయింది ?
ప్రాచీన భాష ఎందుకు ఉపయోగిస్తుంది ?
ఆధునిక భాష ఉపయోగం ఏమిటి ?
ఏ భాష ప్రయోజనం పరిమితం ?

వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

ప్రశ్న 1.
‘వృద్ధులను నిర్లక్ష్యం చేయరాదు’ దీనిపై మీ అభిప్రాయం తెలుపుతూ మీ మిత్రునికి లేఖ రాయండి. (లేదా) వృద్ధాప్యంలో ఉన్నవారి పట్ల ఆదరణ చూపవలసిన అవసరాన్ని తెలియపరుస్తూ నీ మిత్రునికి ఒక లేఖ రాయండి.
జవాబు:
లేఖ

పాల్వంచ,
X X X X.

ప్రియమిత్రుడు నరసింహమూర్తి,

నేను క్షేమం, నీవు క్షేమమని తలుస్తాను. ఇటీవల పత్రికల్లో ఎక్కువగా ఇంటినుండి వెళ్ళగొట్టబడిన తల్లిదండ్రుల కథనాలు వస్తున్నాయి. ఆ విషయం నీతో పంచుకుందామని ఈ ఉత్తరం రాస్తున్నాను.

‘మాతృదేవోభవ, పితృదేవోభవ’ .” అని అంటారు కదా ! కని, పెంచి, తనంత వారిని చేసిన తల్లిదండ్రుల పట్ల బిడ్డలు ప్రవర్తించాల్సింది ఇలానేనా ? అవసరాలు తీరే దాకా ఆప్యాయతలు, ఆ తర్వాత ? సిగ్గుపడాల్సిన స్థితి, వయసులో ఉన్నప్పుడు తమకోసం కన్నా బిడ్డల కోసమే బ్రతికిన పెద్దలు, వాళ్ళ కొరకు ఆ బిడ్డలు ఏమీ చేయలేరా ? వీళ్ళకు అంత అడ్డమై పోయారా ? వృద్ధాశ్రమాల్లో చేర్చడానికి. వృద్ధాప్యం అంటే మళ్ళీ బాల్యమే. బాల్యంలో మనకు వారు చేసిన సేవలు గుర్తుపెట్టుకుని కృతజ్ఞతతో వారిపట్ల ప్రవర్తించాలన్న కనీస బాధ్యత లేనప్పుడు మనిషికి, రాయికి తేడా ఏముంది. ఉపన్యాసాలు, గొప్పలు చెప్పేవాళ్ళే కాని కూడు పెట్టేవాళ్లు నూటికో కోటికో ఒక్కరు. అల్పాహారం, భోజనం, అవసరమైతే మందుబిళ్ళలు ఇవన్నీ ఆప్యాయంగా అందిస్తే నీ సొమ్మేమైనా పోతుందా ? ఈ మాత్రం ప్రజలు ఆలోచించలేరా ? వీళ్ళకు వృద్ధాప్యం రాదా ? వీళ్ళ పిల్లలు వీరిని కూడా ఆ విధంగానే చూసినపుడు ఆ బాధ తెలుస్తుందేమో. ఈ ఊహ కూడ కలుగదేమో ? ఏది ఏమైనా దైవ స్వరూపులైన అమ్మానాన్నల పట్ల ఎవరూ ఇలా ప్రవర్తించకూడదు. నీవేమంటావు. నా మాటలు నీకు నచ్చాయా. ఉంటాను.

ఇట్లు,
నీ ప్రియ మిత్రుడు,
కె. ఫణిరామ్.

చిరునామా :
యస్. నరసింహమూర్తి,
9వ తరగతి,
జిల్లా పరిషత్ హైస్కూల్,
మంచిర్యాల.

ప్రశ్న 2.
తల్లిదండ్రులు దైవంతో సమానమనే భావంతో కవిత రాయండి.
జవాబు:
అమృతం పంచే దేవతలు,

కంచిభొట్ల ఫణిరామ్

బిడ్డ ప్రాణ దీపానికి చమురు పోసేది తల్లి.
వేలు పట్టి లోకాన్ని చూపెట్టేది తండ్రి.
తప్పటడుగు వేసినా, తప్పులు చేసినా
చిరునవ్వుతో దిద్దే అమ్మానాన్నలు
అమృతం పంచే దేవతలు.

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
లక్షలార్జించు – సంధి విడదీసి రాయగా
A) లక్ష + లార్జించు
B) లక్ష + ఆర్జించు
C) లక్షలు + ఆర్జించు
D) లక్షలా + ర్జించు
జవాబు:
C) లక్షలు + ఆర్జించు

ప్రశ్న 2.
ఊళ్ళు + ఏలిన కలిపి రాయగా
A) ఊళ్ళేలిన
B) ఊళ్ళు ఏలిన
C) ఊళ్ళుయేలిన
D) ఊరు వెళ్ళిన
జవాబు:
A) ఊళ్ళేలిన

ప్రశ్న 3.
వీలు + ఐతే – జరిగిన సంధికార్యము
A) అత్వసంధి
B) ఇత్వసంధి
C) ఉత్వసంధి
D) గుణసంధి
జవాబు:
D) గుణసంధి

ప్రశ్న 4.
లేదనక + ఉండ – లేదనకుండ – సంధినామం
A) అత్వసంధి
B) ఉత్వసంధి
C) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
D) ఇత్వసంధి
జవాబు:
A) అత్వసంధి

ప్రశ్న 5.
అధ్యక్షత = అధి + అక్షత – ఇది ఏ సంధి ?
A) గుణసంధి
B) యణాదేశ సంధి
C) యడాగమ సంధి
D) ఇత్వసంధి
జవాబు:
B) యణాదేశ సంధి

ప్రశ్న 6.
ఈ కింది వానిలో సవర్ణదీర్ఘ సంధికి ఉదాహరణ కానిది.
A) ఆదర + అభిమానాలు
B) నమస్ + తే
C) న్యాయ + అన్యాయాలు
D) ధన + ఆకాంక్ష ఉదాహరణ ?
జవాబు:
B) నమస్ + తే

ప్రశ్న 7.
కూర + కాయలు, తల్లి + తండ్రులు – ఇవి ఏ సంధికి
A) సరళాదేశ సంధి
B) యడాగమ సంధి
C) గసడదవాదేశ సంధి
D) నుగాగమ సంధి
జవాబు:
C) గసడదవాదేశ సంధి

II. సమాసాలు:

ప్రశ్న 1.
ఈ కింది వానిలో ద్వంద్వ సమాసమునకు ఉదాహరణ కానిది.
A) ఆదరాభిమానాలు
B) తల్లిదండ్రులు
C) అన్యాయము
D) న్యాయాన్యాయాలు
జవాబు:
C) అన్యాయము

ప్రశ్న 2.
ద్విగు సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) ఆజానుబాహువు
B) ఆరుగంటలు
C) నిమ్మచెట్టు
D) భయభక్తులు
జవాబు:
B) ఆరుగంటలు

ప్రశ్న 3.
“నిమ్మచెట్టు” – సమాసము పేరు
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయము
B) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయము
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయము
D) రూపక సమాసము
జవాబు:
A) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయము

ప్రశ్న 4.
“జానువుల వరకు వ్యాపించిన బాహువులు కలవాడు” – విగ్రహవాక్యమునకు సమాస రూపము
A) జానూబాహూ
B) ఆజానుబాహుడు.
C) జానువులు బాహువులు
D) జానుబాహుబలి
జవాబు:
B) ఆజానుబాహుడు.

ప్రశ్న 5.
న్యాయము కానిది – అన్యాయము – సమాసము పేరు
A) కాని సమాసము
B) ప్రథమా తత్పురుష
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) నఞ తత్పురుష
జవాబు:
D) నఞ తత్పురుష

ప్రశ్న 6.
ద్వంద్వ సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) అరవై ఏళ్ళు
B) ఒంటరి మనిషి
C) భయభక్తులు
D) జీవిత భాగస్వామి
జవాబు:
C) భయభక్తులు

ప్రశ్న 7.
ఉపమాన ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) నిమ్మచెట్టు
B) ఆజానుబాహుడు
C) పదవీ విరమణ
D) పుత్రరత్నము
జవాబు:
B) ఆజానుబాహుడు

ప్రశ్న 8.
‘అధికారం చేత దర్పం’ – విగ్రహవాక్యాన్ని సమాసం’ చేయగా
A) అధిక దర్పం .
B) అధికారిక దర్పం
C) అధికార దర్పం
D) అధికమైన దర్పం
జవాబు:
C) అధికార దర్పం

III. అలంకారాలు :

ప్రశ్న 1.
తల్లివంటి ఇల్లు మనస్సు నొచ్చుకుంటుంది – ఇందులో అలంకారం
A) ఉపమా
B) ఉత్ప్రేక్ష
C) రూపకం
D) అతిశయోక్తి
జవాబు:
A) ఉపమా

ప్రశ్న 2.
“గణగణ గంటలు గలగల గజ్జలు మ్రోగినవి” – ఈ వాక్యంలో గల అలంకారం
A) అంత్యానుప్రాస
B) వృత్త్యనుప్రాస
C) యమకము
D) ఉపమా
జవాబు:
B) వృత్త్యనుప్రాస

IV. ఛందస్సు :

ప్రశ్న 1.
చంపకమాలలో వచ్చు గణములు
A) మసజసతతగ
B) నజభజజజర
C) సభరనమయవ
D) నభరసజజగ
జవాబు:
B) నజభజజజర

ప్రశ్న 2.
ఉత్పలమాల పద్యానికి యతి ఎన్నవ అక్షరం ?
A) 14వ
B) 13వ
C) 12వ
D) 10వ
జవాబు:
D) 10వ

ప్రశ్న 3.
ప్రతిపాదంలో రెండవ అక్షరం
A) ప్రాస
B) యతి
C) ప్రాసయతి
D) లఘువు
జవాబు:
A) ప్రాస

V. వాక్యాలు :

ప్రశ్న 1.
“రచయిత్రుల చేత ఎన్నో వివరాలు సేకరించబడ్డాయి.” – ఈ వాక్యాన్ని కర్తరి వాక్యంలోకి మార్చి రాయగా
A) రచయిత్రులు ఎన్నో వివరాలు సేకరించబడ్డాయి.
B) ఎన్నో వివరాలు రచయిత్రులు సేకరించారు.
C) వివరాలు అన్ని రచయిత్రులచేత సేకరించారు.
D) వివరము సేకరించబడిన రచయిత్రులు
జవాబు:
B) ఎన్నో వివరాలు రచయిత్రులు సేకరించారు.

ప్రశ్న 2.
గోడల మీద అందమైన చిత్రాలు గీయబడ్డాయి – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) సామాన్య వాక్యం
B) కర్మణి వాక్యం
C) కర్తరి వాక్యం
D) ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం
జవాబు:
B) కర్మణి వాక్యం

ప్రశ్న 3.
దాదాపు నలభై ఇంటర్వ్యూలు చేశాం – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) కర్తరి వాక్యం
B) కర్మణి వాక్యం
C) సంక్లిష్ట వాక్యం
D) ప్రశ్నార్థక వాక్యం
జవాబు:
A) కర్తరి వాక్యం

ప్రశ్న 4.
శరత్ ఇంటికి వచ్చి, కాళ్ళు చేతులు కడుక్కొని, అన్నం తిన్నాడు – ఇది ఏ వాక్యం ?
A) సంయుక్త వాక్యం
B) సంశ్లేష వాక్యం
C) కర్మణి వాక్యం
D) సంక్లిష్ట వాక్యం
జవాబు:
D) సంక్లిష్ట వాక్యం

ప్రశ్న 5.
భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకుంది. భారతి చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది – సంక్లిష్ట వాక్యంలోకి మార్చగా
A) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకుంది కాని చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
B) భారతి కూచిపూడి నాట్యంతో చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చేది.
C) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకొని చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
D) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకుంది మరియు ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
జవాబు:
C) భారతి కూచిపూడి నాట్యం నేర్చుకొని చాలా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.

