TS Inter 1st Year

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year Commerce Study Material 5th Lesson Joint Stock Company Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year Commerce Study Material Chapter 5 Joint Stock Company

Long Answer Questions

Question 1.
Define Joint Stock Company. Explain the features of a Joint Stock Company?
Answer:
Joint Stock Company Meaning: A Joint Stock Company is a voluntary association of persons formed for undertaking some big business activity. It is an artificial person established by law & can be dissolved by law.

The Companies Act, 2013 made several amendments to the companies Act, 1956. The latest amendment to the Act has been made in 2017 to the companies Act, 2013.

Definition:

• L.H. Haney defined as “A Joint Stock Company is a voluntary association of individuals for profit, having a capital divided into transferable shares, the ownership of which is the condition of membership”.
• As per the companies Act, 2013, “A company refers to an organization incorporated under the companies Act, 2013 or under any previous company law”.

Features of Joint Stock Company:
The following are the distinctive features of Joint Stock Company.
1) An artificial person created by law: A company is an artificial person created by law and existing only in contemplation of law. It is intangible and invisible legal person having no body and soul.

2) Separate legal entity: A company has an entity (i.e., existence) quite distinct (different) and independent of the existance of the members who constitute it. In other words a company has a separate legal entity entirely different form that of its members. It can make contracts, purchase and sell goods employ people and conduct any lawful business in its own name.

3) Formation: Generally a company is formed with the inititative group of members who are also known as promoters and comes into existence after preparation of several documents and compliance of several legal requirements be-force it starts its operation. A company comes into existence only when it is registered or incorporated under the Indian companies Act, 2013.

4) Common seal as a substitute for signature: As the company is not a natural person it cannot sign on its documents. The common seal with the name of the company engraved on it is therefore, used in place of signature. Any document having common seal and the signature of the officier is binding on the company. The secretary of the company is authorized to keep the seal under his safe custody.

5) Perpetual existance: A company has perpetual existence, once a company is formed, it continues for an unlimited period until it is legally dissolved. A company has a perpetual life and the death, lunacy, retirement or insolvency of its members (share holders) does not affect its existence.

6) Limited Liability of Members: The liability of a member of a company is limited to the extent of the amount of shares he holds. For example if Rishik holds one share of Rs. 10 and has paid Rs. 7 on that share, his liability would be limited only upto Rs. 3. Beyond this, he is not liable to pay anything towards the debts or losses of the company.

7) Transferability of shares: The members of the company are free to transfer or dispose the shares held by them to any persons as and when they like. But in case of private company, some restrictions are imposed for transferring shares.

8) Membership: To form a Joint Stock Company, a minimum of two (2) members are required in case of private limited company and seven(7) members in case of public limited company. The maximum limit is fifty (50) in case fo private limited company. There is no maximum limit on the no. of members in case of a public limited company.

9) Democratic Management: The day-to-day affairs of the company are managed by share holders elected representatives who are called as directors.

10) Women Director: As per the companies Act, 2013 implies that the board of specific companies should consist of atleast one women director in a public company.

Question 2.
Enumerate the classification of companies?
Answer:
Joint Stock Companies are classified based on different points of views. A brief description about each of them is as follows.

1) On the basis of formation:
a) Chartered Companies: A chartered company is an association with investors (or) shareholders and incorporated and granted rights by royal charter for the purpose of trade, exploration and colonization. These companies do not exist in India. Example of such type of corporation are Bank of England (1694), East India Company (1600) etc.

b) Statutory Companies: A company may be incorporated by means of a special Act of the parliament or any state legislature. Such companies are called statutory companies.
Example: Railways, Water works, Electricity generation, Reserve Bank of India etc.

c) Registered Companies: Companies registered under the companies Act, 2013 are called registered companies. Such companies come into existence when they are registered under the company Act and a certificate of incorporation is granted to them by the registrar.

2) On the basis of public interest:
a) Private company: A private company is a very suitable form for carrying on the business of family and small concerns as registered under the companies Act. According to section 2(68) of companies Act, 2013 defines private companies as, “Those companies whose Articles of Association restrict the transferability of shares and prevent the public at large from subscribing to them.

The following are the features of a public company:

• The minimum paid up capital is Rs. 1,00,000.
• The minimum number of members is two.
• The maximum number of members is fifty.
• It is prohibited from issue of shares to the public.
• It is prohibited from transfer of shares.

The private companies have to follow all these conditions noted above. It is compulsory for these companies to write “Private Limited” after their names.

According to companies Act, 2013 the private companies can be divided into 2 types.
i) Small Company: According to section 2(85) of Indian companies Act, 2013, a small company is a company other than public company. It consists of the following features.

• It has a share capital does not exceeding Rs. 50 lakhs. In case of higher amount (if any prescribed) it should not exceed Rs. 5 crores.
• Its turnover does not exceed Rs. 2 crore. In case of higher amount (if any prescribed) it should not exceed Rs. 20 crore.

ii) One person company: As per the Companies Act, 2013, “One Person Company (OPC) means a company which has only one person as member”. This is a company in which only one man holds practically the whole of the share capital of the company. In order to meet the requirement of minimum number of members, some dummy members who mostly may be his family members or his relation or friends hold just 1 or 2 shares each.

b) Public Company: It is suitable form of company for carrying on the business at large scale involving huge amount of capital. As per the provisions of the companies Act, 2013 a public company in one which has the following features:

• The minimum paid up capital is 5,00,000.
• The minimum number of members is seven.
• The maximum number of members is unlimited.

Public company must use the word “Ltd” as part of its name.
Example: Steel Authority of India Limited, Reliance Industries Limited etc.

3) On this basis of ownership:
a) Government Company: Any company in which more than 51% of paid up share capital is held either by the central Government or any state Government or both Governments or partly by the central government and partly by one or more state governments is known as Government company.
Ex: State Trading Corporation of India Ltd. And minerals and Metals Trading Corporation India Ltd., BHEL, ONGC, etc.

b) Non-Government Company: All other companies except the government companies are called non-government companies.

4) On the basis of Liability:
a) Companies limited by shares: A company having the liability of its members limited by the memorandum to the value of shares held by them is called a company limited by shares.

b) Companies limited by guarantee: A company having the liability of its member limited by its memorandum to such amount as the members may respectively undertake to contribute to the assets of the company.

c) Unlimited Companies: The members of these companies can be called upon to pay from their private assets to satisfy the liabilities in the event of winding up of the company.

5) On the basis of Control:
a) Holding Company: Where one company controls the management for another company the controlling company is called ‘Holding Company’.
For example: If company A holds more than 51% of paid up share capital of company B, the company A is called holding company.

b) Subsidiary company: Where one company controls the management of another company so controlled is called subsidiary company. For example if company A holds more than 51% of paid up share capital of company B, the company B is called subsidiary company.

6) On the basis of Nationality:
a) Indian Company: A company registered in India having place of business in India is called Indian company. It may be a private (or) public company.

b) Foreign Company: It is a company incorporated outside India and having place of business in India.

7) On the basis of Area:
a) National Company: Such companies continue their operations within the boundaries of the country in which they are registered are national companies.

b) Multi-national Company: Such companies which extend the areas of their operations beyond the country in which they are registered are multi national companies or international companies.

8) On the basis of commencement of business:
a) Dormant Company: It is a company which does not carry any accounting transaction for a period of two years.

b) Defunct Company: A company who has no assets and no liabilities and failed to commence business within one year of its incorporation such company is a defunct company.

Question 3.
Differentiate between a private company and a public company?
Answer:
Differences between private company and public company:

Question 4.
Explain in detail the advantages of a Joint Stock Company?
Answer:
Advantages of a Joint Stock Company:
1) Limited Liability: Shareholders of a company are liable only to the extent of the face value of shares held by them. Their private company cannot be attached to pay the debts of the company. Thus the risk is limited and known.

2) Large financial resources: Company form of organization enables of mobilise huge financial resources. The company collects funds in the form of shares and small de-nominations so that people with small means can also buy them. Benefits of Limited Liability and transferability of shares attract investors.

3) Continuity of existence: A company is an artificial person created by law and possesses independent legal status. It is not affected by the deadth, Insolvency etc., of its members. Thus a company exists irrespective of its members entry, change or exit.

4) Benefits of Large Scale Operations: The Joint Stock Company is the only form of business organization which can provide capital for large scale operations. It result in large scale production which consequently lead to increase inefficiency and reduction in cost of operation.

5) Liquidity: The transferability of shares acts as an added incentive to investors. The shares of a public company can buy shares when they have money. The prospective investors can invest and convert shares into cash whenever they need money.

6) Research and development: A company can generally invests a lot of money on research and development for improved processes of production, designing and innovating new products, improving quality of product, new ways of training its staff, etc.

7) Tax benefits: Although the companies are required to pay tax at high rate, in effect, their tax burden is low as they enjoy many tax exemptions under Income Tax Act.

8) Employment opportunities: A company generators or creates employment to large number of people. Thus, improving the standard of living of an individual and country as a whole.

Question 5.
Analyse the disadvantages of a Joint Stock Company?
Answer:
The following are the disadvantages of Joint Stock Company:
1) Too many legal formation: Promotion of a company is not an easy task. There are so many legal formalities are to be compiled with. Large sum of money is to be spent.

2) Lack of motivation: A company is managed by Board of Directors and paid officials. They do not have share in profits. They do not have any incentive to work hard.

3) Delay in decisions: Quick decisions cannot be taken as all important decisions are taken either by the Board of Directors or referred to the general house.

4) Economic oligarchy: The management of company is supposed to carried on according to the collective will of its members. But, there is rule by few often the directors try to misled the members and manipulate voting power to maintain their control.

5) Fradulent (corrupt) management: In companies, there is often danger of fraud and misuse of property by dishonest management. Unscrupulous persons may manipulate annual accounts to show artificial profits or losses for their personal gain.

6) Excessive government control: At every stage, in the management of the company several legal provisions have to be followed and reports to be filled. A lot of time and money is wasted.

7) Unhealthy speculation: As the liability of the shareholders is limited, the management is tempted to get into speculative activities.

Short Answer Questions

Question 1.
Explain any five advantages of a Joint Stock Company?
Answer:
Advantages of a Joint Stock Company:
1) Limited Liability: Shareholders of a company are liable only to the extent of the face value of shares held by them. Their private company cannot be attached to pay the debts of the company. Thus the risk is limited and known.

2) Large financial resources: Company form of organization enables of mobilise huge financial resources. The company collects funds in the form of shares and small de-nominations so that people with small means can also buy them. Benefits of Limited Liability and transferability of shares attract investors.

3) Continuity of existence: A company is an artificial person created by law and possesses independent legal status. It is not affected by the deadth, Insolvency etc., of its members. Thus a company exists irrespective of its members entry, change or exit.

4) Benefits of Large Scale Operations: The Joint Stock Company is the only form of business organization which can provide capital for large scale operations. It result in large scale production which consequently lead to increase inefficiency and reduction in cost of operation.

5) Liquidity: The transferability of shares acts as an added incentive to investors. The shares of a public company can buy shares when they have money. The prospective investors can invest and convert shares into cash whenever they need money.

Question 2.
Explain any five disadvantages of a Joint Stock Company?
Answer:
The following are the disadvantages of Joint Stock Company:
1) Too many legal formation: Promotion of a company is not an easy task. There are so many legal formalities are to be compiled with. Large sum of money is to be spent.

2) Lack of motivation: A company is managed by Board of Directors and paid officials. They do not have share in profits. They do not have any incentive to work hard.

3) Delay in decisions: Quick decisions cannot be taken as all important decisions are taken either by the Board of Directors or referred to the general house.

4) Economic oligarchy: The management of company is supposed to carried on according to the collective will of its members. But, there is rule by few often the directors try to misled the members and manipulate voting power to maintain their control.

5) Fradulent (corrupt) management: In companies, there is often danger of fraud and misuse of property by dishonest management. Unscrupulous persons may manipulate annual accounts to show artificial profits or losses for their personal gain.

Question 3.
What are the features of a private company?
Answer:
Private Company: A private company is a very suitable form of carrying on the business of family and small concerns as registered under the Companies Act.

According to section 2(68) of Companies Act, 2013 defines private companies as, “Those Companies whose Articles of Association restrict the transferability of shares and prevent the public at large from subscribing to them.

The following are the features of a private company:

• The minimum paid up capital in Rs. 1,00,000.
• The minimum number of members is two.
• The maximum number of members is fifty.
• It is prohibited from issue of shares to the public.
• It is prohibited from transfer of shares.

The private companies have to follow all these conditions noted above. It is compulsory for these companies to write “Private Limited” after their names.

Very Short Answer Questions

Question 1.
Define company as per companies Act, 2013.
Answer:
Definition:
1) L.H. Haney defined as “A Joint Stock Company is a voluntary association of individuals for profit, having a capital divided into transferable shares, the ownership of which is the condition of membership”.

2) As per the companies Act, 2013, “A company refers to an organization incorporated under the companies Act, 2013 or under any previous company law”.

Question 2.
What is meant by perpetual existence?
Answer:
Perpetual existence:

• A company has perpetual existence. Once a company is formed, it continues for an unlimited period until it is legally dissolved.
• A company has a perpetual life and the death, lunacy, retirement or insolvency of its members does not affect its existence.

Question 3.
What is a small company?
Answer:
Small company:
According to section 2(85) of Indian companies Act, 2013, a small company is a com-pany other than public company. It consists of the following features.

• It has a share capital does not exceeding Rs. 50 lakhs. In case of higher amount (if any prescribed) it should not exceed Rs. 5 crores.
• It turnover does not exceed Rs. 2 crore. In case of higher amount (if any prescribed) it should not exceed Rs. 20 crore.

Question 4.
What is a one person company?
Answer:
One person company:

• As per the companies Act, 2013, “One Person Company (OPC) means a company which has only one person as member.” This is a company in which only one man holds practically the whole of the share capital of the company.
• In order to meet the requirement of minimum number of members, some dummy members who mostly may be his family member or his relation or friends hold just 1 or 2 shares each.

Question 5.
What is a Government company?
Answer:
Government company: Any company in which more than 51% of paid up share capital is held either by the central Government or any state government or both governments or partly by the central government and partly by one or more state governments is known as Government company.

Example: State Trading Corporation of India Ltd. And Minerals and Metals Trading Corporation India Ltd, BHEL, ONGC etc.

Question 6.
What is a Holding Company?
Answer:
Holding Company:

• Where one company controls the management for another company, the controlling company is called ‘Holding Company’.
• For example if company A holds more than 51% of paid up share capital of company B, the company A is called as holding company.

Question 7.
What is a Dormant Company?
Answer:
Dormant Company: A company which does not carry any accounting transaction for a period of two years. Such company can apply to registrar of companies for calling or declaring it as a “Dormant Company”.

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year History Study Material 2nd Lesson సింధూ నాగరికత, వేద సంస్కృతి Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year History Study Material 2nd Lesson సింధూ నాగరికత, వేద సంస్కృతి

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
సింధూ నాగరికత (హరప్పా నాగరికత) ముఖ్య లక్షణాలు రాయండి.
జవాబు.
హరప్పా నాగరికత ప్రపంచంలోని ప్రాచీన నాగరికతలైన మెసపటేమియా(ఇరాక్), ఈజిప్టకు సమకాలీనమైనది. వారికంటే ఉన్నతమైనది. వారి సంస్కృతిలోని ప్రధానాంశాలు.
హరప్పా లిపి : హరప్పా లిపి తొలిసారిగా క్రీ.శ. 1853లో గుర్తించారు. అయితే ఇంత వరకు దానిని ఎవరూ చదవలేకపోయారు. హరప్పా లిపి ‘చిత్రలిపి’ విభిన్న చిత్రాల రూపంలో ఉంది. కొందరు ఇది ద్రవిడమని, ఇంకొందరు ప్రోటోద్రవిడియన్ అని, సంస్కృతం అని భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేశారు. హరప్పా లిపిని చదవలేకపోవడం వలన వారు సాహిత్యానికి చేసిన సేవను, వారి ఆలోచనలను తెలుసుకోలేకపోతున్నారు.

నగర నిర్మాణ పద్ధతి : హరప్పా నాగరికత నగర నాగరికతకు ప్రసిద్ధి చెందింది. హరప్పా మొహంజోదారో నగరాల్లోని వీధులు ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ఉపవీధులను తూర్పు నుంచి పడమరకు ఒక క్రమ పద్ధతి గల ‘గ్రిడ్ పద్ధతి’లో నిర్మించారు. రహదారి సూత్రాలకనుగుణంగా విశాలమైన రహదారులు ఏర్పాటు చేసుకున్నారు.

భూగర్భ మురుగునీటి కాలువలు : ఇది హరప్పా నాగరికత యొక్క ప్రత్యేకాంశం. ప్రతి ఇంటి నుంచి మురికినీరు వీధుల్లోని భూగర్భ మురుగు కాలువలలోకి చేరేవి. ఇది నేటి ఆధునిక కాలంలోని డ్రైనేజి వ్యవస్థకు ధీటుగా ఉన్న వ్యవస్థ. ఈ మురుగునీరు అంతా ఊరి చివరకు నదిలో కలిపేవారు.

కాల్చిన ఇటుకలు : వీరు ఇటుకల తయారీలో సిద్ధహస్తులు. ఇటుకల తయారీలో మట్టిని వాడారు. స్నానపు గదులు, బావులు వంటి వాటికి ‘L’ ఆకారంలో ఉండే ఇటుకలను వాడారు. కాల్చిన ఇటుకలు తయారు చేయడం వారి సాంకేతిక ఉన్నతికి సూచిస్తుంది.

రాజకీయ వ్యవస్థ : హరప్పాలో దొరికిన ఆధారాలతో నాటి ప్రభుత్వాన్ని గురించి కాని, నాటి పాలనావ్యవస్థ గురించి స్పష్టమైన సమాచారం లభించలేదు.
వ్యవసాయం : గోధుమలు, బార్లీ, బఠాణీలు, నువ్వులు, ఆవాలు హరప్పా ప్రజల ఆహార పంటలు. లోథాల్, రంగపూర్లో వరి పండించినట్లు తెలుస్తోంది. పత్తిని తొలిసారిగా పండించింది హరప్పావాసులే.

వ్యాపారం : నాడు స్వదేశీ, విదేశీ వ్యాపారాలు సాగాయి. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుంచి వెండిని, కర్నాటకలోని కోలార్ గనుల నుంచి బంగారాన్ని, రాజస్థాన్లోని భేత్రి గనుల నుంచి రాగిని దిగుమతి చేసుకొనేవారు. వ్యాపార లావాదేవీలు వస్తుమార్పిడిలో సాగేవి.

ప్రశ్న 2.
సింధు నగర ప్రణాళికల గురించి చర్చించండి.
జవాబు.
నగరాలు, పట్టణాలు అభివృద్ధి చెందడమనేది హరప్పా నాగరికతలోని ప్రధాన అంశం. మిగులు వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల వల్లనే నగరీకరణ సాధ్యమవుతుంది. మొహంజోదారో, హరప్పా, చన్హుదారో, లోథాల్ ఇతర నగరాలు మన దేశంలో తొలి పట్టణీకరణకు అద్దంపడుతున్నాయి. సింధూ నాగరికతలో నగర నిర్మాణం అనేది ఒక ప్రత్యేకమైన అంశంగా చెప్పవచ్చు. స్వల్ప తేడాలున్నప్పటికీ, సింధూ నాగరికత ప్రధాన నగరాలలో దాదాపుగా ఒకే రకమైన నగర నిర్మాణ పద్ధతులను చేపట్టారు.

కోట ప్రాంతం : హరప్పా, మొహంజోదారోలోని కట్టడాలు పెద్దగా, ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి. వారి నగర ప్రణాళిక ద్వారా, నాటి నగర జీవితాన్ని గురించి కచ్చితమైన అభిప్రాయాలు ఏర్పరచుకొనేందుకు వీలవుతుంది. ఈ రెండు నగరాల్లోనూ, పశ్చిమ దిశలో కోటలు, ప్రహరీలు ఉన్నాయి. కోటలు పశ్చిమంవైపు ద్వారం కలిగి ఉండేవి. ఇవి విపత్కర సమయాల్లో ప్రజలకు రక్షణ కల్పించేవి. మిగతా సమయాల్లో సామాజిక కేంద్రాలుగా ఇవి ఉపయోగపడేవి. తవ్వకాల్లో బయల్పడిన ఈ పెద్ద కోటలవల్ల నాడు కేంద్రీకృత పరిపాలనా వ్యవస్థ ఉన్నట్లుగా భావించవచ్చు. ప్రముఖ ప్రజాసంబంధిత కట్టడాలు కోట లోపల ఉన్నాయి. ఈ రెండు నగరాల్లో కోటకు దిగువ ప్రాంతంలో తూర్పు వైపున నివాస ప్రాంతముంది. హరప్పాలోని కోట 1400 అడుగుల పొడవు 600 అడుగుల వెడల్పుతో 40 అడుగుల ఎత్తును కలిగి ఉంది. కోట గోడ పునాదుల వద్ద 45 అడుగుల వెడల్పు మేర ఇటుకలను ఉపయోగించారు. మొహంజోదారోలోని కోట పెద్ద భవనాలను కలిగి ఉంది. కొలతల్లో తేడా ఉన్నప్పటికీ మిగతా సింధూ నగరాల్లో కూడా ఇలాంటి కోట నిర్మాణ ప్రాంతాలనే చూడవచ్చు. కాలీబంగన్లో హరప్పా వలే, కోట దిగువన నివాస ప్రాంతం ఉంది. అయితే చన్హుదారోలో మాత్రం కోట లేదు.

హరప్పా, మొహంజోదారో నగరాల్లోని ప్రధాన వీధులు ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి, వాటికి అనుబంధంగా ఉప వీధులను తూర్పు నుంచి పడమరకు నిర్మించారు. మొహంజోదారో, హరప్పా నగరాల్లో ఒక క్రమ పద్ధతిగల గ్రిడ్ పద్ధతిలో రహదారులను నిర్మించారు. రహదారి సూత్రాల మేరకు వాహనాలు సులభంగా తిరిగేందుకు వీలుగా రహదారులను నిర్మించారు. పశ్చిమ కూడలి ప్రాంతం తప్ప మిగతా అంతా ప్రత్యేక నివాసాలుగా ఏర్పాటుచేశారు. ఒకే పరిమాణం గల ఇటుకలను భవన నిర్మాణంలో ఉపయోగించారు. నిర్మాణాల్లో రాయి, చెక్క కూడా ఉపయోగించడమైంది. లోతట్టు ప్రాంతాల్లో ఎత్తైన వేదికలపైన నిర్మాణాలు చేశారు.

మురుగు నీటి కాలుకలు : హరప్పా నాగరికత నగర ప్రత్యేకత మురుగు నీటి కాలువల నిర్మాణం. హరప్పా సంస్కృతిలోని అన్ని నగరాలు, పట్టణాల్లో చిన్న, పెద్ద గృహాలు ప్రహరీలు, స్నానపు గదులు కలిగి ఉండేవి. ఇంట్లో ఉపయోగించిన మురుగు నీరు వీధుల్లో రహదారి పక్కన ఉన్న మురుగు కాలువకు చేరేది. ఇవి భూగర్భ మురుగు కాలువలు. వీటి మధ్యలో అక్కడక్కడా శుభ్రపరిచేందుకు మనిషి దూరేందుకు వీలుగా రంధ్రాలు ఉండేవి. వీటిపైన మూతలను ఏర్పాటు చేశారు. వీటిని బట్టి హరప్పా వాసులు పరిశుభ్రత విషయంలో గొప్ప పరిణతికలవారని చెప్పవచ్చు.

ఇటుకల తయారీలో వీరు సిద్ధహస్తులు. ఇటుకల తయారీకి మట్టిని ఉపయోగించారు. ఇటుకల తయారీ కోసం 1 : 2 : 4 నిష్పత్తుల్లో ఉన్న అచ్చులను ఉపయోగించారు. హరప్పా మరియు మొహంజోదారో ప్రాంతాల్లో కలప సమృద్ధిగా దొరకడంతో అక్కడ కాల్చిన ఇటుకలను భారీ స్థాయిలో వినియోగించారు. స్నానపు గదులు, బావిచుట్టూ ఉండే కాలువలకు ‘L’ ఆకారంలో ఉండే ఇటుకలను వాడారు. ఎక్కువ అంతస్తులు ఉన్న గృహాల్లో నిలువు మురుగు నీటి గొట్టాలను ఏర్పాటు చేశారు. స్నానాల గదులను వీధులకు ఆనుకొని నిర్మించారు. మొత్తం మీద సింధూ నగర నిర్మాణాల గురించి, ఒక సామాన్య పరిశీలకుడిని కూడా మెప్పించే విషయం. నాటి ప్రజలు పౌర, ప్రజా సంబంధ పారిశుద్ధ్య అంశాలపై చూపిన శ్రద్ధ, ప్రాధాన్యతలే.

మహా స్నానవాటిక : మొహంజోదారోలోని నిర్మాణాల్లో ‘మహా స్నానవాటిక’ ప్రధానమైంది. ఇది కోటలోపల ఉంది. ఇది గొప్ప నిర్మాణ కౌశల్యానికి నిదర్శనం. ఇది 11.88 × 7.01 మీటర్ల పొడవు, వెడల్పులను 2.4 మీటర్ల లోతును కలిగి ఉంది. కొలనుకు చుట్టూ మెట్ల మార్గం ఉంది. చుట్టూ దుస్తులు మార్చుకొనేందుకు గదులు ఉన్నాయి. స్నానవాటిక అడుగు భాగం కాల్చిన ఇటుకలతో నిర్మించబడింది. గదుల వెనక వైపున ఉన్న బావి నుంచి నీరు స్నానవాటికలోకి చేరేందుకు, ఉపయోగించిన నీరు మురుగు కాలువలోకి వెళ్ళేందుకు మార్గాలను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రజావసరాల కోసం లేక మత అవసరాల కోసం ఉపయోగించేందుకు ఈ స్నానవాటికను నిర్మించారో కచ్చితంగా చెప్పలేం.

ప్రశ్న 3.
సింధు నాగరికత కాలంనాటి సామాజిక, ఆర్థిక, మతపరిస్థితులను వివరించండి.
జవాబు.
సామాజిక పరిస్థితులు: సింధూ నాగరికత జాతి నిర్మాతలు ఎవరనే విషయమై చరిత్రకారులు వివిధ రకాల అభిప్రాయాలను వెలిబుచ్చారు. సింధూ ప్రజల కంకాళాల (పుర్రెలు) శాస్త్రీయ పరిశోధన వల్ల సింధు ప్రజల్లో నాలుగు జాతులు ఉండేవని తెలుస్తుంది. 1. ప్రోటో-ఆస్ట్రలాయిడ్స్, 2. మెడిటరేనియన్, 3. మంగోలాయిడ్స్, 4. ‘ఆల్పైన్. ఆచార్య భాష్యం అభిప్రాయం ప్రకారం తొలుత ప్రోటో ఆస్ట్రలాయిడ్ వారు ఉండేవారు. తరువాత మెడిటరేనియన్ వారు వచ్చి చేరడంతో నాగరికతా లక్షణాలు ప్రారంభమయ్యాయి. క్రమంగా మెడిటరేనియన్లు వివిధ ప్రాంతాలకు విస్తరించి స్థానిక జాతులతో కలిసిపోవడంతో ద్రవిడ జాతి ఆవిర్భవించింది. సింధూ ప్రజల మతం, సంస్కృతీ లక్షణాలు ద్రావిడుల మత లక్షణాలను పోలి ఉండటం వల్ల సింధు ప్రజలు ద్రావిడులుగా పేర్కొనబడుతూ ఉన్నారు. సింధు ప్రజలు టర్కో ఇరానియన్లు అనీ, ద్రావిడ భాష అయిన ‘బ్రాహుయ్’ మాట్లాడారని కొందరు చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడ్డారు.

సింధూ నాగరికత ప్రధాన లక్షణం పట్టణీకరణ. అయినప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాలు కూడా సామాజిక, సాంస్కృతిక అభివృద్ధిలో పాలుపంచుకొన్నాయి. ధనవంతులు, ప్రభావశీలురు పెద్ద భవనాల్లో నివసించేవారనీ, మిగిలిన వారు చిన్న ఇళ్ళలో నూ, కార్మికులు ఒకే గదిలో నివాసం ఉన్నట్లు పురావస్తు ఆధారాలు తెలియచేస్తున్నాయి. వీరు ప్రధానంగా గోధుమ, పాలు, పండ్లు, కూరగాయలను ఆహారంగా తీసుకొనేవారు. వీటితోపాటుగా చేపలు, మాంసాహారం కూడా తీసుకొనేవారు. తవ్వకాల్లో బయటపడిన మేకలు, జింకలు, దున్నపోతులు, పందులు, తాబేళ్ల అవశేషాలు ఈ వాదనకు బలం చేకూరుస్తున్నాయి. నాటి జంతుబలుల ఆచారాన్ని మనం గమనించవచ్చు. అలాగే కోళ్ల పందెంను చిత్రించిన ఒక ముద్రిక కూడా దొరికింది.

పత్తిని పండించి, వస్త్రాలను నేసుకొనేవారు. వారి ఆభరణాలు ఇప్పటికీ చెప్పుకోదగిన రీతిలో తయారు చేయబడ్డాయి. బంగారం, వెండి, కంచు, ముత్యాలు, స్టియటైట్ మరియు బంకమట్టితో వీటిని తయారు చేసేవారు. వడ్డాణం, గాజులు, చెవి కమ్మలు, దండలు మొదలగు వివిధ రకాల ఆభరణాలను స్త్రీలు ధరించేవారు. ఇలాగే గృహాలంకరణ కోసం మరియు చిన్న పిల్లల ఆటల కోసం రకరకాల మట్టి బొమ్మలు తయారు చేసేవారు.

ఆర్థిక పరిస్థితులు : సింధూ నాగరికత ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా వ్యవసాయం మరియు వ్యాపారంపైనే ఆధారపడింది. వీరు విరివిగా వ్యవసాయం చేశారు. సింధూ గ్రామాలు ఎక్కువభాగం నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల్లో ఉండి ఆహారధాన్యాలను సమృద్ధిగా పండించాయి. గ్రామస్థులు తమ అవసరాలకే కాకుండా వృత్తి పనివారు, వ్యాపారులు వంటి పట్టణాల్లో నివసించేవారి అవసరాలు తీర్చేందుకు కూడా కష్టపడి పనిచేసేవారు.

మత పరిస్థితులు : హరప్పా కాలంనాటి మత విశ్వాసాలు, ఆచారాలు తెలుసుకొనేందుకు కేవలం ఆ కాలంలో లభ్యమైన ముద్రికలు, టెర్రాకోట బొమ్మలు ఉపయోగపడుతూ ఉన్నాయి. వీటిపై చెక్కిన అమ్మతల్లి, పశుపతినాథుడు, జంతువులు మరియు వృక్షాలు తదనంతర కాలంలోని హిందూ మత విశ్వాసాలకు దగ్గరగా ఉన్నాయి. సింధూ సమాజపు మత విశ్వాసాల్లో అమ్మతల్లి ఆరాధన అనేది బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. తవ్వకాల్లో నగ్నంగా ఉన్న స్త్రీ మూర్తుల విగ్రహాలు చాలా వరకు లభించాయి. సింధూకాలంలో బాగా చెప్పుకోదగిన పురుష దేవత పశుపతినాథుడు లేదా పశువులను రక్షించే దేవత. ఇతనికి సంబంధించిన ప్రతిమలు ముద్రికలపై చెక్కబడ్డాయి. ఆధునిక శివునికి ఇతనికి దగ్గరి పోలికలు ఉన్నాయి. ఈ దేవుడికి కొమ్ములు ఉన్న మూడు తలలు ఉన్నాయి. ఈ కాలం నాటి ప్రజలు అగ్నిని పూజించినట్లుగా తెలిపే ఆధారాలు కాలీబంగన్, లోథాల్లో లభించాయి. ఇక్కడ దొరికిన యజ్ఞవేదికలు, ఇతర చిన్న వస్తువులు తప్ప, సింధూ కాలంలో దేవాలయాలు కానీ ఇతర ఆరాధన ప్రదేశాలు కానీ మనకు ఎక్కడా లభ్యం కాలేదు. వ్యవసాయాధారిత సమాజం కాబట్టి వారు ఎద్దులు, కోడెలు, పాములు, వృక్షాలను కూడా పూజించేవారు. “జంతు బలుల ఆచారం సమాజంలో ఎక్కువగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

ఇదే కాకుండా ముఖ్యంగా మరణానంతర జీవితంలో విశ్వాసాలు కూడా ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 4.
తొలివేదకాలంనాటి రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక, మతపరిస్థితులను వివరించండి.
జవాబు.
క్రీ.పూ. 1500-1000 వరకు గల కాలాన్ని తొలివేద నాగరికతా కాలం అంటారు. తొ- ప్రాంతమైన ‘సప్త సింధు’ ప్రాంతంలో నివసించారు. సింధు, జీలం (నితస్తా), చీనాబ్, రావి, బియాస్, సట్లేజ్, సరస్వతి అనేవి ఏడు నదులు. ఈ ప్రాంతంలో ఋగ్వేద ఆర్యులు నివసించేవారు.

ఈ ఆర్యులు తరచు యుద్ధాలలో మునిగితేలేవారు. ఆర్యులు దాసదాస్యులతో యుద్ధాలు చేశారని కొందరు చరిత్రకారుల భావన. కొన్నిసార్లు తమలో తాము కలహించుకునేవారు. భరత పాలక వర్గాన్ని పదిమంది రాజులు ప్రధానంగా వ్యతిరేకించారు. అప్పుడు జరిగిందే దశరాజ యుద్ధం. ఈ యుద్ధంలో సుధా అనే భరతరాజు విజయం సాధించాడు. ఈ భరతులు, పురులతో కలిసి ‘కురులు’ అనే నూతన పాలకవర్గంగా రూపొందారు.

తొలి వేదకాలం నాటి రాజకీయ వ్యవస్థ : వేదకాలంనాటి ఆర్యులు రాజ్యాలవలెకాక తెగలుగా ఏర్పడ్డారు. తెగ నాయకుడిని రాజన్ అని పిలిచేవారు. రాజు స్వేచ్ఛను సభ, సమితి అడ్డుకొనేవి. ఈ రెండు ప్రజాసభల అనుమతి లేనిదే రాజన్ అధికారం స్వీకరించలేడు. కొన్ని రాజ్యాల్లో వంశపారంపర్య పాలన ఉండేదికాదు. రాజన్కు పురోహితుడు, సేనాని పాలనలో సహకరించేవారు.

తొలి వేద ఆర్థిక వ్యవస్థ : ఆర్యుల కాలంనాటి కంచులోహ పనివారు తయారుచేసిన వివిధ పనిముట్లు, ఆయుధాలు, హరప్పా కాలానికంటే గొప్పవిగా పేరుపొందాయి. ఋగ్వేదం కంచులోహ పనివారు, వడ్రంగి, రథాలను తయారు చేసే వారిని ప్రశంసించింది.

ఆర్యుల ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయం, పశువుల పాలనతో కూడిన సంయుక్త వ్యవస్థ. ఆర్థిక వ్యవస్థలో పశువులు ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. పశువులను వ్యాపారంలో మారకంగా కూడా ఉపయోగించారు. మనిషి విలువ వంద గోవులతో సమానం. వారి జీవన విధానంలో గుర్రాలు ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. వారు వ్యవసాయానికి సంబంధించిన గొప్ప పరిజ్ఞానం సంపాదించారు.

తొలి వేద కాలం నాటి సమాజం : వేదకాలం నాటి సమాజంలో పితృస్వామ్య వ్యవస్థ అమల్లో ఉండేది. కుటుంబ పెద్దను గృహపతి అనేవారు. సమాజంలో ఏకభార్యత్వం అమల్లో ఉండేది. స్త్రీలు, పురుషుడితో సమానంగా అనేక కార్యక్రమాలలో పాల్గొనేవారు. స్త్రీలకు ప్రజాసభలైన సభ, సమితిల్లో సభ్యత్వం ఉండేది. బాల్యవివాహాలు, సతీసహగమనం వంటివి ఋగ్వేద కాలంలో అమలులో లేవు.

స్త్రీ, పురుషులు నూలు, ఉన్ని దుస్తులు ధరించేవారు. వివిధ రకాల ఆభరణాలు ధరించేవారు. గోధుమ, బార్లీ, పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, కూరగాయలు, పండ్లు వంటివి వీరి ప్రధాన ఆహారం. ఆవు మాంసం భుజించడం నిషేధింపబడింది. రథాల పోటీ, గుర్రపు స్వారీ, పాచికలు, సంగీతం, నాట్యం ప్రజలకు వినోదాలు.

వర్ణవ్యవస్థ ; ‘వర్ణం’ అనే పదానికి రంగు, అక్షరం అనే అర్థాలున్నాయి. ఆర్యుల చేతిలో ఓడిపోయిన దాసదాస్యులు బానిసలుగా, శూద్రులుగా చూడబడ్డారు అని కొందరు చరిత్రకారుల భావన. బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనేవి. నాలుగు వర్ణాలు. శూద్రులను గురించి ఋగ్వేద పదవ అధ్యాయంలో ప్రస్తావించబడింది. ఋగ్వేద కాలంలో వృత్తులనుబట్టి విభజన ప్రారంభమయింది. అయితే ఈ వృత్తి విభజన బలంగా లేదని తెలుస్తుంది.

మతం – దేవతలు : ఋగ్వేద ఆర్యుల ప్రధాన దేవుడు ఇంద్రుడు. ఇంద్రుడు యుద్ధ దేవుడు. మార్స్ ఇంద్రుడికి సహాయకుడు. మానవులకు దేవతలకు వారధి అగ్ని. ఇంకా అదితి, పృథ్వి, ఉష వంటివారు ఋగ్వేదంలో పేర్కొనబడ్డ ప్రధాన దేవతలు. ఈ దేవతల కృప కోసం యజ్ఞాలు చేయడం జరిగేది. దాన, దక్షిణలు పూజారులకు ఇచ్చేవారు. వైదిక ప్రజలు ఎటువంటి ఆలయాలను నిర్మించినట్లు తెలియలేదు.

ప్రశ్న 5.
మలివేదకాలంనాటి రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక, మతపరిస్థితులను వివరించండి.
జవాబు.
మలివేద కాలంనాటికి ఆర్యులు తూర్పు దిక్కుకు విస్తరించారు. ఆర్యులు తూర్పు గంగా మైదానానికి విస్తరించడాన్ని గురించి శతపద బ్రాహ్మణంలో పేర్కొనబడింది. మలివేద సాహిత్యంలో అనేక రాజ్యాలు, తెగలు ప్రస్తావించబడ్డాయి. మలివేద కాలం పురాణకాలమని, రామయణ, మహాభారతాలు ఈ కాలంలోనే రచింపబడ్డాయని కొందరు చరిత్రకారుల
భావన.

విశాలమైన రాజ్యాలు ఆవిర్భవించడం మలివేదకాలంలో ప్రధానమైన అంశం. ఈ కాలం ఆరంభంలో కురు, పాంచాల రాజ్యాలు విలసిల్లాయి. భారత యుద్ధం కురు వంశీయుల చరిత్రే. ఈ యుద్ధం క్రీ.పూ. 950 సంవత్సరంలో జరిగినట్లు తెలుస్తుంది. కురు రాజ్య పతనం తర్వాత కోసల, కాశి, విదేహ రాజ్యాలు ప్రాముఖ్యంలోకి వచ్చాయి. రాజకీయ వ్యవస్థ : మలివేద కాలంనాటికి విశాలమైన రాజ్యాలు ఆవిర్భవించాయి. జన లేదా తెగల రాజ్యాలు మలివేద కాలంలో జనపదాలు లేదా రాష్ట్రాలుగా మారాయి. విశాల రాజ్యాలతో అధికారం విస్తృతమైంది. తమ అధికారాన్ని సుస్థిరం చేసుకొనేందుకు రాజులు వివిధ యజ్ఞాలు, పూజలు నిర్వహించేవారు. రాజసూయ, అశ్వమేధ, నజపేయ యాగాలు చేసేవారు. రాజులు ‘ఏకరాట్’, ‘సామ్రాట్’ వంటి బిరుదులు ధరించేవారు. ఖజానా అధికారి, పన్ను వసూలు అధికారి మొదలైనవారు నూతన అధికారులు సభ, సమితులు పూర్వ అధికార ప్రాభవాలను కోల్పోయారు.

ఆర్థిక వ్యవస్థ : మలివేదకాలంలో ఇనుము విస్తృతంగా వాడుకలోకి వచ్చింది. ఇది అడవులను ఛేదించి విస్తృత భూభాగాలను వ్యవసాయంలోకి తెచ్చేందుకు అవకాశాన్ని కలిగించింది. వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తి అయింది. వ్యవసాయానికి అభివృద్ధి చెందిన నూతన పనిముట్లు వాడారు. గోధుమ, బార్లీ, వరి పంటలు పండించారు. ఎరువుల వాడకం నేర్చుకున్నారు. పారిశ్రామిక అభివృద్ధి జరిగింది. వృత్తి నైపుణ్యం పెరిగింది. లోహ, చర్మ, వడ్రంగి, కుండల తయారీ పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చెందాయి. దేశీయ వ్యాపారంతోపాటు విదేశీ వ్యాపారం వృద్ధి చెందింది. వంశపారంపర్య -వర్తకులు తయారయ్యారు. శతమాన, కృష్ణల అనే బంగారు, వెండి నాణాలు వాడుకలోకి వచ్చాయి.

సామాజిక వ్యవస్థ : మలివేద కాలం నాటికి చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థ ధృఢపడింది. ఉన్నత వర్ణాలైన బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు ప్రత్యేక ప్రయోజనాలు, హక్కులను అనుభవించారు. అటువంటి హక్కులు శూద్రులకు లేవు. వృత్తులను బట్టి మలివేద కాలంలో ఉపకులాలు ఏర్పడ్డాయి.

మలివేద కాలంలో ఆశ్రమ పద్ధతి అమల్లోకి వచ్చింది. కుటుంబ వ్యవస్థలో తండ్రి అధికారం బలపడింది. స్త్రీల పరిస్థితిలో మార్పు లేదు. పురుషులకు సేవకులుగా భావించారు. స్త్రీలు ప్రజాసభల్లో సభ్యులుగా ఉండే అర్హతను కోల్పోయారు. బాల్యవివాహాలు సర్వసాధారణమయ్యాయి. ఏమైనప్పటికీ పాలకవర్గాల్లోని స్త్రీలు ప్రత్యేక హక్కులు అనుభవించారు.

కులవ్యవస్థ : మలివేద కాలంలో కులవ్యవస్థ పటిష్టమైంది. సమాజం బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనే నాలుగు కులాలుగా విభజింపబడింది. బ్రాహ్మణులు ప్రధానమైన వారుగా గుర్తింపు పొందారు. యజ్ఞయాగాలు, పూజా సంస్కారాలు, కర్మకాండలు చేయడం బ్రాహ్మణుల ప్రధాన వృత్తి. రెండవ వారు అయిన, క్షత్రియులు యోధధర్మాన్ని నిర్వహించేవారు. మూడవ స్థానాన్ని పొందిన వైశ్యులు వ్యాపారం చేసేవారు. నాలుగు కులాల్లో శూద్రులు తక్కువ వారుగా గుర్తింపు పొందారు. మొదటి మూడు వర్ణాలవారు ద్విజులు. అంటే రెండుసార్లు జన్మించినవారు. బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య పురుషులు శూద్ర స్త్రీలను వివాహం చేసుకోవచ్చు. కానీ వైశ్య, శూద్ర పురుషులు బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ స్త్రీలను వివాహం చేసుకోరాదని శతపథ బ్రాహ్మణంలో చెప్పబడింది.

మతం – దేవతలు : వేదకాలం నాటి దేవతలైన ఇంద్రుడు, అగ్నిలకు ప్రాధాన్యత తగ్గింది. త్రిమూర్తులు అంటే సృష్టి, స్థితి, కర్మ. లయకారకులైన విష్ణు, బ్రహ్మ, శివులకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. ప్రార్థనలు తెరమరుగై కర్మకాండలు, యజ్ఞయాగాదులు అధికమయ్యాయి. పూజారి అనేది వృత్తిగా మారి వంశపారంపర్యమైంది.
కర్మకాండలు, యజ్ఞయాగాదులకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. దీన్ని ప్రజలు మరింత అధికం చేశారు. మలివేద కాలం చివర్లో పూజారులు, ఉత్సవాలు, కర్మకాండల పట్ల వ్యతిరేకత తిరుగుబాట్లు ప్రారంభమయ్యాయి. బౌద్ధ, జైన మతాలు దీనికి తార్కాణం. హిందూ ధర్మాన్ని బోధించే ఉపనిషత్తులు కర్మకాండలను వ్యతిరేకించి నిజమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, శాంతిని సంపాదించే మార్గంవైపు దృష్టి సారించాయి.

