Srinivas – Page 35 – TS Board Solutions

TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions

April 1, 2024March 27, 2024 by Srinivas

Students must practice these TS Inter 2nd Year Maths 2B Important Questions Chapter 6 Integration to help strengthen their preparations for exams.

TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions

Question 1.
Find ∫2x⁷ dx on R.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 1

Question 2.
Evaluate ∫cot²xdx on l⊂R {nπ:n∈Z)
Solution:
∫cot²xdx =∫(cosec²x – 1)dx
= ∫ cosec²x – ∫dx = – dx = – cotx – x + c

Question 3.
Evaluate $\int\left(\frac{x^6-1}{1+x^2}\right)$ dx for x ∈ R
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 2

Question 4.
Find ∫(1 – x)(4 -3x) (3 + 2x) dx ; x ∈R.
Solution:
(1- x)(4 – 3x)(3+2x) = 6x³ – 5x² – 13x + 12
∴ ∫ (1 – x)(4 – 3x)(3+2x)dx
=∫(6x³– 5x²_13x+ 12)dx
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 3

Question 5.
Evaluate $\int\left(x+\frac{1}{x}\right)^3 d x, x>0$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 4

Question 6.
Find $\int \sqrt{1+\sin 2 x}$ dx on R.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 5

Question 7.
Find $\int \frac{6 x}{3 x^2-2}$ dx on any interval I ⊂ R $\left\{-\sqrt{\frac{2}{3}}, \sqrt{\frac{2}{3}}\right\}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 6

Question 8.
$\int \frac{\left(\sin ^{-1} x\right)^2}{\sqrt{1-x^2}}$ dx on R
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 7
Question 9.
Evaluate $\int \frac{1}{1+(2 x+1)^2}$ dx on R.
Solution:

Question 10.
Evaluate $\int \frac{x^5}{1+x^{12}}$ dx on R
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 9

Question 11.
∫ cos³ sinx dx on R.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 11

Question 12.
Find $\int\left(1-\frac{1}{x^2}\right) e^{\left(x+\frac{1}{x}\right)}$ dx on I where I = (0,∞)
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 12

Question 13.
Evaluate $\int \frac{1}{\sqrt{\sin ^{-1} x} \sqrt{1-x^2}}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 13

Question 14.
Evaluate $\int \frac{\sin ^4 x}{\cos ^6 x} d x $, x ∈ I ⊂ R – {(2n+1) $\frac{\pi}{2}$ …………… n∈Z}
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 18

Question 15.
Evaluate ∫ sin² x dx on R.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 19

Question 16.
Find $\int \frac{x^2}{\sqrt{x+5}}$ on (-5, ∞)
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 20

Question 17.
Find $\int \frac{x}{\sqrt{1-x}}$ dx, x∈1=(0,1)
Solution:
Let 1 – x = t² over (0, 1)
then – dx = 2t dt and x = 1 – t²
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 27

Question 18.
Evaluate $\int \frac{d x}{(x+5) \sqrt{x+4}}$ on (-4,∞)
Solution:
Let x + 4 – t² then dx – 2t dt
defined over (- 4, ∞)
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 28

Question 19.
Evaluate $\int \frac{d x}{\sqrt{4-9 x^2}} \text { on } I=\left(-\frac{2}{3}, \frac{2}{3}\right)$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 30

Question 20.
$\int \frac{1}{a^2-x^2}$ dx for x E I = (- a, a).
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 32

Question 21.
Evaluate $\int \frac{1}{1+4 x^2}$ dx on R.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 33

Question 22.
Evaluate $\int \sqrt{4 x^2+9}$ dx on R.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 34

Question 23.
Evaluate $\int \frac{1}{\sqrt{4-x^2}}$ dx on (-2,2)
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 35

Question 24.
Evaluate $\int \sqrt{9 x^2-25} d x \text { on }\left(\frac{5}{3}, \infty\right)$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 36

Question 25.
Evaluate $\int \sqrt{16-25 x^2} d x \text { on }\left(-\frac{4}{5}, \frac{4}{5}\right)$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 37

Question 26.
Find $e^x \frac{(1+x)}{(2+x)^2}$ dx on l ⊂ R – {-2}
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 39

Question 27.
Evaluate $\int \frac{d x}{\sqrt{x^2+2 x+10}}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 40

Question 28.
Evaluate $\int \frac{d x}{\sqrt{1+x-x^2}}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 41

Short Answer Type Questions

Question 1.
Evaluale $\int\left(\frac{2 x^3-3 x+5}{2 x^2}\right)$ dx for x>0 and verify the result by differentiation.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 42
This is the given expression and the result is correct.

Question 2.
Evaluate $\int \frac{1}{a \sin x+b \cos x}$ dx where a, b ∈ R and a²+ b ²≠ 0 on R
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 43

Question 3.
Evaluate ∫ x sin^-1 x dx on (-1, 1).
Solution:
We use integration by parts by suitably
choosing y x and u = sin^-1 x so that
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 44

Question 4.
Evaluate ∫ x²cosx dx dx
solution:
Use integration by parts by choosing u x²and y = cos x, we get
∫ x²cos x dx dx = x² ∫cos x dx
$-\int\left[\frac{d}{d x}\left(x^2\right) \int \cos x d x\right] dx$
⇒ x² sin x – f 2x sin x dx
⇒ x² sinx-[2x(- cosx) – ∫2(- cosx)dx]
⇒ x²sinx+ 2xcosx – 2sinx+c
⇒ (x²-2) sinx + 2xcosx+ c
(again using integration by parts on ∫ 2x sin x dx)