TS 9th Class Telugu Guide 10th Lesson వాగ్భూషణం

March 25, 2024March 24, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Guide Telangana 10th Lesson వాగ్భూషణం Textbook Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu 10th Lesson Questions and Answers Telangana వాగ్భూషణం

చదువండి – ఆలోచించి చెప్పండి (Textbook Page No. 98)

మాటల కోటలు గట్టి
మహారాజుగా మసలుతాడొకడు
మాట చేటలతో.
మనసు చెరిగి పోతాడొకడు.
మాటలు బాటలు వేస్తాయి.
మాటలు పాటలు రాస్తాయి.
మాటలు లేకపోతే
కవిత లేదు.
గానం లేదు.
నాగరికత లేదు.
నవ్యత లేదు జాగృతి లేదు.
చైతన్యాకృతి లేదు
వెలుగును చూపించేది
విశ్వాన్ని నడిపించేది
వాక్ఛక్తి వాగ్రక్తి
– వేముగంటి నరసింహాచార్యులు

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఈ కవితను ఎవరు రాశారు ? ఇది దేని గురించి చెప్పుతుంది ?
జవాబు:
ఈ కవితను వేముగంటి నరసింహాచార్యులు గారు రాశారు. ఇది ‘వాక్ఛక్తి’ ని గురించి చెపుతోంది.

ప్రశ్న 2.
మాటల గొప్పతనం ఏమిటి ?
జవాబు:

మాటలు బాటలు వేస్తాయి.
మాటలు పాటలు రాస్తాయి.
మాటలు లేకపోతే కవిత్వం లేదు.
మాటలు లేకపోతే సంగీతం లేదు.
మాటలు లేకపోతే నాగరికత, నవ్యత లేవు.
జాగృతి, చైతన్యం లేవు.

ప్రశ్న 3.
మంచిగా మాట్లాడడం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
మంచిగా మాట్లాడడం అంటే, శ్రోతల మనస్సులకు ఆనందాన్ని కలిగించేలా, మంచి విషయంతో, మంచి కంఠధ్వనితో, ఎక్కువ సేపు కాకుండా, క్లుప్తంగా మాట్లాడడం.

ప్రశ్న 4.
వాక్ఛక్తి, వాగ్రక్తి అంటే ఏమి అర్థమైంది ?
జవాబు:
వాక్ఛక్తి మాటలోని శక్తి. వాగ్రక్తి – మాట యందు ఆసక్తి. ఈ వాక్ఛక్తి, వెలుగును చూపించి, ప్రపంచాన్ని నడిపిస్తుంది. అందువల్ల వాక్కునందు రక్తి అనగా ఆసక్తిని కలిగియుండాలి.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 101)

ప్రశ్న 1.
“సమాజ సమస్యల పరిష్కారానికి మౌనం కంటే భాషణం మంచి సాధనం” – దీనిపై చర్చించండి.
జవాబు:
ఈ రోజు సంఘంలో ఎన్నో సమస్యలు ఉన్నాయి. వాతావరణ కాలుష్యం, జనాభా సమస్య, బాలకార్మిక వ్యవస్థ, చంటి పిల్లల ఆరోగ్య సమస్య, వివాహాలలో అధిక ఖర్చులు మొదలైనవి.

ఎవరి మట్టుకు వారు ఇటువంటి సమస్యలను గురించి వాటి పరిష్కార మార్గాలను గురించి తమకు తెలిసినా, మాకెందుకులే అని మాట్లాడక ఊరు కుంటున్నారు. తామొక్కరూ ఏమి చేయలేమని నిశ్శబ్దం వహిస్తున్నారు. అట్లా కాకుండా, కర్తవ్యాన్ని గూర్చి, పరిష్కారాలను గూర్చి, ప్రతివ్యక్తి గొంతెత్తి మాట్లాడితే. క్రమంగా ఆ సమస్యకు పరిష్కారం తప్పక దొరుకు తుంది.

ప్రశ్న 2.
“మనిషికీ, పశువుకీ ప్రధాన భేదం వాక్కు” అన్నాడు. రచయిత – అటువంటి వాక్ శక్తిని ఎట్లా పెంపొందించు కుంటారు?
జవాబు:
కొంత సాహసించి, కొంత ప్రయత్నించి, తనలోని పఠనశక్తిని వెలికితీసి ప్రయోగించాలి. ప్రతివ్యక్తి నిరంతర ప్రయత్నం వల్ల వక్తృత్వ కళలో నేర్పు సంపాదించగలుగుతాడు.

ప్రశ్న 3.
“వక్తృత్వశక్తి ఆత్మశక్తికి మరో పేరు” ఎట్లాగో చెప్పండి.
జవాబు:
వక్తృత్వం చెప్పగల శక్తి తనకున్నదని, ముందుగా అతడు తన ఆత్మలో గట్టిగా నమ్మకం కలిగి ఉండాలి. తనకు మాట్లాడే శక్తి ఉన్నదని ఆత్మ విశ్వాసం కలిగియుండాలి. తనలో ఆ శక్తి ఉందని గుర్తిస్తే, మానవ జీవితం సఫలం అవుతుంది.

ప్రశ్న 4.
వాక్శక్తిని అర్థం చేసుకుంటే ఏ.ఏ రంగాల్లో రాణించ వచ్చు? చర్చించండి.
జవాబు:
వాక్శక్తిని అర్థం చేసుకుంటే, గణకులు, వ్యాపారులు, వైద్యులు, న్యాయవాదులు, కమిషన్ ఏజంట్లు, హోటల్ వాళ్ళు, సాంఘిక కార్యకర్తలు, రైల్వేపనివారు, ప్రచురణ. కర్తలు, ఇంకా ఎన్నో వృత్తులలో ఉన్నవాళ్ళు రాణింప వచ్చు. వారు తమ భవిష్యత్తును బంగారు బాటపై నడిపించుకోవచ్చు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 103)

ప్రశ్న 1.
‘అన్ని కళలకెల్లా ఉత్తమమైనది వక్తృత్వకళ” దీని ప్రయోజనాన్ని సమర్థిస్తూ మాట్లాడండి.
జవాబు:
సహృదయులైన వక్తలు వక్తృత్వాన్ని సాహిత్య ప్రచారానికి ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. శ్రోతల హృదయాలలో ఆర్ద్రతను, రసికతను కలిగిస్తారు. కొన్ని సందర్భాల్లో ఉపన్యాసాల వల్ల ప్రజల హృదయాలలో ఆవేశం పొంగులెత్తుతుంది. అగ్నిపర్వతాలు బద్దలౌతాయి. ఏడ్పు వస్తుంది. వారు కార్యం చేయడానికి సిద్ధమవుతారు. నవరసాలతో నిండిన హృదయాలు కలవారవుతారు.

ప్రశ్న 2.
‘మాట్లాడటం సాహసమే’ అని రచయిత ఎందుకు అన్నాడు?
జవాబు:
శ్రోతల ఎదుట మాట్లాడడం, నవ్వులాటగాదు. అది సాహసం. ఎందుకంటే మాట్లాడేటప్పుడు భయం కలుగుతుంది. మనం పెద్దగా చదువుకోలేదనే జంకు కల్గుతుంది. ఒకప్పుడు సభలో వక్త కంటే ఎక్కువగా చదువుకున్నవారు ఉంటారు. వారు వక్త ఉపన్యాసంలో దోషాలు ఉన్నాయని చెప్పవచ్చు.

ఉపన్యాసానికి బాగా సన్నద్ధత కావాలి. ఒకప్పుడు సన్నద్ధం అయినా, నిలబడేటప్పటికి వక్తలు విషయం మరచిపోతూ ఉంటారు. ఒకప్పుడు వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం తగ్గిపోతుంది. అందువల్లనే రచయిత మాట్లాడడం సాహసమే అని చెప్పాడు.

ప్రశ్న 3.
‘భయాన్ని – అనుమానాన్ని వదులుకున్నవాడు వక్త కాగలడు’ – దీనిపై మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
భయంలేనివాడు అజేయుడు. భయాన్ని వదలుకుంటే భాషలో స్పష్టత వస్తుంది. వక్త తాను ఎలా మాట్లాడు తున్నానో అనే చింతను విడిచిపెట్టాలి. సభలో నిలబడి తన మనస్సులో ఉన్న భావాన్ని జడుసుకోకుండా, సిగ్గుపడకుండా ధారాప్రవాహంగా చెప్పాలి.

భయాన్ని, అనుమానాన్ని వడలిపెట్టి మాట్లాడితే నిజంగానే గొప్ప వక్త అవుతాడని నా అభిప్రాయము.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 104)

ప్రశ్న 1.
“విశ్వమత మహాసభలో వివేకానందస్వామి చేసిన ఉపన్యాసం ఒక ఇతిహాసఘట్టం” దీనిపై మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
నిజమే. ఆనాడు విశ్వమత మహాసభలో వివేకానంద స్వామి “భారతీయధర్మం, అన్ని మతాల్నీ గౌరవిస్తుందనీ, అంగీకరిస్తుందనీ, అన్ని మతాలూ సత్యాలేననీ, అన్ని మతాలూ భగవంతుడిని చేరుకోడానికి మార్గాలేననీ చెప్పాడు. తన మతమే నిలవాలని అనుకోనేవారు, బావిలో కప్పలాంటి వారని సత్యాన్ని ప్రకటించాడు. అందువల్ల ఆ ఉపన్యాసం, నిజంగానే ఒక ఇతిహాసిక ఘట్టం.

ప్రశ్న 2.
ఉపన్యాసానికి ముందు ప్రణాళిక అవసరం. ఎందుకు?
జవాబు:
ఉపన్యాసం చెప్పేటప్పుడు వక్తలు, అప్పుడప్పుడు చెప్పే విషయాన్ని వదలి, ఇతర విషయాలను గూర్చి. మాట్లాడుతూ ఉంటారు. వక్త యొక్క వాగ్ధార ఎక్కడైనా ఆగిపోవచ్చు. వక్త ఒక్కొక్కసారి చెపుతూ చెపుతూ ఆగిపోతాడు. అతడు మధ్య మధ్య అనుమానాలు వచ్చి, నీళ్ళు నమలవలసి వస్తుంది. అందువల్ల ప్రసంగించ డానికి ముందు ప్రణాళిక అవసరం.

ప్రశ్న 3.
వక్తకు ఎక్కువ పదజాల పరిచయం అవసరం. ఎందుకో చెప్పండి ?
జవాబు:
వక్తకు సమానార్థక పదాలతోనూ, పర్యాయ వాచకాల తోనూ మంచి పరిచయం ఉండాలి. అప్పుడే అతడు యథోచితంగా వాటిని ప్రయోగించగలడు. సభలోని సభ్యుల జ్ఞాన పరిమితికి తగిన పదజాలం వక్త ఉపన్యా సంలో వాడాలి. పెద్దల సభలో, విజ్ఞుల సభలో కఠిన పదాలు, వ్యంగ్యార్థాల పదాలు వాడితే రమణీయంగా ఉంటుంది. చిన్న పిల్లల సభల్లో, సామాన్యుల సభల్లో అందరికీ అర్థమయ్యే భాషలో మాట్లాడాలి. కాబట్టి వక్తకు ఎక్కువ పదజాల పరిచయం అవసరం.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 106)

ప్రశ్న 1.
వక్తకు జ్ఞాపకశక్తి ఎట్లా ఉపయోగపడుతుంది ?
జవాబు:
వక్తకు జ్ఞాపకశక్తి చాలా అవసరం. ఉపన్యాసానికి ముందే బాగా ప్రణాళిక ప్రకారం సిద్ధమైనా, మాటిమాటికీ కాగితం చూస్తూ మాట్లాడితే ఉపన్యాసం రంజుగా సాగదు. మాట్లాడేటప్పుడు తడబాటు వస్తుంది. చెప్ప దలచుకున్న విషయానికి సంబంధించిన ముఖ్య విషయాలను చీటీపై వ్రాసుకొని, ఏ అంశాన్నీ మరిచి పోకుండా, క్రమబద్ధంగా చెప్పదలచిన విషయాన్ని చెప్పడం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది. మంచి జ్ఞాపకశక్తి ఉంటే విషయాన్ని ధారాప్రవాహంగా, పూర్వకవుల పద్యాలు, శ్లోకాలు ఉదాహరిస్తూ, వాటిని వ్యాఖ్యానిస్తూ, సొగసుగా మాట్లాడగలుగుతాడు.