ప్రశ్న 6.
తొలివేదకాలం, మలివేదకాలం మధ్య తేడాలను విశ్లేషించండి.
జవాబు.
తొలి వేదకాలం

1. తొలి వేదకాల ఆర్యులు సప్తసింధు ప్రాంతంలో నివసించారు.
2. వేదాలు సంకలనం చేయబడ్డాయి.
3. ‘తెగ’ నాయకుడిని ‘రాజన్’ అని పిలిచేవారు.
4. సంచార జీవితం గడుపుతూ పశుపోషణలో ఉండేవారు.
5. వైయక్తిక కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రధానంగా ఉండేది.
6. స్త్రీలు సమాజంలో అన్ని రంగాలలో సమానత్వాన్ని పొందారు.
7. స్త్రీలు ప్రజాసభలలో ఉండేవారు.
8. వర్ణ వ్యవస్థ బలపడలేదు.
9. గురుకుల పద్ధతిలో విద్యావ్యవస్థ ఉండేది.
10. గోధుమ, బార్లీ, పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, కూరగాయలు, పండ్లు వంటివి ప్రధాన ఆహారం మరియు మాంసాహారం.
11. ప్రకృతి శక్తుల ఆరాధన ఉండేది,
12. ఇంద్రుడు, అగ్ని, వరుణ, సూర్యుడు వంటి దేవతలను ఆరాధించేవారు.
13. ఆలయాలు నిర్మించబడలేదు. యుద్ధాలలో విజయా నికి, సంతానానికి ప్రార్థించేవారు.
14. పశువులను సంపదగా భావించేవారు.
15. బాల్యవివాహాలు లేవు.
16. విధవా వివాహాలు జరిగేవి.
17. కంచు వంటి వాటితో పనిముట్లు తయారు చేసేవారు.
18. దేశీయ వ్యాపారం జరిగేది.
19. శాస్త్ర, సాంకేతిక వృద్ధి గురించి తెలియదు.

మలి వేదకాలం

1. మలి వేదకాల ఆర్యులు తూర్పు గంగా మైదాన ప్రాంతాలకు విస్తరించారు.
2. మలివేదకాలం పురాణ కాలంగా పేరొందింది. ఇతి హాసాలైన రామాయణ, భారతాలు రచించబడ్డాయి.
3. తెగలు చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా రూపొందాయి. రాచరికం వారసత్వమైంది.
4. ఆర్యులు వ్యవసాయం చేస్తూ స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్నారు.
5. ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ ఏర్పడింది.
6. స్త్రీల పరిస్థితి దిగజారింది.
7. `స్త్రీలు ప్రజా:)భలలో సభ్యులుగా ఉండే అర్హత కోల్పోయారు.
8. వర్ణ వ్యవస్థ దృఢమయ్యింది.
9. గురుకుల వ్యవస్థ మరింత బలపడింది.
10. మాంసాహార వినియోగం బాగా తగ్గింది.
11. మత ఆరాధనలు మరింత సంక్లిష్టమయ్యాయి.
12. త్రిమూర్తి ఆరాధన పెరిగింది.
13. కర్మకాండలు, యజ్ఞాలు అధికమయ్యాయి. ఉప నిషత్తులు, కర్మసిద్ధాంతం వంటివి వికసించాయి.
14. భూమి ప్రధాన సంపదగా మారింది.
15. బాల్య వివాహ వ్యవస్థ ఉన్నట్లు కొందరి భావన.
16. విధవా వివాహాలు నిషేదం.
17. ఇనుము విస్తృతంగా వాడుకలోకి వచ్చింది.
18. దేశీయ వ్యాపారంతో పాటు విదేశీ వ్యాపారం వృద్ధి చెందింది.
19. జోతిష్య, ఖగోళ, ఆయుర్వేద శాస్త్రాలలో అద్వితీయ ప్రగతి సాధించారు.

లఘు సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
సింధు నాగరికత భౌగోళిక విస్తృతి.
జవాబు.
పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు హరప్పా, మొహంజోదారో నగరాలే కాకుండా ఈ నాగరికతకు చెందిన కొన్ని వందల చిన్న, . పెద్ద పట్టణాలను తవ్వకాల ద్వారా వెలికితీసారు. వీటిలో ఎక్కువ భాగం భారతదేశంలోని పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్, జమ్మూకాశ్మీర్, గుజరాత్, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలోనూ మరియు పాకిస్తాన్లోని సింధు, పంజాబ్ మరియు బెలూచిస్తాన్ రాష్ట్రాలలో, కొంత మేర ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇటీవల జరిగిన తవ్వకాల వల్ల.

ఉత్తరాన ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని షోరుగై మొదలుకొని దక్షిణాన మహారాష్ట్రలోని దైమాబాద్ వరకు, పశ్చిమాన పాకిస్తాన్ – ఇరాన్ సరిహద్దుల్లోని సుట్కాజిందూర్ మొదలు తూర్పున ఉత్తర ప్రదేశ్లోని అలంగీర్ ప్పూర్ వరకు నాగరికత విస్తరించిందని తెలుస్తుంది. ఈ నాగరికత 12,99,600 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం కలిగి పాకిస్తాన్ దేశాని కంటే విశాలమైందిగానే కాకుండా ప్రాచీన ఈజిప్ట్, మెసపొటోమియా నాగరికతల కంటే విశాలమైందిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ప్రశ్న 2.
మహాస్నానవాటిక.
జవాబు. మొహంజోదారోలోని నిర్మాణాల్లో ‘మహాస్నానవాటిక’ ప్రధానమైంది. ఇది కోటలోపల ఉంది. ఇది గొప్ప నిర్మాణ కౌశల్యానికి నిదర్శనం. ఇది 11.88 × 7.01 మీటర్ల పొడవు, వెడల్పులను 2.4 మీటర్ల లోతును కలిగి ఉంది. కొలనుకు చుట్టూ మెట్ల మార్గం ఉంది. చుట్టూ దుస్తులు మార్చుకొనేందుకు గదులు ఉన్నాయి. స్నానవాటిక అడుగుభాగం కాల్చిన ఇటుకలతో నిర్మించబడింది. గదుల వెనుక వైపున ఉన్న బావి నుంచి నీరు స్నానవాటికలోకి చేరేందుకు, ఉపయోగించిన నీరు మురుగు కాలువలోకి వెళ్ళేందుకు మార్గాలను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రజావసరాల కోసం లేక మత అవసరాల కోసం ఉపయో ంచేందుకు ఈ స్నానవాటికను నిర్మించారో ఖచ్చితంగా చెప్పలేం..

ప్రశ్న 3.
సింధు లిపి.
జవాబు.
సింధూ ప్రజలు లిపిని ఉపయోగించారు. వీరి లిపిని సాధరణంగా ముద్రికలపైనా, కొన్ని రాగి పరికరాలపై, కుండలపై, కొన్ని ఆభరణాలపై మరియు గుర్తింపు బోర్డుల (Signboards) పై గుర్తించారు. ముద్రికలపై కొన్ని పదాలు లేదా చిహ్నాలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ లిపిని ఇంతవరకు ఎవరూ పరిష్కరించలేదు. ఆ దిశగా ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి. చరిత్రకారుల లిపిలో భాగంగా 375 నుంచి 410 వరకు గల వివిధ రకాల చిహ్నాలను గుర్తించడం జరిగింది. ఇవి అక్షరాల సమన్వితం కాకుండా. బొమ్మల రూపంలో లేదా సంకేతాల రూపంలో ఉన్నాయి. కొన్ని ముద్రికల్లో వాటిని కుడి వైపు నుంచి ఎడమకు రాస్తే, మరికొన్నింటిలో ఎడమ నుంచి కుడి వైపుకు రాయడం జరిగింది. బహుశా ఈ ముద్రికలను వ్యాపార అవసరాల కోసం ఉపయోగించి ఉండొచ్చు. ప్రముఖ భారతీయ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త ఎస్.ఆర్. రావు సింధూ లిపీకి బ్రహ్మీ లిపికి సంబంధం ఉందని అభిప్రాయపడ్డారు.

ప్రశ్న 4.
సింధూనాగరికత పతనానికి కారణాలు.
జవాబు.
క్రీ.పూ 1750 తర్వాత హరప్పా, మొహంజోదారో లాంటి ముఖ్య నగరాలు అదృశ్యమవ్వగా, మిగతా స్థలాల్లో ప్రత్యేకించి సింధూలోయ దక్షిణ భాగంలో అంటే రాజస్థాన్, గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్ పశ్చిమ ప్రాంతంలో క్రమేణా అంతరించాయి. మొహంజోదారోలో నిరంతర వరదలు నగరాన్ని ధ్వంసం చేయగా, అక్కడి నుంచి ప్రజలు వలస పోవాల్సి వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. సర్ మార్టిమర్ వీలర్ హరప్పా నాగరికత పతనానికి ఆర్యుల దండయాత్రలే కారణం అని పేర్కొన్నాడు. అయితే వీలర్ సిద్ధాంతాన్ని పండితులు తిరస్కరించారు. కోటి జి, కాలీబంగన్, లోథాల్లు హఠాత్తుగా అంతరించినట్లు కనిపించదు. ఇక్కడ, వరదలు తీవ్ర మార్పులను కలిగించి, మామూలు నీటి పారుదల విధానాన్ని దెబ్బతిసి, ఫలితంగా నగరాల ఆర్ధిక క్షీణతకు కారణమయ్యాయి. అయితే, థార్ ఎడారి విస్తరించడం, భూకంపాలు, అడవులు నశించడం, వరదలు, నదులు ప్రవాహ దిశను మార్చుకోవడం వంటి పర్యావరణ మార్పులే సింధూనాగరికత పతనానికి కారణమని ఈనాడు అనేకమంది చరిత్రకారులు నమ్ముతున్నారు. మొత్తం మీద వివిధ కారణాల సమ్మిళితంగా ప్రపంచంలోని పురాతనమైన సింధూ నాగరికత పతనమైంది.

ప్రశ్న 5.
వేదసాహిత్యం.
జవాబు.
‘వేద’ అనే పదం జ్ఞానం అని అర్థం ఇచ్చే ‘విద్’ నుంచి ఆవిర్భవించింది. మరోరకంగా ‘వేదం’ అనే పదానికి గొప్ప జ్ఞానం అని అర్థం చెప్పబడింది. వేదాలు నాలుగు. ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అధర్వణవేదం. వీటిలో 1028 మంత్రాలు ఉన్న ఋగ్వేదం ప్రాచీనమైన వేదం. ఈ మంత్రాలన్నీ వివిధ దేవతలను స్తుతిస్తున్న మంత్రాలే. యజ్ఞ యాగాది క్రతువుల్లో ఉచ్ఛరించే మంత్రాలు యజుర్వేదంలో ఉన్నాయి. సామవేదం భారతీయ సంగీతానికి మూలమైందిగా చెప్పబడ్డాయి. అధర్వణ వేదంలో మంత్ర తంత్రాలు ఉన్నాయి. వేదాలతోపాటు బ్రాహ్మణాలు, అరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులు వంటివి ఈ కాలంలో ప్రధానమైన రచనలు. బ్రాహ్మణాలు వేదాల్లోని మంత్రాలను సంప్రదాయబద్ధంగా వివరిస్తాయి. ఇవన్నీ వచనంలో రచింపబడి పూజా పద్ధతిలో ఉన్నాయి. కర్మకాండలు, తత్వజ్ఞానం, కర్మత్యాగాలు వంటి వాటిని అరణ్యకాలు వివరిస్తాయి. ఆత్మ, అంతరాత్మ, ప్రపంచ ఆవిర్భావం, తాత్త్విక విషయాలను చర్చించేవే ఉపనిషత్తులు. బ్రాహ్మణాలు, అరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులు వేదాలకు అనుబంధాలు.

ప్రశ్న 6.
వేదకాలంలో స్త్రీల స్థితిగతులు.
జవాబు.
తొలివేదకాలంలో సమాజంలో ఏకపత్నీ వ్రతం అమలులో ఉండేది. ఉన్నత వర్గాలలో బహుభార్యత్వం ఉండేది. భార్య కుటుంబ బాధ్యత నిర్వర్తిస్తూ అన్ని కార్యక్రమాలలో పాల్గొనేది. పురుషులతో సమానంగా స్త్రీలకు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానసముపార్జన పొందేవారు. ప్రజాసభలైన సభా సమితులలో స్త్రీలకు సభ్యత్వం ఉండేది. సతీసహగమనం వంటివిలేవు. మలివేదకాలం నాటికి స్త్రీ పరిస్థితి దిగజారింది. పురుషుడి కంటే తక్కువగా, సేవకులుగా స్త్రీలను భావించారు. ప్రజా సభలలో ఉండే అర్హత కోల్పోయారు. బాల్యవివాహాలు సాధారణమయ్యాయి. ఐతరేయి బ్రాహ్మణం ప్రకారం కూతురిని భారంగా చూసేవారు. పాలకవర్గాలలోని స్త్రీలు ప్రత్యేక హక్కులు అనుభవించేవారు.

సంక్షిప్త సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
సింధూ ముద్రికలు.
జవాబు.
హరప్పా ప్రజలు వివిధ రకాలైన ముద్రికలను వాడేవారు. సుమారు రెండువేల ముద్రికలు వివిధ ప్రాంతాల్లో తవ్వకాల్లో లభించాయి. ఇవి సాధారణంగా చతురస్రాకారంలో ఉండి, స్టియటైట్తో తయారు చేయబడ్డాయి. ఈ ముద్రికలపైన వివిధ రకాల జంతువుల బొమ్మలతో పాటు సింధూ లిపి గుర్తులు కూడా ఉన్నాయి. మూపురం కలిగిన ఎద్దు, దాని మెడ నుంచి కిందకి వేలాడుతున్న చర్మము, వెడల్పైన కొమ్ములుతో చెక్కబడిన ముద్రిక ప్రత్యేకతను సంతరించుకొంది. కొమ్ములున్న శిరోవేష్ఠనం ధరించిన పురుష దేవత ఉన్న ఒక ముద్రిక ప్రధానమైంది. ఈ దేవత మూడు తలలను కలిగి యోగ ముద్రలో ఆశీనమై ఏనుగు, పులి, ఖడ్గ మృగం, గేదె అనే నాలుగు జంతువులు చుట్టూ కలిగి ఉంది. దీన్ని చాలామంది చరిత్రకారులు’ ‘పశుపతి’ (శివుడు) గా భావించారు.

ప్రశ్న 2.
లోథాల్.
జవాబు.
లోథాల్లో ముఖ్యమైన నిర్మాణంగా నౌకాశ్రయంను గుర్తించారు. ఇది 223 × 35 మీటర్ల పొడవు, వెడల్పులను, 8 మీటర్ల లోతును కలిగి అతిపెద్ద నిర్మాణంగా ఉంది. దీనిలోకి తూర్పువైపు నుంచి 12.30 మీటర్ల వెడల్పు గల ఒక కాలువను ఏర్పాటు చేశారు. ఈ కాలువ దగ్గరలోని నదికి అనుసంధానించబడింది. బహుశా ఈ కాలువ ద్వారా సరుకులను లోపలి ప్రాంతాల నుంచి రేవు దాకా తీసుకొచ్చేవారు. చాలామంది పండితులు ఈ కృత్రిమ నిర్మాణాన్ని నౌకాశ్రయంగా భావించారు. ఇక్కడ నుంచే వస్తువులను నౌకలలోకి చేర్చడం, దించడం లాంటివి చేసేవారు. దీనికి సమీపంలో ఉన్న ధాన్యాగారం వద్ద అనేక ముద్రికలు లభ్యం అయ్యాయి. వీటి ఆధారంగా సింధూనాగరికతలో లోథాల్ ఒక ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్రంగా ఉండేదని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

ప్రశ్న 3.
సింధూకాలంనాటి ఇటుకలు.
జవాబు.
ఇటుకల తయారీలో వీరు సిద్ధహస్తులు. ఇటుకల తయారీకి మట్టిని ఉపయోగించారు. ఇటుకల తయారీ కోసం 1:2:4 నిష్పత్తుల్లో ఉన్న అచ్చులను ఉపయోగించారు. హరప్పా మరియు మొహంజోదారో ప్రాంతాల్లో కలప సమృద్ధిగా దొరకడంతో అక్కడ కాల్చిన ఇటుకలను భారీ స్థాయిలో వినియోగించారు. స్నాపు గదులు, బావిచుట్టూ ఉండే కాలువలకు ‘L’ ఆకారంలో ఉండే ఇటుకలను వాడారు.

ప్రశ్న 4.
చన్హుదారో.
జవాబు.
చన్హుదారో మొహంజోదారోకు దక్షిణంగా 130 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ పూసల తయారీ పరిశ్రమలు బయల్పడ్డాయి. ఈ ప్రాంతం ఎడారిలో ఉంది. సరస్వతీ నది క్రమంగా ఎండిపోవడంతో ప్రజలు ఈ ప్రాంతాన్ని వదిలి వెళ్ళిపోయారని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

ప్రశ్న 5.
వేదాలు.
జవాబు.
‘వేద’ అనే పదం జ్ఞానం అని అర్థం ఇచ్చే ‘విద్’ నుంచి ఆవిర్భవించింది. మరోరకంగా ‘వేదం’ అనే పదానికి గొప్ప జ్ఞానం అని అర్థం చెప్పబడింది. వేదాలు నాలుగు. ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అధర్వణవేదం. వీటిలో 1028 మంత్రాలు ఉన్న ఋగ్వేదం ప్రాచీనమైన వేదం. ఈ మంత్రాలన్నీ వివిధ దేవతలను స్తుతిస్తున్న మంత్రాలే. యజ్ఞ యాగాది క్రతువుల్లో ఉచ్ఛరించే మంత్రాలు యజుర్వేదంలో ఉన్నాయి. సామవేదం భారతీయ సంగీతానికి మూలమైందిగా చెప్పబడ్డాయి. అధర్వణ వేదంలో మంత్ర తంత్రాలు ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 6.
వేదాంగాలు.
‘జవాబు.
శిక్ష, కల్ప, వ్యాకరణ, నిరుక్త, చాందస్, జ్యోతిష్య అనేవి ఆరు వేదాంగాలు. శిక్ష ఉచ్ఛారణను వివరిస్తుంది. ‘కల్ప’ కర్మకాండలకు సంబంధించింది కాగా ‘వ్యాకరణ’ వ్యాకరణానికి సంబంధించింది. ‘నిరుక్త’ శబ్దాలను గురించి వివరిస్తుంది. ‘చందస్’ ఛందస్సును గురించి వివరిస్తుంది. జ్యోతిష్య జ్యోతిష్య శాస్త్రాన్ని గురించి వివరిస్తుంది.

ప్రశ్న 7.
ఉపనిషత్తులు.
జవాబు.
ఆత్మ, అంతరాత్మ, ప్రపంచ ఆవిర్భావం, తాత్త్విక విషయాలను చర్చించేవే ఉపనిషత్తులు. ఇవి వేదాలకు అనుబంధాలు.

ప్రశ్న 8.
ఇతిహాసాలు.
జవాబు.
రామాయణ, మహాభారతాలను ఇతిహాసాలు అంటారు. ఇతిహాస ! అనగా ఇలా జరిగింది అని చెప్పేది ఇతిహాసాలు.

ప్రశ్న 9.
సభ, సమితి.
జవాబు.
సభల అనుమతి లేకుండా రాజన్ అధికారాన్ని స్వీకరించే వీలులేదు. ఎ.ఎల్. బాషం ‘పేర్కొన్నట్లు ‘సభ’లో తెగలోని ్నత వర్గాల వారు సభ్యులుకాగా, సమితిలో సామాన్య ప్రజలు సభ్యులుగా ఉండేవారు. కొన్ని రాజ్యాల్లో వంశపారంపర్య పాలకులు ఉండేవారు కాదు.

ప్రశ్న 10.
గవిష్ఠి.
జవాబు.
ఆర్యుల ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయం, పశువుల పాలనతో కూడిన సంయుక్త వ్యవస్థ. ఆర్థిక వ్యవస్థలో పశువులు ప్రధానపాత్ర పోషించాయి. ఋగ్వేదం యుద్ధాన్ని ఆవుల కోసం అన్వేషణగా (గవిష్ఠి) పేర్కొంది.

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year Commerce Study Material 3rd Lesson Sole Proprietorship, Joint Hindu Family Business and Cooperative Societies Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year Commerce Study Material 3rd Lesson Sole Proprietorship, Joint Hindu Family Business and Cooperative Societies

Long Answer Questions

Question 1.
Define Sole proprietorship and state its features.
Answer:
Sole proprietorship is the oldest form of business organisation in which a single individual introduces his / her own capital, skill and intelligence in the management of its affairs and is solely responsible for the results of its operations. It is also known as Individual Proprietorship or Single Entrepreneurship.

A sole proprietor contributes and organizes the resources in a systematic way and controls the activities with the objective of earning profit.

Definition:
J.L. Hanson: “A type of business unit where one person is solely responsible for providing the capital and bearing the risk of the enterprise, and for the management of the business”.

Features of Sole Proprietorship: The following are the important features of sole proprietorship business organisation.
a) Individual Initiative: The sole proprietorship business is started by the initiative of a single person who wishes to start the business. The profits or losses of the business are taken by the individual.

b) Single Ownership: The sole proprietorship form of business organisation has a single owner who himself / herself start the business by bringing together all the resources.

c) Less Legal Formalities: The formation and operation of a sole proprietorship involves less legal formalities. Thus, its formation and winding up is quite easy and simple.

d) Unlimited Liability: The liability of the sole proprietor is unlimited. In case of loss, if his / her business assets are not enough to pay the business liabilities, his personal property can also be utilised to pay off the liabilities of the business.

e) Ownership and Management Exist Together: The owner himself / herself manages the business as per his / her own skills and intelligence. There is no separation of ownership and management. The business is dissolved if the owner dies, becomes insolvent or removed from the business.

f) Motivation: The sole proprietorship enjoys all the profits and at the same time bears the losses, if any. No other person shares the profits and losses of the business. It he works more, he will earn more.

g) Secrecy: All the important decisions are taken by the sole proprietorship himself / herself. He / she keeps all the business secrets only with himself / herself.

h) No Separate Entity: The sole proprietor and the business enterprise are one and the same. The sole proprietor is responsible for everything that happens in his / her business unit.

i) One-Man Control: The management and controlling power of the sole proprietorship business always remains with the owner. He / she runs the business as per his / her own will.

j) Limited Area of Operations: As the sole proprietor has limited resources and managerial abilities, sole proprietorship business has usually limited areas of operations.

Question 2.
Write the advantages and disadvantages of Sole Proprietorship.
Answer:
Advantages of Sole Proprietorship: The following are the basic advantages of sole proprietorship business.
a) Easy to Form and Wind Up: It is very easy and simple to form a sole proprietorship form of business organization as it require less legal formalities and less time. Any person wishing to start a sole-trade business can start without loss” of time. The proprietor can be wind up business at any point of time.

b) Quick Decision and Prompt Action: Nobody interferes in the affairs of the sole proprietary business. Hence, he / she can take quick decisions on the various issues relating to business and accordingly prompt action can be taken.

c) Flexibility in Operations: A sole proprietorship concern generally runs on a small scale basis. If any change in operation he can adjust its production according to the changing demand patterns.

d) Direct Motivation: In sole proprietorship concern the entire profit of the business is enjoyed by the owner himself / herself. This motivates and encourages the proprietor to work hard and run the business effectively and efficiently.

e) Maintenance of Business Secrets: The business secrets are known only to the proprietor. He / she is not required to disclose any information to others.

f) Personal Contact with Customers: The proprietor maintain good personal contacts with the customers and employees. By knowing the likes, dislikes and tastes of the customers, the proprietor can adjust his operations accordingly.

g) Easy to Raise Finance: The sole proprietor is able to create goodwill for his business by his hardwork. This helps him / her to establish the creditworthiness in the market.

h) Socially Desirable: Large number of sole traders have entered different types of business which helps in avoiding concentration of wealth. The consumers will not depend on big businesses. Thus, sole-trader business is socially desirable.

i) Self Employment: The sole proprietorship form of business offers the means of self-employment. To earn livelihood, the individuals can easily start small scale business as a sole trader.

j) Inexpensive Management: As the sole proprietor is the owner, manager and controller of his business, there is no need to appoint specialized employees for various functions of business. Thus, management expenses can be saved to a larger extent.

Disadvantages of Sole Proprietorship: Sole proprietorship business is suffering from the following disadvantages.
a) Limited Resources: The resources of a sole proprietor are always limited. Being the single owner, it is not always possible to arrange sufficient funds from his own sources. So, the proprietor has a limited capacity to raise funds for his business.

b) Unlimited Liability: The liability of a sole proprietor is unlimited. His / her private properties can also be used for meeting business losses and obligations.

c) Limited Managerial Ability: A sole proprietorship form of business organisation always suffers from lack of managerial expertise. A single person may not be an expert in all fields like purchasing, selling, financing etc.

d) Lack of Continuity: The sole trade business continues as long as sole proprietor lives. The continuity of the business is linked with the life of the proprietor. Illness, death or insolvency of the proprietor can lead to closure of the business.

e) Not suitable for Large Scale Operations: As the financial resources and the managerial abilities of a sole proprietor are limited, this kind of business organisation is not suitable for large-scale businesses.

f) Wrong Decisions: A sole proprietor has to take all the decisions by himself / herself. He cannot consult experts to have proper knowledge about various aspects of the business. So, there is a possibility of taking wrong decisions which may lead to loss.

Question 3.
“One man management is the best in the world provided one man is big enough to take care of everything”. Discuss.
Answer:
In his book “The organisation of modem business” William R. Basset said that, “one man control is the best in the world if that man is big enough to manage everything.” One man controlled business is the best provided. That man is able to manage all the activities efficiently and effectively.

The sole proprietor is motivated to work more as there is direct relationship between efforts and reward. He can take prompt decisions and implement them immediately to avail of business opportunities. This type business is easy to form because there are no legal formalities to be observed. The capital required to start this business is less. The sole proprietor has direct contact with the customers and caters to their individual tastes. The incidence of taxation is lowest on this type of business. The proprietor should avoid risky and speculative transactions because of his unlimited liability.

All the above advantages of sole proprietorship can be availed only if the sole proprietor is intelligent, capable of taking quick decisions, able to manage the business properly and dynamic in nature. The pre-condition is that the man should be big enough to control every thing. That is, the sole proprietor is outstanding and is able to cope up with the work.

The sole trading form of business is suitable in the following cases:

• Where the capital required is small.
• Where the risk is not heavy.
• Where the decisions are to be taken quickly.
• Where the customers require personal attention.
• Where market is local.
• Where business is of speculative nature.
• Where production of artistic goods to be carried on.

Question 4.
What is Joint Hindu Family Business? Discuss its main features.
Answer:
Meaning:

• “A business, which continues from one generation to another generation is known as “Joint Hindu Family Business”. This is special form of business organization, which now exists only in India. And the business is within the family.
• The head of the family is the head of the business also. He is also known as “Karta” and the members are known as “co-parceners”.

Features of Joint Hindu Family Business: The essential features of the Joint Hindu Family Business are as follows.
a) Formation: In Joint Hindu Family business there must be atleast two members in the family, having some ancestral property. It is not created by an agreement but by operation of law.

b) Governed by Hindu Law: The JHF business is a jointly owned business. The management and control of the JHF business is done according to Hindu Succession Act, 1956.

c) Membership: The membership of the family can be acquired only by birth. Unlike other business, outsiders are not allowed to become the coparceners in the JHF business. However, by adoption and Marriage with male member also confers membership.

d) Management: The business is managed by the senior most member of the family known as ‘Karta’ or ‘Manager’. Other members do not have the right to participate in the management. The Karta has the authority to manage the business as per his own will. His ways of managing cannot be questioned.

e) Profit Sharing: The Joint Hindu Family business is jointly owned by all the members. All the coparceners have equal share in the profits of the business.

f) Liability: All the members in a Joint Hindu Family have limited liability to the extent of property. The self acquired property of any member cannot be taken to pay the liabilities of the family. But the liability of the Karta is unlimited. His personal property can also be utilised to meet the business liability.

g) Continuity: Death of any coparceners does not affect the continuity of business. Even on the death of the Karta, it continues to exist as the eldest of the coparceners takes position of Karta.

h) Accounts: The accounts are maintained by Karta. Karta is not accountable to any member and no member is supposed to ask what are the profits and losses of business.

Question 5.
State the advantages and disadvantages of Joint Hindu Family Business Organisation.
Answer:
Advantages of Joint Hindu Family Business: The important advantages of a Joint Hindu Family business are as follows:
a) Centralized and Efficient Management: The management of Joint Hindu Family firm is vested in the hands of Karta only. This results in the unity command and disciplined management.

b) Continuity: It is not dissolved by the death of a coparcener. Even on the death of the Karta, it will be continued as the eldest of the family members assumes the charge of Karta.

c) Unlimited Membership: By birth every coparcener will automatically become a member in Hindu Undivided Family. Minors can also become members of the Joint Hindu Family. Hence there is no limit to membership.

d) Better Credit Facilities: The credit worthiness of the Joint Hindu Family business is better than that of the Sole Trader. There are more credit facilities are available to the JHF business.

e) Quick Decision: In Joint Hindu Family business, as Karta is the only decision maker, he can take very quick decisions.

f) Secrecy: As in Joint Hindu Family firm only Karta is to manage the affairs of busi-ness. He can keep business matters secret even from the members of the firm.

Disadvantages of Joint Hindu Family Business: The important disadvantages of a Joint Hindu Family business are as follows:
a) No Direct Reward for Efficiency: Karta alone looks after the business of Joint Hindu Undivided Family. But benefits are shared among all coparceners. The persons who work more efficiently and dedicatedly are not rewarded for their work.

b) Limited Managerial Ability: In Joint Hindu Family as an eldest of person only Karta has to manage business. The management and control of all the business affairs becomes difficult for Karta alone. Thus, expansion and growth of the business is difficult, as Karta has limited managerial ability.

c) Suspicion among Members: The Karta is empowered with vast power of secrecy and he / she can keep business affairs secret members. This leads to suspicion among the members themselves which even lead to disastrous for the Joint Hindu Family business.

d) Limited Capital and Financial Resources: The capital and financial resources of the Joint Hindu Family business are limited as compared with that of Partnership and Joint Stock Company.

Question 6.
Define the Co-operative Society. Explain its features.
Answer:
Meaning: The term “cooperation” is derived from the Latin word “co-operari”. The word “Co” means “with” and “operari” means “to work”. Thus the term cooperation means working together. Co-operative society is a voluntary association of persons who work together to promote their economic interest.

Definition: The Indian co-operative societies Act 1912, section (4) defines co-operative society as “a society, which has its objectives for the promotion of economic interests of its members in accordance with co-operative principles”.

Features:
1) Voluntary Association: A co-operative society is a voluntary association of persons. That means, persons can join and leave the society when they want.

2) Open Membership: The Membership is open to all persons having a common economic interest. Any person can become a member irrespective of his/her caste, creed, religion, colour, sex etc.

3) Number of Members: A Minimum of ’10’ members are required to form a co-operative Society. In case of multi-state co-operative societies, the minimum number of members should be ’50’ from each state.

4) Registration of the society: In India, co-operative societies are registered under the co-operative Societies Act, 1912 or, under the State co-operative Societies Act.

5) State control: Every co-operative society comes under the control and supervision of the Government. Every society has to get its accounts audited from the co-operative Department of the government.

6) Capital: The capital of the co-operative society is contributed by its members, it often depends on the loans and grants from state and central Government.

7) Democratic set up: The co-operative societies are managed in a democratic manner. The Management of a co-operative society is control by managing committee elected on the basis of “one-man one-vote” irrespective of the number of shares held by any member.

8) Service Motive: The primary objective of all co-operative societies is to provide services to its members, rather than to earn profits.

9) Return on capital Investment: The members of co-operative society get returns on their capital investment in the form of dividend. The multi cooperative societies registered under the state cooperative societies Act, 2000.

10) Distribution of surplus: After giving dividends to the members of the society, the surplus profit is distributed among the members in the form of bonus.
The multi co-operative societies registered under multi state co-opeerative societies Act, 200.

Question 7.
A co-operative society form of oganisation is a method of ‘Self Help’- Discuss.
Answer:
The co-operative movement has been necessiated to protect the interests of weaker sections of society. The primary objective of this movement is how to protect economically the weaker sections of the society from the oppression of economically strong segment of the society. In all forms of business organisations, be it a sole trade, partnership or joint stock company, the primary motive is to increase the profits. The businessman tries to promote his own interests through all positive means including exploitation of consumers. The cooperative form of organisation is a democratic set up run by its members for serving their own interests. It is self help through mutual help. The philosophy behind cooperative movement is all for each and each for all’.

In the words of Dr. H.N. Kunzen co-operative is self help as well as mutual help. It is a joint enterprise of those who are not financially strong and cannot stand on their legs and therefore, come together not with a view to get profits but to overcome disability arising out of the want of adequate financial resources.

Co-operative society is a voluntary association of persons who work together to pro-mote their economic interests. It works on the principle of self-help and mutual help. The primary objective is to provide support to the members. The motto of co-operative society is “Each for all and all for each”. People come forward as a group, pool their individual resources, utilise them in the best possible manner and derive some common benefits out of it.

Question 8.
Discuss the advantages and disadvantages of Co-operative Societies.
Answer:
Advantages of co-operative society:
1) Simple formation: It is easy to form a co-operative society as the legal formalities are not many. It is economical as it need not pay stamp duty, registration fees.

2) Democratic management: The management is done in a democratic way. Every member has one vote irrespective of the number of shares held by him. So, every one has an equal voice in the management.

3) Limited liability: The liability of the members is limited. He is not personally liable.

4) Stability and continuity: A co-operative society has perpetual existance. It need not be dissolved on the death, lunacy, insolvency of its members.

5) Economy in operation: Some of the members may voluntarily offer their free services. Therefore, some of the management expenses are saved.

6) Cheaper and better commodities: A co-operative society aims at service rather than profit. The consumers can get goods of better quality at reasonable price.

7) Priviliges state patronage: The government has granted several priviliges to cooperative societies. The government provide finance at concessional rates of interest.

8) Elimination of middlemen: A cooperative society purchases goods directly from the producers and sells directly to its members. Hence middlemen are eliminated.

9) Aim at mutual prosperity: Cooperates function on the principle of “Each for all and all for each” with the aim of mutual prosperity.

Disadvantages of Co-operative Society:
1) Inefficient management: The members of the managing committee are elected persons. Hence inexperience and unscrupulous persons may be elected. This leads to weak and inefficient management.

2) Limited financial resources: Restriction on dividend and the principle of one member, one vote discourage rich people from joining the society. Due to shortage of funds, there is limited scope for expansion and growth.

3) Lack of unity among members: The members are drawn from different sections of the society. There is lack of harmony among them.

4) Lack of incentive to work hard: Managing committee members do not take active part as they are not paid for their services. The loyalty of the members may not always assured.

5) Lack of secrecy: It is very difficult to maintain business secrets which are important for the success of the business unit.

6) Political interference: Government nominates members to the managing committee. Every government tries to send their own party members to these societies.

7) Government interference: Cooperative societies have to follow the rules and regulations of the cooperative societies act and government.

8) Cash trading: The members need credit facilities. But the societies sells goods only for cash. So, the members may go to private traders who extend credit facility.

Short Answer Questions

Question 1.
Explain the features of Sole Proprietor.
Answer:
Sole proprietorship is the oldest form of business organisation in which a single individual introduces his / her own capital, skill and intelligence in the management of its affairs and is solely responsible for the results of its operations. It is also known as Individual Proprietorship or Single Entrepreneurship.

A sole proprietor contributes and organizes the resources in a systematic way and controls the activities with the objective of earning profit.

Definition:
J.L. Hanson: “A type of business unit where one person is solely responsible for providing the capital and bearing the risk of the enterprise, and for the management of the business”.

Features of Sole Proprietorship: The following are the important features of sole proprietorship business organisation.
a) Individual Initiative: The sole proprietorship business is started by the initiative of a single person who wishes to start the business. The profits or losses of the business are taken by the individual.

b) Single Ownership: The sole proprietorship form of business organisation has a single owner who himself / herself start the business by bringing together all the resources.

c) Less Legal Formalities: The formation and operation of a sole proprietorship involves less legal formalities. Thus, its formation and winding up is quite easy and simple.

d) Unlimited Liability: The liability of the sole proprietor is unlimited. In case of loss, if his / her business assets are not enough to pay the business liabilities, his personal property can also be utilised to pay off the liabilities of the business.

e) Ownership and Management Exist Together: The owner himself / herself manages the business as per his / her own skills and intelligence. There is no separation of ownership and management. The business is dissolved if the owner dies, becomes insolvent or removed from the business.

f) Motivation: The sole proprietorship enjoys all the profits and at the same time bears the losses, if any. No other person shares the profits and losses of the business. It he works more, he will earn more.

Question 2.
Explain the limitations of, Sole Trader.
Answer:
The following are the limitations of sole trading business.
1. Limited resources: The resources of sole trader are limited. He has only two sources of securing capital, personal savings and borrowing on personal security. Hence, he can raise very limited amount of capital.

2. Instability: It has no separate legal status. The business and the owner are inseparable from one another. The business comes to an end on the death, insolvency, insanity of the owner.

3. Unlimited liability: The liability of the sole trader is unlimited. The creditors can recover the loan amounts not only from the business but also from his private property.

4. Not suitable for large scale operations: The resources are limited. Therefore, it is suitable only for small business and not large scale operations.

5. Limited managerial skill: The managerial ability is limited. A person may not be an expert in all matters. Sometimes wrong decisions may be taken.

6. Restricted growth: The limitations of capital and managerial ability will restrict the growth development and expansion of the business.

7. Dependence on paid employees: When the business expands, the sole trader has to depend on the paid employees. They may not work hard and show interest. Hence the efficiency suffers.

Question 3.
State the suitability of Sole Proprietorship.
Answer:
The sole trading form of business is suitable in the following cases:

• Where the capital required is small.
• Where the risk is not heavy.
• Where the decisions are to be taken quickly.
• Where the customers require personal attention.
• Where market is local.
• Where business is of speculative nature.
• Where production of artistic goods to be carried on.

Question 4.
What are the features of Joint Hindu Family Business?
Answer:
Meaning:

• “A business, which continues from one generation to another generation is known as “Joint Hindu Family Business”. This is special form of business organization, which now exists only inf India. And the business is within the family.
• The head of the family is the head of the business also. He is also known as “Karta” and the members are known as “co-parceners”.

Features of Joint Hindu Family Business: The essential features of the Joint Hindu Family Business are as follows.
a) Formation: In Joint Hindu Family business there must be atleast two members in the family having some ancestral property. It is not created by an agreement but by operation of law.

b) Governed by Hindu Law: The JHF business is a jointly owned business. The management and control of the JHF business is done according to Hindu Succession Act, 1956.

c) Membership: The membership of the family can be acquired only by birth. Unlike other business, outsiders are not allow become the coparceners in the JHF business. However, by adoption and Marriage with male member also confers membership.

d) Management: The business is managed by the senior most member of the family known as ‘Karta’ or ‘Manager’. Other members do not have the right to participate in the management. The Karta has the authority to manage the business as per his own will. His ways of managing cannot be questioned.

e) Profit Sharing: The Joint Hindu Family business is jointly owned by all the members. All the coparceners have equal share in the profits of the business.

Question 5.
Explain the features of Co-operative Societies.
Answer:
Meaning: The term “cooperation” is derived from the Latin word “co-operari”. The word “Co” means “with” and “operari” means “to work”. Thus the term cooperation means working together. Cooperative society is a voluntary association of persons who work together to promote their economic interest.

Definition: The Indian co-operative societies Act 1912, section (4) defines co-operative society as “a society, which has its objectives for the promotion of economic interests of its members in accordance with co-operative principles”.

Features:
1) Voluntary Association: A co-operative society is a voluntary association of persons. That means, persons can join and leave the society when they want.

2) Open Membership: The Membership is open to all persons having a common economic interest. Any person can become a member irrespective of his/her caste, creed, religion, colour, sex etc.

3) Number of Members: A Minimum of TO’ members are required to form a co-operative Society. In case of multi-state co-operative societies, the minimum number of members should be ’50’ from each state.

4) State control: Every co-operative society comes under the control and supervision of the Government. Every society has to get its accounts audited from the co-operative Department of the government.

5) Capital: The capital of the co-operative society is contributed by its members, it often depends on the loans and grants from state and central Government.

Very Short Answer Questions

Question 1.
What is Business Organisation?
Answer:
1) In order to carry out any business and to achieve its objective of earning profit, it is required to bring together all the resources and put them into action in a systematic way, and to coordinate and control all these activities properly. This arrangement is known as business organisation.

2) Arrangement of ownership and management of business organisations is termed as ‘Form of Business Organisation’. Business organisations may be owned and managed by a single person (Sole Proprietorship) or a group of persons (Partnership) or in the form of a company Joint Stock Company.

Question 2.
Define Sole Proprietorship.
Answer:
1) Sole proprietorship is the oldest form of business organisation in which a single individual introduces his / her own capital, skill and intelligence in the management of its affairs and is solely responsible for the results of its operations. It is also known as Individual Proprietorship or Single Entrepreneurship.

2) A sole proprietor contributes and organizes the resources in a systematic way and controls the activities with the objective of earning profit.
Definition:
J.L. Hanson:
“A type of business unit where one person is solely responsible for providing the capital and bearing the risk of the enterprise, and for the management of the business”.

Question 3.
What is Joint Hindu Family Business?
Answer:
1) Meaning: “A business, which continues from one generation to another generation, is known as “Joint Hindu Family Business”. This is special form of business organization, which now exists only in India. And the business is within the family.

2) The head of the family is the head of the business also. He is known as “Karta” and the members are known as “Co-parceners”.

Question 4.
Define Co-operative Society.
Answer:
1) Cooperative society is a voluntary association of persons who work together to promote their economic interests. It works on the principle of self help and mutual help.

2) The motto of co-operative society is “Each for all and all for each”. People come forward as a group, pool their individual resources, utilise them in the best possible manner and derive some common benefits out of it.

Question 5.
Briefly explain the different types of co-operative societies.
Answer:
According to the needs of people different types of co-operative societies are started in India. They are:
1) Consumers Co-operative Society: These are started to help lower and middle class people. These societies protect weaker sections from the clutches of profit hungry businessmen. These societies make bulk purchases directly from producers and sells these goods to members on retail basis. The commission and profit of the middlemen are eliminated. The members contribute capital and membership is open to all irrespective of caste, creed, colour etc.

2) Producers Co-operative Society: Small producers find it difficult to collect various factors of production they also face marketing problem. The production of goods is undertaken by members in their houses or at common place. They are paid wages for their services. They are supplied raw material and equipment by the society. The output is collected and sold by the society. The profits are distributed among members after retaining some profit in the general pool.
Ex.: Appco, Co-Optex, Emniganur weavers co-operative society.

3) Marketing Co-operative Society: These societies are established by producers for selling their products at remunerative prices. These societies pool production from different members and undertake to sell these products by eliminating middlemen. The goods are sold when the market is favourable. The societies provide some advance money to the members for helping them in meeting their urgent needs. The sale proceeds are shared among members according to their contributions. These societies provide services like grading, warehousing, insurance, finance etc.

4) Co-operative Credit Society: The people with moderate means are formed with the object of extending short term credit to their members. They also develop thrift among the members. The funds are contributed by the members. These societies are divided into rural credit co-operative societies and urban credit co-operative societies.

5) Co-operative Housing Society: The low and middle income group of people are not able to construct their own house for want of money. Co-operative society arrange loans for their members from financial institutions and government agencies against security of the houses. These societies helps the members to become owners of house over a period of time. Ex.: Housing Board Colonies.

6) Co-operative Farming Societies: These societies are basically agricultural co-operatives. These are formed by the small land owners. They pool their resources to achieve the benefits of large scale farming and maximizing agricultural product. They solve the problems of finance, irrigation seeds, fertilizers etc.

Question 6.
Karta.
Answer:
1) The senior most male member of the family is Karta. All the affairs of the Joint Hindu Family are controlled and managed by one person. He is known as Karta or Manager.

2) The liability of the Karta is unlimited. He acts on behalf of the other members of the family. He is not accountable to anyone. He is the great master of the grandshow.