ప్రశ్న 2.
మంచి వక్త కావడానికి ఏం చేయాలి?
జవాబు:

చెప్పదలచుకొన్న విషయానికి సంబంధించిన కొన్ని ముఖ్య వాక్యాలను చీటీపై వ్రాసుకొని, ఏ విషయమూ మరచిపోకుండా క్రమంగా చెప్పదలచిన విషయాన్ని చెప్పాలి.
ముందుగా చిన్న పిల్లల సభల్లో మాట్లాడడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
నదీ తీరంలోనో, కొండ మీదో, నిలబడి, ఒంటరిగా ‘కొండనూ, నదినీ, ప్రకృతినీ ఉద్దేశించి మాట్లాడితే సభాకంపనం తగ్గుతుంది.
శ్రోతలను శిలామూర్తులని భావించి ప్రసంగం చేయాలి.
శ్రోతల సంఖ్యను బట్టి తన కంఠధ్వనిని పరిమితం చేసుకోవాలి.
భావానుగుణమైన ధ్వని ప్రసారం వల్ల లాభం ఉంటుంది.
ఉపన్యాస వాక్యాలు చిన్నవిగా ఉండాలి.
వేగంగా మాట్లాడరాదు.
సమయాన్ని ఉల్లంఘించరాదు.
తర్కబద్ధంగా క్లుప్తంగా మాట్లాడాలి.

ప్రశ్న 3.
‘బాగా ఆలోచించేవాడు తక్కువ మాట్లాడుతాడు’ దీని గురించి మీ అభిప్రాయం తెలుపండి.
జవాబు:
బాగా ఆలోచించేవాడు ఏ మాటలు మాట్లాడితే బాగుంటుందో ముందే బాగా ఆలోచించుకొని, అవసరమైన మాటలే తక్కువగా మాట్లాడుతాడు. దీర్ఘమైన అనవసర ప్రసంగాలు చేయడు. బాగా ఆలోచించనివాడు . అవసరమైనవీ, లేనివీ కలిపి, సుదీర్ఘంగా మాట్లాడుతాడు. అందుకే వేమన ‘కంచుమ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగదు’ అన్నాడు.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 107)

ప్రశ్న 1.
“అయిదు నిమిషాలు మాట్లాడడానికి ఒక గంట సేపు ఆలోచించవలసి ఉంటుంది. గంటసేపు మాట్లాడడానికి ఆలోచన అనవసరం”. దీనిపై మీ అభిప్రాయాలు చెప్పండి.
జవాబు:
అయిదే నిమిషాలలో ఉపన్యాసం ముగించాలంటే, కేవలం ఆ సభకు అనుగుణమైన, అతి ముఖ్యమైన మాటలే క్లుప్తంగా, తర్కబద్ధంగా రసానుభూతి కల్గించేటట్లు, మాట్లాడాలి. అలా మాట్లాడాలంటే విషయాన్ని ఏ విధంగా మాట్లాడాలో బాగా గంటలసేపు ఆలోచించ వలసివస్తుంది.

గంటసేపు మాట్లాడాలంటే ముఖ్య విషయాన్ని ఆ గంటలో ఎప్పుడైనా మాట్లాడవచ్చు. వక్తకు కావలసిన సమయం అతని చేతిలో ఉంటుంది. కాబట్టి నేను పై మాటలను సమర్థిస్తున్నాను.

ప్రశ్న 2.
‘వాక్కు మనిషికి అలంకారం’ దీన్ని సమర్థిస్తూ మాట్లాడండి.
జవాబు:
“వాగ్భూషణం భూషణం” అన్నాడు భర్తృహరి మనిషికి నిజమైన అలంకారము వాక్కే. కేయూరములు, హారములు, విలేపన ద్రవ్యములు, పూలు, మనిషికి నిజమైన అలంకారాలు కాదు. మాట మాత్రమే నిజమైన అలంకారం. చక్కగా మాట్లాడే వ్యక్తిని, అందరూ గౌరవిస్తారు. మంచివాక్కు గలవారి మాటకు మన్నన లభిస్తుంది. మంచివాక్కు ఉంటే ఎదుటివారికి నచ్చచెప్పగలరు. మంచిగా మాట్లాడేవారు, ఇంటర్వ్యూలలో విజయాన్ని సాధిస్తారు.

ఇవి చేయండి

I. అవగాహన – ప్రతిస్పందన

ప్రశ్న 1.
‘నోరు మంచిదైతే – ఊరు మంచిదౌతుంది.’ – దీన్ని సమర్థిస్తూ మాట్లాడండి.
జవాబు:
కోయిల తియ్యగా కూస్తుంది. చిలుక చక్కగా మాట్లాడుతుంది. ఆ రెండింటినీ మనం ఆదరిస్తాము. కాకి “కాకా” అంటూ పరుషంగా మాట్లాడుతుంది. ఆ కాకిని మనం తరిమి పారవేస్తాము. దానిని బట్టి నోరు మంచిదైతే, ఊరు మంచిదౌతుందని గ్రహించగలం.

మనం పొరుగూరికి వెళ్ళి, అక్కడి వారితో మంచిగా, గౌరవంగా మాట్లాడితే, ఆ ఊరి ప్రజలు మనల్ని ఆదరిస్తారు. ఆ ఊరులో జనం అంతా మనలను మంచిగా చూస్తారు. అలాగే నిత్యజీవితంలో కూడా, మనం ప్రక్కవారితో మంచిగా, మన్ననగా, కలుపుగోలుగా మాట్లాడితే అక్కడి వారు మనలను మంచిగా చూస్తారు. మన మాటకు విలువ ఇస్తారు. కనుక మనిషి తియ్యగా, చక్కగా మాట్లాడడం నేర్చుకోవాలి.

ప్రశ్న 2.
కింది పదాలు ఈ పాఠంలో ఏ ఏ పేరాల్లో ఎన్నో పంక్తిలో ఉన్నాయో గుర్తించి, వాటి ప్రాధాన్యాన్ని చర్చించండి.
అ) ధారాశుద్ధి ఆ) వక్తృత్వ కళోపాసనం ఇ) ఊనిక ఈ) వచశైలి ఉ) వ్యంగ్యార్థం ఊ) తపస్సు
జవాబు:
అ) ధారాశుద్ధి : ‘ధారాప్రవాహం’ అనే పదం, పాఠంలోని 9వ పేరాలో 6వ పంక్తిలో ఉంది. ఉపన్యాసం చెప్పేటప్పుడు భయం సిగ్గు లేకుండా మాటలు ధారాప్రవాహంగా మాట్లాడాలని రచయిత చెప్పాడు. తడుముకోకుండా నదీ ప్రవాహంలా మాట్లాడాలన్నమాట.

ఆ) వక్తృత్వ కళోపాసనం : ఈ పదం పాఠంలో 28వ పేరాలో మూడవ పంక్తిలో ఉంది. వక్తృత్వం అనేది ‘కళ’ అని, నిద్రాణమై ఉన్న మనశ్శక్తి మేల్కోవాలంటే, వక్తృత్వకళోపాసన ముఖ్యం అనీ రచయిత చెప్పాడు. ఉపన్యాసం చెప్పడాన్ని కళగా గౌరవించి, దానిని ఆదరించాలని కవిగారి అభిప్రాయం.

ఇ) ఊనిక : ఈ పదం, పాఠంలో 19 వ పేరాలో 25 వ పంక్తిలో ఉంది. ఉపన్యాసం ‘చెప్పేటప్పుడు వక్త కొన్ని వాక్యాలను ఊనికతో ఒత్తి పలకాలి. కొన్ని వాక్యాలను మందంగా పలకాలి. వక్తృత్వంలో భావానికి తగిన ధ్వని ప్రసారం ఉండాలని రచయిత చెప్పాడు. రసానుగుణంగా పదాలు పలకాలి. రౌద్రరస పదాలను నసుగుతూ గొణుగుతూ పలకరాదు. దయ, శాంతి, కరుణ వంటి మాటలను గంభీరంగా పలకరాదు.

ఈ) వచశ్శైలి : ఈ పదం పాఠంలో 8 వ పేరాలో 2 వ పంక్తిలో ఉంది. ప్రతి వ్యక్తికి తాను మాట్లాడే తీరు ఒకటి ఉంటుంది. అతడికి ఒక ఆలోచనా పద్ధతి ఉంటుంది. వారు మాట్లాడే పద్ధతినే ‘వచశ్శైలి’ అంటారు.

ఉ) వ్యంగ్యార్థం : ఈ పదం పాఠంలో 13 వ పేరాలో 3వ పంక్తిలో ఉంది. ఉపన్యాసంలో కావ్యంలోలాగే వ్యంగ్యార్థం ప్రాధాన్యం వహిస్తుంది. వ్యంగ్యార్థ ప్రతిపాదన లేని భావాలు, వక్తకు గౌరవం తీసుకురావు. కావ్యంలాగే ఉపన్యాసం కూడా, వ్యంగ్యార్థాన్ని ఆశ్రయించినప్పుడు అది ఉత్తమ ఉపన్యాసం అవుతుంది.

ఊ) తపస్సు : ఈ పదం పాఠంలో 22 వ పేరాలో మొదటి పంక్తిలో ఉంది. ఈ తపస్సును ఋషులు, మునులు భగవంతుని అనుగ్రహం పొందడానికి చేస్తారు. అలాగే ఉపన్యాసంలో తాను కోరుకున్న విషయాన్నే చెప్పేశక్తి, కేవలం తపస్సు వల్లనే సాధ్యమవుతుందని రచయిత చెప్పాడు.

ప్రశ్న 3.
కింది అంశాన్ని చదివి, తప్పొప్పులను గుర్తించండి.

మహాత్ములు ఒక విషయాన్ని సంకల్పించుకొని దానిని మాటల ద్వారా చెప్పి, చెప్పిన దానిని చేసి చూపిస్తారు. తలచింది చెప్పడం, చెప్పింది చేయడం అనేది చాలా కష్టమైన విషయం. అది యెంతటి మహాత్ములకో గాని సాధ్యపడదు.
“మనసు, మాట, నడత మనిషికి ఒకటైన
మనిషి కాదు వాడు మహితుడౌను”
మనసులోని ఆలోచన, మాట్లాడేమాట, నడిచే నడత ఈ మూడు ఒకటిగా ఉన్నవాడే మహాత్ముడు. మన మాటలకు మన చేతలకు మూలం మన ఆలోచనలు. కాబట్టి మన ఆలోచనలు సదాలోచనలు కావాలి. మనసులోని యోచన, మాటలోని సూచన, క్రియలోని ఆలోచన ఈ మూడు ఏకం కావాలి.

అ) మాటల ద్వారా చెప్పి, చెప్పిందాన్ని చేసేవారు మహాత్ములు
జవాబు:
ఒప్పు

ఆ) చెప్పింది చేయడం చాలా సులభం.
జవాబు:
తప్పు

ఇ) ఆలోచనలు సదాలోచనలు కావాలి.
జవాబు:
ఒప్పు

ఈ) మనసు – మాట – నడత ఒకటైనవాడు మహితుడు కాడు.
జవాబు:
తప్పు

II. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ) “జీవితంలో ఏదైనా సాధించాలనుకుంటే మాటే ప్రధానం” దీనిపై మీ అభిప్రాయం రాయండి.
జవాబు:
చక్కగా పొందికగా ఎదుటి వ్యక్తికి నచ్చే విధంగా మాట్లాడగలవాడికి, అన్నీ విజయాలే సిద్ధిస్తాయి. మంచి ఉపన్యాసకుడు పార్టీ నాయకుడైతే ప్రజలు ఆ పార్టీకి ఓట్ల వర్షం కురిపిస్తారు. మంచిగా నేర్పుగా మాట్లాడగలిగితే, ఉద్యోగాల ఇంటర్వూలలో నెగ్గి మంచి ఉద్యోగాలు సాధింపవచ్చు. రాజకీయ నాయకులు చక్కగా వాగ్దానాలు వరదగా పారించి, ఎన్నికలలో గెలుస్తారు. మన జీవితంలో సైతమూ, ప్రక్కవారితో పొందికగా మాట్లాడి వారి హృదయాలను ఆకట్టుకోవచ్చు.

భార్యాబిడ్డలతో కూడా నేర్పుగా, ఓర్పుగా మాట్లాడి వారి ప్రేమను పొందవచ్చు. ఒకరి వద్ద పనిచేసినపుడు యజమానికి అనువుగా మాట్లాడి, ఆ యజమాని మన్ననలను పొందవచ్చు. చక్కగా మాట్లాడడం, సరసంగా సంభాషించడం, ఇతరుల మనస్సులకు హాయి కలిగేటట్లు మాట్లాడడం అనే వాటి ద్వారా జీవితంలో ఏదైనా సాధింపగలరు.

ఆ) శాస్త్రమర్యాదలకు లోబడిన వాక్కు ‘పవిత్రమైనది’, ఇట్లా అనడంలో కవి ఉద్దేశం ఏమిటి ?.
జవాబు:
‘వాక్కు’ అంటే మాట. వాక్కు సరస్వతీ స్వరూపము. మాట్లాడే మాట, నిర్దుష్టంగా వ్యాకరణ శాస్త్ర సమ్మతంగా ఉండాలి. మాట, సభ్యతా సంస్కారాలు కలిగి ఉండాలి. భారతీయులు, వాక్కును సరస్వతీ దేవతా స్వరూపంగా ఆరాధిస్తారు. వాక్కును పరిశుద్ధంగా ప్రయోగించడం, పుణ్యం అని పెద్దలు అన్నారు. కాబట్టి వ్యాకరణ శాస్త్ర మర్యాదకు అనుగుణంగా తప్పులు లేని భాషను మాట్లాడాలి.

వాక్కు మనిషికి అలంకారం వంటిది. భాష మనిషికి ఎన్నడూ కళ తగ్గని అలంకారం. చక్కని భాషలేని వాడికి, మంచి వేషం ఉన్నా వ్యర్థమే. వాగ్ధార, కత్తి అంచు కంటే పదునైనది. భాషను చక్కగా ఉచ్చరించే వాళ్ళను చూసి, ఆయా అక్షరాల ధ్వనులను స్పష్టంగా, నిర్దుష్టంగా వ్యాకరణ శాస్త్ర సమ్మతంగా ఉచ్చరించడం మనం అలవాటు చేసుకోవాలి.

భాష పవిత్రమైనది. కాబట్టి దానిని శాస్త్ర సమ్మతంగానే మాట్లాడాలి. మంచి భాష అలవడడం కోసం, పుస్తకాలలోని ప్రసిద్ధుల ఉపన్యాసాలను అధ్యయనం చెయ్యాలని రచయిత అభిప్రాయము.

ఇ) వక్తృత్వంలో శరీర కదలికల (అంగవిన్యాసం) పాత్ర ఎట్లాంటిది ?
జవాబు:
మహోత్సాహంతో మాట్లాడేటప్పుడు, ఉత్తేజకర భావాలను ప్రకటించేటప్పుడు, పండితుడైన వక్త కండ్లలో, కనుబొమ్మల్లో. చేతుల్లో, ముఖంలో కొన్ని కదలికలు కనిపిస్తూ ఉంటాయి. అయితే ఏ భావాన్ని ప్రకటించడానికి ఏ కదలిక అవసరం అన్న దానికి సరైన సమాధానం దొరకడం కష్టం.

ఈ అంగాంగ సంచలనం అన్నది, ఆ వ్యక్తిని బట్టి ఉంటుంది. వక్త తన భావాలను ప్రకటించేటప్పుడు, అంగాంగ విన్యాసం చెయ్యాలనే నియమం ఏదీలేదు. అవి సహజంగానే జరిగిపోతూ ఉంటాయి. ఏ మాత్రం కదలకుండా పరిమితమైన అంగవిన్యాసం చేస్తూ, స్తంభంలా నిలబడి మాట్లాడేవారు కూడా ఉంటారు.

ఈ) ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి రాసిన “వాగ్భూషణం” పాఠం నేటి విద్యార్థులకు ఎట్లా ఉపయోగపడుతుంది ?
జవాబు:
నేటి విద్యార్థులు అన్ని కళల కంటె, ఉదాత్తమైన ఈ వక్తృత్వం పట్ల ఉదాసీనంగా ఉంటున్నారు. విద్యార్థులకు ఈ ఉపన్యాస కళ చాలా ముఖ్యము. వారు ఉద్యోగాలు సంపాదించడానికి, ఇంటర్వ్యూలను ఎదుర్కోడానికి, ఈ ఉపన్యాసశక్తి వారికి ఉపయోగపడుతుంది. సిగ్గు, భయం లేకుండా ఇంటర్వ్యూలలో వచ్చే ప్రశ్నలకు వారు ధైర్యంగా జవాబులు చెప్పగలరు.

ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తిగారు ఈ వ్యాసంలో ఉపన్యాస కళను నేర్చుకొనే పద్ధతులను గూర్చి, చెప్పారు. ధైర్యంగా ఎలా మాట్లాడాలో చెప్పారు. ఉపన్యాసం చెప్పడానికి ఎలా సంసిద్ధం కావాలో చెప్పారు. వక్తకు కావలసిన పాండిత్యం గురించి ఈ వ్యాసంలో చెప్పారు. వక్త ఎటువంటి శబ్దార్థాలను ప్రయోగించాలో చెప్పారు. వక్తకు కావలసిన జ్ఞాపకశక్తిని గూర్చి చెప్పారు. ఉపన్యాసం చెప్పే పద్ధతిని ఎలా అలవాటు చేసుకోవాలో దీనిలో చెప్పారు.

ఉపన్యాసం చెప్పేటప్పుడు తమ కంఠధ్వనిని ఎలా నియంత్రించుకోవాలో, రసానుగుణంగా ఎలా మాట్లాడాలో చెప్పారు. ఉపన్యాసంలో క్లుప్తతతో, స్పష్టత అవసరం అని చెప్పారు. వక్తృత్వం అనేది ఒక కళ అనీ, దాన్ని ఆరాధించాలనీ చెప్పారు. మొత్తంపై విద్యార్థులు ఈ వ్యాసం చదివితే, ఉపన్యాసకళపై మక్కువ పెంచుకొని, ఉపన్యాసం మాట్లాడే పద్ధతులు గ్రహించి వారు మహోపన్యాసకులు కాగలరు. గొప్ప రాజకీయ నాయకులు కాగలరు.

2. కింది ప్రశ్నకు పది వాక్యాలలో జవాబు రాయండి.

అ) ‘ఉపన్యాసం – ఒక గొప్పకళ’ దీన్ని వివరిస్తూ రాయండి.
జవాబు:
ఉపన్యాసం ఒక గొప్పకళ. మాట్లాడడం, మనిషికి మాత్రమే లభించిన వరం. మాటలను అందంగా ఒక పద్ధతి ప్రకారం అల్లుకొని మాట్లాడితే, అది ఉపన్యాసం అవుతుంది. వక్తృత్వ కళలో అందరూ నేర్పును సాధింపవచ్చు. మాట్లాడడం నేర్చుకొని, తమ భవిష్యత్తును బంగారు బాటపై నడిపించుకోవచ్చు.

వక్తృత్వం రాణించాలంటే తగిన పాండిత్యం ఉండాలి. చదువు ఎంత వస్తే, అతడి ఉపన్యాసం అంతగా రాణిస్తుంది. అతడి మాటల్లో గాంభీర్యం, సంస్కారం ఉంటుంది. భయాన్నీ, అనుమానాలను వదలి, ధైర్యంగా మాట్లాడుతూ ఉంటే వారు మంచి ఉపన్యాసకులు అవుతారు. భయాన్ని విడిచి, ధారాప్రవాహంగా మాట్లాడాలి. ఉపన్యాసం, శ్రోతలకు రసానందాన్ని పంచిపెడుతుంది.

కొన్ని ఉపన్యాసాలు మంచి పేరు పొందుతాయి. ధృతరాష్ట్రుడి సభలో కృష్ణుడి ఉపన్యాసం, విశ్వమతమహాసభలో వివేకానంద స్వామి ఉపన్యాసం పేరుకెక్కాయి. వక్త తాను చెప్పదలచిన విషయంపై తన్మయత్వంతో గంభీరంగా మాట్లాడాలి. వక్తకు పదజాలంతో చక్కని పరిచయం ఉండాలి.

వక్త చెప్పదలచుకున్న విషయానికి సంబంధించిన సామగ్రిని బాగా సేకరించాలి. దానికోసం ఎన్నో పుస్తకాలు చదివి, విషయాలు సేకరించాలి. మొదట పిల్లల వద్ద మాట్లాడాలి. ఒంటరి ప్రదేశాలలో మాట్లాడాలి. అలాచేస్తే సభాకంపం పోతుంది. విషయానికి తగ్గట్టుగా తన కంఠధ్వనిని పరిమితం చేసుకోవాలి.

శ్రోతల ముఖాలను చూస్తూ, మాట్లాడాలి. రసానికి అనుగుణంగా తన కంఠాన్ని సవరించి హెచ్చుతగ్గులు చేస్తూ మాట్లాడాలి. దీర్ఘపన్యాసాలు చేయరాదు. ఉపన్యాస కాలాన్ని అతిక్రమించరాదు. తర్కబద్ధమైన క్లుప్తమైన ఉపన్యాసం చాలా గొప్పది.

ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించే ముందు, ముగించే ముందు, ఎంతో పదిలంగా మనోరంజకంగా, మాట్లాడాలి. ఇతరుల మనస్సులకు హాయి కల్గించేటట్లు, చీకటిలో దీపం వెల్గించినట్లు, అజ్ఞానం పారిపోయేటట్లు, మాట్లాడడం, బుద్ధిమంతుడి లక్షణం.

3. కింది అంశం గురించి సృజనాత్మకంగా/ప్రశంసాత్మకంగా రాయండి.

అ) ప్రపంచ మాతృభాషా దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని మీరు మాట్లాడవలసిన అంశమయిన ‘మాటగొప్పదనం’ మీద ప్రసంగ వ్యాసం రాయండి.
జవాబు:
‘మాటగొప్పదనం’

మిత్రులారా! ఈ రోజు ప్రపంచభాషా దినోత్సవం. ఈ సందర్భంగా ‘మాటగొప్పదనం’ గురించి ముచ్చటిస్తాను.. భర్తృహరి వాగ్భూషణం భూషణం అన్నాడు. అంటే మనిషికి వాక్కే అలంకారం. దానిని బట్టి మాటకు ఉన్న శక్తిని మనం గుర్తించవచ్చు. ‘పలుకే బంగారం’ అని పెద్దలంటారు. మాట మనిషికి దేవుడిచ్చిన వరప్రసాదం. మనిషిని మిగతా జీవుల నుండి వేరు చేసి, గొప్పవాడిగా నిలబెట్టినది మాట మాత్రమే.