Question 7.
Co-parcener.
Answer:

• The members of the Joint Hindu Family are called co-parceners.
• Co-parcener is a person who has a share in common property formed either through inheritance or conversion of assets by members. The liability of the co-parceners is limited to their share of interest in the common property.

Question 8.
Dayabhaga.
Answer:

• This school of Hindu prevails only in Assam and West Bengal.
• Under this the right of the property comes to a co-parcener by succession and not by birth.
• Share in a Joint Hindu Family does not fluctuates, on the basis of birth or death of a member.

Question 9.
Mitakshara.
Answer:

• This school of Hindu law prevails in the entire India except in Assam and West Bengal.
• Family members of the male line and their wives, and unmarried daughters are its members. By birth, a member gets a share in common property, it continues till his death.
• In this way shares in the property get fluctuate in accordance with the number of co-parceners.

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year Commerce Study Material 4th Lesson Partnership Firm Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year Commerce Study Material 4th Lesson Partnership Firm

Long Answer Questions

Question 1.
Define Partnership. Discuss its advantages and disadvantages.
Answer:
Meaning of partnership: ‘Partnership’ is an association of two or more persons who pool their financial and managerial resources and agree to carry on a business, and share its profits or losses. The person who form a partnership are individually known as ‘partners’ and collectively known as a firm or ‘partnership firm’.

Definition:

• Section 4 of the Partnership Act, 1932 defines partnership as “the relationship between persons who have agreed to share the profits of a business carried on by all or anyone acting for all”.
• According to L.H. Haney, “Partnership is the relationship existing between persons competent to make contract, who agree to carry on a lawful business in common with a view to private gain.

Advantages of Partnership firm:
a) Easy to Form: A partnership can be formed easily without many legal formalities. Since it is not compulsory to get the firm registered, a simple agreement, either in oral, writing or implied is sufficient to create a partnership firm.

b) Larger Resources: Since two or more partners join hands to start partnership firm, it may be possible to pool more resources as compared to sole proprietorship form of business organisation.

c) Better Decisions: In partnership firm each partner has a right to take part in the management of the business. All major decisions are taken in consultation with the consent of all partners. Thus, collective wisdom prevails and there is less scope for reckless and hasty decisions.

d) Benefits of specialisation: All partners actively participate in the business as per their specialisation and knowledge. In a partnership firm providing legal consultancy to people, one partner may deal with civil cases, one in criminal cases and other in labour cases and so on as per their area of specialisation.

e) Flexibility in operations: The partnership firm is a flexible organisation. At any time the partners can decide to change the size or nature of business or area of its operation after taking the necessary consent of all the partners.

f) Sharing of Risks: The losses of the firm are shared by all the partners equally or as per the agreed ratio. The burden of every partner will be much less as compared to the burden of sole-trade. The business expansion will not be hampered for fear of risk.

g) Secrecy: Business secrets of the firm are known to the partners only. It is not required to disclose any information to the outsiders. It is also not mandatory to publish the annual accounts of the partnership firm.

Disadvantages of Partnership Firm:
a) Unlimited liability: The most important drawback of partnership firm is that the liability of the partners is unlimited i.e., the partners are personally liable for the debts and obligations of the firm. Their personal property can also be utilised for payment of firm’s liabilities.

b) Instability: Every partnership firm has uncertain life. The death, insolvency, incapacity or the retirement of any partner brings the partnership to an end.

c) Limited capital: Since the total number of partners cannot exceed 20, the capacity to raise funds remains unlimited as compared to a joint stock company where there is no limit on the number of share holders.

d) Nob-transferability of share: The share of interest of any partner cannot be transferred to other partners or to the outsiders. So, it creates inconvenience for the partner who wants to transfer his share to others fully & partly.

e) Possibility of conflicts: Every partner in the firm has a equal right to participate in the management. Every partner can place his or her opinion or view point before the management regarding any matter at any time. Difference of opinion may give rise to quarrels and lead to dissolution of the firm.

f) Delay in Decision making: All important decisions are taken by the consent of partners, so decision making process becomes time consuming. There may be a possibility of losing business opportunities because of slow decision making.

Question 2.
Is registration of Partnership compulsory under the partnership Act, 1932? Explain the procedure required as registration of a firm.
Answer:
The registration of partnership is not compulsory under Indian Partnership Act, 1932. In England, registration is however, compulsory. In India, there are certain previlages which are allowed to those firms which are registered. Un-registered firms are prejudiced in certain matters in comparison to registered firms. Though directly the registration of firms is not compulsory but indirectly it is so. To avail certain advantages under law, the firm must be registered with the Registrar of firms of the state procedure for registration. For getting the firm registered the partners must file an application with the registrar of firms on a prescribed form. A small amount of registration fees is also deposited along with application form.

The application should contain the following information –

• Name of the firm.
• Location of the firm.
• Names of other places where the firm carries on business.
• The names and addresses of partners.
• The dates on which various partners persons joined the firm.
• If the firm is started for a particular period then that period should be mentioned.
• If the firm is started to achieve specific objective then it should also be given.

The application form should be signed and verified by each partner or his agent.
The particulars submitted to the Registrar are examined. It is also seen whether all legal formalities required have been observed or not. If everything is in order, then the Registrar shall record an entry in the Register of firms and issue the certificate of Registration. The firm is considered registered there on.

Question 3.
Discuss different types of partners.
Answer:
There are different types of partners in a partnership firm. They are:
I. On the base of participation:
1) Active Partner: An active partner is the one who takes active part in the day-to-day working of the business. He may act in various capacities as manager, advisor or organisor. He is also known as working partner or managing partner.

2) Sleeping Partner: A sleeping partner or dormant partner is the one who contribute capital, share profits and losses but does not take part in the working of the concern. He is not known to the public. So, he is also called as secret partner.

II. On the base of sharing profits:
1) Nominal Partner: A nominal partner is who lends his to the firm. He does neither contribute any capital nor does he shares profits of the business. They do not participate in the management of the business. But they are liable to third parties for all acts of the firm.

2) Partners in Profits: He is a partner who shares in the profits of the firm but not losses. But he is liable to third parties like any other partner. He is not allowed to take part in the management of the business.

III. On the base of Behaviour / Conduct:
1) Partner by Estoppel: When a person is not a partner, but posses himself as partner, either by words or in writing or by his acts, he is called partner by estoppel. He neither contributes the capital nor participate in profits and losses. But he is liable to any creditor like any other partner.

2) Partner by Holding out: If a person is considered by outsider as partner in the firm and he does not disclaim it, he is called partner by holding out. He neither contributes the capital to the firm nor participate in profits and losses. But he is liable to third parties for the debts of the firm.

IV. On the base of Liability:
1) Limited Partner: The liability of limited partners is limited to the extent of their capital contribution. This type of partners found in limited partnership.
2) General Partners: The partners having unlimited liability are called general partners.

V. Other partners:
1) Minor Partner: A minor is a person who has not yet attained the age of majority i.e., 18 years. According to Indian contract Act, a minor cannot enter into a contract. A minor may be admitted to the benefits of existing partnership with the consent of all partners. The minor is not personally liable for liabilities of the firm.

Question 4.
What is Partnership Deed? Explain its contents in detail.
Answer:

• It is a document which containing the terms and conditions of a partnership.
• Partnership deed forms the basis of partnership.
• “Partnership deed is a document containing all the matters according to which mutual rights, duties and liabilities of the partners in the conduct of management of the affairs of the firm are determined”.
• The partnership deed can he both oral or in writing. A written agreement, however, should be preferred because nobody can dispute the contents.
• The partnership deed should not contain any term which is contrary to the provisions of the partnership Act. The deed has to be stamped according to Indian stamps Act, 1899. It should be signed by all partners and every partner should have a copy of the deed. The following clauses are generally included in the deed.
  • The name of the firm.
  • Names and addresses of partners.
  • Nature of the business.
  • Location of the business.
  • Duration of the period, if decided. ,
  • The amount of capital to be contributed by each partner.
  • The profit sharing ratio.
  • Rights, duties and liabilities of partners.
  • Salaries, commission pay able to any partner.
  • Amount of withdrawals allowed to each partner.
  • Rate of interest to be allowed on capital as well as rate of interest to be charged on drawings.
  • The method of evaluating good will at the time of admission, retirement or death of partner.
  • Procedure for dissolution of the firm.
  • Maintenance of books of accounts and audit of accounts.
  • Procedure for settlement disputes among the partners.

Question 5.
State rights and duties of partners.
Answer:
The rights and duties of the partners of a firm usually are governed by the partnership agreement (Agreement Deed) among the partners. In case, the partnership deed does not specify them, then the partners will have rights and duties as laid down in the Indian Partnership Act, 1932.

Rights of a partner:

• Right to take part in the conduct and management of the firm’s business.
• Right to be consulted and expressed his opinion on any matter related to the firm.
• Right to have access to inspect and copy any books of accounts and records of the firm.
• Right to have an equal share in the profits of the firm, unless and otherwise agreed by the partners.
• Right to receive 6% interest on loan and advances made by partner to the firm.
• Right to be indemnified for the expenses incurred and losses sustained by partner to the firm.
• Right to the partnership property unless and otherwise mentioned in the partnership deed.
• Every partner has power of authority in an emergency, to do any such acts, for the purpose of protecting the firm from losses.
• Right to act an agent of the partnership firm in the ordinary course of business.

Duties of a partner:

• Should act honestly in the discharge of his duties to the maximum advantage of all the partners.
• Should act in a just and faithful manner towards other partner and partners.
• Should bound to share the losses of the firm equally unless and otherwise agreed upon by all partners.
• Should indemnify the firm against losses sustained due to his wilful negligence in the business.
• Must maintain true and correct accounts relating to the firm’s business.
• No partner should make secret profits by way of commission or otherwise from the firm’s business.
• No partner is allowed to assign or transfer his rights and interest in the firm to an outsider without the consent of other partners.
• A partner must not carry on any business which is similar to or likely to compete with the business of his current partnership firm.

Question 6.
Define Limited Liability Partnership and state its features.
Answer:
Meaning: Government of India passed limited liability partnership Act, 2008 and it was notified on 31st March, 2009. According to this act the LLP shall be a body corporate and a legal entity. Separate from its members. Any two or more persons associated for carrying on a lawful business with a view to earn profit, may be subscribing their names to an incorporation document and filing the same with the Registrar, for forming limited liability partnership.

Definition: According to Section 3 of the Limited Liability Partnership Act, 2008, “an LLP is a body corporate formed and incorporated under the Act. It is a legal entity separate from its partners”.

Features of Limited Liability Partnership:
1) Limited Liability: The important feature of LLP is the liability of partners is limited to extent of their share. The private property of the partners may not be utilized to meet liabilities of the business.

2) Separate legal entity: Limited liability partnership is a separate legal entity as like as a company. The partners and firm are not one and the same, they are separate.

3) Number of members: Every LLP shall have atleast two persons to form the business and atleast one designated partner should be residents of India. There is no limit on the max no. of partners in the LLP.

4) Perpetual succession: Unlike a partnership firm, an LLP can confine its existance even after the death, retirement, insanity or insolvency of one or more partners.

5) Mutual Rights and duties: Mutual rights and duties of the partners within the LLP and governed by an agreement between the partners or between the partners and LLP as the case may be the case.

6) Not liable for un-authorized acts: No partner is liable on account of the independent or un-authorized actions of other partners, thus individual partners are shielded form joint liability created by another partner’s wrongful business decisions and misconduct.

Question 7.
What is Dissolution of Partnership Firm? Discuss different types of dissolution of firms.
Answer:
A distinction should be made between the ‘Dissolution of partnership’ and ‘Dissolution of firm’.

Dissolution of partnership: Dissolution of partnership implies the termination of the original partnership agreement or change in contractual relationship among partners. A partnership is dissolved by the insolvency, retirement, incapacity, death, expulsion etc., of a partner or on the expiry / completion of the term / venture of partnership.

A partnership can be dissolved without dissolving the firm. In dissolution of partner-ship, the business of the firm does not come to an end. The remaining partners continue the business by entering into a new agreement.

Dissolution of firm: Dissolution of firm implies dissolution between all the partners. The business of the partnership firm comes to an end. Its assets are realised and the creditors are paid off. Thus, dissolution of firm always involves dissolution of partnership but the dissolution of partnership does not necessarily mean dissolution of the firm.

Partnership firm may be dissolved in any one of the following ways:

1) Dissolution by Agreement: A partnership firm may be dissolved with the mutual consent of all the partners or in accordance with the terms of the agreement.

2) Dissolution by Notice: In case of partnership-at-will, a firm may be dissolved, if any partner gives a notice in writing to other partners indicating his intention to dissolve the firm.

3) Contingent Dissolution: A firm may be dissolved on the expiry of the term, completion of the venture, death of a partner, adjudication of a partner as insolvent.

4) Compulsory Dissolution: A firm stands automatically dissolved if all partners or all but one partner are declared insolvent, or business becomes unlawful.

5) Dissolution through court: Court may order the dissolution of a firm, when any partner becomes member unsound, permanently incapable of performing his duties, guilty of misconduct, wilfully and persistently commits breach of the partnership agreement, unauthorised transfers the whole of his interest or share in the firm to a third person.

Short Answer Questions

Question 1.
Define partnership and state its important features.
Answer:
Meaning: ‘Partnership’ is an association of two or more persons who pool their financial and managerial resource and agree to carry on a business, and share its profit or losses. The persons who form a ‘partnership firm’.

Definition: Section 4 of the partnership Act, 1932 defines partnership as “the relationship between persons who have agreed to share the profits of a business carried on by all or any one acting for all”.

The features of partnership:
1) Formation: The partnership form of business organisation is governed by the provisions of the Indian partnership Act, 1932. It comes into existance through a legal agreement where in the terms and conditions governing the relationship among the partners, sharing of profits and losses and the manner of conducting the business are specified must be lawful and run with the profit motive.

2) Association of two or more persons: In partnership, there must be at least two persons. Maximum number of members in case of Banking business is 10 and for other business is not more than 20.
Minor cannot form a partnership firm as they are in competent to enter into a contract.

3) Unlimited liability: The partners of a firm have unlimited liability. Personal assets may be used for repaying debts in case the business assets are insufficient. The partners are jointly and individually liable for payment of debts.

4) Implied authority: There is an implied authority that any partner can act on behalf of the firm. The business will be bound by the acts of partners.

5) Existence of lawful business: The business of which the persons have agreed to share the profit, must be lawful. Any agreement to indulge in smuggling, back marketing etc., cannot be called partnership business in the eyes of law.

6) Utmost good faith: The main basis of the partnership business is good faith and mutual trust. Each partner should act honestly and give proper accounts to other partners.

7) Principal and agent relationship: There must be an agency relationship between the partners. Every partner is the principal as well as the agent of the firm. When a partner deals with other parties he / she acts as an agent of other partners and at the same time the other partners become the principal agent.

8) Restriction on transfer of shares: No partner can sell or transfer his / her share to others without the consent of the other partners. In case any partner does not want to continue in the partnership, he / she give a notice for dissolution of the partnership.

Question 2.
Discuss the registration procedure of partnership.
Answer:
For registering a partnership, the partners must prepare a statement containing the following particulars and submit the same to the Registrar along with the registration fee.

• Name of the firm.
• Name of the head office and branches, if any.
• The names and addresses of partners.
• Dates on which the partners joined the firm.
• Duration of the business.
• Date of opening the firm, type of business.

The statement must be stamped, dated and signed by all the partners. Along with this statement, a copy of the partnership deed should be submitted to the Registrar. If everything is in order, the Registrar shall record an entry in the Register of firms and will issue a ‘Certificate of Registration’.

Question 3.
Explain the contents of the partnership deed.
Answer:

• It is a document which containing the terms and conditions of a partnership.
• Partnership deed forms the basis of partnership.
• “Partnership deed is a document containing all the matters according to which mutual rights, duties and liabilities of the partners in the conduct of management of the affairs of the firm are determined”.
• The partnership deed can be both oral or in writing. A written agreement, however, should be preferred because nobody can dispute the contents.
• The partnership deed should not contain any term which is contrary to the provisions of the partnership Act. The deed has to be stamped according to Indian stamps Act, 1899. It should be signed by all partners and every partner should have a copy of the deed. The following clauses are generally included in the deed.
  • The name of the firm.
  • Names and addresses of partners.
  • Nature of the business.
  • Location of the business.
  • Duration of the period, if decided.
  • The amount of capital to be contributed by each partner.
  • The profit sharing ratio.
  • Rights, duties and liabilities of partners.
  • Salaries, commission pay able to any partner.
  • Amount of withdrawals allowed to each partner.
  • Rate of interest to be allowed on capital as well as rate of interest to be charged on drawings.
  • The method of evaluating good will at the time of admission, retirement or death of partner.
  • Procedure for dissolution of the firm.
  • Maintenance of books of accounts and audit of accounts.
  • Procedure for settlement disputes among the partners.

Question 4.
Explain the ways of dissolution of a partnership firm.
Answer:
A firm may be dissolved in the following circumstance.

• Dissolution by agreement: A partnership firm can be dissolved by an agreement among all the partners.
• Dissolution by notice: If a partnership is at will, it can be dissolved by any partner giving a notice to other partners.
• Compulsory dissolution: A firm may be compulsory dissolved when all the partners or all but one partner are insolvent or the activities of the firm may become illegal.
• Contingent dissolution: A firm will be dissolved on the happening of any of the situation:
  • Death of the partner
  • Expiry of the firm
  • Completion of the venture
  • Regignation by a partner.
• Dissolution through court: A partner can apply to the court for dissolution of the firm on any of these grounds:
  • Insanity of a partner
  • Incapacity of a partner
  • Misconduct by the partner
  • Breach of agreement
  • Transfer of share to a third person
  • Regular losses.

Question 5.
Write about different kinds of partnership.
Answer:
Partnership firms formed with different types of partnership as mentioned in the following chart.

1. Partnership on the basis of duration:
a) Partnership at will: The partnership which is formed for indefinite period is called as partnership at will. This partnership continues till the time the partners want it and will come to an end if they decide to dissolve it. Thus, partnership exists at the will of the partners.

b) Particular partnership: When the partnership is started for a particular work, then it is known as particular partnership. As and when the work is completed then partnership automatically comes to an end.

2. Partnership based on the liability:
a) General partnership: In this type, the liability of members is limited and all of them can participate in management. All the partners are collectively and personally liable for the liabilities of the firm. It means that personal properties of the partners can be utilized to meet liabilities of the business, if assets are not enough to pay the business liabilities.

b) Limited partnership: In limited partnership, the liability of atleast one partner is limited while liability of other partners may be limited. The partners with limited liability are called special partners, while those with unlimited liability are called general or active partners. The liability of special partners is limited only to their capital in the business, whereas the liability of general partners can go beyond their capital.

3. Limited Liability Partnership (LLP):
Limited Liability Partnership (LLP) is an alternative corporate business form that gives the benefits of limited liability of a company and the flexibility of a partnership. A partnership firm could not expand its activities because of higher risks and unlimited liability. As the personal properties of partners will be utilized to meet business liabilities. With a view to overcome the limitations of a partnership and company form, an alternative form, limited liability partnership was created.

Question 6.
What are the features of Limited Liability Partnership?
Answer:
Meaning: Government of India passed limited liability partnership Act, 2008 and it was notified on 31st March, 2009. According to this act the LLP shall be a body corporate and a legal entity. Separate from its members. Any two or more persons associated for carrying on a lawful business with a view to earn profit, may be subscribing their names to an incorporation document and filling the same with the Registrar, for forming limited liability partnership.

Definition: According to Section 3 of the Limited Liability Partnership Act, 2008, “an LLP is a body corporate formed and incorporated under the Act. It is a legal entity separate from its partners”.

Features of limited liability partnership:

• Limited Liability: The important feature of LLP is the liability of partners is limited to extent of their share. The private property of the partners may not be utilized to meet liabilities of the business.
• Separate legal entity: Limited liability partnership is a separate legal entity as like as a company. The partners and firm are not one and the same, they are separate.
• Number of members: Every LLP shall have atleast two persons to form the business and atleast one designated partner should be residents of India. There is no limit on the max no. of partners in the LLP.
• Perpetual succession: Unlike a partnership firm, an LLP can confine its existance even after the death, retirement, insanity or insolvency of one or more partners.
• Mutual Rights and duties: Mutual rights and duties of the partners within the LLP and governed by an agreement between the partners or between the partners and LLP as the case may be the case.
• Not liable for un-authorized acts: No partner is liable on account of the independent or un-authorized actions of other partners, thus individual partners are shielded form joint liability created by another partner’s wrongful business decisions and misconduct.

Very Short Answer Questions

Question 1.
What is partnership firm?
Answer:
1) ‘Partnership’ is an association of two or more persons who pool their financial and managerial resources and agree to carry on a business, and share its profit or losses. The person who form a ‘partnership and individually known as ‘partners’ and collectively known as firm or ‘partnership firm’.

2) Section 4 of the partnership Act, 1932 defines partnership as “the relationship between persons who have agreed to share the profits of a business carried on by all or any one acting for all”.

Question 2.
Write about Partnership Deed.
Answer:
1) Partnership Deed: Partnership deed is a document containing the terms and conditions of a partnership. It is an agreement in writing signed by all the partners duly stamped & registered.

2) The partnership deed defines certain rights, duties and obligations of partners and governs relations among them in the conduct of business affairs of the firm.

Question 3.
What do you mean by Active partner?
Answer:
Active partner:
1) The partner who actively participates in the day-to-day operations of the business is known as “active partner”.

2) He / she may act in different capacities such as Manager, Organizer, adviser and controller of all the affairs of the firm. He is also called as “working partner”.

Question 4.
Describe about sleeping partner.
Answer:
Sleeping partner:

• The partner who does not participate in the day – to – day activities of the business es known as ‘sleeping’ or ‘dormant’ partner.
• Such partner simply contributes capital and shares the profit and losses.

Question 5.
Define Partner by Estoppel.
Answer:

• A person who behaves in the public in such a way as to give an impression that he / she is a partner of the firm, is called ‘partner by estoppel’.
• Such a partner is not entitled to share the profits of the firm, but is fully liable if somebody suffers because of his / her false representation.

Question 6.
Discuss Partner by Holding out.
Answer:

• A partner (or) partnership firm declares that a particular person is a partner of their firm and such a person does not disclaim it, then he/she is known as a ‘partner by holding out’.
• Such partners are not entitled to profits but are fully liable as regards the firm’s debts.

Question 7.
What is a partnership at will?
Answer:
Partnership at will:

• A partnership that is formed for an indefinite period is called a partnership at will.
• This partnership continues till the time the partners want it and will come to an end if they decide to dissolve it. Thus, a partnership exists at the will of the partners.

Question 8.
Write about Limited Liability Partnership.
Answer:
Limited Liability Partnership (LLP):

• According to section 3 of the Limited Liability Partnership Act, 2008, “an LLP is a body corporate formed and incorporated under the Act. It is a legal entity separate from its partners”.
• LLP is an alternative corporate business that gives the benefits of the limited liability of a company and the flexibility of a partnership.
• With a view to overcoming the limitations of a partnership and company form, an alternative form, a limited liability partnership was created.
• This act passed in 2008, and it was notified on 3ist March 2009.

Question 9.
What is the dissolution of a partnership?
Answer:
Dissolution of partnership:

• Dissolution of partnership implies the termination of the original partnership agreement or change in contractual relationship among partners.
• A partnership is dissolved by the insolvency, retirement, incapacity, death expulsion, etc., of a partner or on the expiry/completion of the term/venture of the partnership.

Question 10.
What is the dissolution of a firm?
Answer:
The dissolution of a firm implies dissolution between all the partners. The business of the partnership firm comes to an end. Thus, the dissolution of the firm always involves the dissolution of the partnership, but the dissolution of a partnership does not necessarily mean the dissolution of the firm.

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year English Study Material 12th Lesson The Five Booms of Life Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year English Study Material 12th Lesson The Five Booms of Life

Paragraph Answer Questions (Section – A, Q.No. 5, Marks: 4)

Question 1.
The young man feels that the five boons are not gifts, but merely lendings. Justify his opinion with reference to his experiences.
Answer:
Mark Twain is the pen name of Samuel Langhorne Clemens. The world celebrates him as an eminent humourist and a great writer. The present story, “The Five Boons of Life” present his pessimistic view of life. In the story, a fairy offers a young man a boon.

The fairy asks him to choose from “Fame, Love, Riches, Pleasures and Death”. She warns him that only one of those five boons is really precious. The youth chooses ‘pleasures’ first. He very soon realises that each pleasure is followed by pain. Next he chooses ‘Love’ that ends him in grief. ‘Fame’ leads him into ‘envy and pity’. ‘Wealth’ throws him into poverty. So, he rightly feels that they are not boons but mere lendings.

మార్క్ ట్వెఇన్ అనేది సామ్యూల్ ల్యాంగ్ హార్న్ క్లెమెన్స్ కలం పేరు. ప్రపంచం వారిని ప్రఖ్యాత హాస్యప్రియుడిగా మరియు గొప్పగా రచయితగా స్తుతిస్తుంది. ఆయన కథ, ప్రస్తుత పాఠ్యాంశం “జీవితానికి సంబంధించిన ఐదు వరాలు” జీవితం పట్ల వారి యొక్క నిరాశావాద దృక్కోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. కథలో దేవత ఒక యువకుడికి ఒక వరం ఇస్తానని ప్రతిపాదిస్తుంది.

“కీర్తి, ప్రేమ, సంపద, సరదాలు మరియు మరణము” అనే అయిదు వరాల నుండి ఒక్క దానిని ఎంపిక చేసుకోమంటుంది. ఆ అయిదింటిలో ఒక్కటే అసలు విలువైనది అని హెచ్చరిస్తుంది. యువకుడు ముందుగా ‘సరదా’లను ఎంచుకుంటాడు. చాలా త్వరలోనే గుర్తిస్తారు ఆయన, ప్రతి సరదా, బాధను తెస్తుందని. తరువాత ‘ప్రేమ’ను కోరుకుంటాడు. అది అతనిని ‘విచారం’లో ముంచుతుంది. ఇక ‘కీర్తి’ ఆయనను ‘అసూయ, సానుభూతి’లలోకి నడిపిస్తుంది. ‘సంపద’ ఆయనను బీదరికంలోకి విసురుతుంది. అందువలన ఆయన సరిగ్గా అంటారు, ఈ బహుమతులు వరాలు కాదు కేవలం ‘అప్పులు’ అని.

Question 2.
Every time the youth chooses a gift, the fairy expresses her dissatisfaction with her gestures. Comment.
Answer:
Mark Twain’s story, “The Five Boons of Life” offers us a valuable lesson. It highlights the need to choose right. The fairy in the story advises the youth to select a boon. She tells him that of the five boons “Fame, Love, Riches, Pleasures and Death” only one is precious.

But, each time the youth makes a wrong choice. The fairy expresses her displeasure. Once, her eyes are filled with tears. Yet again, she sighs deeply. At another time, she asks him to use his wisdom. But the youth repeats the same mistake. The fairy here represents an opportunity. Opportunities knock our doors often. It is our responsibility to use that chance aptly. Here, the youth’s failure presents a lesson to us.

మార్క్ ట్వెఇన్ కథ “జీవితానికి సంబంధించిన ఐదు వరాలు” అనేది మనకు ఒక విలువైన పాఠాన్ని అందిస్తుంది. అది ఎంపిక విషయంలో సరిగ్గా ఉండాలనే అంశాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. కథలోని ఒక దేవత, ఒక యువకుడిని ఒక్క వరంను ఎన్నుకోమంటుంది. ఆమె ఆయనతో అంటుంది. తన దగ్గర ఉన్న అయిదు వరాలు “కీర్తి, ప్రేమ, సంపద, వినోదము మరియు మరణము”లలో ఒక్కటే అసలు విలువైంది అని.

కాని ఆ యువకుడు, ప్రతిసారీ తప్పుగానే ఎంచుకుంటాడు. దేవత తన బాధను వ్యక్తీకరిస్తుంది. ఒకసారి కళ్ళనిండా నీరు. మరొకసారి గాఢ నిట్టూర్పు. మరొకసారి, తన జ్ఞానం మొత్తం ఉపయోగించుకోమని సూచిస్తుంది. అయినా ఆ యువకుడు అదే పొరపాటును తిరిగి తిరిగి చేస్తాడు. ఇక్కడ, ఆ దేవత ‘అవకాశానికి’ ప్రతీక. మనకు అవకాశాలు తరచుగా తలుపు తట్టుతాయి. ఆ అవకాశాన్ని సరిగ్గా వినియోగించుకోవడం మన బాధ్యత. ఇక్కడ యువకుడి వైఫల్యం మనకు ఒక పాఠం.

Question 3.
“The years have taught you wisdom . surely it must be so”, remarked the fairy. Is she right ? Explain.
Answer:
The short story “The Five Boons of Life” is a bundle of boons in learning. Mark Twain shows us how difficult it is to select from among options. The story also exposes the deceptive nature of appearances. The fairy presents to the youth her five boons. They are : “Fame, Love, Riches, Pleasures and Death”.

She asks him to be careful in his selection. She adds that only one of them is valuable. The youth falters and chooses ‘Pleasures’. He regrets his choice. Then he opts for ‘Love’. He feels sad about his wrong decision. Then, the fairy says that years must have taught him wisdom. Yes, experience is the best teacher. But the youth stays a bad learner. So, he hasn’t picked up any wisdom.

“జీవితానికి సంబంధించిన ఐదు వరాలు” అనే చిన్న కథ, నేర్చుకోవడానికి ఒక వరాల మూట. మార్క్ ట్వెఇన్ అందుబాటులో ఉన్న వాటి నుండి సరియైన దానిని ఎంపిక చేసుకోవటము ఎంత కష్టమో సూచిస్తున్నారు. పైకి కనిపించేది ఎంత మోసపూరితంగా ఉండవచ్చు అనే అంశాన్ని కూడా కథ మనకు ప్రముఖంగా చూపుతుంది. ఒక దేవత, ఒక యువకుడికి తన వద్ద ఉన్న ఐదు వరాలను వివరిస్తుంది.

అవి : కీర్తి, ప్రేమ, సంపద, సరదాలు మరియు మరణం. అందులో ఒక్కటే విలువైనది కనుక ఎంపిక చాలా జాగ్రత్తగా చేసుకోమంటుంది. యువకుడు తప్పటడుగు వేసి సరదాలను కోరుకుంటాడు. తన ఎంపిక తప్పని గుర్తించి బాధపడతాడు. అప్పుడు ‘ప్రేమ’ను ఎంచుకుంటాడు. మళ్ళీ తప్పుడు నిర్ణయంపట్ల విచారిస్తాడు. అప్పుడు అంటుంది దేవత, ఈ సుదీర్ఘకాలం అతనికి జ్ఞానాన్ని అందించి ఉంటుందని. అవును, అనుభవం అద్భుత బోధకులే. కానీ మన యువకుడు చెడ్డ విద్యార్థిగానే మిగిలిపోతాడు. అందుకే అతను ఏ రకమైన జ్ఞానాన్ని అందుకోలేకపోయాడు.

Question 4.
What are the thoughts in the mind of the youth when he chooses wealth? What is the result ?
Answer:
“The Five Boons of Life”, by Mark Twain, presents a philosophical approach to life. It shows us how foolish we are in our priorities at times. The youth stands for man’s follies. He gets a chance, from a fairy to choose from ‘Fame, Love, Riches, Pleasures and Death’. He is led by false appearances.

The fairy’s warning fails to correct him. He chooses ‘Pleasures’ first. He soon realises how painful those pleasures are! He than opts for ‘Love’. He understands how grief follows love. Then, he goes for Fame. Again, it proves to be a wrong choice. Then he thinks ‘Wealth’ will make him happy. He plans to spend, shine, and feed his hungry heart with his mockers envy. He thinks he can buy everything the earth can offer. He is wrong, once again.

“జీవితానికి చెందిన ఐదు వరాలు” అనే మార్క్ ట్వెఇన్ కథ, జీవితం పట్ల ఒక తాత్విక దృక్పథాన్ని సమర్పిస్తుంది. ఒక్కొక్కసారి మన ప్రాథమ్యాల పట్ల మనం ఎంత తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకొంటామో తెలుపుతుంది ఈ కథ. మనిషి తప్పుడు ఆలోచనలకు ప్రతినిధి ఈ కథలోని యువకుడు. ఒకసారి ఒక దేవత ద్వారా ‘కీర్తి, ప్రేమ, సంపద, సరదాలు మరియు మరణం’ల నుండి ఒక వరం ఎంచుకునే అవకాశాన్ని పొందుతాడు. తప్పుడు రూపాల చేత తప్పుదారిలో నడిపించబడతాడు. దేవత హెచ్చరిక కూడా వారిని సరిచేయలేకపోయింది.

ముందుగా సరదాలను కోరుకుంటారు. త్వరలోనే గుర్తిస్తారు ఆ సరదాల వెనుక ఎంత బాధ దాగిఉందో అని. అప్పుడు ఆయన ప్రేమను కోరుకుంటారు. త్వరలోనే గ్రహిస్తారు ఆయన, ప్రేమ వెంటనే విచారం వస్తుందని. అప్పుడు ఆయన కీర్తి. అదీ తప్పుడు ఎంపికే అని నిరూపించబడుతుంది. అప్పుడు ‘సంపద’ ఆయనకు ఆనందాన్ని ఇవ్వగలదు అని అనిపిస్తుంది. విపరీతంగా ఖర్చుపెట్టి, వెలిగి తన విమర్శకుల అసూయతో తన ఆకలి గుండెకు అన్నం పెట్టవచ్చు అనుకుంటాడు. భూమి మీద లభ్యమయ్యే దేనికైనా కొనగలను అనుకుంటాడు. మరియొకసారి తప్పటడుగు వేశాడు.

The Five Booms of Life Summary in English

Samuel Langhorne Clemens is popularly known by his pen name Mark Twain. He was an American writer, humonist and lecturer. He is rightly called the father of American literature. His short story ‘The Five Boons of Life’ is a parable with his characteristic twist at the end.

The theme of the story is the deceiving nature of human life. This is enhanced through the motifs of Fame, Love, Riches, Pleasure and Death. These five metaphorical gifts are actualley five human experiences which are more or less universal. The story conveys the pessimistic message of the writer that there is nothing pure in life. Every good thing one experiences is showed its reverse. According to him, Death is the only eternal truth which becomes a gift when one transcends the fear of death.

In the story a fairy comes to a youth and grants him permission to choose one of her five gifts. Pleasure, Love, Fame, Wealth and Death. The fairy also warns him that only one of these gifts is truly valuable. So, he should choose wisely. First, he chooses pleasure. But soon he comes to realize this gift is transcient and often followed by pain. Afterwords, he chooses love.

But when the fairy returns he is about to bury a loved one and has corne to realize that love also brings grief with it. His third choice is fame. Yet once gain is disappointed. He only gets to enjoy fame for a brief time, before he becomes the target of enjoy and calumny. On having chosen wealth later to deride his detractors, he becomes a pauper Finally, he seeks for death realizing that he has nothing in life to love for. But the fairy has already given her gift of death to a child leaving the man in a miserable state. Thus the man endsup seeing what he thought are great gifts are actually mere lendings.

The fairy offers many warnings to the man about choosing wisely and has the expressions of disapproval when the man chooses incorrectly. But he focuses on himself and not on the advice from the gift giver. Selfishness, desire to get ahead be the best, have the best are still issues facing man even today.

The Five Booms of Life Summary in Telugu

మార్క్ ట్వెఇన్ అనే కలం పేరుతో విశ్వఖ్యాతి గాంచిన అమెరికన్ రచయిత అసలు పేరు సామ్యూల్ లాంగ్ హోర్న్ క్లెమెన్స్. అత్యంత హాస్యభరిత రచనలు చేసిన ఈయన, అతి గంభీర, విషాదభరిత రచనలు కూడా చేశారు. ప్రస్తుత తాత్విక చింతనతో కూడిన ఈ కథ “జీవితానికి చెందిన ఐదు వరాలు” రచయిత యొక్క నిరాశావాద భావనను ప్రతిబింబిస్తుంది.

అందరూ వరాలుగా భావించే ‘ఖ్యాతి’, ‘ప్రేమ’, ‘సంపద’, ‘వినోదం’ అసలు సంతోషాన్ని ఇవ్వవు. అవి వాస్తవానికి ‘అసూయ’, ‘విచారము’, ‘పేదరికం’, ‘నొప్పి, బాధ’లకు ముందు వచ్చే పైకి కనిపించే బహుమతులు అని వర్ణిస్తారు, నిరూపిస్తారు. జీవితానికి శాశ్వత సంతోషం ‘మరణం’ మాత్రమే అని తేలికగా ఆమోదించలేని కఠోర సత్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తారు. దీన్ని ఒక ‘దైవప్రేరేపిత’ సంఘటనలా వివరిస్తారు.

ఒక దేవత జీవన ప్రారంభంలో ఉన్న ఒక యువకుడి ముందు ఒక బుట్టతో ప్రత్యక్షమవుతుంది. తన బుట్టలో ఐదు బహుమతులు ఉన్నాయని, అందులో అసలు విలువైనది ఒక్కటే అని, జాగ్రత్తగా ఆలోచించుకొని ఒక దానిని ఎంపిక చేసుకొమ్మని చెబుతుంది. తన దగ్గర ఉన్నవి ‘ఖ్యాతి’, ‘ప్రేమ’, ‘సంపద’, ‘సరదాలు (వినోదం) ‘మరణం’ అని వివరిస్తుంది.

దీంట్లో ఆలోచించడానికి ఏముంది అని ‘వినోదం’ కావాలని కోరుకుంటాడు. అతి త్వరలోనే అను అనుభవిస్తున్న సరదాలు తనను వెక్కిరిస్తున్నట్లు, అవి ఎంత తాత్కాలికాలో గుర్తిస్తాడు. మళ్ళీ కోరుకునే అవకాశం వస్తే తెలివిగా కోరుకుంటాను అనుకుంటాడు. అంతే, ఆ దేవత పునః ప్రత్యక్షమవుతుంది. సరిగ్గా ఆలోచించుకో అని సూచిస్తుంది. సుదీర్ఘంగా ఆలోచించి, ప్రేమను కోరుకున్నాడు. దేవత కంటిలో కన్నీరును గమనించలేదు.

చాలాకాలం తమ ప్రేమించినవారు ఒక్కరొక్కరుగా తనను వీడిపోతూ, ఆఖరుకు తన భార్య శవం ముందు కూర్చొని ‘ప్రేమ’ తనకిచ్చిన ప్రతి గంట సంతోషానికి వేల గంటలు దుఃఖాన్ని అనుభవించానని విచారించసాగాడు. మళ్ళీ దేవత ప్రత్యక్షం. మిగిలిన మూడింట్లో జాగ్రత్తగా ఎంపిక చేసుకొమ్మని హెచ్చరిక. అనుభవంతో వచ్చిన విచక్షణతో చాలాసేపు తర్కించుకొని ‘ఖ్యాతి’ని ఇవ్వమని కోరుకుంటాడు. నిట్టూర్పు విడుస్తూ వీడ్కోలు తీసుకుంది, దేవత. సంవత్సరాలు గడిచాయి. దేవత తిరిగి ప్రత్యక్షమయింది.

ఆయన మనసు గ్రహించింది పేరు ప్రఖ్యాతులు తమవెంట అసూయాద్వేషాలు తెచ్చాయి. అంతిమంగా వచ్చిన సానుభూతి ఆ పేరు ప్రఖ్యాతులకు అంతిమ సంస్కారాల నిర్వాహకురాలు. మిగిలిన రెండింటిలో అసలు విలువైంది బాగా పరిశీలించి ఎంపిక చేసుకొమ్మంటుంది, దేవత. ‘సంపద’ అంటాడు. అసలు విలువైంది కోరుకోగలిగాను అనుకుంటాడు. కానీ సంపద అనే నాణేనికి మరొక వైపు ఉంది పేదరికం అని గుర్తించే లోపు అసలు విలువైన ‘మరణం’ ఒక చిన్నారికి కానుకగా ఇచ్చింది దేవత. ఇక అతనికి విచారం తప్ప విముక్తి లభించదు.