ఎప్పటికేది ప్రస్తుతమో, అప్పటికి ఆ మాటలాడగలవాడు ధన్యుడు. అతడే గొప్పకార్యసాధకుడవుతాడు. మంచివాక్కు, కల్పవృక్షం వంటిది. మనిషి స్థాయి, అతడి మాట వల్ల తెలుస్తుంది. మాధుర్యం గల మాటలు కార్యసాధకములు. మంచి మాటలు, స్నేహాన్ని పెంచుతాయి. ఆనందాన్ని ఇస్తాయి: బాధలో ఉపశమనాన్ని ఇస్తాయి. మాటలలో కాఠిన్యం పనికిరాదు. కోయిలలా మాట్లాడాలి. కాకిలా మాట్లాడరాదు.

మాటలతో కోటలు కట్టి, మనిషి మహారాజు కాగలడు. దేశప్రధాని కాగలడు. మాటలు పాటలు రాస్తాయి. మాటలు స్నేహానికి బాటలు వేస్తాయి. మాటల వల్లే కవిత్వ సంగీతాలు నిలిచాయి. మాటల వల్లే నవ్యత, నాగరికత, చైతన్యం వెలుగు చూశాయి. విశ్వాన్ని వాక్శక్తి నడిపిస్తుంది. తన బాట బలిమితోనే, మాట నేర్పుతోనే, మోదీ మనకు ప్రధానికాగలిగాడు.

భారతీయులు వాక్కును దేవతగా ఆరాధిస్తారు. వాక్కును పరిశుద్ధంగా ప్రయోగించడం పుణ్యం అన్నారు. మాట మనిషికి అలంకారం చక్కని భాషలేనివాడు అందమైన వేషం వేసుకొన్నా వ్యర్థమే. వాగ్ధార కత్తి అంచు కంటే పదునైనది. వాక్కు విశాలమైనది.

ఒక మంచిమాట లోకాన్ని జయిస్తుంది. వివేకానందుని చిన్న ఉపన్యాసం, ప్రపంచాన్ని జయించింది. భారతదేశం పట్ల ప్రపంచానికి గౌరవాదరాలను తెచ్చిపెట్టింది. మాట పదునైన ఆయుధం. దాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవలసిన బాధ్యత, మానవుడిపైనే ఉంది. ఒక తియ్యటి మాటతో, ప్రపంచం అంతా మనకు మిత్రరాజ్యం అవుతుంది. మాటకు కల గొప్పదనం చెప్పడం అసాధ్యం.

III. భాషాంశాలు

పదజాలం

అ) కింది వాక్యాల్లో గీత గీసిన మాటల అర్థాన్ని గ్రహించి పదాలను సొంతవాక్యాలలో ప్రయోగించండి.

ప్రశ్న 1.
భారతక్రికెట్ జట్టు విజయాలు అప్రతిహతంగా సాగుతున్నాయి.
జవాబు:
అప్రతిహతంగా = (అడ్డులేకుండా) (నిరాటంకంగా)
వాక్యప్రయోగం : రోదసీ విజ్ఞాన ప్రయోగాల్లో మనదేశం అప్రతిహతమైన విజయాలు సాధిస్తోంది.

ప్రశ్న 2.
అమేయమైన ప్రతిభావంతుడు అబ్దుల్ కలాం.
జవాబు:
అమేయమైన = లెక్కింపవీలుకాని
వాక్యప్రయోగం : మనకు రాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన రాధాకృష్ణ పండితుడు, అమేయమైన బుద్ధిశాలి.

ప్రశ్న 3.
జ్ఞాని ఉదాసీనత దేశానికి నష్టం.
జవాబు:
ఉదాసీనత = ఉపేక్షాభావం
వాక్యప్రయోగం : మేధావుల ఉదాసీనత వల్లనే దేశం నేడు నష్టపోతుంది.

ప్రశ్న 4.
ఆచరణ అన్నింటి కన్న గొప్పది.
జవాబు:
ఆచరణ = ఆచరించడం
వాక్యప్రయోగం : ఆచరణ లేని ప్రబోధాలు, చిలుకపలుకులవలె వట్టిదండుగ.

ఆ) కింది పర్యాయపదాలను పదవిజ్ఞానం ఆధారంగా జతపర్చండి.

అ) కృపాణం – మది, హృదయం, ఎద
ఆ) వాక్కు – చప్పుడు, శబ్దం
ఇ) స్నేహం – కత్తి, ఖడ్గము, అసి
ఈ) మనసు – మాట, పలుకు, నుడుగు
ఉ) విశ్వాసం – చెలిమి, మైత్రి, నెయ్యము
ఊ) ధ్వని – నమ్మకం, నమ్మిక
జవాబు:
జతపరచడం – పర్యాయపదాలు
అ) కృపాణం – కత్తి, ఖడ్గం,అసి
ఆ) వాక్కు – మాట, పలుకు, నుడుగు
ఇ) స్నేహం – చెలిమి, మైత్రి, నెయ్యము
ఈ) మనసు – మది, హృదయం, ఎద
ఉ) విశ్వాసం – నమ్మకం, నమ్మిక
ఊ) ధ్వని – చప్పుడు, శబ్దం

ఇ) ‘వాగ్మి, ధ్వని’ అనే పదాలకు కింది వాక్యాలలో నానార్థాలున్నాయి. వాటిని గుర్తించండి.

అ) యుక్తియుక్తంగా మాట్లాడే ఉపన్యాసకుడు ఉదాత్త విషయాలే కానీ చిలుక పలుకులు వల్లించడు.
జవాబు:
వాగ్మి (నానార్థాలు) :

యుక్తియుక్తంగా మాట్లాడేవాడు
చిలుక

ఆ) ఆయన మాటల్లోని వ్యంగ్యార్థాన్ని గ్రహించి అభినందన పూర్వకంగా బల్లలు చరుస్తూ శబ్దం చేశారు.
జవాబు:
ధ్వని (నానార్థములు) :

వ్యంగ్యార్థము
శబ్దం

ఈ) కింది పట్టిక నుండి ప్రకృతి – వికృతులు గుర్తించి రాయండి.

TS 9th Class Telugu Guide 10th Lesson వాగ్భూషణం 2
జవాబు:
ప్రకృతి – వికృతి
1) స్నేహం – నెయ్యం
2) హృదయం – ఎడద
3) భాష – బాస
4) ప్రాణం – పానం
5) శక్తి – సత్తి
6) దీపం – దివ్వె
7) శాస్త్రం – చట్టం
8) శబ్దం – సద్దు

వ్యాకరణాంశాలు

1. కింది పదాలను విడదీసి, సంధి పేర్లు రాయండి.

అ) కళోపాసనం = ………………………….
జవాబు:
కళా + ఉపాసనం – గుణసంధి

ఆ) అభ్యుదయం = …………………………..
జవాబు:
అభి + ఉదయం – యణాదేశ సంధి

ఇ) తనకెంతో = ……………………….
జవాబు:
తనకున్ + ఎంతో – ఉత్వసంధి(ఉకార వికల్పసంధి)

ఈ) ఉన్నతమైన = …………………………
జవాబు:
ఉన్నతము + ఐన – ఉత్వసంధి

ఉ) రసానందం = …………………..,,,,,,,
జవాబు:
రస + ఆనందం – సవర్ణదీర్ఘ సంధి

2. కింది సమాస పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి, సమాసం పేర్లు రాయండి.

అ) శక్తిసామర్థ్యాలు = ……………………
జవాబు:
శక్తియు, సామర్ధ్యమును – ద్వంద్వ సమాసం

ఆ) పఠనశక్తి = ………………………
జవాబు:
పఠనమునందు శక్తి – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం

ఇ) అభ్యుదయపథం = ……………………..
జవాబు:
అభ్యుదయమైన పథం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ఈ) ఆత్మశక్తి = ………………………..
జవాబు:
ఆత్మ యొక్క శక్తి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

ఉ) అద్భుతశక్తి = ……………………..
జవాబు:
అద్భుతమైన శక్తి – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ప్రాజెక్టు పని

ప్రశ్న 1.
‘వాక్కు’ గొప్పదనాన్ని తెలిపే ఐదు పద్యాలు సేకరించి, భావాలు రాయండి. నివేదికను రాసి ప్రదర్శించండి.
జవాబు:
1) నిండునదులు పారునిలిచి గంభీరమై
వెట్టివాగుపారు వేగఁబొర్లి
అల్పుడాడురీతి నధికుండు నాడునా
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

భావం :
గొప్ప నదులు నిదానంగా, గంభీరంగా ప్రవహిస్తాయి. కాని, చిన్నవాగు గట్లుదాటి పొర్లి ప్రవహిస్తుంది. అలాగే యోగ్యుడు నిదానంగా, గంభీరంగా మాట్లాడుతాడు. నీచుడు బడబడ వాగుతాడు.

2) అల్పుడెపుడు పల్కు నాడంబరము గాను
సజ్జనుండు పల్కు చల్లగాను
కంచు మ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగునా
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

భావం :
తక్కువ బుద్ధిగలవాడు, ఎప్పుడునూ గొప్పలు చెపుతాడు. మంచి బుద్ధిగలవాడు తగినంత మాత్రమే మాట్లాడుతాడు. కంచుమ్రోగేటట్లు బంగారం మ్రోగదు కదా !

3) మాటలాడ నేర్చి మనసురంజిలఁజేసి
పరగఁ బ్రియము చెప్పి బడలకున్న
నొకరి చేతి సొమ్ము లూరక వచ్చునా
విశ్వదాభిరామ ! వినురవేమ !

భావం :
ఒకరి సొత్తు ఇంకొకరికి చెందాలంటే, కష్టపడి పనిచేసి, అవతలి వారి మనస్సుకు ఆనందం కలిగేటట్లు మాట్లాడడం నేర్చుకోవాలి.

(లేదా)

ప్రశ్న 2.
ఉపన్యాసం ఇవ్వడం కోసం మీకు నచ్చిన ఒక అంశాన్ని ఎన్నుకొని దానికి సంబంధించిన వివరాలు తెలుసుకొని రాయండి. నివేదిక రాసి ప్రదర్శించండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం

కఠిన పదాలకు – అర్థాలు

వక్తృత్వం = ధారాళంగా మాట్లాడడం, (ఉపన్యాసం)
అలవడు = అబ్బు; (నేర్చుకోడం సాధ్యమగు)
అంతర్లీనంగా = కలిసిపోయినదిగా ; (లోపల ఉండేదిగా)
ఉద్దీప్తం = ప్రకాశింపబడినది;
వక్త = మాటలాడే ఉపన్యాసకుడు;
నిక్షిప్తము = ఉంచబడినవి
నిద్రాణము = నిద్రించునవి;
ఉత్తేజపరచడం = ప్రేరణ చేయడం; (వెలుగులోకి తేవడం)
మేల్కొల్పడం = లేపడం;
బయల్వెడలి = బయటకు వచ్చి;
ప్రదర్శిస్తాయి = చూపిస్తాయి;
ఆసరా = ఆధారము;
అపోహ = భ్రాంతి
దురూహ = చెడ్డ ఊహ

కలవరపెడుతున్న = కలతపెడుతున్న
పరిష్కారం చూపడం = చక్కపెట్టడం (దారిచూపడం)
భాషణం = మాట్లాడడం;
వాక్ శక్తి = మాట యొక్క శక్తి
నిర్వహించే = నెరవేర్చే
అమేయమైనది = లెక్కింపరానిది; (సాటిలేనిది)
పఠనాశక్తి = చదివే శక్తి
పరభాగ్యోప జీవి = ఇతరులభాగ్యంపై ఆధారపడి జీవించేవాడు
దాస్యానికి = బానిసత్వానికి
తలఒగ్గుతాడు = సిద్ధపడతాడు;
బాహిరంగా = బహిరంగంగా
అభ్యుదయపథం = అభ్యుదయ మార్గం
సమంజసమైన = తగినదైన
వరిస్తున్న = లభిస్తున్న
వైయక్తిక ప్రయోజనాలు = వ్యక్తిగతమైన ప్రయోజనాలు;
తోడ్పడుతుంది = సాయపడుతుంది;
వరప్రసాదం = భగవంతుడి అనుగ్రహము
సృష్టికర్త = బ్రహ్మ
సృష్టించుకొన్నాడు = పుట్టించుకొన్నాడు
క్షుప్తంగా = సంక్షిప్తంగా
అర్ధవంతంగా = సార్థకంగా
వినసొంపు = వినడానికి అందము
సాక్షాత్కారం = ప్రత్యక్షం
అనంతం (న + అంతం) = అంతులేనిది
అప్రతిహతం (న + ప్రతిహతం) = అడ్డగించలేనిది (ఎదురులేనిది)

ఊపిరి పోస్తుంది = ప్రాణం పోస్తుంది
జాగరితం చేస్తుంది = మేల్కొల్పుతుంది;
ధర్మాభిరతిని (ధర్మ + అభిరతిని) = ధర్మము నందు ఆసక్తిని
ద్వేషానలాన్ని (ద్వేష + అనలాన్నీ) = ద్వేషాగ్నిని;
కల్ప తరువు = కల్ప వృక్షము
జీవిత సాఫల్యం = బ్రతుకు సఫలత్వం
ప్రసంగం = ఉపన్యాసం
ఆత్మవిశ్వాసం = తనయందు తనకు నమ్మకం;
దీనుడై = జాలిగొలుపువాడై
రూపుదిద్దుకుంటుంది = ఆకారం ధరిస్తుంది
గణకులు = లెక్కలు తేల్చేవారు
న్యాయవాదులు (Advocates) = వకీళ్ళు
ప్రచురణకర్తలు (Publishers) = పుస్తకాలు అచ్చువేయించేవారు
నిరంతర ప్రయత్నం = ఎల్లప్పుడూ చేసే ప్రయత్నం
కౌశలాన్ని = నేర్పును

II.

అలవరచుకొనే = అలవాటు చేసుకొనే
విద్వాంసులు = పండితులు;
నిరక్షరాస్యులు = అక్షరాలు నేర్వనివారు;
గ్రామీణులు = గ్రామ ప్రజలు
ఆరితేరినవాళ్ళు = సమర్ధులు;
శ్రోతలను = వినేవారిని;
ఆకట్టుకుంటారు = ఆకర్షిస్తారు;
అంతుండదు (అంతు + ఉండదు) = ముగింపు ఉండదు
ఉదాసీనంగా = ఉపేక్షగా; (పట్టించుకోకుండా ఉండడం)
దిగ్భ్రాంతిని = దిక్కుతోచకపోవడాన్ని
వాస్తవమే = సత్యమే
విద్వత్తు = పాండిత్యం
రాణించదు = శోభించదు

సముదాత్త భావప్రసరణ = గొప్ప భావాల వెల్లడి;
దృక్పథాన్ని = దృష్టిని
సంస్కారం = సంస్కృతి (నాగరికత)
ఇతిహాసం = చరిత్ర
సజీవంగా = ప్రాణవంతంగా
ప్రభావోపేతంగా (ప్రభావ + ఉపేతం) = ప్రభావంతో కూడినదిగా
అబ్బిన = అలవాటైన
ఉడిగిపోయి = నశించి
మరుపుతట్టుతుంది = మరుపు వస్తుంది
దోషాలు = తప్పులు
మౌనం = మాట్లాడకుండా ఉండడం
నక్కి = దాగి
వ్యక్తిత్వాన్ని = స్వభావాన్ని
వచ్శశైలి = మాటలశైలి (మాట్లాడేతీరు)
దృక్పథాన్ని = దృష్టి మార్గాన్ని
సరళమైన = తేలికయైన
సందేహం = అనుమానము
నవ్వులాట = నవ్వుతో ఆడుకొనే ఆట (తేలికయైనది)
మనశ్చైతన్య లక్షణం = మనోజ్ఞానానికి చెందిన లక్షణం
అజ్ఞాతం = తెలియబడనిది;
చొరబడుతుంది = ప్రవేశిస్తుంది;
సంకుచిత మనస్తత్వాన్ని = కుదింపబడిన మనస్తత్వాన్ని
ఆత్మవంచన = తనను తాను మోసగించుకోడం
క్షుత్వాన్ని = నీచత్వాన్ని
బిడియపడకుండా = సిగ్గుపడకుండా
జడుసుకోకుండా = భయపడకుండా
ధారాప్రవాహంగా = ప్రవాహంలా ఏకధారగా
చింత = విచారము

నిర్భయుడు = భయంలేనివాడు;
అజేయుడు = జయింపశక్యంకానివాడు;
మనః ప్రవృత్తులను = మనస్సు యొక్క నడవడులను;
సహృదయం = మంచి మనస్సు;
ఆర్ద్రతను = మెత్తదనాన్ని
కట్టలు తెంచుకొని పారుతుంది = గట్లు తెంచుకొని ప్రవహిస్తుంది.
ఆవేశం పొంగు లెత్తుతుంది = ఆవేశం ఉరకలు వేస్తుంది
ప్రజ్వలిస్తాయి = బాగా మండుతాయి;
కన్నీటి మున్నీటిలో = కన్నీటి సముద్రంలో
తలమున్కలౌతారు = తలలోతు మునుగుతారు
కార్యోన్ముఖులవుతారు (కార్య + ఉన్ముఖులు + అవుతారు) = పని చేయడానికి సిద్ధం అవుతారు
నవరసభరితాంత రంగులౌతారు = తొమ్మిది రసాలతో నిండిన మనస్సులు కలవారవుతారు

III.

వాగి = యుక్తియుక్తంగా మాట్లాడేవాడు
ఐతిహాసిక ఘట్టం = చారిత్రక సంఘటన
ముమ్మరంగా = ఎక్కువగా
ధీరోదాత్తులు = సర్వసద్గుణులయిన నాయకులు; (ఉత్తమ నాయకులు)
కోవ = తరహా
మహోత్సాహం (మహా + ఉత్సాహం) = గొప్ప ఉత్సాహము
ఉత్తేజకరమైన = గొప్ప ఉత్సాహాన్ని కల్గించే
మనస్వి = బుద్ధిమంతుడు (ప్రశస్తమైన మనస్సు గలవాడు;)
అంగసంచాలనం = అవయవముల కదలిక
వైయక్తికం = వ్యక్తిగతం (ఆయా వ్యక్తులకు సంబంధించినది;)
హృదయోద్భూత భావ ప్రకటనం (హృదయ + ఉద్భూత, భావప్రకటనం) = మనస్సులో పుట్టిన భావాల వెల్లడి;
అంగాంగ విన్యాసం = అవయవముల కదలిక
ప్రసంగించాలి = మాట్లాడాలి.
పునశ్చరణ = తిరిగి చెప్పడం;

వివేకం = తెలివి
అభివర్ణించి = బాగా వర్ణించి చెప్పి
మెలకువ = జాగ్రత్త
నిగ్రహించుకుంటూ = అణచుకుంటూ
సంస్కారాన్ని = నాగరికతను (సంస్కృతిని)
వక్తవ్యాంశం (వక్తవ్య + అంశం) = మాట్లాడే విషయం
కేంద్రీకరించండి = దృష్టిపెట్టండి
తన్మయత్వం = దానితో ఐక్యం కావడం
శ్రద్ధాసక్తులు (శ్రద్ధా + ఆసక్తులు) = శ్రద్ధయు, ఆసక్తి;
పదజాలం = పదముల సమూహం
శబ్దార్థములు = శబ్దము యొక్క అర్ధములు, వాచ్యము, లక్ష్యము, వ్యంగ్యము అని మూడు విధములు;

1) వాచ్యము (వాచ్యార్థము) = సంకేతితమైన అర్ధాన్ని స్ఫురింపచేసే . శబ్దవ్యాపారము
‘ఉదా : ‘రత్నగర్భ’ అనగా లోపల రత్నాలు కలది (భూమి)

2) లాక్షణికార్థము వాక్యానికి వాచ్యమైన అర్థము సరిపడకపోవడం వల్ల, దానికి సంబంధించిన విషయంలో ఆరోపించబడే శబ్దవ్యాపారము.
ఉదా : “గంగలో గొల్లపల్లె ఉన్నది” – ఇక్కడ గంగలో గొల్లపల్లె ఉండదు. కాబట్టి గంగా తీరములో గొల్లపల్లె అనే అర్థాన్ని చెపుతుంది. దీనిని లాక్షణికార్ధము అంటారు.

3) వ్యంగ్యార్థము = వాక్యార్థానికి అందాన్ని పుట్టించే మరియొక అర్థాన్ని స్ఫురింపజేసే శబ్దవ్యాపారము.
ఉదా : పూజారీ! పువ్వులు కోసుకోడానికి భయపడకుండా వెళ్ళు. నిన్ను భయపెట్టే జంతువును, సింహం తినివేసింది.
గమనిక : ఇక్కడ వెళ్ళు అని వాచ్యార్థం. కాని అక్కడ సింహం ఉంది వెళ్ళకు అనే వ్యంగ్యార్థము ఈ వాక్యంలో ఉంది.

చమత్కారస్ఫోరకంగా = చమత్కారం వెల్లడి అయ్యేటట్లుగా
మలచి = రూపుదిద్ది (చెక్కి)
పర్యాయవాచకాలు = పర్యాయపదాలు (ఒకే అర్థం కల పదాలు)
యథోచితంగా (యథా + ఉచితంగా) = తగినట్లుగా
నిర్దుష్టమైన = తప్పులులేని
సుపరిష్కృతమైన = చక్కగా పరిష్కరింపబడిన (బాగా తప్పులు లేకుండా దిద్దిన)
బహుధా = అనేక విధాలుగా
ప్రశంసాపాత్రము = పొగడ్తకు తగినది;
అధ్యయన సామాగ్రి = చదువవలసిన విషయాలు;
సంప్రదించి = మాట్లాడి
పరిజ్ఞానాన్ని = నిండు తెలివిని
జీర్ణమవుతుందో = బాగా మనస్సులో కుదురుకుంటుందో

నిస్సంకోచంగా = మోమాటం లేకుండా
తడబాటు = ఆలస్యము;
న్యూనతాభావం = తాను తక్కువ వాడననే భావం
అనుక్షణం = ప్రతిక్షణము
ఇతరాంశాలు (ఇతర + అంశాలు) = ఇతర విషయాలు
వాగ్ధార(వాక్ + ధార) = మాటల ప్రవాహం
అధ్యయనం = చదవడం
విజ్ఞాన భాండాగారాన్ని = గ్రంథాలయాన్ని
భద్రపరచుకోండి = జాగ్రత్త చెయ్యండి
సజ్జన సాంగత్యం = సత్పురుషుల స్నేహం
సంప్రదాయాభిజ్ఞులు (సంప్రదాయ + అభిజ్ఞులు) = సంప్రదాయం తెలిసినవారు;
సాఫల్యానికి = నెరవేరడానికి; (ఫలవంతం కావడానికి)
అనువైన = తగిన

IV.