The Five Booms of Life Summary in Hindi

मार्क ट्वेइन उपनाम से विख्यात् अमरीकी लेखक का असली नाम साम्यूल लांगहोर्न कलेमेन्स है | उन्हेंने अत्यंत हास्यात्मक रचनाओं के साथ-साथ अति गंभीर विषादात्मक रचनाएँ भी कीं । प्रस्तुत पाठ्यांश, ‘जीवन के लिए पाँच वरदान’ लाखिक चिंतन से संबंधित है । इसके लेखक की निराशवाद- भावना प्रतिबिंबित है । ख्याति, प्रेम, संपदा, विरोद और मरण – ये पाँच वरदान समझते हैं लोग । लेकिन असन्न में वे संतोष नहीं देते। वे वास्तव में ईर्ष्या, दूख, निर्धनता, पीडा और वेदना को पहले आनेवाले पुरस्कार हैं । जीवन का शाखत संतोष ‘मरण’ मात्र है । यह कठोर सत्य है । यह एक दैव प्रेरक घटना है ।

एक देवता जीवनारंभ में होनेवाले एक युवक के आगे टोकरी से साक्षात्कार होता है। वह कहता है कि इसटोकरी में पाँच वर हैं, इनमें केवल एक ही असकी मूख्यवान है, सावधानी से सोचकर एक चुन लो । इस टौकरी में ख्याति, प्रेम, संपदा, विरोद और मरण नामक वर हैं । वह यूवक ‘विनोद’ चुनता है। जल्दी ही वह पहचानत है कि अनुभव करनेवाली सभी सुख-सुविधाएँ उसे उपहास कर रहे हैं । वह देवता पुनः प्रकट होता है ।

वह युवक बहुत सोच-विचार कर प्रेम को चुनता है । देवता की आंख में आँसू वह नहीं पहचानता है । वह दुःखित होने लगा कि सुदीर्घ समय तक अपने को प्रेमकरने वाले एक – एक करके छोड़कर नारहे हैं। वह दुखता है कि आखिर अपनी पत्नी के शव के सामने ‘बैठकर ‘प्रेम’ से प्रति घुटे में पाए संतोष के लिए हजारों घंटों के दुःख का मूल्य चुकाना पड़ता है। फिर देवता प्रकट होकर बाकी तीनों में से चुनने को कहता है । तब वह ‘ख्याति’ को चुनाव है । सालों के बाद वह पहचानता है कि वह ‘ख्याति’ ईर्ष्या एक को चुनने को कहने पर वह संपदा को चुनता है। होती है । वह इस सच को जानने के पहले ही देवता असली मूल्यवान ‘मरण’ एक छोटी को भेंट के रूप में दे देता है । आखिर उस युवक को दुःख-दर्द के बिना विमुक्ति नहीं मिलती ।

Meanings and Explanations

fairy (n) / feari / (ఫెఅరి ) (disyllabic ) = a creature with magic powers: మంత్రశక్తులు కల ఒక, परी

wary (adj) /weəri/ (వెఅరి) (disyllabic) = careful; cautious : చాలా జాగ్రత్తగా, चौकस

consider (v) /kǝnsıdə(r)/ (కన్ సీడ(ర్)) (trisyllabic) = think about carefully : జాగ్రత్తగా ఆలోచించు, विचार करना

sought (v-past tense of ‘seek’) /so:t/ (సోట్) (monosyllabic) = looked for; wanted; కోరుకొనెను, इच्छा

delight (n) /dılart/ (డిలైట్) (disyllabic) = joy; a feeling of great pleasure: అమిత ఆనందము

vain (adj) /vein/ (వెఇన్) (monosyllabic) useless : నిరుపయోగమైన , व्यर्थ

mock (v) /mok/ (మొక్) (monosyllabic) = laugh at : హేళనచేయు, हंसी उड़ाना, अपहास करना

precious (adj) /prefas/ (ప్రెషన్ ) (disyllabic) = rare and worth a lot; valuable : అత్యంత విలువైన, అరుదైన, उपयोगी, मूल्यवान

coffin (n) /kofm/ (కోఫిన్) (disyllabic) = a box in which a dead body is placed: శవపేటిక, ताबूत

commune (v) /kamju:n/ (కొమ్యూన్) (disyllabic) = converse; talk : సంభాషించు; మాట్లాడు, सम्भाषण करना

desolation (n) /desəleisrən/ (డెసలెఇషన్) (polysyllabic-4 syllables) = destruction of inhabitants : మరణము; అంతము, कथम

treacherous (adj) /tretfǝrǝs/ (ట్రెచరస్) (trisyllabic) = deceitful: మోసపోటిత, विश्वासघाती

curse (v) /k3:s/ (క(ర్)స్) (monosyllabic) = to place a bane: శపించు, अभिशाप देना

reflect (v) /riflekt/ (రిప్లెక్ ట్) (disyllabic) = think carefully and deeply, జాగ్రత్తగా, లోతుగా ఆలోచించు , चिंतन करना

sigh (v) /sar/ (monosyllabic) breathe in an audible way to express disappointment : నిట్టూర్పు విడుచు, आह

solitary (adj) /splətri/ (సోలాట్రి) (trisyllabic) = alone; single :ఒంటరిగా, ఏకాంతంగా, अकेला

fading (v+ing = adj) /feidin/(ఫెఇడింగ్) (disyllabic) = disappearing slowly; నెమ్మదిగా అంతరించి పోతున్న; మసకబారిపోతున్న; పాలిపోతున్న

envy (n) /envi/ (ఎన్వి) (disyllabic) = the feeling of wanting to be in the same situation; jealousy : అసూయ; ఈర్ష్య, ईर्ष्याल

detraction (n) /dıtræktsən/ (డిట్ర్యాక్షన్ ) (trisyllabic) = taking away from: పక్కదారి పట్టించడం; మరోవైపు దృష్టి మరల్చడం

calumny (n) /kæləmni/ (క్యాలమ్మి) (trisyllabic) = lies that harm one’s reputation: ఎదుటి వారి ఖ్యాతిని చెడగొట్టే అబద్దములు, निन्दा करना

persecution (n) /p:(r)sıkju:sən/ (ప(ర్)సిక్యూషన్) (polysyllabic-4 syllables) someone physically or morally : భౌతికంగా, లేదా నైతికంగా అంతం చేయటము

derision (n) /dırızən/ (డిరిజన్) (trisyllabic) = laughter as a token of insult : అవమానకర; హేళనభరిత నవ్వు

funeral (n) /fju:nərəl/ (ఫ్యునరల్) (trisyllabic) = a ceremony to bury or cremate a dead person : అంత్యక్రియలు, अंत्येष्टि, शव यात्रा

renown (n) /rınaʊn/ (రినౌన్ ) (disyllabic) = fame and popularity : పేరు ప్రఖ్యాతలు, यश

contempt (n) /kǝntempt/ (కన్ టెమ్ ట్) (disyllabic) = hatred, ద్వేషము, अपमान

compassion (n) /kəmpæsən/ (కమ్ ఫ్యాషన్) (trisyllabic) = kindness and pity for the suffering: దయ; సానుభూతి, सहानुभूति

decay (n) /dıker/ (డికెఇ) (disyllabic) = destruction : నాశనం; అంతరించడము, हास होना

despair (v) /dispeɔ(r)/ (డిస్పెఅ(ర్)) (disyllabic) = give up; to be hopeless : చేతులెత్తివేయుట ప్రయత్నం ఆపుట; నిరాశలో మునిగిపోవుట

squander (v) /skwondə(r)/ (స్క్వన్ డ(ర్) (disyllabic) = spend carelessly: విచ్చలవిడిగా ఖర్చుపెట్టు, अपव्याय करना

dazzle (v) /dæzl/ (డ్యాజ్ ల్) (disyllabic) = shine brightly in an impressive way: ఆకట్టుకునేలా, यकार्याध करना

despiser (n) /dıspaızə(r)/ (డిస్పెజ(ర్) ) (trisyllabic) = one who criticizes and hates : విమర్శించి, ద్వేషించే వ్యక్తి

enchantment (n) /intsa:ntmǝnt/ (ఇన్ చాన్ ట్ మన్ ట్) (trisyllabic) = attraction; charm: ఆకర్షణ, అందము, आकर्षण

contentment (n) /kǝntentmǝnt/ (కన్ టెమ్ మన్ ట్) (trisyllabic) = satisfaction: సంతృప్తి , तृप्ति

deference (n) /defǝrǝns/ (డెఫరన్ స్ ) (trisyllabic) = respecting others’ views : ఇతరుల అభిప్రాయాలను గౌరవించటం

pinchbeck (adj) /pintsbek/ (పించ్ బెక్) (disyllabic) = spurious; artificial: నిజంకాని; కృత్రిమ

trivial (adj) /trivial/ (ట్రివి అల్ ) (trisyllabic) = ordinary; ignorable : అతి సాధారణమైన ; పట్టించుకోనవసరం లేని

furnish (v) /f3:(r)nıs/ (ఫ(ర్)నిష్) (disyllabic) = supply; give: అందించు

garret (n) /gærǝt/ (గ్యారట్) (disyllabic) = a dark, dirty and narrow room : ఇరుకుగా, మురికిగా, చీకటిగా ఉన్న గది

gaunt (adj) /gɔ:nt/ (గోన్ ట్) (monosyllabic) = very weak; old : చాలా నీరసంగా ఉన్న; ముసలి

wan (adj) /won/ (వోన్) (monosyllabic) = very tired; pale : బాగా అలిసిపోయిన; పాలిపోయిన

hollow-eyed (adj) /with eyes sunk : బాగా పీక్కుపోయిన కన్నులతో ఉన్న

gnaw (v) /nɔ:/ (వో) (monosyllabic) = bite : కొరుకుట

crust (n) /krast/ (క్రస్ట్ ) (monosyllabic) = harder part of bread: బాగా గట్టిగా ఉన్న బ్రెడ్ భాగము

mumble (v) /mɅmbǝl/ (మమ్ బల్) (disyllabic) = chew gently with lips closed: పెదవులు మూసుకొని నెమ్మదిగా నములు

gilded (adj) /gıldıd/ (గిల్డడ్) (disyllabic) = false : నిజముకాని; పై పూత పూసిన

wanton (adj) /wntən/ (వోన్ టన్) (disyllabic) = unruly : అదుపు చేయ వీలుకాని

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year Economics Study Material 2nd Lesson వినియోగదారుని ప్రవర్తనా సిద్ధాంతాలు Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year Economics Study Material 2nd Lesson వినియోగదారుని ప్రవర్తనా సిద్ధాంతాలు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు:

ప్రశ్న 1.
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రాన్ని వివరించి, పరిమితులను ప్రాధాన్యతను విశదీకరించండి.
జవాబు.
క్రమ క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం మానవుని దైనందిన అనుభవం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రతి కోరికను ఒక కాల వ్యవధిలో పూర్తిగా సంతృప్తిపరచవచ్చుననే ప్రాతిపదికపై ఈ సూత్రం ఆధారపడి ఉంది. ఈ సూత్రాన్ని ప్రథమంగా 1854వ సంవత్సరంలో హెచ్. హెచ్. గాసెన్ ప్రతిపాదించాడు. దీనిని గాసెన్ ప్రథమ సూత్రంగా జీవన్స్ పేర్కొన్నాడు. మార్షల్ దీనిని అభివృద్ధిపరిచాడు.

“ఒక వ్యక్తి తనవద్దనున్న వస్తు రాశిని పెంచుతూ పోతే అదనంగా చేర్చిన యూనిట్ల నుండి లభించే అదనపు ప్రయోజనం క్రమంగా క్షీణిస్తుంది” అని క్షీణోపాంత ప్రయోజనాన్ని మార్షల్ నిర్వచించెను. ఈ సూత్రాన్ని కొన్ని ప్రమేయాలపై ఆధారపడి రూపొందించడం జరిగింది.

ప్రమేయాలు :

1. సిద్ధాంతం కార్డినల్ ప్రయోజన విశ్లేషణపై ఆధారపడింది. అంటే ప్రయోజనాన్ని కొలవవచ్చును, పోల్చవచ్చును.
2. వస్తువు యూనిట్లు తగుమాత్రంగా ఉండి, మరీ చిన్న యూనిట్లుగాను, మరీ పెద్ద యూనిట్లుగాను ఉండరాదు.
3. వినియోగించే వస్తువు వివిధ యూనిట్లు సజాతీయంగా ఉండాలి. అనగా పరిమాణం, నాణ్యత, రుచి మొదలైన విషయాలలో ఏ వ్యత్యాసం ఉండరాదు.
4. ఒక యూనిట్ వినియోగానికి, మరొక యూనిట్ వినియోగానికి మధ్య కాలవ్యవధి ఉండకూడదు.
5. వినియోగదారుల అభిరుచులు, అలవాట్లలో మార్పు ఉండరాదు.
6. వినియోగదారుల ఆదాయాలు మారకూడదు.

క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్ర వివరణ :
ఈ సూత్రం వస్తురాశి పరిమాణానికి తృప్తి లేదా ప్రయోజనానికి మధ్యగల సంబంధాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ సూత్రం ప్రకారం ఒక వినియోగదారుడు తన వద్ద ఉన్న వస్తురాశిని పెంచుతూ పోతుంటే అదనపు యూనిట్వల్ల లభించే అదనపు లేదా ఉపాంత ప్రయోజనం క్షీణిస్తుంది. ఈ సూత్రాన్ని ఈ క్రింది పట్టిక ద్వారా చూపించటం జరిగింది.

పట్టిక ప్రకారం ప్రతి అదనపు ఆపిల్ వల్ల లభించే ఉపాంత ప్రయోజనం క్షీణిస్తుంది. అంటే మొత్తం ప్రయోజనం తగ్గుతున్న రేటులో పెరగటం గమనించవచ్చు. 6వ ఆపిల్ వల్ల మొత్తం ప్రయోజనం 82 యుటిల్స్, ఉపాంత ప్రయోజనం 2 యుటిల్స్, 7వ ఆపిల్ వినియోగం వల్ల మొత్తం ప్రయోజనంలో మార్పు లేదు.

అంటే మొత్తం ప్రయోజనం గరిష్టంగా ఉంది. ఉపాంత ప్రయోజనం శూన్యం 7, 8 ఆపిల్ పండ్ల నుండి మొత్తం ప్రయోజనం క్షీణించి, ఉపాంత ప్రయోజనం ఋణాత్మకమైనది. మొత్తం ప్రయోజనానికి, ఉపాంత ప్రయోజనానికి మధ్య సంబంధం ఈ క్రింది విధంగా ఉంటుంది.

1. మొత్తం ప్రయోజనం తగ్గుతున్న రేటులో పెరిగినప్పుడు ఉపాంత ప్రయోజనం తగ్గుతుంది.
2. మొత్తం ప్రయోజనం గరిష్టమైనపుడు ఉపాంత ప్రయోజనం శూన్యమవుతుంది.
3. మొత్తం ప్రయోజనం తగ్గితే ఉపాంత ప్రయోజనం ఋణాత్మకమవుతుంది. దీనిని ఈ క్రింది రేఖాపటం ద్వారా వివరించవచ్చు.

పట్టికను రేఖాపటంలో T.U.C. మొత్తం ప్రయోజన రేఖ M.U.C. ఉపాంత ప్రయోజన రేఖ. X – అక్షముపై ఆపిల్ పండ్ల సంఖ్యను, Y – అక్షముపై మొత్తం ప్రయోజనం, ఉపాంత ప్రయోజనం చూపించాము. వినియోగదారునికి ‘O’ యూనిట్ వద్ద మొత్తం ప్రయోజనం ‘0’ ఆపిల్స్ వినియోగం పెంచుతూ పోయిన కొద్దీ మొత్తం ప్రయోజనం తగ్గుతున్న రేటులో పెరిగింది.

T.U.C. ఇదే అంశాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది. M.U.C. క్రిందికి వాలుతున్నది. T.U.C. 7వ పండు వద్ద గరిష్టంగా ఉంది. M.U.C. X – అక్షాన్ని తాకి శూన్యమైంది. వినియోగదారుడు 7వ, 8వ పండ్లను వినియోగించటం వల్ల మొత్తం ప్రయోజనం క్షీణించింది. ఉపాంత ప్రయోజనం ఋణాత్మకమైంది.

క్షీణోపాంత ప్రయోజన సిద్ధాంతం, మినహాయింపులు :
కొన్ని పరిస్థితులలో అదనపు యూనిట్ల నుంచి వచ్చే ప్రయోజనం క్రమంగా క్షీణించకపోవచ్చు. వీటినే ఈ సూత్రానికి మినహాయింపులుగా చెప్పటం జరుగుతుంది. అవి :

1. అపూర్వ వస్తువుల విషయంలో ఈ సూత్రం వర్తించదు.
   ఉదా : నాణేలు, కళాత్మక వస్తువులు, తపాలా బిళ్ళలు.
2. సామాజిక వస్తువుల వినియోగంలో ఈ సూత్రం వర్తించదు.
   ఉదా : ఒక పట్టణంలో టెలిఫోన్ల సంఖ్య పెరిగితే, టెలిఫోను ఉపయోగించటం వల్ల కలిగే ప్రయోజనం కూడా పెరుగుతుంది.
3. మత్తు పదార్థాల విషయంలో ఈ సూత్రం వర్తించదు.
4. ద్రవ్యం విషయంలో ఈ సూత్రం వర్తించదని కొందరి అభిప్రాయం.

ప్రాధాన్యత :
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికున్న ప్రాముఖ్యతను క్రింది విధంగా వివరించవచ్చు.

1. క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం అనేది ప్రాథమిక వినియోగ సిద్ధాంతం. ఇది డిమాండ్ సూత్రానికి, సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికి ఆధారం.
2. ఈ సూత్రాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ఉత్పత్తిదారులు తమ వస్తువుల డిజైన్ ను, విధానాన్ని, ప్యాకింగ్ను మారుస్తుంటారు.
3. సప్లయ్ పెరిగితే వస్తువు ధర తగ్గుతుందనే విలువ సిద్ధాంతాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. ఎందుకంటే వస్తువు నిల్వలు పెరిగితే దాని ఉపాంత ప్రయోజనం క్షీణిస్తుంది.
4. ఈ సూత్రం ద్వారా వత్రోదక వైపరీత్యాన్ని (water-diamond paradox) వివరించవచ్చు. వజ్రాలకు సాపేక్ష కొరత ఉన్నందున మారకపు విలువ ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయితే ఉపయోగితా విలువ తక్కువ. అలాగే నీరు సాపేక్షంగా అధిక మొత్తంలో లభిస్తుంది. కాబట్టి తక్కువ మారకపు విలువను, అధిక ఉపయోగితా విలువను కలిగి ఉంటుంది.
5. పన్నుల విధానాలను రూపొందించేటప్పుడు ప్రభుత్వానికి ఈ సూత్రం ఉపయోగపడుతుంది. క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రంపైననే పురోగామి పన్నుల (progressive taxation) విధానం ఆధారపడింది. ఆదాయ, సంపద పునః పంపిణీ విధానాలలో బీద ప్రజలకు అనుకూలంగా ఈ సూత్రం చాలా ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 2.
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం సహాయంతో వినియోగదారుని సమతౌల్యాన్ని చర్చించండి.
జవాబు.
వినియోగదారుని సమతౌల్యాన్ని వివరించే సూత్రమే సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రము. వినియోగదారుడు గరిష్ట సంతృప్తిని పొందడానికి తన దగ్గర ఉన్న పరిమిత ఆదాయాన్ని వివిధ వస్తువులపై ఏ విధంగా ఉపయోగిస్తాడో ఈ సూత్రం వివరిస్తుంది.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ప్రకారం ఒక వినియోగదారుడు తన దగ్గరున్న ద్రవ్యాన్ని వివిధ వస్తువులపై వాటి ఉపాంత ప్రయోజనాలు సమానమయ్యే వరకు ఒకదానికి బదులుగా మరొకటి ప్రతిస్థాపన చేస్తాడు.

ఈ ప్రతిస్థాపన గరిష్ట సంతృప్తిని సాధించేవరకు సాగుతుంది. ఉపాంత ప్రయోజనాలు సమానమైనప్పుడు మొత్తం ప్రయోజనం గరిష్టంగా ఉంటుంది. మొత్తం ప్రయోజనం గరిష్టంగా ఉన్నప్పుడు వినియోగదారుడు సమతౌల్యంలో ఉంటాడు.

ఈ సూత్రాన్ని ప్రప్రధమంగా 1854వ సంవత్సరంలో హెచ్.హెచ్. గాసెన్ ప్రతిపాదించాడు. దీనిని గాసెన్ ద్వితీయ సూత్రంగా జీవన్స్ పేర్నొన్నాడు. దీనిని మార్షల్ అభివృద్ధిపరిచాడు.
“ఒక వ్యక్తి దగ్గర ఉన్న ఒక వస్తువుకు అనేక ఉపయోగాలున్నప్పుడు అతడు ప్రతి ఉపయోగం నుండి వచ్చే ఉపాంత ప్రయోజనం సమానంగా ఉండేటట్లు ఆ వస్తువును వినియోగించడం జరుగుతుంది” అని మార్షల్ ఈ సూత్రాన్ని నిర్వచించెను.

సూత్రం వివరణ :
ఉదా : ఒక వ్యక్తి వద్ద ఉన్న వస్తువు పరిమిత ద్రవ్యం ఐదు రూపాయలు అనుకుందాం. ఆ పరిమిత ద్రవ్యాన్ని x – y అనే వస్తువులపై ఖర్చు చేయటం ద్వారా ఏ విధంగా సమతౌల్యంలో ఉన్నాడో ఈ క్రింది పట్టిక ద్వారా పరిశీలించవచ్చును.

x – y ధరలు ఒక యూనిట్ వస్తువు ఒక రూపాయిగా భావించాలి. ప్రతి రూపాయికి లభించే ఉపాంత ప్రయోజనాలను పట్టికలో పరిశీలించవచ్చును.

బ్రాకెట్లలో చూపిన అంకెలు వినియోగదారుడు 5 రూపాయలను ఏ విధంగా ఖర్చు చేశాడో తెలియజేయును. పట్టికననుసరించి x, y వస్తువుల ఉపాంత ప్రయోజన వస్తు వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ క్షీణిస్తుంది. ఒకటో రూపాయి వల్ల వచ్చే ఉపాంత ప్రయోజనం y వస్తువు కంటే X వస్తువు వల్ల ఎక్కువగా ఉంది.

అందువల్ల మొదటి రూపాయితో X వస్తువును కొనుగోలు చేస్తాడు. అదే విధంగా 2వ రూపాయిని × మీద వినియోగిస్తే ఉపాంత ప్రయోజనం 20 యుటిల్స్. అదే 2వ రూపాయిని y మీద వినియోగిస్తే ఉపాంత ప్రయోజనం 21 యుటిల్స్. కనుక 2వ రూపాయిని y వస్తువుపై ఖర్చు చేస్తాడు.

3వ రూపాయిని y వస్తువు మీద ఖర్చు చేస్తే, 15 యుటిల్స్ ఉపాంత ప్రయోజనము. అదే 3వ రూపాయిని X వస్తువుపై ఖర్చు చేస్తే ఉపాంత ప్రయోజనం 20 యుటిల్స్ కనుక 3వ రూపాయితో x వస్తువు 2వ యూనిట్ను కొనుగోలు చేస్తాడు. 4వ రూపాయితో y ని కొనుగోలు చేసినా ఉపాంత ప్రయోజనం 15 యుటిల్స్.

5వ రూపాయిని x వస్తువు 3వ యూనిట్పై ఖర్చు చేస్తే ఉపాంత ప్రయోజనం 15 యుటిల్స్. 5 రూపాయలను X వస్తువుపై ఖర్చు చేస్తే 75 యుటిల్స్ ప్రయోజనం వస్తుంది.

5 రూపాయలను y వస్తువుపై ఖర్చు చేస్తే మొత్తం ప్రయోజనం 52 యుటిల్స్. కాని పైన పేర్కొన్న విధంగా ఖర్చు చేస్తే మొత్తం ప్రయోజనం 96 యుటిల్స్ [25 + 21 + 20 + 15 + 15 = 96]. వినియోగదారుడు ఈ విధంగా 3 యూనిట్ల xని, 2 యూనిట్ల yని కొనుగోలు చేసినప్పుడు మాత్రమే వినియోగదారునికి గరిష్ట సంతృప్తి వస్తుంది.

అప్పుడే తాను ఖర్చు చేసిన చివరి రూపాయివల్ల రెండు వస్తువులకు ఒకే ప్రయోజనం వస్తుంది. మరే రకంగా ఖర్చు చేసినా ప్రయోజనం గరిష్టంగా ఉండదు. దీనిని పటము ద్వారా తెలియజేయవచ్చు.

పై రేఖాపటములో X – అక్షముపై ద్రవ్య పరిమాణము, Y – అక్షముపై ఒక రూపాయి వల్ల వచ్చే X, Y ల ఉపాంత ప్రయోజనం సూచించటం జరిగింది. XY రేఖ X వస్తువు ప్రయోజన రేఖ (MUC], YY రేఖ Y వస్తువు ఉపాంత ప్రయోజన రేఖ [MUC]. X వస్తువుపై 3వ రూపాయి 15 యుటిల్స్ ప్రయోజనం ఇస్తుంది. Y వస్తువుపై 2వ రూపాయి 15 యుటిల్స్ ప్రయోజనం ఇస్తుంది.

వినియోగదారుడు సమతౌల్య స్థితిని నిర్ణయించుటకు ఈ క్రింది నిబంధనను సంతృప్తిపరచవలెను.
X వస్తువు ఉపాంత ప్రయోజనం / X వస్తువు ధర = Y వస్తువు ఉపాంత ప్రయోజనం / Y వస్తువు ధర = ……………. n
X ఉపాంత ప్రయోజనం = Y ఉపాంత ప్రయోజనం.

ప్రమేయాలు :
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం కింది ప్రమేయాలపై ఆధారపడింది.

1. ప్రయోజనాన్ని సంఖ్యా రూపంలో కొలవటానికి వీలు ఉంటుంది.
2. వినియోగదారుడు హేతుబద్ధంగా వ్యవహరిస్తాడు. అంటే సంతృప్తిని గరిష్ఠం చేసుకొని సమతౌల్యం పొందడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.
3. ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరంగా ఉంటుంది.
4. వినియోగదారుని ఆదాయం స్థిరంగా ఉంటుంది, ఆదాయాన్ని పూర్తిగా వస్తువుల కోసం ఖర్చు పెడతాడు.
5. వస్తువుల ధరలు స్థిరంగా ఉంటాయి.
6. వస్తువుల నుంచి పొందే ఉపాంత ప్రయోజనాలు స్వతంత్రమైనవి.

పరిమితులు :
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం కింద వివరించిన కొన్ని పరిమితులకు లోబడి పనిచేస్తుంది.

1. వినియోగదారుడు హేతుబద్దంగా ప్రవర్తిస్తాడనే ప్రమేయం పైన ఆధారపడింది. నిజ జీవితంలో హేతుబద్ద ప్రవర్తనకు అనేక ఆటంకాలు ఉంటాయి.
2. వస్తువులన్నీ విభాజ్యమైతేనే ఈ సూత్రం పనిచేస్తుంది. వస్తువులు పెద్దవిగా ఉండి, అవిభాజ్యంగా ఉంటే వీటిపై ఖర్చు చేసిన ద్రవ్యం యూనిట్ల ఉపాంత ప్రయోజనాలను సమానం చేయలేం.
3. కొన్ని వస్తువులు లభించనప్పుడు తన వ్యయం ద్వారా వినియోగదారుడు సంతృప్తిని గరిష్ఠం చేసుకోవడాన్ని ఇది నిరోధిస్తుంది. అందుచేత ఈ సూత్రం పనిచేయదు.
4. మార్కెట్లో వస్తువుల ధరలు తరచుగా మారుతుంటాయి. ఫలితంగా వీటి ప్రయోజనాలు కూడా వివిధ సమయాల్లో మారుతుంటాయి. ఈ సూత్రం పనిచేయకుండా ఇలాంటి పరిస్థితి నిరోధిస్తుంది.
5. పూరక వస్తువుల విషయంలో గరిష్ఠ సంతృప్తి సూత్రం పనిచేయదు.
6. వినియోగదారుడు వస్తువులను కొని, ఉపయోగించడానికి ఒక నిర్ణీత సమయం అంటూ లేదు.
7. కార్డినల్ ప్రయోజన పద్ధతి, ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరం అనే ప్రమేయాలు వాస్తవం కాదు. వీటికి ఎలాంటి విలువ లేదు..
8. వినియోగదారునికి సంపూర్ణ పరిజ్ఞానం ఉందనే ప్రమేయం సరియైనది కాదు.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ప్రాధాన్యత :
అర్థశాస్త్రంలో సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికి అధిక ప్రాధాన్యత ఉంది.

1. వినియోగదారుని వ్యయానికి ఆధారం :
ఈ సూత్రాన్ని ఆధారంగా చేసుకొనే ప్రతి వ్యక్తి తన వినియోగ తీరును నిర్ణయించుకుంటాడు.

2. పొదుపుకు, వినియోగానికి ఆధారం :
వివేకం ఉన్న వినియోగదారుడు తన పరిమిత వనరులను ప్రస్తుత, భవిష్యత్తు వినియోగాల మధ్య వాటి ఉపాంత ప్రయోజనాలు సమానంగా ఉండేలాగా పంపిణీ చేస్తాడు. ఈ విధంగా సూత్రం మనను నడుపుతుంది.

3. ఉత్పత్తి రంగం :
వ్యాపారస్తునికి, ఉత్పత్తిదారునికి ఈ సూత్రం ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంటుంది. ఉత్పత్తిదారుడు బాగా పొదుపుతో కూడుకున్న ఉత్పత్తి కారకాల సముదాయంను ఎన్నుకొంటాడు. అందువల్ల ఉత్పత్తి కారకాల ఉపాంత ఉత్పాదకతలు సమానం అయ్యే విధంగా ఒక కారకానికి బదులుగా మరొక కారకాన్ని ప్రతిస్థాపన చేసుకుంటాడు.

4. మారకంలో ఉపయోగం :
ఈ సూత్రం మనం చేసుకొనే అన్ని మారకాలలో పనిచేస్తుంది. ఒక దానికి బదులు మరొక దానిని ప్రతిస్థాపన చేసుకోవడమే మారకం.

5. ధర నిర్ణయం :
విలువను, ధరను నిర్ణయించడంలో ఈ సూత్రానికి అధిక ప్రాధాన్యత ఉంది.

6. ప్రభుత్వ విత్తం :
ఈ సూత్రాన్ని బట్టి ప్రభుత్వం వ్యయాన్ని చేస్తుంది. పన్ను చెల్లింపుదారులకు, ఉపాంత త్యాగాలు సమానంగా ఉండే రీతిలో పన్నులు విధించబడతాయి.
ఈ విధంగా అర్థశాస్త్ర సిద్ధాంతంలోని అన్ని విభాగాలకు ప్రతిస్థాపన సూత్రం వర్తిస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ ద్వారా వినియోగదారుని సమతౌల్యాన్ని విపులీకరించండి.
జవాబు.
ఒక వినియోగదారుని అభిరుచులు, అలవాట్లు రెండు వస్తువుల ధరలు నిలకడగా ఉండి పరిమిత ఆదాయ వనరులతో వీలైనంతగా రెండు వస్తువులను గరిష్టంగా కొనుగోలు చేయగలిగినట్లయితే వినియోగదారుడు సమతౌల్యస్థితికి చేరుకున్నాడని చెప్పవచ్చు.

ఈ క్రింది ప్రమేయాలను ఆధారంగా చేసుకొని ఉదాసీనత వక్రరేఖల సహాయంతో వినియోగదారుని సమతౌల్య స్థితిని వివరించవచ్చు.

1. వినియోగదారుడు హేతుబద్ధంగా వ్యవహరిస్తాడు.
2. వినియోగదారుని ద్రవ్య ఆదాయంలో ఎలాంటి మార్పులు ఉండవు.
3.  వినియోగదారుడు కొనుగోలు చేయాలనుకునే వస్తువుల ధరలు మారవు.
4. వినియోగదారుని అభిరుచులు ఉదాసీనత వక్రరేఖలు తెలుపుతాయి.

వినియోగదారుని సమతౌల్యం :
వినియోగదారు పొందగోరే వస్తు సముదాయాలు, పొందగలిగిన వస్తు సముదాయాలు సమానంగా ఉన్నప్పుడు సమతౌల్యంలో ఉంటాడు. అంటే ఉదాసీనతా వక్రరేఖ, బడ్జెట్ రేఖకు స్పర్శ రేఖగా ఉన్నప్పుడు వినియోగదారు గరిష్ట సంతృప్తిని పొందుతూ సమతౌల్యంలో ఉంటాడు.

ఇలాంటి పరిస్థితులలో ఉదాసీనత వక్రరేఖ వాలు, బడ్జెట్రెఖ వాలు సమానంగా ఉంటాయి. వినియోగదారుని సమతౌల్యానికి ముఖ్యమైన నిబంధన
\(\mathrm{MRS}_{\mathrm{xy}}=\frac{\mathrm{P}_{\mathrm{x}}}{\mathrm{P}_{\mathrm{y}}}\)
వినియోగదారు సమతౌల్యాన్ని ఈ క్రింది రేఖాపటం ద్వారా వివరించవచ్చు.

పై రేఖాపటంలో AB బడ్జెట్ రేఖ. IC, IC, IC, వివిధ ఉదాసీనత వక్రరేఖలు. IC, రేఖ AB బడ్జెట్ రేఖను C, D బిందువుల వద్ద ఖండిస్తుంది. అందువల్ల వినియోగదారు C వద్ద లేదా D వద్ద సమతౌల్యంలో ఉండడు. AB బడ్జెట్ రేఖ IC రేఖను ఖండిస్తుంది. అంటే ఇంకా వినియోగదారుడు అధిక సంతృప్తి స్థాయిని పొందటానికి వీలు ఉంటుంది. ‘E’ బిందువు వద్ద IC, రేఖ, AB బడ్జెట్ రేఖకు స్పర్శరేఖగా ఉంది.

అందువల్ల ‘E’ బిందువు వద్ద IC రేఖవాలు, బడ్జెట్ రేఖ వాలు సమానం. ఈ పరిస్థితిలో MRS = P./Py. అందువల్ల వినియోగదారుడు ‘E’ బిందువు వద్ద 0Q ‘X’ వస్తువును, OP పరిమాణంలో “Y వస్తువును కొనుగోలు చేస్తూ IC, పై గరిష్ట సంతృప్తిని పొందుతూ సమతౌల్యంలో ఉంటాడు. IC, అతని ఆదాయం కన్నా ఎక్కువ రేఖ. అందువల్ల వినియోగదారుడు IC, రేఖ పైననే ‘E’ బిందువు వద్ద సమతౌల్యంలో ఉంటాడు.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు:

ప్రశ్న 1.
ప్రయోజన విశ్లేషణ భావనను వివరించండి. ఇందులోని లోపాలు ఏమిటి ?
జవాబు.
ప్రయోజన భావనను ఆర్థిక తత్వశాస్త్రంలో జీవాన్స్ 1871లో ప్రవేశపెట్టాడు. సాధారణ పరిభాషలో వస్తువు లేదా సేవకు గల “కోరికను సంతృప్తి పరిచగలిగే శక్తిని ప్రయోజనం” అంటాం. కాని అర్థశాస్త్ర పరిభాషలో ప్రయోజనం ఒక మానసిక భావన. ప్రయోజనం అంటే ఒక వస్తువును వినియోగిస్తున్నప్పుడు వినియోగదారుడు పొందే సంతృప్తి. ఉపయోగంతో ప్రయోజనానికి ఎలాంటి సంబంధం లేదు.

ప్రయోజనం, ఉపయోగం రెండూ వేరు. ఒక వస్తువు మానవుని కోరికను తీర్చవచ్చు కాని అది ఉపయోగపడకపోవచ్చు. ఉదాహరణకు తాగుబోతు ఆరోగ్యానికి సారాయి హానికరం. కాని అతని కోరికను సంతృప్తి పరుస్తుంది. ఒక వస్తువు ఉపయోగకరమైనను, కాకున్నను అది మానవుని కోరికను సంతృప్తి పరిస్తే దానికి ప్రయోజనం ఉందని అంటారు.

ప్రయోజన విశ్లేషణ లోపాలు :
ప్రయోజన విశ్లేషణలో ఉన్న ప్రధాన పరిమితులను కింద తెలపడం జరిగింది.

1. కార్డినల్ పద్ధతిలో ప్రయోజనాన్ని కొలవడం సాధ్యం కాదు.
2. హేతుబద్ద వినియోగదారుడనే ప్రమేయం సరియైనది కాదు.
3. ప్రయోజనాలు స్వతంత్రం అనేది తప్పు. ఒక వస్తువు ప్రయోజనం ఇతర వస్తువుల పైన కూడా ఆధారపడుతుంది.
4. ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరం అనే ప్రమేయం తప్పు,
5. ఏక వస్తు నమూనా అవాస్తవికం.
6. ఆదాయ, ధర, ప్రతిస్థాపనా ప్రభావాలను సరిగా వివరించడం లేదు.
7. అవిభాజ్య వస్తువులకున్న డిమాండ్ను ఈ విశ్లేషణ వివరించక ఉపేక్షించింది.

ప్రశ్న 2.
కార్డినల్ ప్రయోజనం, ఆర్డినల్ ప్రయోజనం, మొత్తం ప్రయోజనం, ఉపాంత ప్రయోజనం అను భావనలను వివరించండి.
జవాబు.
ప్రయోజన భావనను ఆర్థిక తత్వశాస్త్రంలో జీవాన్స్ 1871లో ప్రవేశపెట్టాడు. సాధారణ పరిభాషలో వస్తువు లేదా సేవకు గల “కోరికను సంతృప్తి పరచగలిగే శక్తిని ప్రయోజనం” అంటాం. కాని అర్థశాస్త్ర పరిభాషలో ప్రయోజనం ఒక మానసిక భావన. ప్రయోజనం అంటే ఒక వస్తువును వినియోగిస్తున్నప్పుడు వినియోగదారుడు పొందే సంతృప్తి. ఉపయోగంతో ప్రయోజనానికి ఎలాంటి సంబంధం లేదు.

ప్రయోజనం, ఉపయోగం రెండూ వేరు. ఒక వస్తువు మానవుని కోరికను తీర్చవచ్చు కాని అది ఉపయోగపడకపోవచ్చు. ఉదాహరణకు తాగుబోతు ఆరోగ్యానికి సారాయి హానికరం. కాని అతని కోరికను సంతృప్తి పరుస్తుంది. ఒక వస్తువు ఉపయోగకరమైనను, కాకున్నను అది మానవుని కోరికను సంతృప్తి పరిస్తే దానికి ప్రయోజనం ఉందని అంటారు.

ప్రయోజనం వైయక్తిక స్వభావానికి చెందిన భావన. ఇది వివిధ వ్యక్తులను బట్టి, కాలాలను బట్టి, ప్రదేశాలను బట్టి వేరుగా ఉంటుంది. ప్రయోజనాన్ని కొలవడానికి రెండు విభిన్న పద్ధతులున్నాయి. అవి :

• కార్డినల్ ప్రయోజనం
• ఆర్డినల్ ప్రయోజనం. వీటిని సంక్షిప్తంగా పరిశీలిద్దాం.

1. కార్డినల్ ప్రయోజనం :
ఈ విశ్లేషణలో, ప్రయోజనాన్ని యుటిల్స్ (utils) అనే యూనిట్లలో కొలవడం జరగుతుంది. కార్డినల్ ప్రయోజన భావనను అనుసరించి ఒక వస్తువును ఉపయోగించినప్పుడు పొందే ప్రయోజనాన్ని సంఖ్యా రూపంలో అంటే 1,2,3,4 అని చెప్పవచ్చు.

ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి ఒక యూనిట్ ‘A’ వస్తువును వాడితే 10 యూనిట్స్కు సమాన ప్రయోజనం ఉంటుందని, ఒక యూనిట్ ‘B’ వస్తువును వాడితే 5 యూనిట్స్కు సమాన ప్రయోజనం వచ్చిందని చెప్పవచ్చు.

వినియోగదారుడు వివిధ వస్తువులను పోల్చి ఏ వస్తువు ఎక్కువ ప్రయోజనాన్ని లేదా సంతృప్తిని ఇస్తుంది, ఎంత మొత్తం ఇస్తుంది అని వివరించగలడు. ఆల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ ఈ పద్ధతిని అనుసరించాడు. కార్డినల్ ప్రయోజన పద్ధతి పైన క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం, సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ఆధారపడ్డాయి.

2. ఆర్డినల్ ప్రయోజనం :
ఆర్డినల్ ప్రయోజనం అంటే వస్తువుల వినియోగం వల్ల పొందిన ప్రయోజనాలను పరిమాణాత్మకంగా కొలవలేం గాని వాటికి ర్యాంకులు ఇవ్వడం ద్వారా పోల్చవచ్చు. అంటే వివిధ వస్తువుల నుంచి పొందిన ప్రయోజనాలను 1వ, 2వ, 3వ, 4వ, మొదలైన వరుస క్రమంలో చెప్పవచ్చు.

2వ సంఖ్య విలువ 1వ సంఖ్య విలువ కంటే అధికం అని ఈ సంఖ్యలు తెలియపర్చుతాయి. అయితే వీటిని కొలవలేం కాబట్టి ఎంత అనేది చెప్పలేం. J.R. హిక్స్, R.J.D. ఎలెన్లు ఆర్డినల్ ప్రయోజన పద్ధతిని ఉపయోగించారు. ఆర్డినల్ ప్రయోజన పద్ధతిపైన ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ ఆధారపడింది.

3. మొత్తం ప్రయోజనం:
ఒక వస్తువు వివిధ యూనిట్లను వినియోగించినప్పుడు ఒక వ్యక్తి పొందే మొత్తం సంతృప్తిని మొత్తం ప్రయోజనం అంటారు. వినియోగదారుడు. 3 ఆపిల్స్ను వినియోగించాడనుకుంటే మొదటి ఆపిల్ 20 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని, రెండవది 15 యూటిల్స్ను, మూడవది 10 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తే ఈ ప్రయోజనాలను కలిపితే మొత్తం ప్రయోజనం వస్తుంది. అంటే 20 + 15 + 10 = 45.

వినియోగ పరిమాణం పెరిగితే మొత్తం ప్రయోజనం క్షీణిస్తున్న రేటులో పెరుగుతుంది. మొత్తం ప్రయోజనం మొత్తం వస్తువు పరిమాణంపైన ఆధారపడి ఉంటుంది.

TU_n = f(Q_n)
nఇచ్చట, TU_n = n వస్తువు మొత్తం ప్రయోజనం, f = ప్రమేయ సంబంధం, Q_n = n వస్తువు పరిమాణం.

4. ఉపాంత ప్రయోజనం :
అదనంగా ఒక వస్తువును ఉపయోగించినప్పుడు మొత్తం ప్రయోజనానికి అదనంగా చేర్చిన ప్రయోజనాన్ని ఉపాంత ప్రయోజనం అంటారు. ఒక ఆపిల్ 20 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని, రెండు ఆపిల్స్ 35 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తున్నప్పుడు రెండవ ఆపిల్ నుంచి అదనపు ప్రయోజనం 15 యూటిల్స్ అంటే 35 – 20 = 15. దీనిని ఉపాంత ప్రయోజనం అంటారు. దీనిని కింది విధంగా చెప్పవచ్చు.

MU_n = TU_n – TU_n-1
ఇచ్చట, MU_n = n వ యూనిట్ ఉపాంత ప్రయోజనం, TU_n = ‘n’ యూనిట్లు మొత్తం ప్రయోజనం,
TU_n-1 = ‘n-1’ యూనిట్ల మొత్తం ప్రయోజనం.
MU₂ = TU₂ – TU₁ = 35 – 20 = 15
ఉపాంత ప్రయోజనాన్ని కింది విధంగా కూడా చెప్పవచ్చు.
MU = \(\frac{\Delta \mathrm{TU}}{\Delta \mathrm{Q}}\)
= మొత్తం ప్రయోజనంలోని మార్పు / వినియోగ పరిమాణంలోని మార్పు
= \(\frac{15}{1}\) = 15

వస్తువు వివిధ యూనిట్ల నుంచి వచ్చిన ఉపాంత ప్రయోజనాలను కలిపితే మొత్తం ప్రయోజనం వస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రాన్ని నిర్వచించండి. దీని ప్రమేయాలను తెలపండి.
జవాబు.
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా హెర్మిన్ హెన్రిచ్ గాసెన్ 1854లో ప్రతిపాదించాడు. అందువల్ల దాన్ని గాసెన్ ప్రథమ సూత్రమని జెవాన్స్ అన్నాడు. కాని అల్ఫ్రెడ్ ‘మార్షల్’ ఈ సూత్రాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చి శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించాడు.

క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం నిర్వచనాలు :
అల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ ప్రకారం ఒక వ్యక్తి వద్ద ఉన్న ఏ వస్తువు పరిమాణమైనా పెరిగితే అతనికి సంక్రమించే అదనపు ప్రయోజనం ఆ వస్తువు పరిమాణం పెరిగిన కొద్దీ తగ్గుతుంది. కెన్నత్ ఈ బౌల్డింగ్ ప్రకారం ఇతర వస్తువుల వినియోగాన్ని స్థిరంగా ఉంచి, ఒక వస్తువు వినియోగాన్ని వినియోగదారుడు పెంచితే చర వస్తువు ఉపాంత ప్రయోజనం తప్పకుండా క్రమంగా తగ్గాలి.

అర్థం :
వినియోగదారుడు ఒక వస్తువును అధిక యూనిట్లలో వాడితే అదనపు యూనిట్ వస్తువు నుంచి పొందే అదనపు సంతృప్తి క్షీణిస్తుందని ఈ సూత్రం తెలుపుతుంది. వినియోగించిన వస్తు పరిమాణానికి, ప్రతి అదనపు యూనిట్ వినియోగం నుంచి పొందిన ప్రయోజనానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం అంటారు.

క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ప్రమేయాలు:
ఈ సూత్రం కింది ప్రమేయాలపై ఆధారపడింది.

1. హేతుబద్ధత : వినియోగదారుడు హేతుబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తాడు. అంటే వ్యక్తి సంతృప్తిని గరిష్ఠం చేసుకొనే ప్రయత్నం చేస్తాడు.
2. ప్రయోజనాన్ని కార్డినల్ పద్ధతిలో కొలవడం : ప్రయోజనం అనేది కార్డినల్ భావన. అంటే ప్రయోజనాన్ని పరిమాణాత్మకంగా కొలువవచ్చు. ప్రయోజనాన్ని సంఖ్యా రూపంలో కొలవవచ్చు.
3. స్వతంత్ర ప్రయోజనం : ఒక వస్తువు ప్రయోజనం దాని పరిమాణంపైన మాత్రమే ఆధారపడుతుంది. అంటే వస్తువుల ప్రయోజనం స్వతంత్రంగా ఉంటుంది.
4. ద్రవ్యం ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరం : ద్రవ్యం ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరంగా ఉంటుంది.
5. సజాతీయ వస్తువులు : వస్తువులు సజాతీయం. అంటే అవి పరిమాణంలోను, నాణ్యతలోను ఒకే విధంగా ఉంటాయి.
6. ఒకే పరిమాణం ఉన్న వస్తువులు : వస్తువులు సరైన పరిమాణంలో ఉండాలి. అతి పెద్ద పరిమాణం లేదా అతి చిన్న పరిమాణం ఉన్న వస్తువులు ఉండరాదు.
7. కాల వ్యవధి ఉండదు : వివిధ యూనిట్ల వినియోగం మధ్య కాల వ్యవధి ఉండరాదు.
8. వస్తువు విభాజ్యం : వస్తువులను విభజించవచ్చు.
9. వినియోగదారుని ప్రవర్తనలో మార్పులు ఉండవు : వినియోగదారుని ఆదాయం, అభిరుచులు, ప్రాధాన్యతలు మారవు.
10. మార్కెట్ను గురించి పూర్తి పరిజ్ఞానం : వినియోగదారునికి మార్కెటు గురించి సంపూర్ణ పరిజ్ఞానం. ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం పరిమితులను పరిశీలించండి. దాని ప్రాధాన్యతను విశ్లేషించండి.
జవాబు.
అల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ ప్రకారం ఒక వ్యక్తి వద్ద ఉన్న ఏ వస్తువు పరిమాణమైనా పెరిగితే అతనికి సంక్రమించే అదనపు ప్రయోజనం ఆ వస్తువు పరిమాణం పెరిగిన కొద్దీ తగ్గుతుంది. కెన్నత్ ఈ. బౌల్డింగ్ ప్రకారం ఇతర వస్తువుల వినియోగాన్ని స్థిరంగా ఉంచి, ఒక వస్తువు వినియోగాన్ని వినియోగదారుడు పెంచితే చర వస్తువు ఉపాంత ప్రయోజనం తప్పకుండా క్రమంగా తగ్గాలి.