మనశీలత = యోచించే స్వభావం
విలక్షణతను = విశేషమైన తత్త్వాన్ని
దృక్పథం = దృష్టిమార్గం
తడబాటు = అడ్డము;
ఉబికి వస్తుంది = బయటికి వెల్లడి అవుతుంది;
మౌఖికంగా = నోటితో గట్టిగా
వచోవైఖరి = మాట్లాడేతీరు,
వ్యాఖ్యానించడం = వివరించడం
అంశం = విషయం
స్మరణశక్తి = జ్ఞాపకశక్తి
ఏకాంతంగా = ఒంటరిగా
సభాకంపనం = సభలో మాట్లాడేటప్పుడు కలిగే వణకు;
ఆటంకం = అడ్డు
జిజ్ఞాస = తెలిసికోవాలనే కోరిక
శిలామూర్తులు = రాతి స్వరూపాలు
ఊనిక = ఊతము
మందంగా = నెమ్మదిగా
భావానుగుణమైన (భావ + అనుగుణమైన) = భావానికి తగ్గట్టుగా
మృదులంగా = మెత్తగా (నెమ్మదిగా)

నిదానంగా = తొందరపడకుండా
అవగాహన = స్పష్టంగా అర్థమవడం;
రౌద్రరస భావాలను = వీరరసభావాలను
గొణుగుతున్నారో = మాటవినీ, వినబడకుండా మాట్లాడుతున్నారో;
క్లేశాన్ని = కష్టాన్ని
సమన్వయం = సరియైన క్రమము;
చీకాకును = చిరాకును;
వడివడిగా = వేగంగా
ఉత్సుకత = ఇష్టసిద్ధికై తహతహ ;
సమయాతిక్రమణం (సమయ + అతిక్రమణం) = కాలాన్ని అతిక్రమించడం
అపోహలు = భ్రాంతులు
దీర్ఘపన్యాసాలు = ఎక్కువసేపు ఉపన్యాసాలు;
నిగ్రహించుకోవడం = అణచుకోవడం;
శ్లథనం = సత్తువలేనిది;
సువ్యవస్థితము = బాగా ఏర్పరుపబడినది
కడవెడు = కుండెడు
ఖరము = గాడిద

అభిలషితార్థాన్ని = కోరిన అర్థాన్ని
నిగ్రహం = అణచుకోవడం;
అనల్పార్థ రచన (అనల్ప + అర్థ రచన) = గొప్ప అర్థాన్ని ఇచ్చే రచన
వివేకంబు = తెలివి
సూక్తి (సు + ఉక్తి) = మంచిమాట
వర్తిస్తుందనుకోవడం = సరిపోతుందనుకోడం
మనీషి = విద్యావంతుడు
Brievity = సంక్షిప్తత
Soul = ఆత్మ
Wit = చమత్కారము, సారస్యము
ఆంగ్లాభాణకం (ఆంగ్ల + ఆభాణకం) = ఇంగ్లీషు లోకోక్తి (సామెత)

Brievity is the = సంక్షిప్తతయే, చమత్కార
soul of wit = సంభాషలోని ఆత్మ
యోజించుకోవాలె = ఆలోచించుకోవాలి;
వక్తృత్వ కౌశలాన్ని = మాట్లాడడంలో నేర్పును
బహిర్గతం = బయటకురావడం
అమూల్యమైనది = విలువ కట్టలేనిది
పదిలంగా = భద్రంగా
హృదయంగమంగా = మనోరంజకంగా
హృదయం = మనస్సు (గుండె)
సదభిప్రాయం (సత్ + అభిప్రాయం) = మంచి అభిప్రాయం
ప్రసంగాంతం (ప్రసంగ + అంతం) = సంభాషణ పూర్తి
యత్నం = ప్రయత్నం
స్ఫుటమైన = స్పష్టమైన
వాణిగా = వాక్కు, సరస్వతి
ఉడిగిపోని = తరిగిపోని
కృపాణధార = కత్తి అంచు
వక్తృత్వ కళారాధనం = ఉపన్యాస కళను ఆరాధించడం;
అక్షరాస్యులకు = చదువుకున్నవారికి
నిద్రాణమైన = నిద్రించిన
జాగృతం కావాలి = మేల్కోవాలి
మనోజ్ఞంగా = సౌందర్యంగా
సంభాషించడం = మాట్లాడడం
దివ్వె = దీపము
బర్బరత్వం = తెలివిలేనితనము;

పాఠం ఉద్దేశం

‘ఉపన్యసించడం’ గొప్పకళ. మంచి వక్త కావాలంటే ఎట్లాంటి సూచనలు పాటించాలి ? ఉపన్యాసం కోసం ఎట్లా తయారు కావాలి ? ఎట్లా మాట్లాడాలో తెలియజేస్తూ విద్యార్థులను మంచి వక్తలుగా తయారు చేయాలన్నదే ఈ పాఠం ఉద్దేశం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ఈ పాఠం, ‘వ్యాసము’ అనే ప్రక్రియకు చెందినది. ఈ వ్యాసం, డా॥ ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి రాసిన “వాగ్భూషణం భూషణం” అనే పుస్తకంలోనిది.

రచయిత పరిచయం

TS 9th Class Telugu Guide 10th Lesson వాగ్భూషణం 1
పాఠం పేరు : “వాగ్భూషణం”

రచయిత : డా॥ ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి

దేని నుండి గ్రహింపబడినది : రచయిత వ్రాసిన “వాగ్భూషణం భూషణం” అనే పుస్తకంలో నుండి గ్రహింపబడింది.

జననం : 12-07-1930

మరణం : 26-04-1989

జన్మస్థలము : రచయిత మహబూబ్నగర్ జిల్లాలో జన్మించారు.

పాండిత్యం : రచయితకు సంస్కృతం, తెలుగు, ఇంగ్లీషు, ఉర్దూ, హిందీ భాషల్లో గొప్ప ప్రావీణ్యం ఉంది.

చేపట్టిన పదవులు : ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు శాఖలో ఆచార్యులుగా పనిచేశారు. ‘యువభారతి’ సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థకు అధ్యక్షులుగా, ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ సంస్థల కార్యదర్శిగా, తెలంగాణ రచయితల సంఘ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.

రచనలు :

తెలుగు – ఉత్తర భారత సాహిత్యాలు
చాటువులు
వాగ్భూషణం
వేగుచుక్కలు
వెలుగుబాటలు
అడుగు జాడలు
వెలుగు చూపే తెలుగు పద్యాలు
దేశమును ప్రేమించుమన్నా మొదలైనవి ఈయన రచనలు.

సిద్ధాంత గ్రంథము : ‘కవి సమయములు’

ఇతర రచనలు : ఎన్నో కథానికలను, వచన కవితలను, ‘పఠనీయం’ శీర్షికతో 39 ఉత్తమ గ్రంథాల పరిచయాలను రాశారు.

రాష్ట్ర విమోచనోద్యమంలో భాగస్వామ్యం : ఈయన మహబూబ్నగర్లోని శ్రీ సీతారామాంజనేయ గ్రంథాలయం ద్వారా, హైదరాబాదు రాష్ట్ర విమోచనోద్యమంలో పాల్గొని జైలు శిక్షను అనుభవించారు.

ప్రవేశిక

మాట్లాడడం మనిషికి మాత్రమే లభించిన మంచి వరం. మాటలను అందంగా, పొందికగా, ఒక పద్ధతి ప్రకారం, అనుకున్న అంశం మీద అల్లుకుని మాట్లాడితే, అది “ఉపన్యాసం” అవుతుంది. ఉపన్యాసం ఒక కళ. మాట్లాడే నైపుణ్యం, ఉపన్యాస కళను పెంపొందిస్తుంది. ఉపాధి అవకాశాలను కూడా కల్పిస్తుంది. మాట్లాడే కళపై ఎట్లా పట్టు సాధించాలనే ప్రశ్నకు సమాధానమే, ఈ వ్యాసం.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 5 Human Eye and Colourful World

March 25, 2024March 24, 2024 by Srinivas

These TS 10th Class Physical Science Bits with Answers Chapter 5 Human Eye and Colourful World will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 5 Human Eye and Colourful World

Question 1.
The process of re-emission of absorbed light ¡n all directions with different intensities by the atom or molecule is called
(A) scattering of light
(B) dispersion of light
(C) reflection of light
(D) refraction of light
Answer:
(A) scattering of light

Question 2.
The least distance of distinct vision for a healthy adult with normal vision is about ( );
(A) 2.5 cm
(B) 25 m
(C) 25 cm
(D) 25 mm
Answer:
(A) 2.5 cm

Question 3.
The human eye forms the image of an object on its ( )
(A) iris
(B) retina
(C) pupil
(D) cornea
Answer:
(C) pupil

Question 4.
The focal length of a normal eye lens ‘s about ( )
(A) 2 cm
(B) 25 m
(C) 1 m
(D) 1 mm
Answer:
(B) 25 m

Question 5.
During refraction, the physical factor that changes is ( )
(A) frequency
(B) speed of light
(C) wavelength
(D) All of A, B & C
Answer:
(A) frequency

Question 6.
An Iron ball coated with soot and held under water appears as a ball of ………………….. . ( )
(A) copper
(B) polished silver
(C) shining gold
(D) brass
Answer:
(C) shining gold

Question 7.
A transparent medium separated from the surrounding medium by atleast two Inclined plane surfaces is called. ( )
(A) lens
(B) convex mirror
(C) parabolic mirror
(D) prism
Answer:
(A) lens

Question 8.
The angle between the incident ray and emergent ray In a prism Is called : ()
(A) critical angle
(B) angle of deviation
(C) angle of prism
(D) angle of reflection
Answer:
(D) angle of reflection

Question 9.
An eye specialist advised Prabha to use 2D lens. Its focal length is ………………….. . ( )
(A) 100 cm
(B) 200 cm
(C) 20 cm
(D) 50 cm
Answer:
(D) 50 cm

Question 10.
The part of the eye that regulates the amount of light entering the eye is ( )
(A) pupil
(B) retina
(C) iris
(D) cornea
Answer:
(A) pupil

Question 11.
The colour of the light that bends the most when white light is dispered is ( )
(A) red
(B) green
(C) yellow
(D) violet
Answer:
(D) violet

Question 12.
The twinkling of stars is the effect of ( )
(A) reflection of light
(B) movement of stars
(C) position of stars
(D) atmospheric refraction
Answer:
(D) atmospheric refraction

Question 13.
The change in focal length of the eye-lens is caused by: ( )
(A) chordiac muscle
(B) ciliary muscles
(C) pupil
(D) retina
Answer:
(B) ciliary muscles

Question 14.
The size of an object as seen by an eye depends upon ( )
(A) aperture of the pupil
(B) size of object
(C) distance of object from the eye
(D) distance of Image from eye lens
Answer:
(C) distance of object from the eye

Question 15.
When we see an object, the image formed on the retina is ( )
(A) virtual
(B) real
(C) inverted
(D) both B&C
Answer:
(D) both B&C

Question 16.
The defect of the eye caused when the Image of distant object is focussed before retina : ( )
(A) Myopia
(B) Hypermetropia
(C) Presbyopia
(D) Astigmatism
Answer:
(A) Myopia

Question 17.
People suffering from both myopia and hypermetropia are advised to use : ( )
(A) biconvex lenses
(B) biconcave lenses
(C) cylindrical lenses
(D) bifocal lenses
Answer:
(D) bifocal lenses

Question 18.
The defect of the eye that Is caused by weakening of the ciliary muscles Is called ……….. .( )
(A) Myopia
(B) Presbyopla
(C) Hyper ametropia
(D) Astigmatism
Answer:
(B) Presbyopla

Question 19.
Hyper metropole Is also known as ( )
(A) short-sightedness
(B) cataract
(C) lar sightedness
(D) presbyopia
Answer:
(C) lar sightedness

Question 20.
The ability of the eye lens to adjust its focal length is called. ( )
(A) accommodation
(B) adjustment
(C) rectification
(D) none
Answer:
(A) accommodation

Question 21.
Light enters the eye through a thin membrane called : ( )
(A) Iris
(B) Cornea
(C) Retina
(D) Aqueous humour
Answer:
(B) Cornea

Question 22.
The part of the eye that controls the size of the pupil is ( )
(A) Cornea
(B) Retina
(C) Iris
(D) Optic nerve
Answer:
(C) Iris

Question 23.
The farthest point upto which a human eye can see objects clearly is called the …………….. . ()
(A) near point
(B) fixed point
(C) far point
(D) null point
Answer:
(C) far point

Question 24.
Hypermetropia arises because ……………………. . ( )
(A) focal length of eye lens is too long
(B) eyeball has become too small
(C) retina is too small
(D) both A & B
Answer:
(D) both A & B

Question 25.
Splitting of white light into band of colours is called: ( )
(A) devIation
(B) dispersion
(C) diffraction
(D) polarisation
Answer:
(B) dispersion