అర్థం :
వినియోగదారుడు ఒక వస్తువును అధిక యూనిట్లలో వాడితే అదనపు యూనిట్ వస్తువు నుంచి పొందే అదనపు సంతృప్తి క్షీణిస్తుందని ఈ సూత్రం తెలుపుతుంది. వినియోగించిన వస్తు పరిమాణానికి, ప్రతి అదనపు యూనిట్ వినియోగం నుంచి పొందిన ప్రయోజనానికి మద్య ఉన్న సంబంధాన్ని క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం అంటారు.

క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికున్న పరిమితులు :
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికి కింద పేర్కొన్న పరిమితులున్నాయి.

1. హేతుబద్ద వినియోగదారుడు : ఆర్థిక వ్యవహారాల్లో వినియోగదారుడు హేతుబద్ధ ప్రవర్తనను కలిగిన వ్యక్తిగా ఉండాలి. వ్యక్తి మత్తు పదార్థాల ప్రభావానికి లోనయితే, ప్రారంభంలో అదనపు యూనిట్ల ప్రయోజనం పెరుగుతుంది. తరవాత మాత్రం క్షీణించడమేగాక రుణాత్మకం అవుతుంది.

2. స్వతంత్ర వస్తువులు కాకపోతే ఈ సూత్రం పనిచేయదు. ఉదాహరణకు, పరిపూరక వస్తువులు.

3. ద్రవ్యం ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరం కాదు. మనం ఎక్కువ ద్రవ్యాన్ని కలిగి ఉంటే దానిపై మనకు కోరిక పెరుగుతుంది. వ్యక్తి అధికంగా ద్రవ్యాన్ని పొందుతుంటే దాని ఉపాంత ప్రయోజనం క్షీణిస్తుంది. తప్ప శూన్యం అవదు.

4. సజాతీయ వస్తువులు కానట్లయితే ఈ సూత్రం పనిచేయదు.

5. వస్తువు అతి పెద్ద పరిమాణంలోగాని, అతి చిన్న పరిమాణంలో గాని ఉంటే సమస్య ఉత్పన్నం అవుతుంది. అతి పెద్ద పరిమాణంలో వస్తువు ఉంటే వినియోగదారునికి రెండవ యూనిట్ అవసరం ఉండదు. అలాగే అతి చిన్న పరిమాణంలో వస్తువు ఉంటే అదనపు యూనిట్ల వల్ల ప్రయోజనం పెరుగుతుంది.

6. మన్నిక వస్తువుల ఉపయోగం చాలా కాలం వరకు ఉంటుంది. అందుకని వాటి ప్రయోజనాన్ని కొలవలేం. వినియోగదారుడు వైయక్తిక వినియోగానికి ఎక్కువ మన్నిక వస్తువులను కొనుగోలు చేయడు.

7. వినియోగదారుని ఆదాయం, అభిరుచులు, అలవాట్లు మారితే ఈ సూత్రం వర్తించదు.

8. సాధారణ వస్తువులు కాకుండా డైమండ్స్, అపూర్వ వస్తువులు, తపాల బిళ్ళలు, నాణేలు లాంటి విషయంలో పూర్వపు యూనిట్ల కంటే అదనపు యూనిట్ల ప్రయోజనం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వాస్తవానికి ఇలాంటి వాటి విషయంలో కూడా ఈ సూత్రం పనిచేస్తుంది. తపాల బిళ్ళలు, నాణేలను సేకరించే వాళ్ళు వాటిని అధిక సంఖ్యలో కోరుకోరు. వ్యక్తి ఒకే రకానికి చెందిన నాణాలను, తపాల బిళ్ళలను ఒకటి లేదా రెండు కంటే ఎక్కువ సేకరించడు.

క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికున్న ప్రాముఖ్యత :

1. క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం అనేది ప్రాథమిక వినియోగ సిద్ధాంతం. ఇది డిమాండ్ సూత్రానికి, సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికి ఆధారం.
2. ఈ సూత్రాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ఉత్పత్తిదారులు తమ వస్తువుల డిజైన్ను, విధానాన్ని, ప్యాకింగ్ను మారుస్తుంటారు.
3. సప్లయ్ పెరిగితే వస్తువు ధర తగ్గుతుందనే విలువ సిద్ధాంతాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. ఎందుకంటే వస్తువు నిల్వలు పెరిగితే దాని ఉపాంత ప్రయోజనం క్షీణిస్తుంది.
4. ఈ సూత్రం ద్వారా వత్రోదక వైపరీత్యాన్ని (water-diamond paradox) వివరించవచ్చు. వజ్రాలకు సాపేక్ష కొరత ఉన్నందున మారకపు విలువ ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయితే ఉపయోగితా విలువ తక్కువ. అలాగే నీరు సాపేక్షంగా అధిక మొత్తంలో లభిస్తుంది. కాబట్టి తక్కువ మారకపు విలువను, అధిక ఉపయోగితా విలువను కలిగి ఉంటుంది.
5. పన్నుల విధానాలను రూపొందించేటప్పుడు ప్రభుత్వానికి ఈ సూత్రం ఉపయోగపడుతుంది. క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రంపైననే పురోగామి పన్నుల (progressive taxation) విధానం ఆధారపడింది. ఆదాయ, సంపద పునః పంపిణీ విధానాలలో బీద ప్రజలకు అనుకూలంగా ఈ సూత్రం చాలా ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 5.
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం భావనను వివరించండి. దాని ప్రమేయాలను పేర్కొనండి.
జవాబు.
ఈ సూత్రం ఒక ముఖ్యమైన వినియోగ సూత్రం. క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ఆధారంగా ఇది అభివృద్ధి చేయబడింది. సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం, ప్రతిస్థాపన సూత్రం, గరిష్ఠ సంతృప్తి సూత్రం అనే వివిధ పేర్లతో ఈ సూత్రం ప్రాచుర్యంలో ఉంది. ఈ సూత్రం హెచ్. హెచ్. గాసన్ పేరుతో ముడిపడి ఉన్నది.

అందుకే దీన్ని గాసన్ రెండవ సూత్రం అని అంటాం. వినియోగదారుడు ఒకే వస్తువును ఉపయోగించినప్పుడు అతని ప్రవర్తనను క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం వివరిస్తుంది. కాని నిజ జీవితంలో వినియోగదారుడు తన పరిమిత ఆదాయంతో వివిధ వస్తువుల సముదాయాలను కొనుగోలు చేసి ప్రయోజనాన్ని గరిష్టం చేసుకొనుటకు ప్రయత్నిస్తాడు. సమోపాంత సూత్రం ఈ విషయాన్ని వివరిస్తుంది.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం నిర్వచనం :
ఆల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ ప్రకారం ఒక వ్యక్తి దగ్గర ఉన్న వస్తువుకు అనేక ఉపయోగాలున్నట్లయితే, అన్ని ఉపయోగాల ద్వారా వచ్చే ఉపాంత ప్రయోజనం సమానంగా ఉండే విధంగా దానిని అతను పంపిణి చేస్తాడు.

ఒక రకమైన ఉపయోగంలో, రెండవ రకమైన ఉపయోగం కంటే ఎక్కువ ఉపాంత ప్రయోజనం ఉంటే, రెండవ రకమైన ఉపయోగిత నుంచి కొంత తగ్గించి మొదటి ఉపయోగానికి వాడటం వల్ల లబ్దిని పొందుతాడు.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ప్రకటన:
వినియోగదారునికి స్థిర ఆదాయం ఉండి, వస్తువుల ధరలు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, వివిధ వస్తువులపై ద్రవ్య వ్యయాన్ని చేసేటప్పుడు, వివిధ రకాల వస్తువులపై ఖరీదు చేసిన చివరి రూపాయిల ఉపాంత ప్రయోజనాలు సమానంగా ఉన్నప్పుడే గరిష్ఠ సంతృప్తిని పొందుతాడు. ఉపాంత ప్రయోజనాల సమానత్వంవల్ల వినియోగదారుడు సంతృప్తిని పొంది సమతౌల్యాన్ని చేరతాడు. వినియోగదారుని గరిష్ఠ సంతృప్తికి, సమతౌల్యానికి కావలసిన ప్రాథమిక నిబంధనను కింది విధంగా రాయవచ్చు.

MU_s, MU_y, MU_z లు వరుసగా X, Y, Z వస్తువుల ఉపాంత ప్రయోజనాలు, MU_M ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం; Px, Py, Pz లు X, Y, Z వస్తువుల ధరలు.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ప్రమేయాలు :
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం కింది ప్రమేయాలపై ఆధారపడింది.

1. ప్రయోజనాన్ని సంఖ్యా రూపంలో కొలవటానికి వీలు ఉంటుంది.
2. వినియోగదారుడు హేతుబద్ధంగా వ్యవహరిస్తాడు. అంటే సంతృప్తిని గరిష్టం చేసుకొని సమతౌల్యం పొందడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.
3. ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరంగా ఉంటుంది.
4. వినియోగదారుని ఆదాయం స్థిరంగా ఉంటుంది, ఆదాయాన్ని పూర్తిగా వస్తువుల కోసం ఖర్చు పెడతాడు.
5. వస్తువుల ధరలు స్థిరంగా ఉంటాయి.
6. వస్తువుల నుంచి పొందే ఉపాంత ప్రయోజనాలు స్వతంత్రమైనవి.

ప్రశ్న 6.
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం పరిమితులను, ప్రాధాన్యతను చర్చించండి.
జవాబు.
ఈ సూత్రం ఒక ముఖ్యమైన వినియోగ సూత్రం. క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ఆధారంగా ఇది అభివృద్ధి చేయబడింది. సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం, ప్రతిస్థాపన సూత్రం, గరిష్ఠ సంతృప్తి సూత్రం అనే వివిధ పేర్లతో ఈ సూత్రం ప్రాచుర్యంలో ఉంది. ఈ సూత్రం హెచ్.హెచ్. గాసన్ పేరుతో ముడిపడి ఉన్నది.

అందుకే దీన్ని గాసన్ రెండవ సూత్రం అని అంటాం. వినియోగదారుడు ఒకే వస్తువును ఉపయోగించినప్పుడు అతని ప్రవర్తనను క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం వివరిస్తుంది. కాని నిజ జీవితంలో వినియోగదారుడు తన పరిమిత ఆదాయంతో వివిధ వస్తువుల సముదాయాలను కొనుగోలు చేసి ప్రయోజనాన్ని గరిష్టం చేసుకొనుటకు ప్రయత్నిస్తాడు. సమోపాంత సూత్రం ఈ విషయాన్ని వివరిస్తుంది.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం నిర్వచనం:
ఆల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ ప్రకారం ఒక వ్యక్తి దగ్గర ఉన్న వస్తువుకు అనేక ఉపయోగాలున్నట్లయితే, అన్ని ఉపయోగాల ద్వారా వచ్చే ఉపాంత ప్రయోజనం సమానంగా ఉండే విధంగా దానిని అతను పంపిణి చేస్తాడు.

ఒక రకమైన ఉపయోగంలో రెండవ రకమైన ఉపయోగం కంటే ఎక్కువ ఉపాంత ప్రయోజనం ఉంటే, రెండవ రకమైన ఉపయోగిత నుంచి కొంత తగ్గించి మొదటి ఉపయోగానికి వాడటం వల్ల లబ్దిని పొందుతాడు.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం పరిమితులు :
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం కింద వివరించిన కొన్ని పరిమితులకు లోబడి పనిచేస్తుంది.

1. వినియోగదారుడు హేతుబద్దంగా ప్రవర్తిస్తాడనే ప్రమేయం పైన ఆధారపడింది. నిజ జీవితంలో హేతుబద్ద ప్రవర్తనకు అనేక ఆటంకాలు ఉంటాయి.
2.  వస్తువులన్నీ విభాజ్యమైతేనే ఈ సూత్రం పనిచేస్తుంది. వస్తువులు పెద్దవిగా ఉండి, అవిభాజ్యంగా ఉంటే వీటిపై ఖర్చు చేసిన ద్రవ్యం యూనిట్ల ఉపాంత ప్రయోజనాలను సమానం చేయలేం.
3. కొన్ని వస్తువులు లభించనప్పుడు తన వ్యయం ద్వారా వినియోగదారుడు సంతృప్తిని గరిష్ఠం చేసుకోవడాన్ని ఇది నిరోధిస్తుంది. అందుచేత ఈ సూత్రం పనిచేయదు.
4. మార్కెట్లో వస్తువుల ధరలు తరచుగా మారుతుంటాయి. ఫలితంగా వీటి ప్రయోజనాలు కూడా వివిధ సమయాల్లో మారుతుంటాయి. ఈ సూత్రం పనిచేయకుండా ఇలాంటి పరిస్థితి నిరోధిస్తుంది.
5. పూరక వస్తువుల విషయంలో గరిష్ఠ సంతృప్తి సూత్రం పని చేయదు.
6. వినియోగదారుడు వస్తువులను కొని, ఉపయోగించడానికి ఒక నిర్ణీత సమయం అంటూ లేదు.
7. కార్డినల్ ప్రయోజన పద్ధతి, ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం స్థిరం అనే ప్రమేయాలు వాస్తవం కాదు. వీటికి ఎలాంటి విలువ లేదు.
8. వినియోగదారునికి సంపూర్ణ పరిజ్ఞానం ఉందనే ప్రమేయం సరియైనది కాదు.

సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ప్రాధాన్యత :
అర్థశాస్త్రంలో సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రానికి అధిక ప్రాధాన్యత ఉంది.

1. వినియోగదారుని వ్యయానికి ఆధారం :
ఈ సూత్రాన్ని ఆధారంగా చేసుకొనే ప్రతి వ్యక్తి తన వినియోగ తీరును నిర్ణయించుకుంటాడు.

2. పొదుపుకు, వినియోగానికి ఆధారం:
వివేకం ఉన్న వినియోగదారుడు తన పరిమిత వనరులను ప్రస్తుత, ‘భవిష్యత్తు వినియోగాల మధ్య వాటి ఉపాంత ప్రయోజనాలు సమానంగా ఉండేలాగా పంపిణీ చేస్తాడు. ఈ విధంగా సూత్రం మనను నడుపుతుంది.

3. ఉత్పత్తి రంగం :
వ్యాపారస్తునికి, ఉత్పత్తిదారునికి ఈ సూత్రం ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంటుంది. ఉత్పత్తిదారుడు బాగా పొదుపుతో కూడుకున్న ఉత్పత్తి కారకాల సముదాయంను ఎన్నుకొంటాడు. అందువల్ల ఉత్పత్తి కారకాల ఉపాంత ఉత్పాదకతలు సమానం అయ్యే విధంగా ఒక కారకానికి బదులుగా మరొక కారకాన్ని ప్రతిస్థాపన చేసుకుంటాడు.

4. మారకంలో ఉపయోగం :
ఈ సూత్రం మనం చేసుకొనే అన్ని మారకాలలో పనిచేస్తుంది. ఒక దానికి బదులు మరొక దానిని ప్రతిస్థాపన చేసుకోవడమే మారకం.

5. ధర నిర్ణయం :
విలువను, ధరను నిర్ణయించడంలో ఈ సూత్రానికి అధిక ప్రాధాన్యత ఉంది.

6. ప్రభుత్వ విత్తం :
ఈ సూత్రాన్ని బట్టి ప్రభుత్వం వ్యయాన్ని చేస్తుంది. పన్ను చెల్లింపుదారులకు, ఉపాంత త్యాగాలు సమానంగా ఉండే రీతిలో పన్నులు విధించబడతాయి. ఈ విధంగా అర్థశాస్త్ర సిద్ధాంతంలోని అన్ని విభాగాలకు ప్రతిస్థాపన సూత్రం వర్తిస్తుంది.

ప్రశ్న 7.
ఉదాసీన వక్ర రేఖ అంటే ఏమిటి ? దాని ప్రమేయాలు ఏమిటి ?
జవాబు.
ప్రయోజన విశ్లేషణలో అనేక లోపాలు ఉండటంవల్ల ఆధునిక అర్థశాస్త్రవేత్తలు ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ అనే కొత్త విశ్లేషణను అభివృద్ధి చేశారు. ఈ విశ్లేషణను ఆర్డినల్ ప్రయోజన విశ్లేషణ అంటారు.

ఇది వినియోగదారుని ప్రవర్తనను విశ్లేషించడానికి ఉదాసీన వక్ర రేఖను ఉపయోగిస్తుంది. ఎక్జ్వర్త్ (Edgeworth) 1881లో, 1892లో ఇర్వింగ్ ఫిషర్ (Irving Fisher), 1906లో విల్ ఫ్రెడ్ పారిటో (Vilfred Pareto), స్లట్స్కీ, ఏ.ఎల్.బౌలీ ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణను అభివృద్ధి చేశారు.

1930 దశాబ్దం ఆరంభ కాలం వరకు వినియోగదారుని ప్రవర్తన విశ్లేషణలో ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ ప్రాచుర్యాన్ని పొందలేదు. 1939లో J.R హిక్స్ ఆర్డినల్ ప్రయోజన సిద్ధాంతాన్ని వినియోగదారుని విశ్లేషణకు ఒక శక్తివంతమైన విశ్లేషణా పరికరంగా అభివృద్ధి చేశాడు.

ఉదాసీన వక్ర రేఖ :
వినియోగదారుని అభిరుచి తరహాను ఆధారంగా చేసుకొని ఉదాసీన వక్ర రేఖలను గీయవచ్చు. రెండు వస్తువుల నుంచి ఒక వినియోగదారుడు పొందే సంతృప్తికి ఉదాసీన వక్ర రేఖ ప్రాతినిధ్యాన్ని వహిస్తుంది. ఉదాసీన వక్ర రేఖపైన అన్ని అవకాశాల బిందువుల వద్ద మొత్తం సంతృప్తి సమానం.

రెండు వస్తువులతో కూడుకున్న వివిధ సముదాయాలు సమాన సంతృప్తి నిచ్చే బిందువులను కలపగా వచ్చేది ఉదాసీన వక్ర రేఖ. కాబట్టి రెండు వస్తువులతో కూడిన రెండు సముదాయాలలో వినియోగదారుడు ఎంపిక చేసుకోవాల్సి వస్తే అతను ఉదాసీనంగా ఉంటాడు. ఈ రేఖనే సమ ప్రయోజన రేఖ లేదా సమాన ప్రయోజన రేఖ అని అంటారు.

ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ ప్రమేయాలు :
ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణకు క్రింది ప్రమేయాలున్నాయి.

1. వినియోగదారుడు హేతుబద్ధంగా వ్యవహరిస్తాడు. గరిష్ఠ సంతృప్తిని పొందటానికి ప్రయత్నిస్తాడు.
2. X, Y అనే రెండు వస్తువులున్నాయి.
3. మార్కెట్లో వస్తువులకున్న ధరలు వినియోగదారునికి తెలుసు.
4. రెండు వస్తువుల ధరలను ఇవ్వడమైంది.
5. వినియోగదారుని అభిరుచులు, అలవాట్లు, ప్రాధాన్యతలు, ఆదాయం స్థిరంగా ఉంటాయి.
6. Y వస్తువుకు బదులుగా X వస్తువును అధికంగా వినియోగదారుడు కోరుకుంటాడు.
7. వస్తువులను విభజించవచ్చు.
8. వినియోగదారుడు తనకు లభ్యమైన రెండు వస్తువులు వివిధ సముదాయాలను ఒక క్రమ పద్ధతిలో ఏర్పరచుకుంటాడు. ఇదే అభిరుచి తరహా. వస్తువుల విషయంలో వినియోగదారుడు ప్రాధాన్యతను, ఉదాసీనతను కలిగి ఉంటాడు.
9. ప్రాధాన్యత, ఉదాసీనత రెండూను సకర్మకం (transitive).

ప్రశ్న 8.
ఉదాసీన వక్ర రేఖ భావనను వివరించండి. దాని లక్షణాలను చర్చించండి.
జవాబు.
ప్రయోజన విశ్లేషణలో అనేక లోపాలు ఉండటంవల్ల ఆధునిక అర్థశాస్త్రవేత్తలు ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ అనే కొత్త విశ్లేషణను అభివృద్ధి చేశారు. ఈ విశ్లేషణను ఆర్డినల్ ప్రయోజన విశ్లేషణ అంటారు. ఇది వినియోగదారుని ప్రవర్తనను విశ్లేషించడానికి ఉదాసీన వక్ర రేఖను ఉపయోగిస్తుంది.

ఎడ్జ్్వర్త్ (Edgeworth) 1881లో, 1892లో ఇర్వింగ్ ఫిషర్ (Irving Fisher), 1906లో విల్ఫ్రెడ్ పారిటో (Vilfred Pareto), స్లట్స్క, ఏ.ఎల్.బౌలీ ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణను అభివృద్ధి చేశారు. 1930 దశాబ్దం ఆరంభ కాలం వరకు వినియోగదారుని ప్రవర్తన విశ్లేషణలో ఉదాసీన వక్ర రేఖ విశ్లేషణ ప్రాచుర్యాన్ని పొందలేదు. 1939లో J.R. హిక్స్ ఆర్డినల్ ప్రయోజన సిద్ధాంతాన్ని వినియోగదారుని విశ్లేషణకు ఒక శక్తివంతమైన విశ్లేషణా పరికరంగా అభివృద్ధి చేశాడు.

ఉదాసీన వక్ర రేఖ భావన :
వినియోగదారుని అభిరుచి తరహాను ఆధారంగా చేసుకొని ఉదాసీన వక్ర రేఖలను గీయవచ్చు. రెండు వస్తువుల నుంచి ఒక వినియోగదారుడు పొందే సంతృప్తికి ఉదాసీన వక్ర రేఖ ప్రాతినిధ్యాన్ని వహిస్తుంది. ఉదాసీన వక్ర రేఖపైన అన్ని అవకాశాల బిందువుల వద్ద మొత్తం సంతృప్తి సమానం.

రెండు వస్తువులతో కూడుకున్న వివిధ సముదాయాలు సమాన సంతృప్తి నిచ్చే బిందువులను కలపగా వచ్చేది ఉదాసీన వక్ర రేఖ. కాబట్టి రెండు వస్తువులతో కూడిన రెండు సముధాయాలలో వినియోగదారుడు ఎంపిక చేసుకోవాల్సివస్తే అతను ఉదాసీనంగా ఉంటాడు.

ఉదాసీన పట్టిక :
ఉదాసీన పట్టిక ఆధారంగా ఉదాసీన వక్ర రేఖను గీయవచ్చు. ఈ పట్టికలో రెండు వస్తువులకు సంబంధించిన వివిధ సముదాయాలు అన్నీ వినియోగదారునికి ఒకే విధమైన సంతృప్తి స్థాయిని తెలియజేస్తాయి. పట్టిక ప్రకారం X, Y వస్తువులతో కూడుకున్న 5 సముదాయాలు అన్నీ వినియోగదారునికి ఒకే విధమైన సంతృప్తి స్థాయిని అందిస్తాయి.

అంటే వినియోగదారునికి మొదటి సముదాయం 1X + 15 Y పరిమాణం ఎంత సంతృప్తినిస్తుందో, మిగిలిన సముదాయాలు (2వ, 3వ, 4వ, 5వ) కూడా ఒక్కొక్కటీ అంతే సంతృప్తిని ఇస్తాయి. అందువల్లనే వినియోగదారు ఈ వివిధ వస్తు సముదాయాల మధ్య ఉదాసీనంగా (indifferent) ఉంటాడు.

ఉదాసీన వక్ర రేఖ : ఉదాసీన పట్టిక ఆధారంగా ఉదాసీన వక్ర రేఖను గీయవచ్చు.

ఉదాసీనత వక్రరేఖల లక్షణాలు :

1. ఉదాసీనత వక్రరేఖలు ఋణాత్మక వాలు కలిగి ఉంటాయి. అనగా ఎడమ నుండి కుడికి దిగువకు వాలుతాయి.
2. ఉదాసీనత వక్రరేఖలు X- అక్షమునుగాని, Y – అక్షమునుగాని తాకవు.
3. ఉదాసీనత వక్రరేఖలు పరస్పరం ఖండించుకొనవు.
4. ఇవి మూలబిందువుకు కుంభాకారంలో ఉంటాయి. దీనికి కారణం ప్రతిస్థాపనోపాంత రేటు క్షీణించటం.
5. ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్న ఉదాసీనత రేఖ ఎక్కువ సంతృప్తి, తక్కువ స్థాయిలో ఉన్న రేఖ తక్కువ సంతృప్తి స్థాయిని సూచిస్తాయి.
6. పూర్తి ప్రత్యామ్నాయ వస్తువుల విషయంలో సరళరేఖలుగానూ, పూరక వస్తువుల విషయంలో ‘L’ ఆకారంలో ఉదాసీనత వక్రరేఖలు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 9.
ధర రేఖ లేదా బడ్జెట్ రేఖ అనగానేమి ?
జవాబు.
వినియోగదారుని కొనుగోలు ముఖ్యంగా రెండు అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అవి :

• వినియోగదారుని ద్రవ్య ఆదాయం
• కొనుగోలు చేయాలనుకుంటున్న రెండు వస్తువుల ధరలు

ఒక వినియోగదారుడు కొనుగోలు చేసే రెండు వస్తువుల ధరలు, ఆదాయాలు స్థిరంగా ఉండి, ఏ సముదాయాలలో రెండు వస్తువులను కొనుగోలు చేయగలుగుతాడో తెలియజేసే రేఖని బడ్జెట్ రేఖ లేదా ధర రేఖ అంటారు. దీనిని ఈ క్రింది ఉదాహరణ ద్వారా వివరించవచ్చు.

వినియోగదారుని ఆదాయం 75/-, X, Y వస్తువుల ధరలు వరుసగా కౌ 10.50 పై. అనుకుందాం. దీంతో వినియోగదారుడు కొనుగోలు చేయగలిగిన రెండు వస్తువుల వివిధ సముదాయాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉంటాయి.

వినియోగదారుడు మొత్తం ఆదాయాన్ని ‘X’ పైనే ఖర్చు చేస్తే 5X వస్తువులను మాత్రమే కొనుగోలు చేయగలుగుతాడు, “Y” వస్తువులను కొనుగోలు చేయలేడు. Y వస్తువు మీద పూర్తిగా ఖర్చు చేస్తే 10 ‘Y’ లను, ‘0’ ‘X’ లను పొందగలుగుతాడు.

ఈ విధంగా రెండు వస్తువుల ధరలు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు తాను స్థిరమైన ఆదాయంతో కొనుగోలు చేయగలిగిన రెండు వస్తువుల వివిధ సముదాయాలకు సంబంధించిన బిందువులను కలిపినట్లయితే బడ్జెట్ రేఖ వస్తుంది. ఈ రేఖ వాలు రెండు వస్తువుల ధరల నిష్పత్తిని తెలుపుతుంది. దీనిని క్రింది రేఖాపటం ద్వారా చూపించవచ్చు.

పై రేఖాపటంలో ‘X’ వస్తువు X – అక్షంపై, ‘Y’ వస్తువు Y – అక్షంపై చూపించటం జరిగింది. PL అనేది బడ్జెట్ రేఖ. ఈ రేఖ వాలు XY వస్తువుల సాపేక్ష ధరల నిష్పత్తిని తెలియజేయును. ఏ ఆదాయ పరిమితికి లోబడి వినియోగదారుడు XY లను కొనుగోలు చేస్తున్నాడో బడ్జెట్ రేఖ తెలియజేయును. వినియోగదారునికి ఈ క్రింది అవకాశాలు ఉన్నాయి.

1. వినియోగదారుడు తన వద్దనున్న 5/- ను ‘X’ వస్తువుపై ఖర్చు చేసినట్లయితే ‘5’ X వస్తువులను మాత్రమే కొనుగోలు చేయగలడు. కాని ‘Y’ వస్తువును కొనలేడు.
2. వినియోగదారుడు తన వద్ద ఉన్న 75/- లను Y వస్తువుపై ఖర్చు చేసినట్లయితే 10 Y వస్తువును మాత్రమే కొనుగోలు చేయగలడు. కాని ‘X’ వస్తువును కొనలేడు.
3. వాస్తవంగా వినియోగదారుడు రెండు వస్తువులను కోరుకుంటాడు కావున రేఖాపటంలో OPL అనేది అతనికి ఉండే అవకాశం తెలియజేయును.
4. ‘PL’ బడ్జెట్ రేఖను దాటి వినియోగదారుడు ఒక్క వస్తువును కూడా కొనుగోలు చేయలేడు.

అతిస్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు:

ప్రశ్న 1.
ప్రయోజనం, భావనను నిర్వచించండి.
జవాబు.
ప్రయోజన భావనను ఆర్థిక తత్వశాస్త్రంలో జీవాన్స్ 1871లో ప్రవేశపెట్టాడు. సాధారణ పరిభాషలో వస్తువు లేదా సేవకు గల “కోరికను సంతృప్తి పరిచగలిగే శక్తిని ప్రయోజనం అంటాం. కాని అర్థశాస్త్ర పరిభాషలో ప్రయోజనం ఒక మానసిక భావన. ప్రయోజనం అంటే ఒక వస్తువును వినియోగిస్తున్నప్పుడు వినియోగదారుడు పొందే సంతృప్తి. ఉపయోగంతో ప్రయోజనానికి ఎలాంటి సంబంధం లేదు.

ప్రయోజనం, ఉపయోగం రెండూ వేరు. ఒక వస్తువు మానవుని కోరికను తీర్చవచ్చు కాని అది ఉపయోగపడకపోవచ్చు. ఉదాహరణకు తాగుబోతు ఆరోగ్యానికి సారాయి హానికరం. కాని అతని కోరికను సంతృప్తి పరుస్తుంది. ఒక వస్తువు ఉపయోగకరమైనను, కాకున్నను అది మానవుని కోరికను సంతృప్తి పరిస్తే దానికి ప్రయోజనం ఉందని అంటారు.

ప్రశ్న 2.
కార్డినల్ ప్రయోజనం, భావనను నిర్వచించండి. .
జవాబు.
ఆల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ కార్డినల్ సంఖ్యా పద్ధతి ద్వారా ప్రయోజన విశ్లేషణ చేసాడు. వివిధ వస్తువుల నుంచి పొందే ప్రయోజనాలను యుటిల్స్ అనే ఊహాత్మక యూనిట్స్ ద్వారా కొలవడానికి వీలుంది అని నవ్య సంప్రదాయ ఆర్థికవేత్తలు భావించారు. 1, 2, 3 …….. వంటి సంఖ్యలు కార్డినల్ సంఖ్యలు.

ప్రశ్న 3.
ఆర్డినల్ ప్రయోజనాన్ని వివరించండి.
జవాబు.
హిక్స్, అలెన్ అనేవారు వినియోగదారుని ప్రవర్తనను అధ్యయనం చేయుటలో ఆర్డినల్ ప్రయోజన విశ్లేషణను సమర్థించారు. ఈ విశ్లేషణ ద్వారా ప్రయోజనాన్ని సంఖ్యారూపంలో ఖచ్చితంగా చెప్పటం సాధ్యం కాదు. అయితే వివిధ సముదాయాల నుంచి పొందే వివిధ సంతృప్తి స్థాయిలతో పోల్చి చెప్పటం జరుగుతుంది. 1, 2, 3 అనేవి ఆర్డినల్ సంఖ్యలు.

ప్రశ్న 4.
మొత్తం ప్రయోజనాన్ని వివరించండి.
జవాబు.
ఒక వినియోగదారుడు ఒక వస్తువును వినియోగం చేసేటప్పుడు లభించే మొత్తం తృప్తిని మొత్తం ప్రయోజనం అంటారు.
ఉదా : ఒక యూనిట్ వినియోగం చేసే 20 యుటిల్స్ ప్రయోజనం వచ్చింది, రెండు యూనిట్లు ఉపయోగిస్తే, 35 యుటిల్స్ వస్తే వచ్చే మొత్తం ప్రయోజనం 55 యుటిల్స్ (1 + 2 Utils).
∴ TU_x = f(Q_x)

ప్రశ్న 5.
ఉపాంత ప్రయోజనం.
జవాబు.
ఒక వినియోగదారుడు అదనంగా ఒక వస్తువు యూనిట్ని వినియోగించినప్పుడు మొత్తం ప్రయోజనంలో వచ్చే మార్పును ఉపాంత ప్రయోజనం అంటారు. దీనిని ఈ క్రింది విధంగా కొలవవచ్చు.
MU = \(\frac{\Delta \mathrm{TU}}{\Delta \mathrm{Q}}\)
∆TU = మొత్తం ప్రయోజనంలో మార్పు
∆Q = వస్తు పరిమాణంలో మార్పు.

ప్రశ్న 6.
ధర రేఖ / బడ్జెట్ రేఖ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు.
ఒక వినియోగదారుడు కొనుగోలుచేసే రెండు వస్తువుల ధరలు, ఆదాయాలు స్థిరంగా ఉండి ఏ సముదాయాలలో రెండు వస్తువులను కొనుగోలు చేయగలుగుతాడో తెలియజేసే దానిని బడ్జెట్ రేఖ లేదా ధర రేఖ అని అంటారు.

ప్రశ్న 7.
క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం తెలపండి.
జవాబు.
మానవుల కోరికలు అపరిమితమైనప్పటికీ వినియోగదారుడు ప్రత్యేక కోరికను తీర్చుకోగలడు అనే వాస్తవంపైన క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం ఆధారపడింది. ఒక వస్తువును వాడుతుంటే వినియోగదారుని ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుందో ఈ సూత్రం విశ్లేషిస్తుంది.

ఒక వస్తువును వినియోగదారుడు క్రమంగా అధిక యూనిట్లను వాడితే వస్తువు అదనపు యూనిట్ల నుంచి లభించే అదనపు ప్రయోజనం క్షీణీస్తూ ఉంటుంది. ఈ మానవ ప్రవర్తన విషయాన్ని ఈ సూత్రం వివరిస్తుంది. ఉపయోగించిన వస్తు పరిమాణానికి, పొందిన ప్రయోజనానికి మధ్యగల సంబంధాన్ని క్షీణోపాంత ప్రయోజన సూత్రం వివరిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
సమోపాంత ప్రయోజన సూత్రాన్ని వివరించండి.
జవాబు.
వినియోగదారునికి స్థిర ఆదాయం ఉండి, వస్తువుల ధరలు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, వివిధ వస్తువులపై ద్రవ్య వ్యయాన్ని చేసేటప్పుడు, వివిధ రకాల వస్తువులపై ఖరీదు చేసిన చివరి రూపాయిల ఉపాంత ప్రయోజనాలు సమానంగా ఉన్నప్పుడే గరిష్ఠ సంతృప్తిని పొందుతాడు.

ఉపాంత ప్రయోజనాల సమానత్వం వల్ల వినియోగదారుడు గరిష్ట సంతృప్తిని పొంది సమతౌల్యన్ని చేరతాడు. వినియోగదారుని గరిష్ఠ సంతృప్తికి, సమతౌల్యానికి కావలసిన ప్రాథమిక నిబంధనను కింది విధంగా రాయవచ్చు.

\(\frac{\mathrm{MU}_{\mathrm{x}}}{\mathrm{P}_{\mathrm{x}}}=\frac{\mathrm{MU}_{\mathrm{y}}}{\mathrm{P}_{\mathrm{y}}}=\frac{\mathrm{MU}_{\mathrm{z}}}{\mathrm{P}_{\mathrm{z}}}\) = MU_m

MU_x, MU_y, MU_z లు వరుసగా X, Y, Z వస్తువుల ఉపాంత ప్రయోజనాలు, MU_m ద్రవ్య ఉపాంత ప్రయోజనం; P, P, P లు X, Y, Z వస్తువుల ధరలు.

ప్రశ్న 9.
ఉదాసీన వక్ర రేఖ.
జవాబు.
వినియోగదారుడు కొనుగోలుచేసే రెండు వస్తువుల వివిధ సమ్మేళనాలను తెలియజేసే బిందువులను కలుపగా ఏర్పడే రేఖను “ఉదాసీనత వక్రరేఖ” అని అంటారు. దీనిని ఆర్డినల్ భావనపై ప్రతిపాదించటమైనది.

ప్రశ్న 10.
ప్రతిస్థాపనోపాంత రేటు వివరించండి.
జవాబు.
అన్ని సముదాయాలు ఒకే స్థాయిలో సంతృప్తిని ఇవ్వటం వల్ల వినియోగదారుడు ఒక వస్తువు స్థానంలో మరొక వస్తువును ఏ రేటులో ప్రతిస్థాపన చేస్తున్నాడో దానిని ప్రతిస్థాపనోపాంత రేటు అంటారు. ఈ ప్రతిస్థాపనోపాంత రేటు ఉదాసీనత రేఖ స్వభావాన్ని, వాలును నిర్ణయించును.

ప్రశ్న 11.
ఉదాసీనతా పటం గీయండి.
జవాబు.
X, Y వస్తువుల సముదాయాలు అధిక లేదా అల్ప సంతృప్తిని ఇచ్చే / చూపించే ఉదాసీన వక్ర రేఖలను గీయవచ్చు. వివిధ సంతృప్తి స్థాయిలను తెలిపే ఉదాసీన వక్రరేఖల సముదాయాన్ని ఉదాసీన పటం అంటారు. వినియోగదారునికి వివిధ సంతృప్తి స్థాయిలో తెలిపే ఉదాసీన వక్ర రేఖలతో కూడకున్న పటం.

IC₃ మరియు IC₂ మీద ఉన్న అన్ని బిందువులు IC₁ మీద ఉన్న బిందువుల కంటే ప్రాధాన్యమైనవి. మరొక విధంగా చెప్పాలంటే IC₁ ఉదాసీన వక్ర రేఖ IC₂ మరియు IC₃ ఉదాసీన వక్ర రేఖలతో పోల్చితే తక్కువ స్థాయి సంతృప్తిని చూపిస్తుంది. ఎందుకంటే రెండు వస్తువుల పరిమాణం తక్కువ.

ప్రశ్న 12.
మొత్తం ప్రయోజనం, ఉపాంత ప్రయోజనాల మధ్య సంబంధాన్ని వివరించండి.
జవాబు.
1. మొత్తం ప్రయోజనం :
ఒక వస్తువు వివిధ యూనిట్లను వినియోగించునప్పుడు ఒక వ్యక్తి పొందే మొత్తం సంతృప్తిని మొత్తం ప్రయోజనం అంటారు. వినియోగదారుడు 3 ఆపిల్స్ను వినియోగించాడనుకుంటే మొదటి 20 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని, రెండవది 15 యూటిల్స్న, మూడవది 10 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తే ఈ ప్రయోజనాలను కలిపితే మొత్తం ప్రయోజనం వస్తుంది.

అంటే 20 + 15 + 10 = 45. వినియోగ పరిమాణం పెరిగితే మొత్తం ప్రయోజనం క్షీణిస్తున్న రేటులో పెరుగుతుంది. మొత్తం ప్రయోజనం మొత్తం వస్తువు పరిమాణంపైన ఆధారపడి ఉంటుంది.
TU_n = f(Q_n)
ఇచ్చట, TU_n = n వస్తువు మొత్తం ప్రయోజనం, f = ప్రమేయ సంబంధం, Q_n = n వస్తువు పరిమాణం.

2. ఉపాంత ప్రయోజనం :
అదనంగా ఒక వస్తువును ఉపయోగించినప్పుడు మొత్తం ప్రయోజనానికి అదనంగా చేర్చిన ప్రయోజనాన్ని ఉపాంత ప్రయోజనం అంటారు. ఒక ఆపిల్ 20 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని, రెండు ఆపిల్స్ 35 యూటిల్స్ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తున్నప్పుడు రెండవ ఆపిల్ నుంచి అదనపు ప్రయోజనం 15 యూటిల్స్ అంటే 35 – 20 = 15. దీనిని ఉపాంత ప్రయోజనం అంటారు. దీనిని కింది విధంగా చెప్పవచ్చు.

MU_n = TU_n – TU_n-1
ఇచ్చట, MU_n = n వ యూనిట్ ఉపాంత ప్రయోజనం, TU_n = ‘n’ యూనిట్లు మొత్తం ప్రయోజనం,
TU_n-1 =’n – 1′ యూనిట్ల మొత్తం ప్రయోజనం.
MU₂ = TU₂ – TU₁
= 35 – 20 = 15
ఉపాంత ప్రయోజనాన్ని కింది విధంగా కూడా చెప్పవచ్చు.
MU = \(\frac{\Delta \mathrm{TU}}{\Delta \mathrm{Q}}\)
= మొత్తం ప్రయోజనంలోని మార్పు / వినియోగ పరిమాణంలోని మార్పు
= \(\frac{15}{1}\) = 15.
వస్తువు వివిధ యూనిట్ల నుంచి వచ్చిన ఉపాంత ప్రయోజనాలను కలిపితే మొత్తం ప్రయోజనం వస్తుంది.

ప్రశ్న 13.
ఉదాసీన వక్రరేఖల లక్షణాలను క్లుప్తంగా వ్రాయండి.
జవాబు.
ఉదాసీన వక్ర రేఖలు కింది లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి.

1. ఉదాసీన వక్ర రేఖ ఎడమ నుంచి కుడికి కిందికి వాలుతుంది.
అంటే ఉదాసీన వక్ర రేఖ రుణాత్మకమైన వాలును కలిగి ఉంటుంది. సముదాయంలోని ఒక వస్తువు పరిమాణాన్ని పెంచితే మరొక వస్తువు పరిమాణం తగ్గుతుంది. రేఖపై ఉన్న ప్రతి బిందువు ఒకే రకమైన సంతృప్తి స్థాయిని ఇవ్వాలంటే ఇది అవసరం. ఉదాసీన వక్ర రేఖ పైకి వాలుతూ ధనాత్మక వాలును కలిగి ఉండదు. అలాగే క్షితిజంగా కాని, ఊర్ధ్వంగా గాని ఉండదు.

2. ఉదాసీన వక్ర రేఖలు మూల బిందువుకు కుంభాకారంగా ఉంటాయి.
ఆ విధంగా ఉన్నప్పుడే ప్రతిస్థాపనోపాంత రేటు క్షీణిస్తుంది. మూల బిందువుకు పూటాకారంగా ఉదాసీన వక్ర రేఖ ఉండదు.

3. ఉదాసీన వక్ర రేఖలు ఎప్పుడూ పరస్పరం ఖండించుకోవు.
ఒకవేళ రెండు ఉదాసీన వక్ర రేఖలు ఖండించుకొంటే ఒక ఉదాసీన వక్ర రేఖ రెండు స్థాయిల సంతృప్తిని చూపిస్తుంది. ఇది సరికాదు.

4. దిగువ ఉదాసీన వక్ర రేఖ కంటే ఎగువ ఉదాసీన వక్ర రేఖ అధిక సంతృప్తినిస్తుంది.
అంటే ఒక ఉదాసీన రేఖకు కుడివైపున ఉండే ఉదాసీన వక్ర రేఖ అధిక సంతృప్తిని తెలుపుతుంది. ఎందుకంటే ఎగువ ఉదాసీనత వక్ర రేఖ పైన ఉండే వస్తువు సముదాయంలో ఏదో ఒక వస్తువు లేదా రెండు వస్తువులు అధిక పరిమాణంలో ఉంటాయి.

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year English Study Material 11th Lesson Playing the Game Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year English Study Material 11th Lesson Playing the Game

Paragraph Answer Questions (Section – A, Q.No. 5, Marks : 4)

Question 1.
Write a paragraph on how Alan and his parents felt excited when he was chosen to play for the school cricket match. *(Imp) (Model Paper)
Answer:
Arthur Henry Mee is famous as an eminent educator and journalist. His short story “Playing the Game” is at once didactic and entertaining. Its gripping narration offers a pleasant reading experience. Alan is the lead character. He was a schoolboy. He loved cricket. His parents supported and encouraged him.

Alan’s father actually helped Alan practise bowling. He commented that Alan was shaping as a good bowler. Then, Alan was selected to play in his school team. That was a well deserved opportunity. Hence Alan felt excited. That made Alan’s parents doubly excited. That is just natural and justifiable on their part.

ప్రముఖ విద్యావేత్తగా, పత్రికా రచయితగా ఆర్థర్ హెన్రి మీ మంచి పేరున్న వారు. వారి చిట్టి కథ “ఆట ఆడటం” ఏకకాలంలో ప్రబోధాత్మకము మరియు వినోదాత్మకము, ఆకట్టుకునే పట్టుసడలని కథనము పాఠకునికి ఆనందదాయక అనుభవాన్ని మిగిలిస్తుంది. ఆలన్ కథలో ప్రధాన పాత్రధారి. అతను పాఠశాల బాలుడు. అతనికి క్రికెట్ అంటే చాలా ప్రేమ. అతని తల్లిదండ్రులు ఆలను మద్దతు మరియు ప్రోత్సాహము అందించారు.

ఆలన్ తండ్రి అతనికి బౌలింగ్ సాధనలో సహాయపడ్డాడు. ఆ బాలుడు మంచి బౌలర్గా తయారు అవుతున్నాడని తండ్రి వ్యాఖ్యానించాడు. ఆ పరిస్థితులలో ఆలన్ తన పాఠశాల జట్టు తరపున ఆడేందుకు ఎంపిక చేయబడ్డాడు. అది అతనికి సరిగ్గా అర్హత ఉన్న అవకాశము. అందుకే ఆలాన్ అమిత ఆనందం పొందాడు. ఇక తల్లిదండ్రుల సంతోషమైతే కొడుకు దానికి రెండింతలు ఎక్కువ. వారి ఆనందము అత్యంత సహజము మరియు సమర్థనీయము.

Question 2.
Narrate the feelings of Alan as he was not able to reach the ground in time after meeting the old man on his way.
Answer:
“Playing the Game”, from the pen of Arthur Mee, pictures the humane angle of Alan. Alan was studying in a school. He got his long-awaited chance to play cricket in his school team. He was excited. On that important day, he started early. But on his way, he saw an old, lean and weak man. That old man was walking with difficulty.

The man in Alan woke up. He helped the old man walk with his support. So, he couldn’t reach the ground in time. His chance to play was given to another boy. Alan felt bad. He bit his lips. His sorrow knew no bounds. He couldn’t even express his inability to go there in time. He walked back home slowly in disappointment.

“ఆట ఆడటం” అనే అర్థర్ మీ కలం నుండి జాలువారిన కథ ఆలన్లోని మానవీయ కోణాన్ని చిత్రిస్తుంది. ఆలన్ ఒక బడిలో చదువుతుండెను. తన పాఠశాల జట్టులో ఆడాలని అతను ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూస్తున్న అవకాశం వచ్చింది. అతను ఎంతో ఆనందించాడు. ఆ ముఖ్యమైన రోజున ఇంటి వద్ద త్వరగా బయలుదేరాడు. అయితే దారిలో ఒక ముదుసలి, బక్క చిక్కిన మరియు నీరసంగా ఉన్న మనిషిని చూశాడు.

ఆ వృద్ధుడు చాలా నీరసంగా, కష్టంగా నడుస్తుండెను. ఆలన్లోని ‘మనీషి’ మేల్కొన్నాడు. తన అండతో ఆ వృద్ధుడిని నడిపించాడు. అందువలన ఆటమైదానానికి సకాలంలో చేరుకోలేకపోయాడు. తను ఆడే అవకాశాన్ని వేరే బాలుడికి ఇచ్చారు. చాలా బాధపడ్డాడు ఆలన్. విచారంగా పెదవులు కొరుక్కున్నాడు. అతని విచారానికి హద్దులు లేకపోయాయి. సమయానికి రాలేకపోయిన కారణాన్ని కూడా వివరించలేకపోయాడు. నిరుత్సాహంగా, నెమ్మదిగా ఇంటి వైపు నడిచాడు.

Question 3.
Helping the old is as good ass playing the game.. Elucidate with reference to the story “Playing the Gamel..
Answer:
Arthur Mee is known for his humanism. He expresses it artistically. “Playing the Game” exhibits that rare quality. Alan is the central character. He loved cricket. Once, he got a chance to represent his school in cricket. On the scheduled day, Alan started for the ground early. But on the way, he noticed an old man struggling to walk. He was move.

He held his helping hand to that aged man. Hence, he couldn’t reach the ground in time. He missed the much-awaited opportunity. He felt sad. But for this kind act, his parents presented him with his favourite bicycle. His classmates cheered him. The story proves, thus, that helping the old is better than playing the garmel.

అర్థర్ మీ తన మానవతావాదానికి పేరెన్నికగన్నాడు. దానిని వారు కళాత్మకంగా వ్యక్తీకరించారు. ‘ఆట ఆడటం’ అరుదైన లక్షణాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. ఆలన్ కేంద్రపాత్రధారి. అతను క్రికెట్ను బాగా ప్రేమించాడు. ఒకసారి క్రికెట్లో తన పాఠశాల తరఫున ఆడే అవకాశం వచ్చింది. ఆ నిర్దేశిత రోజున ఇంటివద్ద త్వరగా బయలుదేరాడు ఆలన్. కానీ దారిలో, నడవడానికి కూడా పోరాడవల్సిన ఒక వృద్ధుడిని చూశాడు. కదలిపోయాడు. అంతే, తన ఆపన్న హస్తాన్ని ఆ వృద్ధుడిని చూశాడు. కదలిపోయాడు.

అంతే, తన ఆపన్న హస్తాన్ని ఆ వృద్ధుడికి అందించాడు. అందువలన ఆట మైదానానికి సరి అయిన సమయంలో చేరుకోలేకపోయాడు. ఎన్నాళ్ళనుండో ఎదురుచూసిన అవకాశాన్ని కోల్పోయాడు. అతను చాలా బాధపడ్డాడు. కానీ ఈ దయాగుణభరిత చర్యకు, అతని తల్లిదండ్రులు అతనికి తన ఇష్టమైన సైకిల్ కొనిపెట్టారు. అతని తరగతి బాలురు ఆనందభరిత అభినందనలు తెలిపారు. ఈ విధంగా కథ క్రికెట్ ఆడటం కన్నా, వృద్ధులకు సహాయపడటమే మెరుగైన పని అని నిరూపిస్తుంది.

Playing the Game Summary in English

Arthur Mee is an English writer, journalist and educator. His main contribution in the field of writing is towards the younger generation. No doubt that he is a moralist and humanist. Some of his writings are based on conversational style. As far as his style in writing is concerned it is worth easy, lucid and provides entertainment to the readers. The present article, ‘Playing the Game’ is written by him for I.P.C magazines, London. It is about a school boy, Alan.

Alan was chosen to play in the school cricket match. He was proud of it. He had practised bowling with his father for weeks. He was a good bowler. He had to play in his school team. His father promised him a bicycle, if his team won the match. When Alan was going to the play ground, he saw an old man on the way. He was leaning heavily on his stick. He was weak and lean. The road was so hilly and the wond was too much for him. He could not walk easily on the way. So, he requested Alan to help him. He wanted to help him.

He supported the old man by his arm. But the old man stumbled over a loose stone. Alan kept standing by him. He waited for someone who might help the old man. At last a policeman came there and promised, Alan to help him. He relieved Alan. The police man finally took him home. Now Alan ran as he could but all was in vain.

When Alan reached the playground, he found young Herold Banks playing in his place. The police man told Alan’s father what had happened. He bought a bicycle from the market for Alan. Although he could not play on the cricket pitch, he was playing the game of helping an old man. On the next morning the school boys gave Alan three loud cheers as they had known about his kind out.

Playing the Game Summary in Telugu

అర్థర్ హెన్రి మీ ప్రముఖ ఆంగ్లేయ పత్రికా రచయిత. వారి సంపాదకత్వంలో ముద్రించబడే ప్రసిద్ధ పత్రిక “మై మ్యాగజీన్”. అందులో ముద్రితమైన వారి ఆకట్టుకునే కథనం “ఆట ఆడటం” (“Playing the Game”). కథనం సంభాషణ శైలిలో ఉంటుంది. మనం కథ చదువుతుంటే పాత్రలు మన కళ్ళముందు కదలాడుతున్న భావన కలుగుతుంది. మంచి సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ఆపదలో ఉన్న వారికి ఆపన్న హస్తం అందీయడం కన్నా అందమైన గెలుపు ఏ ఆటలో ఉండదు అనేది ఈ కథ మనకు నేర్పే విలువైన పాఠం.

ఆలన్ పాఠశాల విద్యార్థి. క్రికెట్ ప్రేమికుడు. తల్లిదండ్రుల ప్రోత్సాహం పుష్కలం. తండ్రి బౌలింగ్లో ఆలను శిక్షణ కూడా ఇస్తాడు. పాఠశాల జట్టులో ఒక పోటీలో ఆడే అవకాశం ఆలన్కు దక్కుతుంది. అతను తల్లిదండ్రులు అమిత ఆనందాన్ని పొందుతారు. శుభాశీస్సులతో గెలుపును పొందమని వీడ్కోలు పలుకుతారు అమ్మానాన్నలు ఆలను.

పోటీలో తమ జట్టు విజయం సాధిస్తే, మంచి సైకిల్ను బహుమతిగా కొనిస్తానని నాన్న ప్రోత్సహిస్తాడు. పోటీలో ఆడేందుకై పాఠశాలకు వడి వడిగా నడుస్తున్న ఆలను, నడవలేక తడబడుతూ, తూలుతూ అవస్థపడుతున్న ఒక ‘ వృద్ధుడు కనిపిస్తాడు. ఆలన్ వెంటనే తన బలమైన చేతిని ఆయనకు అందించి, ఎక్కడకు వెళ్ళాలో కనుక్కుని, చేయి పట్టుకొని నడిపించసాగాడు. ఆ పెద్దాయన చాలా నెమ్మదిగా నడుస్తున్నాడు.

తనకు పోటీ సమయం దగ్గర పడుతుంది. అయినా ఆ వృద్ధుడి చేయి వదలలేదు. ఈలోగా అటువైపుగా వస్తున్న ఒక పోలీస్ కాన్స్టేబుల్ను ఆ వృద్ధుడికి సహాయం చేయమని అభ్యర్థించి, తన పరిస్థితి వివరించి, బడివైపు పరిగెడతాడు. కానీ, అప్పటికి సమయం మించిపోయింది. ఉపాధ్యాయుల చేత మాటలు పడ్డాడు ఆలస్యమైనందుకు. అరుదైన అవకాశాన్ని జారవిడుచుకున్నాడు. ఇంటికి నిరుత్సాహంతో చేరుకుని, నాన్నకు జరిగింది వివరించబోతాడు.

నాన్న చిరునవ్వుతో, నీవే గెలిచావ్ ఆలన్ అంటాడు. కాకపోతే క్రికెట్ మైదానంలో కాదు. జీవితం అనే ఆటలో అని వివరిస్తాడు. పోలీస్ కాస్టేబుల్ ద్వారా విషయం తెలిసింది అని వివరిస్తాడు. ఇదిగో నీకిష్టమైన సైకిల్ అని, తను వెంటనే కొని తెచ్చిన సైకిల్ చూపుతాడు. మరునాడు బడిలో విషయం తెలుసుకున్న తోటి విద్యార్థులు నిష్కల్మష ప్రేమతో ఆలను అభినందిస్తారు. క్రికెట్ ఆటలో గెలుపు ఇచ్చే ఆనందానికి మించిన సంతృప్తిని ఆలన్ పొందుతాడు.

Playing the Game Summary in Hindi

आर्थर हेनरी प्रसिद्ध अंग्रेजी पत्रिका लेखक हैं। उनकी संपादकता में प्रकाशित प्रसिद्ध पत्रिका है, ‘माइ मैगज़ीन’ । इसमें, उनका आकार्षक कथन, ‘Playing the Game’ – ‘खेल खोलना’ प्रकाशित है । (इसका दूसरा अर्थ है – सही समय में सही तरीके से काम करना ।) कथन संवाद – शैली में होता है । हम कहानी पढ़ते समय, पात्र अपनी आँखों के सामने चलते रहते हैं । वह अच्छा संदेश भी देता है । आपदग्रस्त लोगों के लिए आपन्न- हस्त बढ़ाने की अपेक्षा खूबसुरत जीत किसी खेल में नहीं रहती । यह कहानी, जीवन मूल्य की यही शिक्षा देती है ।

आलन पाठशाला का विद्यार्थी है । क्रिकेट प्रेमी है । माता – पिता का प्रोत्साहन पूरा है । पिता । आलन को भी शिक्षण देता है । पाठशाला दल की ओर से खेलने का मौका मिलता है । माता पिता और वह अमित आनंद पोते है । माता – पिता आलन को सुभाशीस देकर विजय की शुभकामना करते है विजय पाए तो उसे सइकल खरीदकर देने का प्रोत्साहन भी करते हैं । वह उस दल भाग लेकर खेलने के लिए जल्दी-जल्दी चलता है ।

रास्ते में एक बुड्ढे को देकता है, जो चलने में बहुत तकलीफ उगता है, उसकी दशा दयनीय है । आलन उसके हाथ पकड़कर उसके गम्यस्थान पहुँचाने के लिए चलाता है बुड्ढा धीरे – धीरे चलता है । दूसरी ओर खेलने का समय बीत रहा है । फिरभी बुड्ढ़े का हाथ वह नहीं छोड़ता । इतने में, अपनी तरफ आरहे कनस्टेबल बूढ़े का काम मौंफ्कर, अपनी हालत बताकर वह स्कूल की ओर दौड़ता है । लोकिन तब तक समय बीत गया ।

अध्यापकों से गालियाँ खानी पड़ी । हतोत्साह से घर पहुँच कर पिता को घटित घटना बताने लगा । पिता मुस्कराते कहता है, वेठे, तुम्ही जीत गए, लेकिन क्रिकेट मैदान में नहीं । तुम तो जीत गए जीवन रूपी क्रीडा में। पुलिस कानस्टेबल द्वरा विषय मालुम हुआ । यह है, तुम्हारे पसंद की साइकन, जो तक्षण खरीद कर लायीगई। अगले दिन, सह-विद्यार्थी सप्रेम आलन को अभिनंदित करते हैं । क्रिकेट खेला की जीत से जो आनंद मिलता है, आलम को उससे भी ज्यादा आनंद पाता है ।

Meanings and Explanations

playing the game (phrase): doing the right thing at the right time, సరియైన సమయంలో సరియైన పనిచేయుట

see (n-pl) (someone) off (phrase) : send off, say goodbye, farewell, వీడ్కోలు పలుకు, देखना

meadow(n) / medǝʊ / (మెడ ఉ) (disyllabic): a field covered in grass, పచ్చిక బయలు, चारागाह

leaning (v+ing) / li:nıŋ / (లీనింగ్ ) (disyllabic): bending, వంగుతూ, तिरछा होना

cracked (adj) / krækt / (కార్యక్ట్) (monosyllabic): sounding rough, మొరటుగా, ద్వనిలో హెచ్చుతగ్గులతో ఉన్న (కంఠస్వరం), कड़कना

make up (phrasal verb): cover the loss or damage done, జరిగిన నష్టాన్ని పూడ్చుకొని

sturdy (adj) / st3:(r)di / (స్ట(ర్)డి) (disyllabic): strong and healthy, ఆరోగ్యాంగాను; దృడంగాను ఉన్న, स्वस्त

totter (v) / tatǝ(r) / (టోట(ర్)) (disyllabic) : walk unsteadly, తూలుతూ నడుచు

obliged (adj) / ǝblard3d / (ఆబ్లి జ్ డ్) (disyllabic) : thankful, grateful, కృతజ్ఞతతో ఉండు, वधन

wonder (v) / wɅndə(r) / (వండ(ర్)) (disyllabic) : think about doubt, ఆలోచించు, సందేహించు, आश्चर्य करना

stumble (v) / stambə / (స్టమ్ బుల్) (disyllabic) : fall, పడిపోవు, ठोकर

Alan bit his lip: Alan expressed his disappointment and helplessness by pressing his teeth against his lips, పెదవులను కొరుక్కొంటూ ఆలన్ తన నిరుత్సాహాన్ని, నిస్సహాయతను వ్యక్తీకరించెను.

bravo (interjenction) / bra:vǝu / (బ్రావో) (disyllabic) : exprssing praise అభినందన తెలిపే ఆశ్చర్యార్థకం

interrupt (v) / intǝrapt / (ఇంటరప్ ట్) (trisyllabic) : to stop others’ action or words, ఇతరులు మాటలను, చేతలను మధ్యలోను ఆపు, क्रमभंग करना

pat (v) / pæt / (ప్యాట్) (monosyllabic) : tap with the hand as an expression of compliments, అభినందన పూర్వకంగా చేతితో తట్టు, यपथापाना ठोकना

mysterious (adj) / mistiǝries / (మిస్టి అరి అస్) (trysyllabic) : unknown, difficult to understand, తెలియని, తేలికగా అర్థంకాని

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year English Study Material 5th Lesson Keep Going Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year English Study Material 5th Lesson Keep Going

Annotations (Section – A, Q.No. 2, Marks : 4)

Question 1.
Rest if you must – but don’t you quit.
Answer:
Introduction. This wonderful line of valuable advice is taken from the poem, keep going penned by Edgar Albert Guest. He is very popular as people’s poet. This poem is universally acknowledged as one of the best inspirational poems.

Context & Explanation:
This simple sounding poem speaks volumes about the need to keep going, despite hurdles in life. Troubles may come and stay. But, one shouldn’t lose the fighting spirit. Samples of types of problems are presented first. They could be money-related, health-related or of some other kind. If the pressure over weighs, one may take rest. But, one should never quit.

Critical Comment:
The poet keeps on advising the reader never give up.

కవి పరిచయం :
విలువైన సందేశాన్నిస్తున్న ఈ అద్భుతమైన వాక్యాన్ని ఎడ్గార్ అల్బర్ట్ గెస్ట్ వ్రాసిన ‘కీప్ గోయింగ్’ అను పదం నుండి గ్రహించబడింది. ప్రజా కవిగా ఇతను చాలా ప్రసిద్ధి. చక్కటి స్ఫూర్తిదాయక పద్యంగా ప్రపంచ గుర్తింపు పొందింది ఈ పద్యం.

సందర్భం :
పాఠకులకు, ఎప్పుడూ తమ పోరాట స్ఫూర్తిని వదిలివేయ వద్దని కవి సలహా ఇస్తున్నాడు. వివరణ : జీవితంలో కష్టాలు, అడ్డంకులు వచ్చినప్పటికీ, ముందుకు సాగిపోతూ ఉండాలని ఈ పద్యం చెప్తుంది. సమస్యలు, నష్టాలు రావచ్చు. కానీ, మనిషి పోరాట స్ఫూర్తిని కోల్పోకూడదు. మొదట, కొన్ని రకాల సమస్యలను పరిచయం చేయడం జరిగింది. అవి డబ్బుకు సంబంధించినవి, ఆరోగ్యానికి సంబంధించినవి లేదా ఇతర సమస్యలు అయ్యివుండవచ్చు. ఒత్తిడి ఎక్కువైతే, విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. కానీ, ఎప్పుడూ ప్రయత్నాన్ని, పోరాటాన్ని వదిలివేయకూడదు.

Question 2.
You may succeed with another blow. *(Imp, Model Paper)
Answer:
Introduction :
This optionistic line is taken four the inspirational poem, ‘Keep Going’, written by Edgar Albert Guest. He was very well-known as a people’s poet. The poem is universally acknowledged as one of the best inspirational poems.

Context & Explanation :
This simple inspirational poem speaks volumes about the need to keep going, despite difficulties in life. If openly admits that life may be a mixture of more pains and less pleasures. But, one must continue with one’s effort till success greets one. It is because you may succeed the next time. So, you try again and don’t give up even if you fail many times. If another blow fails, try another and another. But, stop not.

Critical Comment:
The poem encourages and inspires the reader to keep on the effort till the goal is attained.

కవి పరిచయం :
ఆశావాదాన్ని కలిగించే ఈ వాక్యం ఆల్బర్ట్ గెస్ట్ చే రచించబడిన ‘Keep Going’ అను స్ఫూర్తిదాయకమైన పద్యంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ పద్యం గుర్తించబడింది.

సందర్భం :
లక్ష్యాన్ని చేరేవరకు, ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించమని పాఠకులను ప్రోత్సహిస్తుంది ఈ పద్యం. వివరణ : జీవితంలో కష్టాలున్నప్పటికీ, ప్రయత్నాన్ని కొనసాగిస్తూనే ఉండాలని ఈ పద్యం సంపుటాలుగా చెప్తుంది. జీవితమంటేనే తక్కువ ఆనంద మరియు బాధలు అధికం అనే సత్యాన్ని ఈ పద్యం బహిర్గతపరుస్తుంది. అయితే, లక్ష్యాన్ని చేరే వరకు ప్రతిఒక్కరూ ప్రయత్నిస్తూనే ఉండాలి. ఎందుకంటే, మరొక ప్రయత్నంలో విజయం సాధించవచ్చు. కావున, అనేకసార్లు విఫలమైనా మరలా వదలకుండా ప్రయత్నం చేయమంటుంది. మరొక ప్రయత్నం విఫలమైతే మరలా, మరలా ప్రయత్నం చేస్తుండు. కానీ, ప్రయత్నం వదలవద్దు.

Question 3.
Often the goal is nearer than.
Answer:
Introduction:
These lines are taken from the inspirational poem, ‘Keep Going’ written by Edgar Albert Guest. He is regarded as a people’s poet. The poem keeps on advising the reader never to quit.

Context & Explanation:
The poem announces the idea that your goals are just around the corner. At a time when you are uncertain and you lack strength, you may perceive the aspired goal to be so far away yet it could be nearer than what you think. Therefore, you don’t let your current state of weakness or miserable situation cloud your judgement. You may be so near to where you want to be. Keep going.

Critical Comment:
The poem rekindles the self-confidence in the readers to achieve their goals that may appear beyond any common reasoning and normal logic.

కవి పరిచయం :
Edgar Albert Guest రచించిన స్ఫూర్తిదాయకమైన పద్యం ‘Keep Going’ అను పద్యం నుండి ఈ వాక్యాలు గ్రహించబడినవి. ఇతను ప్రజా కవిగా గుర్తింపుపొందాడు. ఈ పద్యం ప్రయత్నాన్ని వదిలివేయవద్దని పాఠకులకు సలహానిస్తుంది.

సందర్భం :
వాస్తవానికంటే దూరంగా ఉన్నట్లు కనిపించే, లక్ష్యాలను గుర్తెరిగి సాధించుటకు పాఠకులు కలిగి ఉండవలసిన ఆత్మవేశాన్ని రగుల్చుతుంది. ఈ పద్యం.

వివరణ :
మీ లక్ష్యాలు చుట్టూనే ఉంటాయని ఈ పద్యం బహిర్గతం చేస్తుంది. అనిశ్చితి, బలహీనత కలిగిన సమయంలో నీవు అందుకోవాలను లక్ష్యం నీకు చాలా దూరంగా ఉన్నట్లు అనుకుంటావు. అయితే నీవు అనుకున్న దానికంటే అది దగ్గరగా ఉండవచ్చు. కాబట్టి, నీ ప్రస్తుత అలసట, బలహీనత లేదా దయనీయ స్థితి, నీ అభిప్రాయాన్ని కమ్మివేయునియ్యదు. నీవు చేరాలనుకున్న గమ్యానికి దగ్గరగా ఉండవచ్చు. ప్రయత్నిస్తూనే ఉండు. నీవు సాధిస్తావు!

Question 4.
Success is failure turned inside out.
Answer:
Introduction :
This wonderful line is taken from the classic inspirational poem, ‘Keep Going’, penned by Edgar Albert Guest, a well-known people’s poet.

Context & Explanation:
The poem is all about perserverance, determination and will-power not to give up when one is swimming against the tide. Every failure is a learning opportunity to turn it into success. It is because success and failure are made of the same cloth. Beneath success there is failure and beneath failure there is success. Be optimistic that you can acquire success.

Critical Comment:
The poem reminds us that there are seeds of success in every failure. That is why we mustn’t quit.

కవి పరిచయం :
ఈ అద్భుతమైన వాక్యం Edgar Albert Guest గారు రచించిన ‘Keep Going’ అను పద్యం నుండి గ్రహించబడింది.

సందర్భం :
ప్రతి విఫలంలో విజయం యొక్క విత్తనాలు ఉన్నాయని ఈ పద్యం గుర్తుచేస్తుంది. అందువలన, మన ప్రయత్నాన్ని వదిలివేయకూడదు.

వివరణ :
లక్ష్యసాధనను, కష్టాలను ఎదురీదుతున్నప్పుడు, సాధించాలనే దృఢసంకల్పాన్నీ, పట్టుదలను గురించి చెప్తుంది ఈ పద్యం. అపజయంను విజయంగా మలుచుకునే అవకాశాన్ని తెలుసుకునే అవకాశమే ప్రతి అపజయం. ఎందుకంటే విజయం మరియు అపజయాలు ఒకే తాను ముక్కలు. ప్రతి విజయం వెనుక అపజయం మరియు ప్రతి అపజయం వెనుక విజయం కలదు. నీవు సాధించగలవనే ఆశావాదాన్ని కలిగి ఉండాలి.

Paragraph Answer Questions (Section – A, Q.No. 4, Marks : 4)

Question 1.
Keep Going is a classic inspirational poem, claim many critics. Substantiate.
Answer:
Edgar Albert Guest is very popular as a people’s poet. This poem, Keep Going, is undoubtedly an inspirational poem of valuable advice. Through out the poem the poet advises the reader never to quit. With the help of convincing images and commendable comparisons, the poem encourages the reader to keep on the struggle till the goal is attained.

It openly admits that life may be a mixture of more pains and less pleasures. Yet, one must continue with one’s effort though with intervals of rest, till success greets one with smiles the poem emphatically announces that the faint see goals afar and the weak give up in the middle. It asserts that winners never quit. It is no surprise that the world welcomes it as a classic inspirational poem.

ప్రజా కవిగా ఎడ్గార్ అల్బర్ట్ గెస్ట్ చాలా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇతని పద్యం, Keep Going నిస్సందేహంగా విలువైన సందేశాన్నిచ్చే స్ఫూర్తిదాయక పద్యం. పద్యం మొత్తం కవి పాఠకులను ప్రయత్నం వదిలివేయవద్దని ఒప్పించగలిగిన ప్రతిమల, శ్లాఘనీయమైన ఉపమానాల సహాయంతో సలహా ఇస్తున్నాడు. గమ్యం చేరేవరకు, కష్టపడుతూ ఉండమని ఈ పద్యం పాఠకులను ఉత్సాహపరుస్తుంది.

ఎక్కువ బాధలు మరియు తక్కువ ఆనందాల కలయికే జీవితం అని బహిర్గతం చేస్తుంది. అయితే ప్రతి ఒక్కరూ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించాలి. విజయం వరించే వరకు నిరుత్సాహవంతుడు గమ్యాన్ని దూరంగా చూస్తాడు మరియు బలహీనుడు మధ్యలోనే వదిలేస్తాడని ఈ పద్యం నొక్కి చెప్తుంది. విజేతలు ఎప్పుడూ ప్రయత్నాన్ని వదిలివేయరని ఈ పద్యం స్థిరంగా చెప్తుంది. ఈ పద్యాన్ని గొప్ప స్ఫూర్తిదాయకమైన పద్యంగా ప్రపంచం స్వాగతిస్తుందనటంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

Question 2.
Life is queer with its twists and turns poem. … List a few twists as mentioned in the *(Imp, Model Paper)
Answer:
Edgar Albert Guest is very popular as a people’s poet. His poem, keep going is undoubtedly an inspirational poem. All through its twenty four lines of the poem the poem keeps on advising the reader never to quit. It openly admits that life may be a mixture of more pains and less pleasures. Goals may stand beyond your reach. Funds may be low. Needs may be more.

Things do not always go the way we plant them. There are times when you will be over whelmed in a given aspect of your life. You have to face changes. Your journey is all about climbing up hill. Life is like a journey whereby some roads are tough and tiresome. Your circumstances deny your happiness. Your life has so many low moments that you lack humour. Instead of a smile, you let out a sigh. When you feel like you can’t go on take rest. But, dont’ quit your effort. Thus, life is full of twists and turns.

ఎడ్గార్ ఆల్బర్ట్ గెస్ట్ ప్రజా కవిగా చాలా ప్రసిద్ధి. అతని పద్యం, ముందుకు వెళ్తూనే ఉండు, నిస్సందేహంగా ఒక స్ఫూర్తిదాయకమైన కావ్యం. పద్యం 24 నాలుగు పంక్తులు ఎప్పటికీ ప్రయత్నం వదలవద్దని పాఠకుడికి సలహా ఇస్తూనే ఉంది. జీవితం ఎక్కువ బాధలు తక్కువ ఆనందాల కలయిక అని బహిర్గతం చేసింది. లక్ష్యాలు మన గమ్యానికి దూరంగా ఉండవచ్చు. మనం అనుకున్నట్లే అన్నీ జరగవు.

నీ జీవితంలో కొన్ని సందర్భాల్లో దుఃఖంలో మునిగిపోవచ్చు. సవాళ్ళను ఎదుర్కోవాలి. నీ జీవిత ప్రయాణం అంటేనే ఎదురుదెబ్బలను అధిరోహించటం. జీవిత ప్రయాణంలో కొన్ని దార్లు కష్టంగా, అలసటగా ఉంటాయి. పరిస్థితులు నీకు హాస్యంను లేకుండా చేస్తాయి. అనేక ఒడిదుడుకుల వల్ల నీకు ఆనందం ఉండదు. నవ్వుకు బదులు, నిట్టూర్పు వదులు. నీవు ముందుకు సాగలేను అని భావించినప్పుడు, విశ్రాంతి తీసుకో. కానీ, ప్రయత్నం వదలవద్దు. అలా జీవితమంటే ఎన్నో మలుపులు, ఒడిదుడుకులు, కష్ట నష్టాలు.

Question 3.
If may be near when it seems afar; what seems after and why ?
Answer:
Edgar Albert Guest is very popular as a people’s poet. His poem, Keep Going, keeps on advising the reader never to quit. It encourages the reader to keep on the struggle till the goal is attained. Sometimes, a goal situated near may appear far often when eyes are tired because of exhaustion.

You may think that you are not going to succeed, yet you are close to success. Therefore, you must continue with your efforts till success greets you. Life is a fight. It will often present you with pain or hardships. You may be hit with many challenges. You should not lose the fighting spirit. Don’t quit and go through your hardships. Success is yours. Sure! thus, the poem inspires us to acheive our goals.

ఎడ్గార్ ఆల్బర్ట్ గెస్ట్ ప్రజల కవిగా చాలా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇతని keep going అను పద్యం, పాఠకులను ప్రయత్నం కొనసాగించమని పాఠకులను ప్రోత్సహిస్తుంది. కొన్ని సమయాల్లో, లక్ష్యం దగ్గరగా ఉన్నా చాలా దూరంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే మన కళ్ళు అలసట చెందాయి. నీవు విజయానికి దగ్గరగా ఉన్నా, నీవు విజయం సాధించలేకపోతున్నవనుకుంటావు.

కావున, విజయం సాధించేవరకు, నీవు నీ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించు. జీవితం ఒక పోరాటం. ఇది నీకు బాధను మరియు కష్టాలను తెస్తుంది. నీవు అనేక సవాళ్ళను తట్టుకోవాల్సి రావచ్చు. నీవు పోరాట స్ఫూర్తిని కోల్పోవచ్చు. వదిలి వేయవచ్చు మరియు నీ కష్టాలను దాటుకొని ముందుకెళ్ళు. తప్పని సరిగ్గా విజయం నీదే. అలా ఈ పద్యం మనల్ని ప్రోత్సహిస్తుంది మన లక్ష్య సాధనకు.

Question 4.
‘An easy-to-read poem, keep going is rich both in its context and form’. Explain the above statement with examples.
Answer:
Edgar Albert Guest’s poem ‘Keep Going’ is truly an inspirational poem. It undoubtedly rich both in its context and form. It is very well written with simple words and free flowing rhymes and with an extremely powerful message that applies to anyone and every one.

It is all about perserverence, tenacity, determination and will power to not to give up especially when things are going wrong the poem reminds us that there are seeds of success in every failure. That is why we mustn’t quit. It rekindles the self-confidence to believe in our abilities to achieve the goals that may appear beyond our reach this self-confidence empowers us to bring our dreams into action. Thus, the context is motivational. The form is acceptable.

ఎడ్గార్ ఆల్బర్ట్ గెస్ట్ వ్రాసిన ‘ముందుకు సాగుతుండా’ అను పద్యం నిజంగా స్ఫూర్తిదాయకమైన కావ్యం. నిస్సందేహంగా విషయంలోను, రూపంలోను చాలా గొప్ప పద్యం. చిన్న, సరళమైన పదాలు, చక్కగా ఏలబడే అంత్యానుప్రాసలతో, గొప్ప సందేశంతో, ప్రతి ఒక్కరికి సంబంధించిన విషయాలలో చాలా చక్కగా వ్రాయబడింది. ఇది పరిస్థితులు తప్పుదోవలో వెళ్ళినప్పుడు ప్రయత్నం వదలవద్దని, సంకల్పం, పట్టుదల వదలని మరియు సంకల్పబలం గురించి చెప్తుంది.

ప్రతి విషయంలోను విజయ గింజలు ఉంటాయని ఈ పద్యం గుర్తుచేస్తుంది. కావున, ప్రయత్నం వదలవద్దు. ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కలిగిస్తుంది. మనకు దూరంగా కనిపించే లక్ష్యాలను సహితం సాధించుటకు మన శక్తిమీద నమ్మకం కలిగించే ఆత్మ విశ్వాసాన్ని తిరిగి రగుల్చుతుంది. ఈ ఆత్మవిశ్వాసం మన కళలను ఆచరణలో పెట్టు శక్తిని కల్పిస్తుంది. అలా విషయం స్ఫూర్తిదాయకం. రూపు ఆచరించదగినది.

Keep Going Summary in English

Edgar Albert Guest is regarded as a people’s poet. His poem, “Keep Going”, is undoubtedly one of the best inspirational poems. True to its popularity, the poem keeps on advising the reader never to quit.

The poem straight away states that life may pose problems. Goals may stand beyond your reach. Funds may be low. Needs may be more. Your circumstances deny your happiness and you lack humour. Instead of a smile, you let out a sigh. But give up not march a head. If the pleasure anxiety overweighs. you may take rest. But, you should never quit. You must continue with your efforts till success greets you.

Life does not always go smoothly. You will encounter challenges in your life. This is normal in life. Embrace the queerness of life. It’s not a new thing. Every human being can learn this in the course of his life. It is easier to turn about when faced with failure rather than trudging on. Many have failed and quit because they have failed. Other people have contemplated quitting. You are not alone. Don’t quit due to your failure. Your win may just be nearby. Stick it out even in failure. Keep moving. Don’t give up because failure has slowed you down. Give yourself another chance. You may succeed the next time.

Your goals are just around the corner when you are uncertain and you lack strength, you may perceive the aspired goal to be so far away. But, it could be nearer than what you think. It’s a common occurrence to give up after struggling for sometime because the situation seems hopeless. It’s a great feeling to achieve the desired result after being in struggles for a while.

The victor’s cup doesn’t come easy. It comes from times of struggling. If you quit for fear or become a fired of the struggle you will soon regret. It will be too late to do anything about it. You will regret it when you realize that you were so close for achieving your anticipated goal. Life is unpredictable. You always hope for the best. You never know what will happen next.

The poet says that success and failure are closely related. Look at your failure as a learning opportunity. Success and failure are made of the same cloth. Success is ‘the silver tint’ when you have doubts. Go a head even when you are doubtful. Success does not give you a date of when it will arrive. You may think that you are not going to succeed, yet you are very close to it.

Life is a fight. It will often present you with hardships. You have to continue with it. Don’t quit during what you consider to be the worst times. You can go through your hard situations. They sometimes are not the worst, they just seem worst. At such times, you must not quit. Keep Going. Success is yours. Sure ! thus, the poem can dispel depression instantly and permanently.

Keep Going Summary in Telugu

ఎడ్గార్ ఆల్బర్ట్ గెస్ట్ ప్రజల కవిగా ప్రసిద్ధిగాంచాడు. ‘Keep Going’ అను ఇతని పద్యం నిస్సందేహంగా ఒక స్ఫూర్తినిచ్చే కావ్యం. దాని పేరుకు తగినట్లు, ప్రయత్నం వదలకుండా ముందుకెళ్ళమని సలహాఇస్తుంది.

జీవితం అనేక సమస్యలు తెస్తుందని తిన్నగా చెప్తుంది. లక్ష్యాలు మన గమ్యానికి దూరంగా ఉండవచ్చు. వనరులు తక్కువగా ఉండవచ్చు. అవసరాలు ఎక్కువ కావచ్చు. పరిస్థితులు నీ ఆనందాన్ని, సంతోషాన్ని తుడిచివేయవచ్చు. నవ్వుకు బదులు, ఒక నిట్టూర్పు వదులు. కానీ, వదిలివేయవద్దు నీ లక్ష్యం. ముందుకు సాగు. ఆందోళన చుట్టుముట్టితే, విశ్రాంతి తీసుకో. ఎప్పుడూ వదిలివేయవద్దు. విజయం వరించేవరకు, నీ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించు.

జీవితం ఎల్లప్పుడూ సవ్యంగా ఉండదు. జీవితంలో సవాళ్ళు ఎదుర్కొంటావు. ఇది సహజం. జీవిత ప్రత్యేకతను వెలిగించు. ఇది కొత్తది కాదు. జీవిత ప్రయత్నంలో ప్రతి మానవుడు ఇది నేర్చుకుంటాడు. విఫలమైనప్పుడు వెనుదిరగటం తేలిక. విఫలమైనందున, చాలామంది విఫలమయ్యారు మరియు ప్రయత్నాన్ని వదిలివేశారు మరికొంత మంది.

నీవు మాత్రమే కాదు. విఫలం వల్ల వదిలివేయవద్దు. నీ విజయం దగ్గరనే ఉండవచ్చు. విఫలమైనప్పుడు కూడా నీ లక్ష్యాన్ని అంటి పెట్టుకొని ఉండు. ముందుకు సాగు. నీకు నువ్వు మరో అవకాశాన్ని ఇవ్వు. తప్పకుండా మరో ప్రయత్నం విజయం చేకూర్చుతుంది.

నీ లక్ష్యాలు ఆ చుట్టూ మూలలోనే ఉన్నాయి. అనిశ్చితి మరియు అలసట చెందినప్పుడు, నీ లక్ష్యాలు చాలా దూరంగా ఉన్నాయనుకుంటావు. కానీ, నీవనుకున్నదానికంటే అది దగ్గరగా ఉండగలదు. నిరాశతో కొంతకాలం పోరాడిన తర్వాత, వదిలివేయటం సర్వసాధారణం. కొంతకాలం పాటు పోరాడి మరీ, నీవనుకున్న లక్ష్యాన్ని సాధించటం ఒక గొప్ప అనుభూతి. విజయం తేలికగా రాదు.

పోరాటాల వల్ల మాత్రమే సంభవిస్తుంది. పోరాటం వల్ల అలసట చెంది లేదా భయం వల్ల నీ ప్రయత్నం వదిలివేస్తే, నీవు పశ్చాత్తాపపడతావు. నీవు ఏది చేయాలన్న సమయం చేజారుతుంది. నీవు అందుకోవాలనుకున్న లక్ష్యంకి దగ్గరగా ఉండవని గ్రహించినప్పుడు, నీవు పశ్చాత్తాపపడతావు. ఎల్లప్పుడూ మంచినే ఆశించు. తర్వాత ఏమి జరుగుతుందనేది ఎప్పుడూ నీకు తెలియదు.

విజయం మరియు అపజయాలకు చాలా దగ్గర సబంధం ఉంది. నేర్చుకునే అవకాశంగా నీ అపజయాన్ని చూడు. ఒకే గుడ్డ నుండి పుట్టినవే విజయం మరియు అపజయం. నీకు సందేహాలున్నప్పటికీ, ముందుకు సాగు. విజయం ఏరోజు వస్తుందనే తేదీ నీకు చెప్పదు. నీవు విజయానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నప్పటికీ, నీవు విజయం సాధించలేనని అనుకోవచ్చు.

జీవితం ఒక పోరాటం. ఇది నీకు కష్టాలను చూపిస్తుంది. నీవు నీ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించాలి. నీవు దయనీయ పరిస్థితుల్లో కూడా నీ ప్రయత్నాన్ని వదలవద్దు. కష్ట సమయంలో కూడా ముందుకు సాగు. కొన్ని సమయాల్లో అవి దయనీయంగా ఉండవు. అవి అలా కనిపిస్తాయి అంతే. అలాంటి సమయంలో నీవు వదలవద్దు. కొనసాగించు. తప్పకుండా విజయం నీదే. అలా నిరాశ, నిస్పృహలను ఈ పద్యం వెంటనే మరియు శాశ్వతంగా తొలగించగలదు.

Keep Going Summary in Hindi

प्रजा कवि नाम से प्रसिद्ध एड्गर अल्बर्ट गेस्ट ने सभी से आसानी से पढ़ने योग्य कविताएँ 30 साल, रोज एक कविता के हिसाब से लिखीं । उन्होंने बताया कि मैंने दैनंदिन जीवन में घटित छोटी-छोटी घटना ओं से प्राप्त अनुभवों को कविताओं के रूप मे बुना । प्रस्तुत पाठ्यांश ‘आके बढ़ते रहो’ – keep going’ ने दुनिया भर में प्रेरणात्मक कविता के रूप में नाम पाया । ‘बढ़े चलो बढ़े चलो’ – आवाज देते, प्रयाण – गीत की गति में दौड़ता हुआ आगे बढ़ती है जोश से यह कविता । थके हुए, गिर गए लोगों को भी दोड़ाती है यह कविता ।

जीवन में कभी-कभी काम गलती किए जाते हैं । जब कामों या विषयों या घटनाओं की गलती हो, जब तुम्हारा पथ ऊँचा और दुरारो हो, जब निधियाँ कम और ऋण ज्यादा हो, जब मुस्कुराने की इच्छा के समय तुम आह भरे हो, दबाव और नैराश्य तुम्हारे सिर झुका देते हों, तब आवश्यकतानुसार आराम करो, लेकिन प्रयत्न को छोड़ो मत । जीवन विचित्र है, जो आकस्मिक घुमावों और मोड़ो से भरा रहता है । हम सभी किसी एक समय इसे पहचान कर सकते हैं ।

हमने देखा कि और एक मिनट कोशिरा करे तो होनेवाली विजय पराजय में बदलती है। ऐसे समय में, मंदगति हो सकती है, पर और एक पराजय विजय प्रदान कर सकती है । कमजोर को गम्य दूर लग सकता है, लेकिन वह गम्य नजदीक से सकता है । कई बार वह विजय पाने के बजाय, छोडेने के कारण पराजय की गाट मे गिर जाता है । यह बिषय देश्में जानता है । की मैं विजय लक्मी की सीमारेखा तक लौट आया ।

विजय का मतलब पराजय को पलट देना ही है । वह संदेह रूपी काले बादल की आशा रूपी रजित सौदामिनी है । तुम नहीं कह सकते कि तुम विजय के कितने विकट गए हो नजदीक पहुँचने पर नजदीक में दूर का आभास होता है । वास्तव में वह विजय विकट्स्य ही है । जब तुमको गंभीर आघात पहुँचता है, तब मुँह मत मोड़ो, उलटे पाँव मत फिरो । परिस्थितियाँ बहुत बुरी लगने पर भी तुम प्रयत्न को मत छोड़ना । उसे कसकर पकड़ना चाहिए ।

Meanings and Explanations

keep going (idiom) : continue to do something despite difficulties, కష్టాలు ఉన్నపటికీ చేయడం కొనసాగిస్తూనే ఉందండి , आगे बढ़ना, चरैवेति

trudge (v) / trad3 / ( (ట్రాజ్ ) (monosyllabic) : walk with slow steps as when tired, అలసిపోయినప్పటికీ చిన్న అడుగులతో నడుచు , पैर घसीटकर चलना, धीरे – धीरे चलना

debt (n) / det / (డెట్) (monosyllabic) : an amount someone owes, బాకీ మొత్తం , ऋण, कर्ज

sigh (v) / sar / (సై) (monosyllabic ) : take and let out an audible breath as a sign of disappointment, నిట్టూర్పు విడుచు , आह

care (n) / kea(r) / (కెఅ(ర్)) (monosyllabic): a feeling of worry, anxiety, చింత, ఆందోళన , चिंता, परेशानी

quit (v) / kwit / (క్విట్ ) (monosyllabic): stop doing something, చేస్తున్న పనిని చేయడం ఆపు , छोड़ देना, चला जाना

queer (adj) / kwıə(r) / (క్విఅ(ర్) ) (monosyllabic) strange, విచిత్ర, अनोखा

twists (n-pl) / twists / (ట్విస్ ట్ స్) (monosyllabic) : unexpected turns, ఊహించని మలుపులు घुमाब, मोड़

stuck (v-pt of ‘stick’) / stak / (స్టక్) (monosyllabic) stayed, attached to, వదిలిపెట్టకుండా అంటిపెట్టుకొని ఉండెను, కొనసాగించెను

give up (phrasal verb) : quit, leave, stop doing, వదిలివేయు, ఆపివేయు , छोड़ो

pace (n) peis / (పెఇస్) (monosyllabic) : speed, వేగము , तेज

blow (n) / (బ్లఉ) (monosyllabic) : a hard hit, a strong attempt, గట్టి దెబ్బ, బలమైన ప్రదర్శన ,

faint (adj) / feint / (ఫెఇన్ ట్) (monosyllabic) : weak, బలహీన, कमजोर

falter (v) / fɔ:ltǝ / (ఫోల్ ట(ర్)) (disyllabic) : waver, move, unsteadily,, akɔ, ఊగిసలాడు, తడబడు నిలకడ లేకుండా కదులు

capture (b) / kæptsə(r) / (క్యాప్ చర్) disyllabic) take control of win, అదుపులోకి తీసుకోను,, గెలుపొందు

victor (n) / vıktǝ(r) / (విక్టర్) (disyllabic): winner, విజేత , विजेता

close (adj) / klus / (క్ల ఉ స్) (monosyllabic) near, దెగ్గరలో ఉన్న

the golden crown (phrase) . victory, symbol of winning, గెలుపు, విజయ చిహ్నము,, विजय

tint (n) / tint / (టిన్ ట్) (monosyl.abic) : colour, రంగు , रंग

doubt (n) / daut / (డౌట్) (monosyllabic): a feeling of being uncertain, అనుమానము, అనిశ్చితి

fight (n) / fart / (ఫైట్) (monosyllabic) : struggle, పోరాటము , संदर्श

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year English Study Material 10th Lesson Box and Cox (One-act Play) Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year English Study Material 10th Lesson Box and Cox (One-act Play)

Annotations (Section – A, Q.No. 2, Marks : 4)

Question 1.
It is not the case only with the coals, Mrs. Bouncer, but I’ve lately observed a gradual and steady increase of evaporation among my candles, wood, sugar, and matches.
Answer:
Introduction:
We come across these interesting words in Box and Cox, a one-act play written by John Maddison Morton.