Question 26.
Prism angle and refractive index for a prism are 600 and 1.414 then angle of minimum deviation will be ……………………. . ( )
(A) 15°
(B) 30°
(C) 45°
(D) 60°
Answer:
(B) 30°

Question 27.
In the visible spectrum (VIBGYOR) the colour having the shortest wavelength Is ………………. . ( )
(A) green
(B) red
(C) violet
(D) blue
Answer:
(C) violet

Question 28.
A camera consists of a ……….. lens to form ……………………. mages. ( )
(A) diverging, real
(B) diverging, virtual
(C) converging, real
(D) converging, virtual
Answer:
(C) converging, real

Question 29.
When the eye is focussed on an object very far away, the focal length of the eyelens is …………………. . ( )
(A) maximum
(B) minimum
(C) equal to that of the crystalline lens
(D) half of Its maximum focal length
Answer:
(A) maximum

Question 30.
A lens has a power of +0.5 D. It is …………………… . ( )
(A) a convex lens of focal length 5 m
(B) a convex lens of focal length 5 cm
(C) a convex lens of focal length 2 m
(D) a concave lens of focal length 2 m
Answer:
(C) a convex lens of focal length 2 m

Question 31.
The combination responsible for admitting different amounts of light Into the eye is ………. ( )
(A) ciliary muscles and crystalline lens
(B) ciliary muscles and pupil
(C) iris and pupil
(D) rods and cones
Answer:
(C) iris and pupil

Question 32.
The number of surfaces bounding a prism are ……………………… . ( )
(A) 3
(B) 4
(C) 5
(D) 6
Answer:
(C) 5

Question 33.
A person cannot distinguish between different colours. There is a problem with his ……… . ()
(A) cornea
(B) ciliary muscles
(C) cones
(D) rods
Answer:
(D) rods

Question 34.
The power of accommodation for the normal eye is ( )
(A) 4D
(B) 40 D
(C) 44 D
(D) 400 D
Answer:
(A) 4D

Question 35.
Hypermetropia can be corrected by ………………………. . ( )
(A) concave mirror
(B) concave lens
(C) convex mirror
(D) convex lens
Answer:
(D) convex lens

Question 36.
Most of the refraction of light rays entering the eye occurs at the outer surface of …………. . ( )
(A) cornea
(B) iris
(C) retina
(D) ciliary muscles
Answer:
(A) cornea

Question 37.
The front portion of eyeball is covered by a transparent protective membrane called ………… . ()
(A) cornea
(B) pupil
(C) Iris
(D) retina
Answer:
(A) cornea

Question 38.
If f is negative, this indicates that it is a ………………………….. lens. ( )
(A) concave
(B) convex
(C) plane
(D) bi-focal
Answer:
(A) concave

Question 39.
If the power of lens is 2D, the focal length of the lens is ……………….. . ( )
(A) 100 cm
(8) 50 cm
(C) 200 cm
(D) 25 cm
Answer:
(A) 100 cm

Question 40.
The angle between the plane surfaces of a prism is called …………………. . ( )
(A) angle of prism
(B) deviation of prism
(C) minimum deviation of prism
(D) angle of incidence
Answer:
(C) minimum deviation of prism

Question 41.
The phenomenon of light scattering in gases and liquids was explained by ( )
(A) Newton
(B) Christian Huygen
(C) C.V. Raman
(D) Faraday
Answer:
(C) C.V. Raman

Question 42.
The distance between the eye lens and retina is about …………………… . ( )
(A) 20 cm
(B) 25 cm
(C) 15 cm
(D) 2.5 cm
Answer:
(D) 2.5 cm

Question 43.
The maximum focal length of the eye lens is about …………………. . ( )
(A) 20 cm
(B) 2.5 cm
(C) 15 cm
(D) 25 cm
Answer:
(B) 2.5 cm

Question 44.
The power of lens is 1D, then focal length is …………………….. . ( )
(A) 1 cm
(B) 10 cm
(C) 100 cm
(D) 50 cm
Answer:
(C) 100 cm

Question 45.
Hypermetropia can be corrected by using ……………………. lens. ( )
(A) convex
(B) concave
(C) bi-convex
(D) bi-concave
Answer:
(C) bi-convex

Question 46.
During refraction of light, the character of light which does not change is ……………….. .( )
(A) wavelength
(B) frequency
(C) speed
(D) colour
Answer:
(B) frequency

Question 47.
The ……………………… of light changes when it travels from one medium to another medium. ( )
(A) wavelength
(B) frequency
(C) speed
(D) colour
Answer:
(C) speed

Question 48.
Short-sightedness can be removed by using ……………… lenses. ( )
(A) concave
(B) convex
(C) Plano concave
(D) piano-convex
Answer:
(A) concave

Question 49.
The line joining the centres of curvature of the two surfaces of lens Is called its ( )
(A) radius of curvature
(B) focal length
(C) principal axis
(D) pole
Answer:
(C) principal axis

Question 50.
……………………………. reflection does not obey laws of reflection. ( )
(A) irregular
(B) regular
(C) plane
(D) curved
Answer:
(A) irregular

Question 51.
The middle point of the Iris has a hole which Is called …………………… . ( )
(A) pupil
(B) ciliary muscle
(C) iris
(D) diaphragm
Answer:
(A) pupil

Question 52.
The screen on which the image Is formed by the lens system of the human eye is called ……………………… . ( )
(A) pupil
(B) retina
(C) Iris
(D) lens
Answer:
(B) retina

Question 53.
……………………… responds to the intensity of light. ( )
(A) rods
(B) cones
(C) ciliary muscles
(D) retina
Answer:
(B) cones

Question 54.
…………………. respond to colour by generating electrical nerve pulses. ( )
(A) rods
(B) cones
(C) eyelid
(D) retina
Answer:
(A) rods

Question 55.
The closest distance at which the eye can focus clearly Is called the …………………… . ( )
(A) far point
(B) near point
(C) focus point
(D) clear point
Answer:
(B) near point

Question 56.
The defect of the eye due to which a person Is unable to distinguish between certain colours, known as ………………………….. . ( )
(A) colour blindness
(B) astigmatism
(C) presbyopia
(D) chromatic aberration
Answer:
(B) astigmatism

Question 57.
The band of colours produced on the screen is called ……………………. . ( )
(A) colour band
(B) range of colours
(C) spray of colours
(D) spectrum
Answer:
(D) spectrum

Question 58.
The smallest distance, at which the eye can see objects clearly without strain, is called the ……………………… of the eye. ( )
(A) far point
(B) near point
(C) focal point
(D) endpoint
Answer:
(B) near point

Question 59.
Sunlight comprises …………………….. colours. ( )
(A) 3
(B) 7
(C) 6
(D) 0
Answer:
(B) 7

Question 60.
The wavelength of red colour is ……………………… . ( )
(A) 7 x 10^-7m
(B) 7 x 10^-6m
(C) 7 x 10^-8m
(D) 7 x 10^-10m
Answer:
(A) 7 x 10^-7m

Question 61.
In n = \(\frac{\sin \left(\frac{A+D}{2}\right)}{\sin \left(\frac{A}{2}\right)} \) ‘D ‘ is the ……………………… . ( )
(A) angle of prism
(B) angle of Incidence
(C) angle of emergence
(D) angle of minimum deviation
Answer:
(D) angle of minimum deviation

Question 62.
The refractive index of a medium depends on ……………………… of light. ( )
(A) speed
(B) wavelength
(C) frequency
(D) colour
Answer:
(B) wavelength

Question 63.
The relation between angle of incidence (i₁) angle of emergence (i₂) angle of deviation (d) and angle of prism (A) is ……………………… . ( )
(A) A+i₁=d+i₂
(B) A-i₂=i₂-d
(C) A+d=i₁-i₂
(D) A-i₂ = d + i₁
Answer:
(B) A-i₂=i₂-d

Question 64.
Power of lens P = ……………………….. ( )
(A) \(\frac{1}{f} \)
(B) \(\frac{1}{D} \)
(C) \(\frac{f}{100} \)
(D) \(\frac{D}{100}\)
Answer:
(A) \(\frac{1}{f} \)

Question 65.
To see the whole object, the angle of vision at the eye should be about ……………… ()
(A) 45°
(B) 60°
(C) 42°
(D) 36°
Answer:
(B) 60°

Question 66.
……………………….. are the receptors which identify colour. ( )
(A) cones
(B) ciliary muscles
(C) rods
(D) optic nerves
Answer:
(C) rods

Question 67.
The point of maximum distance at which the eye lens can form an Image on the retina is called ………………………. ( )
(A) near point
(B) far point
(C) focal point
(D) optic centre
Answer:
(B) far point

Question 68.
A person suffering from hyper metropla cannot see the objects at ……………………… .()
(A) near distance
(B) longer distance
(C) any distance
(D) close to eye
Answer:
(A) near distance

Question 69.
The ability of accommodation of the eye usually decreases with ageing. This defect is called ( )
(A) myopia
(B) hyper metropole
(C) colour blindness
(D) presbyopia
Answer:
(D) presbyopia

Question 70.
……………………….. has shortest wavelength in VIBGYOR.
(A) red
(B) green
(C) blue
(D) violet
Answer:
(D) violet

Question 71.
Blue colour of the sky is a result of ……………………. .
(A) scattering
(B) dispersion
(C) reflection
(D) refraction
Answer:
(B) dispersion

Question 72.
‘presbyopia’ can be corrected by using a ………………………… .
(A) convex lens
(B) concave lens
(C) bi-focal lens
(D) plane lens
Answer:
(C) bi-focal lens

Question 73.
Light is an …………………………. wave.
(A) electromagnetic
(B) longitudinal
(C) progressive
(D) stationary
Answer:
(A) electromagnetic

Question 74.
The colours of light which bends most and least are
(A) Red and Blue
(B) Blue and Red
(C) Violet and Red
(D) Red and Violet
Answer:
(C) Violet and Red

Question 75.
Dispersion of light through a prism is
(A) same as reflection
(B) same as refraction
(C) splitting of white light into its constituent colours
(D) none of the above
Answer:
(C) splitting of white light into its constituent colours

Question 76.
At noon the sun appears white as ( )
(A) light is least scattered
(B) all the colours of the white light are scattered away
(C) blue colour is scattered the most
(D) red colour Is scattered the most
Answer:
(A) light is least scattered

Question 77.
The danger signals installed at the top of the tall buildings are red In colour. These can be easily seen from a distance because among all other colours the red light. ( )
(A) Is scattered the most by smoke or fog
(B) Is scattered the least by smoke or fog
(C) is absorbed the most by smoke or fog
(D) moves fastest in air
Answer:
(B) Is scattered the least by smoke or fog

Question 78.
Which of the following defects can be corrected by cylindrical lens? ( )
(A) Myopia
(B) Hypermetropia
(C) Presbyopla
(D) Astigmatism
Answer:
(D) Astigmatism

Question 79.
The colours that deviate maximum/minimum in visible spectrum are ( )
(A) red/violet
(B) green/yellow
(C) violet/red
(D) yellow/green
Answer:
(C) violet/red

Question 80.
The deviation of which colour light is taken as mean deviation? ( )
(A) red
(B) yellow
(C) orange
(D) blue
Answer:
(B) yellow

Question 81.
A white colour object ( )
(A) absorbs all colours
(B) reflects all the colours
(C) transmits all colours
(D) scatters all colours
Answer:
(B) reflects all the colours

Question 82.
Blue colour of the sky is due to ………….. molecules present in the atmosphere.( )
(A) Water vapour and Krypton
(B) Carbon dioxide and Carbon monoxide
(C) Nitrogen and Oxygen
(D) Krypton and Carbon monoxide
Answer:
(C) Nitrogen and Oxygen

Question 83.
The reason behind the blue colour of the sky is ……………………. .( )
(A) Reflection of light
(B) Refraction of light
(C) Dispersion of light
(D) Scattering of light
Answer:
(D) Scattering of light