Context & Explanation :
Mrs. Bouncer a greedy landlady, rents out her room to two persons at the sametime, without letting one know of the other person. They are Mr. Box, the printer and the other man, Mr. Cox. Mr. Box works all night and lives here only during the day. Mr. Cox is employed in a hat shop where he spends all day.

Thus, Mrs. Bouncer manages to ensure that they do not meet each other in the room. But, they suspect something is wrong there. They notice their things being used up by others. The given words from Cox complain about this loss of things. It speaks alot about Cox’s nature.

Critical Comment :
Here, Mr. Cox addresses these words to Mrs. Bouncer.

కవి పరిచయం :
ఈ మనోహరమైన పదాలు జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ రచించిన ఏకాంక నాటకం Box and Cox నుండి గ్రహించబడినవి.

సందర్భం :
ఇక్కడ” Mr. Cox ఈ పదాలతో Mrs. Bouncer తో సంభాషిస్తున్నాడు.

వివరణ :
అత్యాశగల జమిందారిణి Mrs. Bouncer, ఒకరికి ఒకరు తెలియకుండా తన గదిని ఒకేసారి ఇద్దరికి అద్దెకిస్తుంది. వారు, ఒకరు ముద్రకుడు, Mr. Box మరొకడు Mr. Cox. Mr. Box రాత్రి అంతా పనిచేసి పగటిపూట మాత్రమే అక్కడ ఉంటాడు. Mr. Cox టోపీ షాపులో పనిచేసి రాత్రి వస్తాడు. అలా, వారిద్దరూ కలవకుండా Mrs. Bouncer నిర్వహిస్తుంది. కానీ, ఏదో జరుగుతుంది అని వారిద్దరికి అనుమానం కలిగింది. వారి వస్తువులు ఇతరులు ఉపయోగిస్తున్నారు అని గమనించారు. ఈ నష్టం గురించి Mr. Cox ఫిర్యాదు చేస్తున్నాడు. ఈ పదాలలో. ఇది Cox స్వభావాన్ని గురించి చాలా చెప్తుంది.

Question 2.
It was a capital idea of mine-that it was!
Answer:
Introduction:
This line is taken from the one-act play, Box and Cox written by John Maddison Morton. This play is regarded as the best farce of the nineteenth century.

Context & Explanation:
Mrs. Bouncer is by nature covetous lady. It is this trait of personality that makes her let out a single room to two different persons simultaneously, taking unadvantage of their different professions and callings. By this, she is able to earn double income from the same room. She takes the opportunity thinking it as a capital idea. Practically, nobody can imagine such a thing. As soon as Cox leaves the room, she gets busy in the room to put his things out of Mr. Box’s way.

Critical Comment:
Here, Mrs Bouncer feels proud of herself to have got an idea to rent out the room to two different people at the same time.

కవి పరిచయం :
జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ గారు రచించిన ఏకాంక నాటకం ‘Box and Cox’ నుండి ఈ వాక్యం గ్రహించబడింది. 19వ శతాబ్దపు గొప్ప హాస్య నాటకంగా ఈ నాటకం ప్రసిద్ధిచెందింది.

సందర్భం :
ఒకే సమయం ఇద్దరు వేరు వేరు వ్యక్తులకు గదిని అద్దెకు ఇవ్వడం అనేది తన గొప్ప ఆలోచనగా Mrs. Bouncer భావిస్తుంది.

వివరణ :
స్వభావసిద్ధంగా Mrs. Bouncer అత్యాశగల స్త్రీ. ఈ లక్ష్యమే, ఇద్దరు వేరువేరు వృత్తులవారు, వేరువేరు సమయంలో వచ్చి ఉండటాన్ని అవకాశంగా తీసుకొని, ఒకే గదిని ఇద్దరు వ్యక్తులకు ఒకేసారి వారికి తెలియకుండా అద్దెకిచ్చేటట్లు చేస్తుంది. దీనివల్ల, ఆ గది వల్ల రెండింతలు సంపాదించగల్గింది ఆమె. అది శ్రేష్టమైన ఆలోచనగా, ఈ అవకాశాన్ని తీసుకుంది. వాస్తవానికి, ఎవ్వరూ అలా ఊహించరు. అద్దెవారిలో ఒకరైన Cox అలా బయటికెళ్ళగానే, అతని వస్తువులు మరొక అద్దెవాడైన Mr. Box కంటపడకుండా చేసే పనిలో నిమగ్నమౌతుంది.

Question 3.
It’s quite extraordinary the trouble I always have to get rid of that venerable female.
Answer:
Introduction:
This line is taken from the one-act play, Box and Cox written by John Maddison Morton. This play is regarded as the best farce of the nineteenth century.

Context & Explanation :
Mrs. Bouncer is a greedy landlady. She lets out her lodge room to two persons separately. She manages to keep it unknown to both of them. The drama emanates from this fact. Mrs. Bouncer meets both Mr. Box and Mr. Cox almost every day. She cautiously guards her secret plan. But Mr. Box finds is very difficult to put up with this woman. He works all night very hard. He comes to the room in the morning very tired. He longs to rest at once. But, to get rid of this woman turns out to be difficult.

Critical Comment:
Mr. Box expresses his problem here in his strange style.

కవి పరిచయం:
జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ గారు రచించిన ఏకాంక నాటకం ‘Box and Cox’ నుండి ఈ వాక్యం గ్రహించబడింది. 19వ శతాబ్దపు గొప్ప హాస్య నాటకంగా ఈ నాటకం ప్రసిద్ధిచెందింది.

సందర్భం :
శ్రీమతి బౌన్సర్ అత్యంత ఆశ కల ఇంటి యజమాని. ఆమె తన యొక్క ఒక్క గదిని ఇద్దరు వ్యక్తులకు వేరు వేరుగా కిరాయికిస్తుంది ఆ విషయం వారిది ~గా ఉండేలా జాగ్రత్త పడుతుంది. ఈ బ్లాకు మొతం ఉత్సవం అవుతుంది. శ్రీమతి నాన్యం దాదాపుగా ప్రతిరోజూ బొక్స్ను, కొక్స్ను కలుసుకుంటుంది.

తన రహస్య ప్రణాళికను ఆమె చాలా జాగ్రత్తగా కాపాడుకుంటుంది. అయితే, ఆమెను భరించడం బొక్స్కు చాలా కష్టమవుతుంది. రాత్రి మొత్తం ఆయన చాలా శ్రమిస్తారు. ఉదయం పూట గదికి చాలా అలసిపోయి వస్తారు. వెంటనే విశ్రాంతి తీసుకోవాలని చాలా బలంగా కోరుకుంటారు. కానీ ఈమెను వదిలించుకోవడం బొక్స్కు కష్టమవుతుంది.

వివరణ :
ఇక్కడ బొక్స్ తన సమస్యను తనదైన విచిత్ర శైలిలో వ్యక్తీకరిస్తున్నారు.

Question 4.
“Cox, I shan’t want you today – you can have a holiday.” (Imp, Model Paper)
Answer:
Introduction:
This line is taken from the one-act play, Box and Cox written by John Maddison Morton. This play is regarded as the best farce of the nineteenth century.

Context & Explanation :
Mr. Cox says these words. He reports the words of his master. That day, the owner permits Cox a holiday. So, Cox returns to his room. This is unusual for him. But, this fact gives a twist to the play. For the first time, Mr. Cox and Mr. Box meet each other in the room. Each finds fault with the other initially.

Critical Comment :
Mrs. Bouncer’s folly is exposed. Thus the words play a crucial role.

కవి పరిచయం :
జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ గారు రచించిన ఏకాంక నాటకం ‘Box and Cox’ నుండి ఈ వాక్యం గ్రహించబడింది. 19వ శతాబ్దపు గొప్ప హాస్య నాటకంగా ఈ నాటకం ప్రసిద్ధిచెందింది.

సందర్భం :
‘శ్రీమతి బౌన్సర్ అత్యంత ఆశ కల ఇంటి యజమాని. ఆమె తన యొక్క ఒక్క గదిని ఇద్దరు వ్యక్తులకు వేరు వేరుగా కిరాయికిస్తుంది. ఆ విషయం వారిద్దరికి కూడా తెలియకుండా ఉండేలా జాగ్రత్త పడుతుంది. ఈ వాస్తవంలోంచే ఆ నాటకం మొత్తం ఉత్పన్నం అవుతుంది. మిస్టర్ కొక్స్ ఈ పదాలను అంటాడు.

ఆయన తన యజమాని మాటలను తిరిగి చెబుతున్నాడు. ఆ రోజున, తన యజమాని, తనకు సెలవును అనుమతించారు. అందుకే, కొక్స్ గదికి తిరిగి వచ్చారు. ఇది అతనికి అసాధారణ విషయము. అయితే, ఈ వాస్తవం నాటికకు ఒక మలుపును అందిస్తుంది. మొట్టమొదటిసారిగా, బొక్స్, కొక్స్ గదిలో కలుసుకుంటారు. తొలుత వారిద్దరూ ఒకరినొకరు తప్పుపడతారు.

వివరణ :
అంతిమంగా, శ్రీమతి బౌన్సర్ యొక్క తప్పుడు పని ఎత్తి చూపబడింది. అందువలన ఈ పదాలది కీలక పాత్ర !

Paragraph Answer Questions (Section – A, Q.No. 4, Marks : 4)

Question 1.
Box and Cox is regarded as the best farce of the 19th century. Support the statement with illustrations from the play.
Answer:
Box and Cox, crafted by John Maddison Morton is a one act play. It is hilarious. It drives readers into one continuous rear of laughter. A farce is a play with a style of humour marked by improbabilities. The play Box and Cox is remarkable for its stark improbabilities. Mrs. Bouncer, the greedy landlady, renting out the same room to two gentlemen separately is the most unimaginable improbability.

The tenants, Mr. Box and Mr. Cox, do not know this. Mr. Box, a printer stays in the room only during the day. Mr. Cox, a hatter, occupies the room only at nights. Mrs. Bouncer somehow manages to ensure that they do not meet each other in the room. Yet, they suspect that something is wrong. Her explanations to their complaints add to the fun. The language Mr. Box and Mr. Cox use is so verbose that it evokes lots of laughter. Thus, the play proves itself to be a farce of rare quality.

జాన్ మాడిసన్ వ్రాసిన ‘బాక్స్ మరియు కాక్స్’ ఒక ఏకాంక నాటకం. ఇది ఉల్లాసవంతమైనది. ఇది పాఠకులను ఆపకుండా, పెద్ద పెద్దగా నవ్వింపచేస్తుంది. అసంభావ్యతలలో గుర్తించబడి, హాస్య శైలితో కూడినదే హాస్య నాటకం. గట్టి అసంభావ్యతలను కలిగిన ఇది గొప్ప విశేషమైన నాటకం. అత్యాశగల జమిందారిణి Mrs. బౌన్సర్ ఒకే గదిని ఇద్దరు మర్యాదస్తులకు విడిగా అద్దెకివ్వటం ఊహించలేని అసంభావ్యత.

అద్దెవాళ్ళు, Mr. బాక్స్ మరియు Mr. Cox కు ఇది తెలియదు. Mr. Box బాక్స్ ముద్రకుడు. ఇతడు రాత్రిపూట మాత్రమే గదిలో ఉంటాడు. Mr. Cox టోపీలు చేయువాడు. ఇతను రాత్రిపూట మాత్రమే గదిలో ఉంటాడు. Mrs. బౌన్సర్ ఏదోరకంగా వారిద్దరు గదిలో కలవకుండా నిర్వహిస్తుంది. అయితే, ఏదో జరుగుతుందని వారికి అనుమానం కలిగింది. వారి ఫిర్యాదుకు ఆమె వివరణలు హాస్యంను పెంచుతాయి. బాక్స్ మరియు కాక్స్ ఉపయోగించు భాష చాలా వాగ్భాహుళ్యం. అది నవ్వులను మారుమ్రోగిస్తుంది. అలా, అరుదైన హాస్య నాటకంగా రుజువు చేసుకుంటుంది.

Question 2.
Sketch in a paragraph, the character of Mrs. Bouncer.
Answer:
John Maddison is an English playwright. His Box and Cox is a one-act farce. It has just three characters. One of them is Mrs. Bouncer. She is a greedy landlady. She rents out the same room to two persons at the same time, with letting one know of the other person. They are Mr. Box and Mr. Cox. Mr. Box, a printer stays in the room only during the day. Mr. Cox, a hatter occupies the room only at nights.

She somehow manages to see that they do not come “to the room at the same time. She boasts of her clever idea. Practically nobody can imagine such a thing. However, she can swallow, and digest any and every amount of insult and disrespect. She is accused of stealing by both her tenants. But she turns a ear to their remarks merely to ensure receiving double rent for a single room. She presents a typical example of a farcical caricature with unparliamentary and uncivil language. Her treachery is finally found out and she is put to shame. She bursts into sobs and prays for pardon.

జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ ఒక ఆంగ్ల నాటక కర్త. ఇతని Box and Cox ఒక ఏకాంక హాస్యనాటకం. ఇందులో మూడు పాత్రలు కలవు. వాటిలో ఒకటి శ్రీమతి బౌన్సర్. ఆమె ఒక అత్యాశగల యజమానురాలు. ఒకరికి ఒకరు తెలియకుండా, ఒకే సమయంలో ఇద్దరి వ్యక్తులకు తన గదిని అద్దెకు ఇస్తుంది ఈమె. వారు Box and Cox. Mr. Box ఒక ముద్రకుడు. ఇతను కేవలం పగటిపూట మాత్రమే గదిలో ఉంటాడు. Mr. Cox టోపి షాపులో పని చేస్తాడు. ఇతను రాత్రుళ్ళు మాత్రమే వస్తాడు.

ఏదో ఒకరోజు వారిద్దరూ ఒకేసారి గదికి రాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకుంటుంది. తన గొప్ప ఆలోచనగా చెప్పుకుంటుంది. వాస్తవంగా, ఎవ్వరూ అలా ఆలోచించరు. ఏదిఏమైనప్పటికీ, ఎలాంటి అవమానమైన, అగౌరవమైనా మింగుడు పండించుకోగలదు మరియు జీర్ణించుకోగలదు. వారి వస్తువులు దొంగిలించబడ్డాయని ఇద్దరు అద్దెవాళ్ళు నిందించుతారు. కానీ, ఒకే గదికి రెండింతల అద్దెకోసం వారి వ్యాఖ్యలను పెడచెవిన పెడుతుంది. అనాగరిక, అసభ్యకరమైన భాషతో అసభ్యకరమైన వ్యంగ్య చిత్రంకు ఒక సాధారణ ఉదాహరణగా ఆమె కనిపిస్తుంది. చివరికి ఆమె ద్రోహం కనిపెట్టబడింది. ఆమెను సిగ్గుపడేట్లు చేయటం జరిగింది. ఏడుస్తూ క్షమాపణ కోరింది.

Question 3.
” ………………….. So that I’m getting double rent for my room, and neither of my lodgers is any the wiser for it” says Mrs. Bouncer. Is she right in her estimate of her lodgers? Support your answer with details.
Answer:
John Maddison is an English playwright. His play Box and Cox is a one-act farce. It is hilarious. It has just three characters. Mrs. Bouncer is a greedy landlady. She rents out her room to two persons at the same time. The tenants, Box and Cox do not know it. It shows her greediness.

She boasts of her capital idea. She feels that neither of her lodgers finds it. Even though she feels like that she is always in tremble of fear. Initially, she may succeed in deceiving them for a while we can observe it when she gives various excuses when they suspect something is wrong. In order to escape from their doubts, she gets busy to put things out of their notice. That is why they fail to know her deceptive nature. Later, they come to know her deceitful dealings. Thus, her estimate of her lodgers is not completely right.

జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ ఒక ఆంగ్ల నాటక కర్త. అతని Box మరియు Cox ఒక ఏకాంక హాస్య నాటకం. ఇది ఉల్లాసమైంది. ఇది కేవలం మూడు పాత్రలు కలది. శ్రీమతి బౌన్సర్ ఒక అత్యాశగల జమిందారిణి. ఈమె ఒకేసారి తనగదిని ఇద్దరు వ్యక్తులకు అద్దెకిస్తుంది. వారు Box మరియు Cox. వారికి ఈ విషయం తెలియదు. ఇది ఆమె అత్యాశను చూపుతుంది. ఇది తన శ్రేష్టమైన ఆలోచనగా చెప్పుకొనును. తన ఇద్దరు కిరాయిదార్లు కనుక్కోలేరని ఆమె భావిస్తుంది.

ఆమె అలా భావించినప్పటికీ ఆమె ఎల్లప్పుడూ భయంతో వణుకుతుంది. వారి అనుమానాల నుండి తప్పించుకోవటానికి, మొదట, కొంతకాలం వారిని మోసగించటంతో విజయం సాధించి ఉండవచ్చు. ఏదో జరుగుతుందని వారు సందేహించినపుడు, ఆమె అనేక కట్టుకథలతో సాకులు చెప్పటం మనం గమనిస్తాము. వారి సందేహాలనుండి తప్పించుకోవడానికి, ఒకరి వస్తువులను మరొకరి కంటపడకుండా ఉంచటంలో నిమగ్నమౌతుంది. కావున, ఆమె మోసపూరిత ప్రవర్తన గమనించలేరు. తర్వాత, ఆమె మోసపూరిత వ్యవహారాలు తెలుసుకొంటారు. అలా ఆమె అంచనా వారి గురించి పూర్తిగా సరికాదు.

Question 4.
Box and Cox fulfills all the characteristics of a one act play. Explain. *(Imp, Model Paper)
Answer:
Box and Cox by John Maddison Morton is a comic one-act play. It is regarded as the best farce of the 19th century. It was translated into many European languages. It is a humorous drama. It is short. It fulfills all the characteristics of a true one-act play. It has just three characters. It follows the unity of place.

That is the action takes place in one location. It observes the unity of time too. Its action does not last for a long. It has humour in abundance. It also serves a social purpose by exposing certain follies we suffer from. The play, Box and Cox, thus proves itself to be a perfect comic one-act play. It has all the characteristics of a one- act play.

జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ యొక్క Box మరియు Cox ఒక హాస్యభరితమైన ఏకాంక నాటకం. ఇది 19వ శతాబ్దపు గొప్ప హాస్య నాటకంగా తలచబడింది. ఇది అనేక యూరోపియన్ భాషలలోకి అనువదించబడింది. ఇది చాలా చిన్నది. నిజమైన ఏకాంక నాటక లక్షణాలన్నీ ఇది నెరవేరుస్తుంది. ఇది కేవలం మూడు పాత్రలే కలిగిఉంది. ఇది ఒకే ప్రాంతంలో జరుగుతుంది.

సంఘటన కాలం కూడా పరిమితం. సుదీర్ఘకాలం సంఘటనలు జరుగవు. అమితమైన హాస్యం కలిగి ఉంది. మనం బాధపడే నిశ్చితమైన తప్పిదాలను బహిరంగపరుస్తూ ఒక సామాజిక ఉద్దేశ్యాన్ని, ఆశయాన్ని కూడా నెరవేరుస్తుంది. అలా, Box మరియు Cox అను నాటకం ఒక ఖచ్చితమైన హాస్యభరితమైన ఏకాంక నాటకంగా రుజువు చేసుకుంది. ఏకాంక నాటకానికి కావలసిన అన్ని లక్షణాలు ఇది కలిగివుంది.

Box and Cox (One-act Play) Summary in English

Box and Cox is a one-act farce by John Maddison Morton. It is based on a French one-act Vandeville Frisette. It is a humorous drama. It fulfills all the characteristics of a true one-act play. It has just three characters. It follows the unity of place and time too. It has humour in abundance. It serves a social message.

Mrs. Bouncer is a greedy landlady. She rents out her lodge room to two persons at the same time without their knowledge. The gentlemen pay weekly rent to Mrs. Bouncer. One of them, Mr. Box, a printer, works at night and stay at this room only during the day time. The other man, Mr Cox, a hatter, works at the shop all through the day and occupies the room at night. Mrs. Bouncer somehow manages to see that they do not come to know this. Mrs. Bouncer feels that it is her capital idea. Practically, nobody can imagine such a thing.

After a while, the tenants suspect that something is wrong, then starts a strange series of situations. Cox doubts that Mrs. Bouncer has been using the room during the day time. He complains to her that his coal continues to decrease, and there is a steady increase of evaporation among his candles, wood, sugar, and matches.

He also complains that his room is full of tobacco smoke. Mrs. Bouncer gives various excuses on this matter including that Box, who she says, occupies the attic, is a persistant smoker and that his smoke must come down the chimney. Cox leaves for his work at the hat shop, and on the stairs passes Box, who returns from the night shift at the newspaper printer. Meanwhile, Mrs. Bouncer gets busy to put Mr. Cox’s things out of Mr. Box.

One day, Mr. Box has brought a rasher of bacon with him. He prepares to cook at once. He lights the fire. He is indignant that his matches have been used and his candles burnt low. For being at home only during the day. He suspects Mrs. Bouncer of these actions. In an unhappy and sleepy state of mind, he places the gridiron on fire and then with fork lays his bacon on the gridiron to cook.

He goes to bed for a nap. In the meantime, Cox returns the room because he gets an unexpected holiday from his employer. He has bought a mutton chop and going to cook it on the gridiron, he finds the fire already lit and the rasher of bacon on the gridiron. He removes it and puts his chop in its place. He hurries into the adjoining room for a plate.

The slamming of the door awakens Box. Remembering his bacon, he leaps out of the bed and finds the chop where he left the rasher. He angrily seizes the chop, flings it out of the window, and leaves the room to pick up a plate. Cox returns, and instead of his chop he discovers the rasher that follows the chop out of the window.

Box and Cox meet, each imagining the other to be an intruder, each pulling the last week rent receipt from his pocket, they find fault with each other. But finally they come to know of Mrs. Bouncer’s deceptive trick. She bursts into sobs and prays for pardon.

Box and Cox (One-act Play) Summary in Telugu

Box మరియు Cox జాన్ మాడిసన్ మోర్టన్ రచించిన ఏకాంక హాస్య నాటకం. ఇది ఫ్రెంచి ఏకాంక నాటకం Vandeville Frisette ఆధారంగా వ్రాయబడింది. ఒక నిజమైన ఏకాంక నాటక లక్షణాలన్నీ దీనిలో ఉన్నాయి. కేవలం మూడుపాత్రలే ఉన్నాయి. సమయం, స్థలం కూడా ఒకేచోట నిర్ణీతకాలంలో జరిగింది. ధారాళమైన హాస్యం ఉంది. సామాజిక సందేశం ఇచ్చింది.

Mrs. బౌన్సర్ అత్యాశగల జమిందారిణి. ఒకేసారి ఇద్దరు వ్యక్తులకు తెలియకుండా తన లాడ్జి గదిని అద్దెకు ఇస్తుంది. వారు వారం వారం అద్దె చెల్లిస్తారు. వారిలో ఒకరు Mr Box వార్తాపత్రికలో ముద్రకుడు. రాత్రిపూట పనిచేసి పగటిపూట గదికి వస్తాడు. మరొక వ్యక్తి Mr. Cox. ఇతను టోపీలు తయారుచేయు షాపులో పనిచేస్తాడు. పగటిపూట రాత్రిపూట గదికి వస్తాడు. వారిద్దరికీ తెలియకుండా ఈ విషయాన్ని శ్రీమతి బౌన్సర్ జాగ్రత్త పడుతుంటుంది. ఇది ఆమె శ్రేష్టమైన ఆలోచన అనుకుంటుంది. వాస్తవంగా ఎవ్వరూ అలా ఆలోచించరు.

కొంత సమయం తర్వాత అద్దెదారులకు ఏదో జరుగుతుందని అనుమానం వస్తుంది. అక్కడ నుండి క్రొత్త సంఘటనలు మొదలవుతాయి. Mr. Cox తన గదిని పగటిపూట శ్రీమతి బౌన్సర్ వాడుకుంటుందని సందేహిస్తాడు. తన బొగ్గు తరిగిపోతుందని, కొవ్వొత్తులు, వంటచెరుకు, అగ్గిపుల్లలు కూడా తరిగిపోతున్నాయని ఆమెకు ఫిర్యాదు చేస్తాడు. తన గది అంతా పొగతో నిండిపోతుందని కూడా ఫిర్యాదు చేస్తాడు.

దీనికి శ్రీమతి బౌన్సర్ అనేక సాకులు చెప్తుంది. అదియుకాక పైన అటక మీద Box ఉన్నాడని అతను నిత్యం పొగత్రాగుతాడని, అది క్రిందకి వస్తుందని చెప్తుంది. ఇంతలో Cox పనికి వెళ్తుంటాడు. మరొక వైపు నుండి మెట్ల మీద Box వస్తుంటాడు. ఈ మధ్యలో శ్రీమతి బౌన్సర్ Cox వస్తువులు Box కంట పడకుండా చేసే పనిలో ఉంటుంది.

ఒకరోజు Box ఒక పందిమాంసపు ముక్కను తీసుకొని వస్తాడు. దాన్ని వండటానికి ప్రారంభిస్తాడు. నిప్పు వెలిగిస్తాడు. తన అగ్గిపుల్లలన్నీ వాడేశారని, కొవ్వొత్తులు కరిగిపోయాయని కోప్పడతాడు. కేవలం పగటిపూట మాత్రమే ఉండటంవల్ల ఈ సంఘటనలను గురించి శ్రీమతి బౌన్సర్ను అనుమానిస్తాడు. నిరుత్సాహంతో, నిద్రమత్తులో తన మాంసపు ముక్కను మంటమీద ఉంచుతాడు.

ఒక కునుకు తీద్దామని మంచమెక్కుతాడు. ఈ మధ్యలో తన యజమాని ఆ రోజుకు సెలవు ఇవ్వటం వలన Cox గదికి తిరిగివస్తాడు. వస్తూ ఒక మటను ముక్కను తెచ్చుకొని వండుకోవటానికి వెళ్తాడు. అప్పటికే కుంపటి మీద ఉన్న మాంసపు ముక్కను చూసి దాన్ని ఆ ప్రదేశంలో తన మటన్ ముక్కను ఉంచుతాడు. పక్కనే ఉన్న గదిలోకి వెళ్తాడు.

తలుపు కొట్టుకోవడంతో Box మేల్కొంటాడు. తన మాంసపు ముక్క గుర్తుకొచ్చి, మంచం మీద నుండి వచ్చి కుంపటి మీద మటను ముక్కను చూస్తాడు. ఆ ముక్కను కిటికిలో నుండి విసిరి కోపంతో ప్లేటు తెచ్చుకోవటానికి వెళ్తాడు. ఇంతలో Cox వచ్చి ఆ మాంసపు ముక్కను చూసి, కిటికిలో నుండి విసురుతాడు. ఇద్దరు ఒకేసారి తారపడి మరొకరు చొరబాటుదారుడిగా ఊహించి, వారి జేబులో నుంచి గత వారం కట్టిన రెండు రసీదులను బయటకు తీస్తూ ఒకరినొకరు తప్పుబడతారు. కానీ, చివరకు శ్రీమతి బౌన్సర్ మోసాన్ని గ్రహిస్తారు. ఆమె ఏడుస్తూ వారిని క్షమించమని వేడుకుంటుంది.

Box and Cox (One-act Play) Summary in Hindi

प्रस्तुत पांंश ‘बॉक्स और कॉक्स’ जान ‘Box and Cox’ जॉन माडिसन मोर्टर, विश्व विख्यात् नाटककार द्वारा सृजित अत्यंत हास्य भरित नाटिका है । (इस नाटिका के आधार पर निर्मित तेलुगु चलचित् है, ‘अवुनु वाण्णिद्दरु इष्टपड्डारु ।’ केवल तीन पात्रों से, एक लॉज-रुम में कुछ देर केलिए घटित घटनाओं एवं सामाजिक संदेश के साथ ठठाकर हँसाने काली है, यह असाधारण नाटिका । इनपात्रों का धारण कर कई व्यक्तियों ने अभिनेताओं के रूप में स्थिर रहकर ख्याति प्राप्त की ।

श्रीमती बौन्सर एक लॉज की मालिकिन है । जीवन के मूल्य नहीं हैं, आशा अपरमित है, अति बिश्वस्त है वह अपने लॉज के एक कमरे को दो व्यक्तियों को एक ही समय में किराए पर देकर दुगुनी आय कमाती है। इस इंतजाम से ने दोनों व्यक्ति अनजान है । वह मालिकिन उम्मीद करती है कि अपने किराएदार दोनों बुद्ध हैं । इसके विपरीत वह डर से काँपती है कि कहीं अपना भंडा कूट जाता है ।

किराएदारों में एक बाँक्स है । वह एक पत्रिका कार्यालय में माम करता है। सारी रात कामकर वह सबेरे १ बजे अपने कमरे में पहुँचता है । दूसरा है, कॉक्स । वह टोपियों के दुकान में काम करता है । वह सुबह बजे १ के परले यिमानुसार दुकान पहुँचकर रात को १ बजे के बाह कमरे में आता है । अतः वे दोनों कमरे में मिलने का मौका बहुत कम होता है ।

अत्या शावाली श्रीमती बौन्सर इसका दुरुपयोग करती है । वे दोनों न मिलने की सतर्कता लेती है । फिरभी उन दोनों को कुछ संदेह होता है कि दाल में कुछ काला है । दोनों श्रीमती बौन्सर से पूछते हैं कि कोयला, मोमबलियाँ और दियासलाइयाँ हमारी जानकारी के बिना खाली हो रहे हैं । वे संदेह करते हैं कि मालिकिन ही खाली करती है । वह दोनों को ऊटपढांग बातें कहकर अपना व्यवहार जारी रखती है ।

एक दिन काम न होने के कारण कॉक्स का मालिक, कॉक्स से उस दिन छुट्टी लेने को कहता है । कभी कमरे में सुबह न आनेवाला कॉक्स के उस समय आने पर खंड़ा फूट गया । पहले उन दोनों ने एस- को पर वेषारोपण करते हैं। असलियत मालम होने के बाद श्रीमती बोन्सर रोदी हुई माफी माँगने लगती हैं।

Meanings and Explanations

box and cox (phrase) / boks aånd koks / (బోక్స్ యాండ్ కోక్స్) : an arrangement where space or faclities are shared by different persons, ఒక స్థలము లేదా వసతి వేరు వేరు వ్యక్తులు వినియోగించుకోవటం. ఈ నాటిక ప్రసిద్ధిగాంచిన తరువాతనే ఈ ప్రయోగము కూడా వాడుకలోకి వచ్చింది.

waistcoat (n) / weskǝt / (వెస్కట్) (disyllabic) : a sleeveless, collarless garment worn over a shirt, చొక్కాపై ధరించే, చేతులు, కోలర్ లేని కొట్టు, वास्कट

trousers (n-pl) / traʊzə (r)z / (ట్రౌజ(ర్)జ్) (disyllabic): an article of clothing that covers the part of the body between the waist and the ankels, పండ్లము, పొడుగులాగు, మడమల దగ్గర నుండి నడుము వరకు శరీరాన్ని కప్పిఉంచే దుస్తులు, पायजामा

oath (n) / ǝʊ0 / (అఉట్) (monosyllabic) : a pledge, ప్రమాణము, ఒట్టు, शपथ

crop (v) / krop / (క్రొప్ ) (monosyllabic): cut (here), జుట్ట్టు కత్తిరించుట

emphatic (adj) / imfætık / (ఇమ్ ఫ్యాటిక్) (trisyllabic) : forceful, నొక్కి చెప్పిన

protuberant (adj) / prǝtju:bǝrǝnt / (ప్రట్యూబరన్ ట్ ) (polysyllabic): bulging outward, ఉబ్బిన, లావుగా ఉన్న

bolster (n) / bəʊlstə(r) / (బఉ ల్ స్ట(ర్) (disyllabic): a large round pillow, గుండ్రంగా ఉన్న పెద్ద తలగడ, तकिया लगाना

absurdity (n) / ǝbsз:(r)drti / (అబ్ స(ర్)డిటి ) (polysyllabic-4): lack of order, క్రమం లోపించిన స్థితి

wobble (v) / wpbl/ (వొబెల్) (disyllabic): move unsteadily, అటూ ఇటూ ఊగిసలాడుతున్న

lor (n) / lə:(r)/ (లో(ర్)) (monosyllabic): short form of ‘lord’, a respectable way of addressing a gentleman, “లార్ట్” అనే పదానికి సంక్షిప్త రూపము, మగవారిని ఉద్దేశించి పిలవడానికి గౌరవ సూచక పదము

suspect (v) / sǝspekt /. (సస్పెక్ట్) (disyllabic): have doubts about, అనుమానించు , संदेह करना

grumble (v)/grambl/ (గ్రామ్ బెల్ ) (disyllabic): to complain without a cause, ఆకారణముగా ఫిర్యాదులు చేయు, असंतोष प्रकट करना

chimney (n) / tsimni / (చిమ్మి ) (disyllabic) : a vettical tube used to emit smoke, etc, పొగ గొట్టము, चिमनी

cheeroots (n-pl)/tferu:ts/ (55) (disyllabic) : cigars, చుట్టలు, సిగరెట్ లు

Havanas (n-pl) / həvænəz / (చేరూట్ స్) (trisyllabic): cigars of a famous brand of Cuba, క్యూబాకు చెందిన ప్రఖ్యాత కంపెనీకి చెందిన సిగరెట్లు

attic (n) / ætik / (యాటిక్) (disyllabic): the space directly below the roof in a house, అటక

mantlepiece/mantelpiece (n) / mænt/pi:s / (మ్యాన్ ట్ ల్ పీస్) (trisyllabic): a shelf affixed to – the wall above a fireplace, కుంపటి గోడకు బిగించిన అలమరా

fender (n) / fendə(r) / (ఫెన్ డ(ర్)) (disyllabic) : a low metal framework in front of a fireplace, కుంపటి ముందర ఎత్తు తక్కువలో ఏర్పాటు చేసిన లోహపు తడిక లాంటిది

hob (n) / hob / (హాబ్ ) (monosyllabic): an iron shelf at the side of a fire grate, కుంపటి పక్కన ఏర్పాటు చేసిన ఇనుప అలమరా

emulating (v+ing) / emj ulertin / (ఎమ్యులెఇ టింగ్) (polysyllabic-4): imitating, అనుకరిస్తున్న

accumulate (v) / ǝkju:mjulert/ (అక్యుమ్యులేట్) (polysyllabic-4): a pile up,ఒకే చోటుకు చేరు, ప్రోగవు

tremble (n) / tremb// (ట్రెమ్ బ్ ల్) (disyllabic) : a shake or a quiver, వణుకు, कंपना

capital (adj-here) / kæpıt// (క్యాపిటల్) (trisyllabic): excellent, అద్భుత, उत्कृष्ट

ledge (n) / led3 / (లెడ్ జ్) (monosyllabic) : a narrow shelf, ఇరుకైన లేదా చిన్న అలమరా

foot (n) / fut / (ఫుట్) (monosyllabic) : the part of the leg below, The ankle, పాదము, కాలు యొక్క చీలమండ కింది భాగము, पाँव, मैर

Mind your own business : Take care of your work, don’t interfere, in others affairs, మీ పని మీరు చూసుకోండి, ఇతరుల వ్యవహారాలలో తలదూర్చవద్దు.

temper (n) / tempo(r) / (టెమ(ర్)) (disyllabic) : mood, మానసిక స్థితి, मन : स्थिति

leaders (n-pl) / li:do(r) / (లీడర్జ్) editorials, pieces of writing in newspapers giving the paper’s opinions, సంపాదకీయములు, नेता

acquaint (v) / akwent / (అక్వెఇన్) (disyllabic) : inform, తెలియచెప్పు

divesting (v+ing / darvestur / (డైవెస్టింగ్) (trisyllabic) : removing, తొలగిస్తూ, వదిలివేస్తూ

brims (n-pl) / brimz / (బ్రిమ్జ్) (monosyllabic) : bottom parts of hats that stick out, టోపీల క్రిందివైపు ఉండే అంచులు

naps (n-pl) / næpz / (న్యాప్ జ్) (monosyllabic) : soft surfaces of leather or fabric attached to hats, టోపీలకు అతికించే మృదువైన తోలు లేదా గుడ్డ భాగాలు

domesticate (v) / domestikert / (డమ్స్టికెట్) (trisyllabic) : live, నివసించు, जीन

parish (n) / perf / (ప్యారిష్) (disyllabic) · a part of a village, గ్రామములోని ఒక భాగము, गांव का बाग

deprive (v) / diprarv / (disyllabic) : take away something from someone, అందకుండా చేయు, ఒకరికి వచ్చేది రాకుండా చేయు

to get rid of (phrase) : dismiss, free oneself from, వదిలించుకొను

rasher of bacon (phrase) : a slice of meat of a pig, పందిమాంసపు ముక్క

purloins (v) / p3:(r)bnz/ (ప(ర్)లొఇన్) : takes things of others, ఇతరుల వస్తువులు (వారికి తెలియకుండా) తీసుకొను, लेलो

gridiron (n) / gridai(r)on / (గ్రిడై(ర)న్) (trisyllabic) : an iron grate used for broiling, కాల్చడానికి/ వేయించడానికి ఉపయోగించే ఇనుప జల్లెడ

Impregnate (v) / Impregnert / (ఇంప్రెగ్నెఇట్) (trisyllabic) : fill with, infuse, నింపు, చొప్పించు

odour (n) / auds(r) / (అఉడ(ర్)) (disyllabic) : a kind of small, oily fish, ఒక రకమైన చిన్న, నూనె ఎక్కువ ఉండే చేపలు

sneaking (v+ing) / sni:kin/ (స్నీకింగ్) (disyllabic) : moving in secretly and silently, రహస్యముగా, నిశ్శబ్దంగా ప్రవేశిస్తూ

benevolence (n) / benevolens / (బనెవలన్స్) (polysyllabic-4) : kindness, దయాగుణము, సహాయగుణము, ఉదారత్వము

quiet (adj) / kwalat / (క్వైఅట్) (disyllabic) : calm, cool, నిశ్శబ్ద, ప్రశాంత

countenance (n) / kauntinons / (కౌన్టినన్స్) (trisyllabic) : features, expressions, ముఖ కవళికలు

slamming (v+ing / s/æml / (స్లామింగ్) (disyllabic) : shutting with sudden force and noise, దభేల్మని శబ్దం చేస్తూ ఆకస్మికంగా మూసివేస్తూ

goodness gracious (interjection) / gudnis greifs / (గుడ్నిస్ గ్రెఇషస్) : expressing great surprise, అమిత ఆశ్చర్యాన్ని వ్యక్తీకరిస్తూ

bound (adj) / baund / (బౌండ్) (monosyllabic) : obliged, ఏదోఒకటి చేయవలసిన అవసరమున్న

curb (v) / kA(r)b / (క(ర్)బ్) (monosyllabic) : control, check, అదుపుచేయు

indignation (n) / mndignerfn / (ఇండిగ్నెఇష్న్) (polysyllabic-4) : anger, wrath, కోపము, उवाक्रास

vengeance (n) / vend3ans / (వెంజన్) (disyllabic) : revenge, ప్రతీకారము

chest (n) / tfest / (చెస్ ట్) (monosyllabic) : a box, పెట్టె, डिब्बा

zounds (interjection) / zaundz / (ఔన్ డ్ జ్) (monosyllabic) : expressing surprise, anger, కోపము, ఆశ్చర్యము వ్యక్తీకరించే

confound (v) / kanfaund / (కన్ఫాన్ ) (disyllabic): destory, damage, నాశనము చేయు, नष्ट करना

frightful (adj) / frartfl/ (ఫ్రైట్ఫ్) (disyllabic) : dreadful, awful, భయానక, भायमीत होना

instantly (adv) / mstonti / (ఇన్ స్టెన్ ట్ లి) (trisyllabic) : at once, తక్షణమే

contemptible (adj) / kǝntemptǝb/ / (కన్ టెమ్ టబ్ ల్) (polysyllabic): deserving disgrace, అసహ్యించుకోదగిన, ద్వేషించదగిన

receipt (n) / risi:t / (రిసీట్) (disyllabic) : a written acknowledgement, రసీదు, पावति

turn out (phrase) : send out, బయటకు పంపించు

sobbing (v+ing) / sabir / (సొబింగ్) (disyllabic): crying, ఏడుస్తూ, रोना

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year English Study Material 9th Lesson The First Four Minutes Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year English Study Material 9th Lesson The First Four Minutes

Match the following words in Column A with their meanings in Column B.

Answer:
i – e,
ii – i,
iii – h,
iv – j,
v – b,
vi – g,
vii – c,
viii – f,
ix – d,
x – a

Annotations (Section – A, Q.No. 2, Marks : 4)

Question 1.
No one tried to persuade me. The decision was mine alone. * (Imp, Model Paper)
Answer:
Introduction:
This sentence is taken from Roger Bannister’s inspirational essay ‘The First Four Minutes’. It is his personal experience.

Context & Explanation :
Bannister was the first man to run the mile in 3 minutes 59.4 seconds. He narrates his eventual victory of the race in the essay. He says that failure is as exciting to watch as success. This is possible only when the player exhibits his sport genuinely. He says that the spectators fail to understand the mental agony that an athelete passes through before he enters the field. He says that there was no force from anyone to make him participate in this race. It was his own decision.

Critical Comment:
Here, he narrates his glorious moments and second to second experi- ences while running for the goal.

కవి పరిచయం :
ఈ వాక్యం రోజర్ బ్యానిస్టర్ యొక్క స్ఫూర్తిదాయకమైన వ్యాసం ‘మొదటి నాలుగు నిమిషాలు’ నుండి గ్రహించబడింది. ఈ వ్యాసం అతని వ్యక్తిగత అనుభవాన్ని తెలియజేస్తుంది.

సందర్భం :
ఒక్క మైలు పరుగు పందాన్ని పూర్తి చేయు సమయంలోని దివ్యమైన క్షణాలను, క్షణక్షణ అనుభవాలను ఇక్కడ వివరిస్తున్నాడు.

వివరణ :
ఒక్క మైలు పరుగును 3 నిమిషాల 59. 4 క్షణాల్లో పూర్తి చేసిన మొట్టమొదటివాడు బ్యానిస్టర్. అతని తుది విజయం గురించి ఈ వ్యాసంలో వివరిస్తున్నాడు. క్రీడాకారుడు నిజాయితీగా తన క్రీడను ప్రదర్శించినపుడు మాత్రమే సాధ్యమౌతుందంటున్నాడు. ఒక క్రీడాకారుడు అనుభవించే మానసిక ఒత్తిడి, బాధను వీక్షకులు అర్థం చేసుకోరు అంటున్నాడు. ఈ పరుగు పందెంలో పాల్గొనడానికి తన మీద ఎవ్వరి ఒత్తిడి లేదు అంటున్నాడు. ఇది తన యొక్క సొంత నిర్ణయం.

Question 2.
A voice shouting ‘Relax’ penetrated into me above the noise of the crowd.
Answer:
Introduction:
This sentence is taken from Roger Bannister’s inspirational essay ‘The First Four Minutes’. It is his personal experience.

Context & Explanation :
Bannister looked at the flag as he lined up for the start. The flag swayed gently. The race started. He understood that he was going very slow. He himself shouted ‘Faster’. His worry increased when he heard the first lap time 57.5 seconds. In that excitement his knowledge of pace had deserted him.

At one and a half laps he was still worrying about the pace. Then a voice shouting “Relax” penetrated into him above the noise of the crowd. He followed it and started relaxing. There was no pain and stress. Later, he came to know that it was his coach ‘Stampfl’s advice.

Critical Comment:
Dr. Roger Bannister narrates his glorious moments and second to second experience while running for the goal of one mile race.

కవి పరిచయం :
ఈ వాక్యం రోజర్ బ్యానిస్టర్ యొక్క స్ఫూర్తిదాయకమైన వ్యాసం ‘మొదటి నాలుగు నిమిషాలు’ నుండి గ్రహించబడింది. ఈ వ్యాసం అతని వ్యక్తిగత అనుభవాన్ని తెలియజేస్తుంది.

సందర్భం :
ఒక్క మైలు పరుగుపందాన్ని పూర్తిచేయు సందర్భంలోని అతని గొప్ప అనుభవాలను, ఒక్క క్షణం అనుభూతిని బ్యానిస్టర్ వివరిస్తున్నాడు.

వివరణ :
పరుగు పందెం ప్రారంభరూపం వరుసలో నిలబడి జెండా ఊపటం గమనించాడు. పరుగు మొదలైంది. తాను చాలా నెమ్మదిగా వెళ్తున్నానని గమనించాడు. ‘వేగంగా’ అని అరిచాడు. మొదటి పావు భాగం 57.5 క్షణాల్లో అది వినగానే అతని ఆందోళన పెరిగింది. ఆ ఆనందంలో వేగంకు సంబంధించిన ఆలోచన పోయింది. 102 భాగం వద్ద, వేగం గురించి ఆలోచన, ఆందోళనపడ్డాడు. అప్పుడు, ప్రేక్షకుల అరుపులను దాటి “ప్రశాంతం” అని కేక వేయడం తనకు చేరింది. దాన్ని అనుసరించాడు. ప్రశాంతంగా ఉండటం మొదలుపెట్టాడు. దీనితో ఒత్తిడి దాని బాధ దూరమయ్యాయి. ఆ తరువాత ఆ సలహానిచ్చింది తన శిక్షకుడు ‘Stampf’ అని తెలుసుకున్నాడు.

Question 3.
The physical overdraft came only from greater will power.
Answer:
Introduction :
This sentence is taken from Roger Bannister’s inspirational essay ‘The First Four Minutes’. It is his personal experience.

Context & Explanation :
Here, he describes the power of will power. Now, he had turned the last bend. There were only fifty yards more. His body exhausted all its energy. But, it went on running just the same. That energy came from greater will power. At that crucial time, determination, dedication and will-power lead his legs ahead. Thus, with all his energy and will power he could succeed.

Critical Comment:
He narrates his glorious moments and second to second experience while running for completing a one mile race.

కవి పరిచయం :
ఈ వాక్యం రోజర్ బ్యానిస్టర్ యొక్క స్ఫూర్తిదాయకమైన వ్యాసం ‘మొదటి నాలుగు నిమిషాలు’ నుండి గ్రహించబడింది. ఈ వ్యాసం అతని వ్యక్తిగత అనుభవాన్ని తెలియజేస్తుంది.

సందర్భం :
ఒక్క మైలు పరుగు పందాన్ని పూర్తి చేయటానికి పరిగెత్తిన సమయంలోని తన గొప్ప క్షణాలను మరియు అనుభూతిని ఇతను వివరిస్తున్నాడు.

వివరణ :
ఇక్కడ సంకల్పబలం యొక్క శక్తిని వివరిస్తున్నాడు. ప్రస్తుతం చివరి దశకు చేరాడు. కేవలం ఇంక 50 గజాల దూరంలో మాత్రమే ఉన్నాడు. తన శరీరం తన శక్తి మొత్తాన్ని హరించింది. కానీ అదేవిధంగా పరుగెత్తుతూనే ఉన్నాడు. ఆ సత్తువ తన సంకల్పబలం నుండి వచ్చింది. ఆ కష్టసమయంలో దృఢసంకల్పం, అంకితభావం, సంకల్పబలం అతని కాళ్ళను ముందుకు నడిపాయి. అలా, అతని సమస్త శక్తి, సంకల్పబలంతో విజయం సాధించాడు.

Question 4.
No words could be invented for such supreme happiness, eclipsing all other feelings.
Answer:
Introduction:
This sentence is taken from Roger Bannister’s inspirational essay The First Four Minutes. It is his personal experience.

Context & Explanation:
Finally Bannister reached the place where no man had yet ventured. He achieved it in his first attempt of the year. He was the first man to run the race of one mile in 3 minutes 59.4 seconds. He did on May 6th, 1954. Therefore he became free from the burden of athletic ambition. There were no words for describing his happiness. His joy was boundless. It eclipsed all other feelings.

Critical Comment:
Here, he describes his elation for his success.

కవి పరిచయం :
ఈ వాక్యం రోజర్ బ్యానిస్టర్ యొక్క స్ఫూర్తిదాయకమైన వ్యాసం ‘మొదటి నాలుగు నిమిషాలు’ నుండి గ్రహించబడింది. ఈ వ్యాసం అతని వ్యక్తిగత అనుభవాన్ని తెలియజేస్తుంది.

సందర్భం :
ఇక్కడ తన విజయానికి తన సంతోషంను వివరిస్తున్నాడు.

వివరణ :
చివరికి ఏ వ్యక్తీ ఇంతవరకు చేరుకోని స్థాయికి చేరుకున్నాడు. సంవత్సరంలోని మొదటి ప్రయత్నంలో ఇది సాధించాడు. ఒక్క మైలును 3 నిమిషాల 59.4 సెకండ్లలో పరుగెత్తిన మొదటివాడు బ్యానిస్టర్. ఇది మే 6, 1954లో సాధించాడు. కావున క్రీడా లక్ష్యం అనే ఒత్తిడి నుండి విముక్తి పొందాడు. అతని సంతోషాన్ని వివరించటానికి పదాలు లేవు. ఎందుకంటే అది మాటల్లో చెప్పని విజయం. అతని ఆనందానికి అంతులేదు. అతని ఆనందం బాధలన్నింటినీ కనుమరుగు చేసింది.

Paragraph Questions & Answers (Section – A, Q.No. 4, Marks: 4)

Question 1.
How did Roger Bannister feel in the first lap of the race?
Answer:
Bannister narrates his eventual victory of the race in the essay. During the first lap of the race, Bannister looked at the flag as he lined up for the start. The flag fluttered gently as the sails moved gently in Bernard Shaw’s Saint Joan. He felt complete silence on the ground.

When the gun fired for the second time, Brasher went into the lead and he slipped in behind him. It seemed his legs lost control of himself. He understood that he was going very slow. He himself shouted ‘Faster’. His worry increased when he heard the first lap time 57.5 seconds. In that excitement his knowledge of pace had deserted him. However, he could succeed.

ఈ వ్యాసంలో బ్యానిస్టర్ తన తుదివిజయం గురించి వివరిస్తున్నాడు. పరుగుపందెం మొదటి భాగంలో ప్రారంభం కోసం వరుసలో నిలబడి, జెండావైపు చూస్తాడు. బెర్నార్డ్ షా రచించిన Saint Joan లో గాలి నౌకలకు మెల్లగా అనుకూలంగా కదులుతుందో పరుగుపందెం జండా కూడా రెపరెపలాడుతుంది. అంతా పూర్తి నిశ్శబ్దంగా ఉంది. రెండవసారి గన్ మోగిందో Brasher ఇతని కన్నా ముందున్నాడు. తన కాళ్ళు నియంత్రణ కోల్పోయినట్లనిపించింది. అతివేగం తగ్గినట్లనిపించింది. ‘వేగంగా’ అని అరిచాడు. మొదటి పావుభాగం 57.5 క్షణాల్లో పూరైందని తెలిసినపుడు, అతని ఆందోళన పెరిగింది. ఆ తత్తరపాటులో వేగజ్ఞానం తనని విడిచిపెట్టింది. ఏదైనప్పటికీ, చివరికి విజయం సాధించాడు.

Question 2.
Why did Dr. Bannister feel that the moment of the lifetime had come ?
Answer:
Bannister was the first man to run the race of one mile in 3 minutes 59.4 seconds. In this essay, he narrates his eventual victory of the race. He says that there was no force from anyone to make him participate in this running race. It is entirely his own decision. He passed the half mile in 1 minute 58 seconds.

Later, he had to run the last lap in 59 seconds. He felt a moment of mixed joy and anguish. His mind raced, well ahead of his body. It drew his body compellingly forward them, he felt that the moment of life time had come. There was no worry. He felt confidence in his success. It because there was only 200 yards of track under his feet. He realized that he was going to create a record of life time.

ఒక మైలు పరుగు పందాన్ని 3 నిమిషాల 59.4 క్షణాల్లో పూర్తి చేసిన మొదటి వ్యక్తి బ్యానిస్టర్. ఈ వ్యాసంలో తన తుదివిజయం గురించి వివరిస్తున్నాడు. ఈ పరుగు పందెంలో పాల్గొనటంలో ఎవ్వరి ఒత్తిడిలేదని చెప్తున్నాడు. ఇది పూర్తిగా తన సొంత ఆలోచనే. ఒక నిమిషం 58 సెకండ్లలో అరమైలు పరిగెత్తాడు.

పరుగు కొనసాగుతూ ఉంది. తర్వాత 59 క్షణాల్లో, చివరి పావుభాగం పరిగెత్తె దశకు వచ్చాడు. ఆందోళన మరియు ఆనందాల కలయికల క్షణాన్ని పొందాడు. తన మైండ్ తన శరీరం కన్నా ముందు పరిగెత్తింది. అది తన శరీరాన్ని బలవంతంగా ముందుకు నడిపించింది. అప్పుడు, తన జీవితకాల క్షణము వచ్చిందని భావించాడు. అప్పుడు ఒత్తిడి చెందలేదు. తన విజయంపై నమ్మకం కుదిరింది. ఎందుకంటే, కేవలం ఇంక 200 గజాలు మాత్రమే పరిగెత్తాలి. జీవితకాల రికార్డ్ సృష్టించబోతున్నానని గ్రహించాడు.

Question 3.
What gave Dr. Bannister strength in the final spurt ?
Answer:
Dr. Roger Bannister was the first man to run the race of one mile in 3 minutes 59.4 seconds. He narrates his eventual victory of race in this essay. In the final spurt, he got the strength from his will power. He had turned the last bend. There was only 50 yards more to be run. His body tired and consumed all his energy. But, it went on running. That strength came from great will power. At that juncture, determination, dedication and strong will power lead him ahead. Therefore, he could succeed with his will power.

ఒక మైలు పరుగు పందాన్ని 3 నిమిషాల 59.4 క్షణాల్లో పూర్తి చేసిన మొదటి వ్యక్తి డా॥ రోజర్ బ్యానిస్టర్. పరుగుపందెంలో తన అంతిమ విజయాన్ని గురించి ఈ వ్యాసంలో వివరిస్తున్నాడు. చివరి దశ శక్తి, తన సంకల్పబలం నుండి పొందాడు. అతను చివరి దశకు చేరాడు. కేవలం 50 గజాలు మాత్రమే పరిగెత్తాలి. అతని శరీరం అలసింది మరియు తన సమస్త శక్తిని హరించింది. కానీ, పరుగెత్తుతూనే ఉన్నాడు. ఆ శక్తి తన సంకల్ప బలం నుండి వచ్చింది. ఆ సమయంలో దృఢసంకల్పం, అంకితభావం మరియు గొప్ప సంకల్పబలం అతన్ని ముందుకు నడిపాయి. కావున తన సంకల్పశక్తితో విజయం సాధించగలిగాడు.

Question 4.
Describe the feelings of Bannister after the race was over.
Answer:
Dr. Roger Bannister was the first man to run the race of one mile in 3 minutes 59-4 seconds.
He narrates his eventual victory of the race in this essay. Finally, he reached the place where no man had yet ventured. He achieved it in his first attempt of the year. He run the race in 3 minutes 59.4 seconds. He achieved it on May 6th, 1954. After the race was over, he became free from the burden of athletic ambition. There were no words for describing his happiness. His joy was boundless. It eclipsed all other feelings.

ఒక మైలు పరుగు పందాన్ని 3 నిమిషాల 59.4 క్షణాల్లో పూర్తి చేసిన మొదటి వ్యక్తి డా. రోజర్ బ్యానిస్టర్. పరుగు పందెం యొక్క అంతిమ విజయాన్ని ఈ వ్యాసంలో వివరిస్తున్నాడు. చివరికి ఆ వ్యక్తి ఇంతవరకు చేరుకోని స్థాయికి చేరుకున్నాడు. సంవత్సరంలోని మొదటి ప్రయత్నంలోనే ఇది సాధించాడు. పరుగు పందాన్ని 3 నిమిషాల 59.4 క్షణాల్లో పరుగెత్తాడు. ఇది మే 6, 1954లో సాధించాడు. పందెం పూర్తయిన తర్వాత క్రీడా కసరత్తు లక్ష్యం ఒత్తిడి నుండి విముక్తి పొందాడు. తన సంతోషాన్ని వివరించడానికి పదాలు లేవు. అది మాటల్లో చెప్పలేని ఆనందం. అది అతని బాధలన్నింటినీ తుడిచివేసింది.

Did you participate in any sport and missed a chance to win in a slight time frame

The First Four Minutes Summary in English

Dr. Roger Bannister was the first man to run the race of one mile in 3 minutes 59.4 seconds. The present prose piece, “The First Four Minutes” is a revelation of the stress and strain. Dr. Bannister underwent in achieving this record. He says that failure is as exciting to watch as success. This is possible only when the player exhibits his sport genuinely and completely. Here, he says that there was no force from anyone to make him participate in that four minutes running. The decision was entirely his own.

During the first lap of the race, Bannister looked at the flag as he lined up for the start. The flag swayed gently as the sails moved gently in Bernard Shaw’s Saint Joan. He felt complete silence on the ground. When the gun fired for the second time, Brasher went into the lead and he slipped in behind him.

It seemed his legs lost control of himself. He understood that he was going very slow. He himself shouted ‘Faster’. His worry increased when he heard the first lap time, 57.5 seconds. In that excitement his knowledge of pace had deserted him. At one and a half laps, he was still worrying about the pace. Then, a voice shouting ‘Relax’ penetrated into him. Afterwards, he learnt that it was his coach Stampfl’s voice. He released, there was no strain.

He barely noticed that half mile passed in 1 minute 58 seconds. Chataway went into the lead, at three quarters of a mile the effort was still barely perceptible. The time was 3 minutes 0-7 seconds. He had a moment of mixed joy and anguish, when his mind took over. It raced well ahead of his body.

It drew his body compellingly forward. He felt that the moment of life time had come. The encouragement of the faithful oxford crowd gave him greater strength. There were only 50 yards more. His body exhausted all its energy. But, his will power moved him forward. At this crucial moment, his legs carried him over the last few yards. Here, we can understand the greatness of will power.

The last few seconds seemed never ending. The faint line of the finishing tape stood ahead as a heaven of peace. The arms of the world were waiting to receive him. Then, he leapt at the tape like a man taking his last spring to save himself from the chasm that threatens to engulf him. His effort was over. He collapsed unconscious. It was then that real pain overtook him. The announcement came.

He grabbed Brasher and Chataway and seampered round the track in a burst of spontaneous joy. They had done it in their first attempt of the year. In the wonderful joy he forgot his pain. He felt free of the burden of atheletic ambition, that he had been carrying for years. No words could be invented for his supreme happiness. If eclipsed all other feelings. Thus, with all his strength he could succeed to run the race of one mile in 3 minutes 59.4 seconds.

The First Four Minutes Summary in Telugu

ఒక మైలు పరుగు పందాన్ని 3 నిమిషాల 59.4 క్షణాల్లో పూర్తి చేసిన మొదటి వ్యక్తి డా॥ రోజర్ బ్యానిస్టర్. ప్రస్తుత గద్యభాగం “మొదటి నాలుగు నిమిషాలు”, ఈ రికార్డ్ సాధించటంలో బ్యానిస్టర్ అనుభవించిన ఒత్తిడి, బాధను బహిర్గతం చేస్తుంది. విజయం చూడాలని ప్రేరణ కల్పించినట్లే ఓటమి కూడా అని చెప్తున్నాడు. క్రీడాకారుడు పూర్తిగా నిజాయితీగా తన క్రీడను ప్రదర్శించినప్పుడే ఇది సాధ్యం. ఈ నాలుగు నిమిషాల పరుగు పందెంలో పాల్గొనడానికి తననెవ్వరూ బలవంతం పెట్టలేదని చెప్తున్నాడు. ఇది పూర్తిగా అతని సొంత నిర్ణయం.

మొదటి పావుభాగంలో ప్రారంభం కోసం వరుసలో నిలబడి జెండాకెళ్ళి చూస్తుంటాడు. బెర్నార్డ్ షా సెయింట్ జొన్ నాటకంలో దేశీయ నౌకలు మెల్లగా కదలినట్లు, ప్రారంభజెండా మృదువుగా ఊగసాగింది. పూర్తి నిశ్శబ్దాన్ని గమనించాడు. రెండవసారి గన్ మ్రోగినపుడు, ఇతని సహచరుడు Brasher ఇతన్ని దాటి ముందుకెళ్ళాడు. ఇతను వెనుకబడ్డాడు. ఇతని కాళ్ళు నియంత్రణ్ణి కోల్పోయాయి.

చాలానెమ్మదిగా వెళ్తున్నానని అర్థం చేసుకున్నాడు. ‘వేగంగా’ అని అతనే అరిచాడు. మొదటి పావుభాగం 57.5 క్షణాల్లో పూర్తయిందని విన్నప్పుడు, అతనికి ఆందోళన పెరిగింది. ఆ ఆతృతలో వేగజ్ఞానం తనను వదిలేసింది. 1Ω భాగం వద్ద ఇతను ఇంకా వేగం గురించి ఒత్తిడికి గురయ్యాడు. అప్పుడు “ప్రశాంతం” అనే అరుపు శబ్దం ఇతని మదిలోకి చొచ్చుకుంది. ఆ తర్వాత, చివరిలో ఆ అదుపు అతని శిక్షకుడు Stamfl ది అని తెలుసుకొన్నాడు. అతను ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు. ఒత్తిడి లేదు.

ఒక నిమిషం 58 క్షణాల్లో అరమైలు దాటానని గమనించాడు. ఇక్కడ Chataway ఇతని కంటే ముందున్నాడు. మైలులో “మూడవవంతు దగ్గర కూడా ప్రయత్నం బహిరంగంగా అగపడుతుంది. అప్పటికి 3 నిమిషాల 0.7 క్షణాలు గడిచింది. ఆనందం, వేదనల కలయికను కలిగి ఉన్నాడు.

ఇతను మనస్సు శరీరం కన్నా ముందు పరుగెడుతుంది. ఇది బలవంతంగా తన శరీరాన్ని ముందుకు నడుపుతుంది. జీవితకాల క్షణము వచ్చిందనుకుంటాడు. విశ్వాసంగల ఆక్స్ఫర్డ్ సమూహం ప్రోత్సాహం ఇతనికి గొప్పశక్తినిస్తుంది. కేవలం ఇంక 50 గజాలు మాత్రమే ఉంది. ఇతని శరీరం శక్తిని మొత్తాన్ని కాజేసింది. కానీ, ఇతని సంకల్పబలం, ఇతన్ని ముందుకు నడిపింది. ఈ క్లిష్టసమయంలో ఇతని కాళ్ళు చివరి కొన్ని గజాలను కూడా దాటిస్తాయి. ఇక్కడ ఇతని సంకల్పబలాన్ని మనము అర్థం చేసుకోగలము.

చివరి కొన్ని క్షణాలు ఎప్పటికీ ముగించనవిగా కనిపిస్తాయి. గెలుపు గీత శాంతి స్థావరం లాగా కనిపించింది. ప్రపంచపు చేతులు ఇతన్ని స్వీకరించటానికి ఎదురు చూస్తున్నాయి. ముంచి వేయబోయే ఆగాధం నుండి తనను రక్షించుకోవటానికి చివరి దూకుడు లాగా ముగింపు టేపు మీద దూకాడు. ఇతని ప్రయత్నం ముగిసింది. స్పృహ తప్పి కుప్పకూలాడు. అప్పుడు నొప్పి తెలియడం మొదలైంది. ప్రగటను వచ్చింది.

Brasher మరియు Chataway చేతులు పట్టుకొని ట్రాక్ చుట్టూ పరుగెత్తాడు ఆనందంతో. సంవత్సరం మొదటి ప్రయత్నంలోనే ఇది సాధించాడు. ఆ అద్భుతమైన ఆనందంలో అతని బాధను మరచాడు. క్రీడాలక్ష్యం నుండి విముక్తి పొందాడు. తన ఆనందాన్ని వ్యక్తపరచటానికి పదాలులేవు. ఇది మాటలలో చెప్పలేనిది. అన్ని బాధలను తుంచివేసింది. అలా అతని సమస్థ శక్తితో ఒక మైలు పరుగు పందాన్ని 3 నిమిషాల 59.4 క్షణాల్లో పరుగెత్తి విజయవంతమయ్యాడు.

The First Four Minutes Summary in Hindi

रोजर बॉनिस्टर वृतिा से चिकित्सक हैं, लेकिन प्रवृप्ति से खिलाडी हैं । उन्हें दौड की प्रतिय्पेकिताएँ जान से की प्यारी होती हैं । असाध्यों को सुसाध्य करने में उनकी बड़ी अनुवकित है । दौड़ के लिए असहाय अपनी देह को ज्यादा रफ़्तार से दौड़ाया । उन्होंने सन् 1954 मई, 6 को सायं छह बजे इंग्लैंड में एक मील दूर को 3 मिनट 59-4 सेकण्ड में दौड़कर इतिहास रचा है ।

उन्होंने समाचार – पत्रों शीर्ष नामों स्थान पाया कि दुनिया में पहले खिलाड़ी है, जिन्होंने लक्ष्य की प्राप्ति की, जो किसी को अभीतक साध्य नहीं हुऊ । उस असाधारण अनुभव कथन ही प्रस्तुत पाठ्यांश, ‘पहले चार मिनट’ – ‘The First Four Minutes’ उन्होंने स्वीय अनुभव को सुस्पष्ट, जीताजागता, वर्णन किया इसमें, जिसे पढ़कर पाठकों की साँस अंदर की अंदर बाहर की बाहर रह जाती है ।

प्रेक्षक यह नही जानते कि खेलों में हार-जीत की अपेक्षा समर्पित भाव प्रधान होता है । शारीरिक, मानसिक, भावोद्वेग दबाव की तीव्रता सहसुस करनेवाले खिलाड़ियों को ही मालूम होता हैं।

इस दौड़ की प्रतियोगिता में भागलेना मेरा स्वीय निर्णय है । इसलिए मेरे प्रयत्न की बीति असमान है । दौड़ – प्रतियोगिता की प्रतीक्षा का क्षषा आगया है । अनुकूल वातावरण है। लाखों प्रेक्षक साँस तक न लेते खामोश थे । सह- खिलाड़ी ब्राशर आगे या । मेरे बैर लगातार दौड़ते रहे, मानो कोई अदृश्य शक्ति चला रही हो । रफ़्तार कम होने का अनुभव हुआ । बेचैनी से चिल्लाया कि तेज दौो । चेतावनी कहती-शांत । पहले पाव भाग 57.5 सेकंड में पूरा हुआ । मेरी परेशानी थी कि रफ़्तार काफी नहीं ।

हमारे शिक्षक का संदेश था कि दबाव छोड़ो। पालन किया । मन और तन अलग हो गयु । दबाव पिट गया | इस प्रकार क्षाण – क्षाण परिवर्तित आनंद था । मुझे लगा कि परेशानियों के बीच मेरा मन, तन से अलग होकर, आगे बढ़कर मेरे तन को खींच रहा हो । लक्ष्य और गति मिलगए । दोनों की जोड़ी बन गई | दर्द नहीं था । आगे ही दौड़ थी । तन की शकित, बहुत पहले ही खतम हुई ।

मन की याक्ति के लिए अंत नहीं था । विजय – रेखा शांति – शिबिर – सा लगी । सब से पहले पहुँच गया। दोनों कंधों ने आसरा दिया । तब दर्द मालूम होने लगा । तब तक सहयोग देनेवाला तन ने आधार चाहा । लक्ष्य साधन रुपी भार हट गया । आनंद पुलकित किया । जीवन का आशय पूरा हुआ । निवेतर साधना एंव दृढ निश्चय ने विजय पताका फहरायी । रोजर बॉनिस्टर की असाधारण विजय युवा पीढ़ी के लिए अच्छा संदेश है ।

Meanings and Explanations

persuade (v) / pǝ(r)swerd / (ప(ర్)స్వేఇ డ్) (disyllabic): convince, ఒప్పించుట , करना, स्वीकार करा.

flutter (v) / fl^te(r) / (ప్లటర్) (disyllabic) : moved lightly and quickly, రెపరెపలాడుట , फड़फडाह

Bernard Shaw (బెర్నార్డ్ షో ): well known English play wright, ప్రసిద్ధి చెందిన ఆంగ్ల నాటక రచయిత

Saint Joan (సెంట్ జోన్) : a play written by Shaw, షా రచించిన నాటకం పేరు

desperate (adj) / despǝrǝt / (దెస్పెరట్ ) (trisyllabic) : beyond hope, extreme, నిరాశ, द : साहसी

lull (n) / l^l / (లల్ ) (monosyllabic) : a period of less movement,, స్టబ్బత, शांति – काल

Brasher : a famous English athelete, ప్రసిద్ధి చెందిన ఆంగ్ల క్రీడాకారుడు

tremendously (adv) / trımendəsli / (ట్రీమెన్ డస్ లి) (polysyllabic-4): greatly, extremely, గొప్పగా, धिसान

resistance (n) / rızıstǝns / (రెసిస్టెన్ స్ ) (trisyllabic) : refusal to obey, opposition, అసమ్మతి, వ్యతిరేఖరి

propel (v) / prǝpel / (ప్రపెల్) (disyllabic) : moved, pushed forward, ముందుకు నడిపించుట

kept his head (phrase): remained cool and balanced, ప్రశాంతంగా ఉండు

pace (n) / peis / (పెఇస్) (monosyllabic) : speed, వేగం, चलना

penetrate (v) / penǝtreit / (పెనట్రెఇట్ ) (trisyllabic): entered or passed through, ప్రవేశించుట , चुभाना

Stampfl: Bannister’s Austrian coach, ఆస్ట్రియన్ శిక్షకుడు

barely (adv) / beǝ(r)li / (బెఅ(ర్)లి) (disyllabic) : to a very limited extent, కొంతవరకు

perceptible (adj) / pǝ(r)septǝbl / (ప(ర్)సెసష్టబ్ ల్ ) (trisyllabic) : observable, గమనించదగిన

pounce (v) / pauns / (పౌన్ స్ ) (monosyllabic) : jumped on suddenly on, హఠాత్తుగా దూకిన

compellingly (adv) / kǝmpeliŋli / (కమ్ పెలింగ్ లి ) (trisyllabic): forcefully, బలవంతంగా

extinction (n) / ıkstıŋkfn / (ఇక్ స్టింక్షన్) (trisyllabic) : disappearance, loss, death, కనుమరుగవడం, కోల్పోడం, చనిపోవడం, देहात, अंत

impel (v) / impel / (ఇంపెల్) (disyllabic) : forced to do something, బలవంతం చేయుట

haven (n) / hervn / (హెఇన్న్) : safe place, సురక్ష ప్రదేశం

chasm (n) / klækən / (క్యాజమ్) (disyllabic) : gap, wide difference, అగాధం, తేడా

engulf (v) / ingalf / (ఇంగల్ ఫ్) (disyllabic): surround, cover, చుట్టవేయడం, చుట్టివేయు

exploded (v-pt) / ık’splaudid / (ఎక్సప్లోడేడ్ ) : burst out, బద్దలు చేయు, बिस्पोट करना

surged (v) / s3:(r)d3 /(స(ర్)జ్ ): increased suddenly, హఠాత్తుగా పెరగటం, महोर्मि हिलोरा

vice (n) / vais / (వైస్) (monosyllabic) : a device to hold objects, వస్తువులను దృడంగా పట్టుకొను పరికరము

scampered (v-pt) / ‘skæmpǝ(r) / (స్కామ్ పర్ ) (disyllabic): run or skipped about briskly, వేగంగా పరుగెత్తుట, इधर-उधर दोड़ना

spontaneous (adj)/ sponteinis/(స్పాంటెఇనిఅ స్): natural, on the spot, సహజంగా అప్పటికిప్పుడే, स्वेस्छित

venture (v) / ventsə(r) / (వెంచ(ర్)) (disyllabic): entered, ప్రవేశించుట, సాధించటం, जोखिम

eclipse (v) / klips / (ఇక్ లిప్ స్) (disyllabic) : declined, shadowed, నిరాకరించుట, కప్పివేయుట

bewildered (adj) / bıwıldə(r)d / (బివిల్ డ(ర్)డ్) (trisyllabic) : confused, ఉబ్బితబ్బిబ్బై, తికమకపడిన , अव्यवस्थित करना

caught up with (phrase) : manage to avoid problems later, తర్వాత సమస్యలను రాకుండా చేయుట

agony: extreme pain, త్రివమైన బాధ , पंत्रणा

Telangana TSBIE TS Inter 1st Year Commerce Study Material 7th Lesson Commencement of Business Textbook Questions and Answers.

TS Inter 1st Year Commerce Study Material Chapter 7 Commencement of Business

Long Answer Questions

Question 1.
What are the important documents to be submitted to the Registrar of Companies for incorporation of a company?
Answer:
Documents to be prepared while formation of a company:
The important documents to be prepared by a company for its formation are discussed below:

• Memorandum of Association.
• Articles of Association.
• Prospectus.
• Other documents.

1) Memorandum of Association:
Meaning : The Memorandum of Association is the constitution of the company. It is the charter of the company. It provides the foundation on which the company structure is built. It acts as an indicator or guideline for those investors who are interested and are planning to invest in the company. A company cannot perform its operations beyond the scope of memorandum. It defines the scope of the company’s activities as well as its relation with the outside world.

Memorandum of Association is one of the documents which has to be filed with Registrar of companies at the time of incorporation of the company.

Definition:
As per Section 2(56) of the Companies Act, 2013, “Memorandum of Association is one of the documents which has to be filed with the Registrar of the Companies at the time of incorporation of the company”. The Memorandum of Association must be signed by at least seven members in case of a public limited company and two members in case of a private limited company It cannot be changed easily. So it should be prepared very carefully.

Clauses of Memorandum of Association:
The contents of the Memorandum of Association are known as clauses, which are explained in Section – B of the Act. They are as follows.

• Name clause [Section 4(1) (a)]
• Registered Office or Situation clause [Section 4(1) (b)]
• Objects clause [Section 4(1) (c)]
• Liability clause [Section 4(1) (d)]
• Capital clause [Section 4(1) (e)]
• Association clause or Subscription clause [Section 13(4) (c)]

2) Articles of Association:
Meaning: The rules and regulations framed for the internal management of the company, which are set out in a document is named as Articles of Association.

It also helps in achieving the objectives specified in Memorandum of Association. The Articles play a very important role in the affairs of the company. It is a supplementary document to the Memorandum of Association.

The Articles must be printed, divided into paragraphs, numbered consecutively, stamped adequately and signed by each subscriber to the Memorandum of Association. It is duly witnessed and filed along with the Memorandum of Association.

The private companies limited by shares, companies limited by guarantee and unlimited companies must have their Articles of Association. A public company limited by shares may or may not have its own Articles. As per section 26 of Companies Act, it can follow model set of Articles given in Table – A in Schedule -1 of the Act. The Articles of Association can be altered by passing a special resolution. Each subscriber to the memorandum must sign the articles in the presence of atleast one witness. A copy of every special resolution altering the articles should be filed with the Registrar within 30 days of its passing and attach to every copy of the articles issued thereafter.

3) Prospectus:
Meaning: Prospectus is an invitation to the public to subscribe to the shares and debentures of a public company. After incorporation of a company promoters may issue the prospectus for raising required finance.

A public company invites the people to offer to purchase the shares and debentures through an advertisement. Such an Advertisement or notice containing detailed information about the company is known as prospectus.

A private company cannot issue prospectus to secure its capital. A prospectus must contain the following requirements:

• It must be an invitation offering to the public.
• It must be issued on behalf of the company.
• It must involve an invitation of subscription or purchase.
• It must involve an invitation of shares or debentures.

Every prospectus contains an application form on which an intending investor can apply for the purchase of shares or debentures.

4) Other documents such as:

• Consent of the first directors: Directors should give return consent in form no. 29 to the Registrar of Company.
• The Power of Attorney: Promoters should execute a power of Attorney in favour of one of the promoters or an advocate who is to carry out the formalities required for registration.
• Notice of Registered Office: When the location of the registered office is finalized, prior to incorporation, the notice of it is to be filed. If not, with in 30 days of its registration it is to be submitted.
• Particulars of Directors: When a company by its articles appoints any person to act as Director, Manager, Secretary – their particulars have to be filed within 30 days along with the Memorandum of Association and Articles of Association of the company.

Question 2.
What is Memorandum of Association? Explain its clauses.
Answer:
The Memorandum of Association is the constitution of the company. It is the charter of the company. It provides the foundation on which the company structure is built. It acts as an indicator or guideline for those investors who are interested and are planning to invest in the company. A company cannot perform its operations beyond the scope of Memorandum. It defines the scope of company’s activities as well as it relation with the outside world. Memorandum of Association is one of the documents which has to be filed with Registrar of Companies at the time of incorporation of the company.

Clauses of Memorandum of Association:
The contents of Memorandum of Association are known as clauses, which are explained in Section – B of the Act. They are as follows:

1) Name Clause [Section 4(1) (a)]: A company being a separate legal entity must have a name. A company may select any name which does not resemble the name of any other company. It should not contain the words like King, Queen and name of the Government bodies. The proposed name should not be objectionable under the provisions of “Emblems and Names Act, 1950”. The word “Limited” must be used at the end of the name of a public company and “Private Limited” is used by a private company.

2) Registered Office or Situation Clause [Section 4(1) (b)]: This clause states the place and address of the registered office of the company. If the place is not decided at the time of incorporation, it can be intimated to the Registrar within 30 days from the date of incorporation or commencement of business whichever is earlier.

3) Objects Clause [Section 4(1) (c)]: This clause defines the sphere of activities of the company. This clause may be considered as the core of Memorandum of Association because it sets out the objects for which a company is formed. This clause contains a) Main objects b)Other objects. This clause offers protection to the shareholders and creditors by ensuring that the funds are not going to be risked.

4) Liability Clause [Section 4(1) (d)]: This clause contains the nature of liability of its members. It states that the liability of the members is limited to the value of shares held by them. It means that the members are liable to pay only the unpaid balance of their shares and not further else.

5) Capital Clause [Section 4(1) e)]: This clause contains the capital structure of the company. The division of capital into equity shares, preference shares and the no. of shares in each category and their value should be given. It is also mentioned that the any type of shareholders have some special rights and privileges.

6) Association Clause or Subscription Clause [Section 13(4) (c)]: This clause contains the name of the signatories to the Memorandum of Association. The full addresses and occupations of subscribers of witnesses are also given. The subscribers declare that they agree to incorporate the company and agree to take the shares stated against their names.

Question 3.
What is Articles of Association? Explain its contents.
Answer:
Meaning: The rules and regulations framed for the internal management of the company, which are set out in a document is named as “Articles of Association”. It gives the help in achieving the objectives specified in Memorandum of Association. The Articles play a very important role in the affairs of the company. It is a supplementary document to the Memorandum of Association.

The Articles must be printed, divided into paragraphs, numbered consecutively, stamped adequately and signed by each subscriber to the Memorandum of Association. It is duly witnessed and filed along with the Memorandum of Association.

Definition:
According to Section 2(5) of the companies Act, 2013, “Articles of Association of a company as originally framed or as altered from time to time in pursuance of any previous Company law or of this act, including so far as they apply to the company, the regulations contained as the case may be in Table – A to Schedule -1 of this Act”.

The private companies limited by shares, companies limited by guarantee and unlimited companies must have their Articles of Association. A Public company limited by shares may or may not have its own Articles. As per Section 26 of Companies Act, it can follow model set of Articles given in Table – A in Schedule -1 of the Act. The Articles of Association can be altered by passing a special resolution. Each subscriber to the Memorandum must sign the articles in the presence of atleast one witness.

A copy of every special resolution altering the articles should be filed with the Registrar within 30 days of its passing and attach to every copy of the articles issued thereafter.

The Contents of Articles of Association:
The Articles of Association contains the following details:

• Procedure of issuing share capital, the amount of share capital issued, types of shares, no. of shares, calls on shares, rights and privileges of different categories of shareholders must be mentioned in the Articles of Association.
• Procedure for transfer and forfeiture of shares.
• Procedure for issue of debentures and stocks.
• Powers to alter as well as reduce share capital and its procedure for alteration.
• The appointment of the directors, their powers, duties and remuneration.
• The appointment of the managing director.
• Provisions regarding conducting the General meetings, special meetings, voting, proxies, resolutions etc.
• Provisions relating to dividends and reserves.
• Rules for preliminary contracts.
• Provisions regarding the use of Common Seal.
• Preparation of Accounts and Audit and method of appropriation of profits.
• Maintenance of Bank accounts.
• Procedure for winding up the company.
• Other rules and regulations of company.

Question 4.
What is prospectus? Explain the contents of prospectus.
Answer:
Meaning:
Prospectus is an invitation to the public to subscribe to the shares and debentures of a public company. After incorporation of a company promoters may issue the prospectus for raising required finance.

A public company invites the people to offer to purchase the shares and debentures through an advertisement. Such an advertisement or notice containing detailed information about the company is known as “Prospectus”.

A private company cannot issue prospectus to secure its capital.

Definition: According to Sec 2(70) of Companies Act, 2013, prospectus can be defined as “any document described or issued as a prospectus and includes a red herring prospectus referred to in Section 32 or Self prospectus referred to in Section 31 or any notice, circular, advertisement or other document inviting offer from the public for the subscription or purchase of any securities of a body corporate”.

Prospectus must contain following requirements:

• It must be an invitation offering to the public.
• It must be issued on behalf of the company or in relation intended to a company.
• It must involve an invitation of subscription or purchase.
• It must involve an invitation of shares or debentures.

Every prospectus contains an application form on which an intending investor can apply for the purchase of shares or debentures.

Contents of Prospectus: Every prospectus should disclose the matter as specified in Part -1 of Schedule – II to the Companies Act. Some of the contents which every prospectus must include are:

• Name and full address of the company.
• The particulars of the signatories to the Memorandum of Association and the number of shares taken up by them.
• Name, address and occupations of members of the Board of Directors.
• The minimum subscription amount fixed by the promoters.
• The details of property acquired if any.
• The time of opening of the subscription list.
• The capital structure of the company and particulars of issue.
• The amount payable on application, allotment and calls.
• Basis for the issue price.
• The particulars of preferential treatment given to any person for subscribing shares or debentures.
• The addresses of the underwriters if any.
• Particular about reserves and surpluses.
• The amount of preliminary expenses.
• The name and addresss of Auditor.
• Particulars regarding voting rights at the meetings of the company.
• Management perception of risk factors.
• ‘Disclosure of investors’ grievances and redressal system.

Question 5.
Discuss the differences between Memorandum of Association and Articles of Association.
Answer:
Memorandum of Association:
As per Section 2(56) of the Companies Act, 2013, “Memorandum of Association is one of the documents which has to be filed with the Registrar of the Companies at the time of incorporation of the company”. It cannot be changed easily. So it should be prepared very carefully.

Articles of Association:
The rules and regulations framed for the internal management of the company, which are set out in a document is named as “Articles of Association”.

Difference between Memorandum of Association and Articles of Association:

Short Answer Questions

Question 1.
What are the contents of prospectus?
Answer:
Every prospectus should disclose the matter as specified in Part -1 of Schedule – II to the Companies Act. Some of the contents which every prospectus must include are:

• Name and full address of the company.
• The particulars of the signatories to the Memorandum of Association and the number of shares taken up by them.
• Name, address and occupations of members of the Board of Directors.
• The minimum subscription amount fixed by the promoters.
• The details of property acquired if any.
• The time of opening of the subscription list.
• The capital structure of the company and particulars of issue.
• The amount payable on application, allotment and calls.
• Basis for the issue price.
• The particulars of preferential treatment given to any person for subscribing shares or debentures.
• The addresses of the underwriters if any.
• Particulars about reserves and surpluses.
• The amount of preliminary expenses.
• The name and addresss of Auditor.
• Particulars regarding voting rights at the meetings of the company.
• Management perception of risk factors.
• Disclosure of investors’ grievances and redressal system.

Question 2.
Write down any five legal requirements for prospectus.
Answer:
In order to protect the interests of investors, the Companies Act lays down the following regulations relating to the issue of prospectus. They are:

• Prospectus must be dated.
• It must be signed by every person who is named as director.
• It must be issued within 90 days of its registration either by newspaper advertisement or otherwise.
• It must not be issued unless a copy thereof has been filed with the Registrar on or before the date of its publication.
• A prospectus must be in writing. An oral invitation (through TV or firm) to subscribe for shares and debentures of a company or deposits in not a prospectus.
• Any information given in the prospectus must be true.
• If there are any misstatements or misrepresentation in prospectus, it gives rise to impose Civil or Criminal liability on a) The company, b) Promoters and Directors, c) Expert who drafted the Prospectus.
• Civil Liability: The persons responsible for misstatements or untrue statements of prospectus are liable to pay compensation to the persons, who subscribed the shares and debentures relying on such false information in the prospectus.
• Criminal Liability: The persons responsible for misstatements or untrue statements of prospectus are liable to pay a fine upto Rs. 50,000 or imprisonment upto 2 years or both.

Very Short Answer Questions

Question 1.
What is Memorandum of Association?
Answer:
1) It is an important document with clauses explaining briefly the affairs of the company to the outside world. The Memorandum of Association (MoA) is the constitution of the company. It is the charter of the company.

2) MoA is one of the document which has to be filed with Registrar of Companies at the time of incorporation of the company. A company cannot perform its operations beyond the scope of Memorandum.

Question 2.
What is Articles of Association?
Answer:
1) The rules and regulations framed for the internal management of the company, which are set out in a document is named as Articles of Association. It helps in achieving the objectives specified in MoA.

2) The private companies must have their Articles of Association. A public company limited by shares may or may not have its own Articles. As per Sec. 26 of Companies Act, public company can follow model set of Articles given in Table – A in Schedule -1 of the Act.

Question 3.
What is Minimum subscription?
Answer:
1) The minimum amount of capital to be collected by the company before the allotment of shares is known as minimum subscription. A public company cannot commence business unless the minimum subscription has been subscribed.

2) It is fixed by taking into account the following requirements.

• Amount required for the purchase of property.
• Amount need for payment of preliminary expenses.
• Amount required for working capital.
• Amount need for any expenditure in the formation of the company.

Question 4.
What is a Statement in lieu of prospectus?
Answer:
If a public limited company could get the required capital by some private management, it may not issue prospectus. But in that case, it must file a “statement in lieu of prospectus” with the Registrar, at least three days before the first allotment of shares.

• Statement in lieu of prospectus is a substitution of prospectus.
• It must be duly signed by all the directors and it is drafted strictly in accordance with the particulars set out in Part -1 of Schedule – III of the Act.

Question 5.
What is Certificate of Commencement of business?
Answer:
A private limited company can start its business immediately after incorporation. But a public company has to wait till it gets the certificate of commencement of business.

• It is an important document to be received by a public company before its commencement of business.
• In order to obtain this certificate, the company has to submit the following:
  • The prospectus or statement in lieu of prospectus.
  • The shares of allotted to the extent of minimum subscription.
  • The directors have paid application and allotment amount towards qualification shares.
  • A statutory declaration by the secretary or director stating that all the formalities are complied with.
• The Registrar will then scrutinise all the documents and if satisfied issues “Certificate of commencement of business”.