Question 5.
Evaluate ∫ e^x sinx dx on R.
Solution:
Let I = ∫ e^x sinx dx. Then using integration by parts by taking u = e^x v = sin x we get
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 46

Question 6.
Find ∫ e^ax cos(bx +c) dx on R, where a,b,c are real numbers and b ≠ 0.
Solution:
Let I =∫ e^ax cos(bx +c) dx
using integration by parts by suitably choosing e^ax = u and cos (bx + c) = v, we get
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 47

Question 7.
Evaluate $\int \tan ^{-1} \sqrt{\frac{1-x}{1+x}}$ dx on (-1,1)
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 49

Question 8.
Evaluate $\int e^x\left(\frac{1-\sin x}{1-\cos x}\right)$ dx on I⊂R {2nπ : n ∈Z}.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 50
Question 9.
$\int \frac{d x}{(x+5) \sqrt{x+4}}$
Solution:

Question 10
Evaluate $\int \frac{d x}{5+4 \cos x}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 52

Question 11.
$\int \frac{d x}{3 \cos x+4 \sin x+6}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 53

Question 12.
Find $\int \frac{d x}{d+e \tan x}$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 55

Question 13.
Evaluate $\int\left(\frac{\cos x+3 \sin x+7}{\cos x+\sin x+1}\right) d x$
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 57

Question 14.
Find $\int \frac{x^3-2 x+3}{x^2+x-2}$ dx
Solution:
Integrand is a rational function in which the degree of the numerator Is greater than the denominator. Hence using synthetic division.
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 59

Question 15.
Find $\int \frac{2 x^2-5 x+1}{x^2\left(x^2-1\right)}$ dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 60

Question 16.
Find $\int \frac{3 x-5}{x\left(x^2+2 x+4\right)}$ dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 61

Long Answer Type Questions

Question 1.
Evaluate $\int \tan ^{-1}\left(\frac{2 x}{1-x^2}\right)$ dx on l ⊂ R {-1,1}
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 65

Question 2.
Find $\int \frac{x^2 e^{m \sin ^{-1} x}}{\sqrt{1-x^2}}$ dx on (-1,1) where m is a real number.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 67

Question 3.
Evaluate $\int \frac{x+1}{x^2+3 x+12}$ dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 71

Question 4.
Evaluate $\int(3 x-2) \sqrt{2 x^2-x+1}$ dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 73

Question 5.
Evaluate $\int \frac{2 x+5}{\sqrt{x^2-2 x+10}}$ dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 76

Question 6.
Evaluate $\int \frac{2 x+1}{x\left(x^2+4\right)^2}$ dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 77

Question 7.
Find reduction formula for ∫ xⁿ e^ax dx, n being a positive integer and hence evaluate dx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 81

Question 8.
Obtain reduction formula for ∫ sinⁿ x dx for an integer n ≥ 2 and hence obtain ∫ sin⁴ xdx.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 83

TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 84

Question 9.
Obtain reduction formula for ∫ sin^m x cosⁿ x dx for a positive integer m and integer n≥ 2.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 85

Question 10.
Obtain reduction formula for ∫ tanⁿ x dx for an integar n ≥ 2 and hence find ∫ tan⁶ x dx.
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 87

Question 11.
Obtain reduction formula for ∫ secⁿ x dx for n ≥ 2 and hence evaluate ∫ sec⁵xdx
Solution:
TS Inter 2nd Year Maths 2B Integration Important Questions 89

TS 9th Class Telugu Important Questions 9th Lesson కోరస్

April 1, 2024March 27, 2024 by Srinivas

These TS 9th Class Telugu Important Questions 9th Lesson కోరస్ will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 9th Lesson Important Questions కోరస్

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నలకు ఐదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
పాఠం ఆధారంగా సలంద్ర లక్ష్మీనారాయణ గురించి రాయండి.
జవాబు:
దళిత సాహిత్యోద్యమానికి పునాదివేసిన ‘దళిత మానిఫెస్టో’ కవితా రచయిత సలంద్ర లక్ష్మీనారాయణగారు రాసిన పాఠ్యాంశమే ‘కోరస్’. సమాజం కొత్త ధోరణులనూ, వాస్తవాలనూ అంత తొందరగా అంగీకరించదనే విషయాన్ని గురించి సలంద్ర ఆవేదన పడుతున్నారు.

తనచుట్టూ ఉన్న సమాజంలో జరుగుతున్న సంఘటనలపై అవగాహన కల్పించాలని, తన పాటకు సమాజం ‘కోరస్’ అవుతుందని ఆత్మవిశ్వాసంతో ప్రకటించాడు. సంఘం తనతో గొంతు కలుపుతుందన్నాడు. దళితులూ, అగ్రవర్ణాలవారూ అందరూ సమానమని తన కవిత ద్వారా చెప్పాడు. ప్రగతిశీల భావాలతో సమాజం అభివృద్ధి వైపు నడవాలని కోరిన సలంద్ర మహాకవి, అభ్యుదయ కవి.

ప్రశ్న 2.
‘వాస్తవాలు కఠినంగా ఉంటాయి’- కోరస్ ఆధారంగా ఉదాహరణలు తెలుపండి.
జవాబు:
నిజం ఎప్పుడూ కఠినంగా ఉంటుంది. సంఘం కొత్త పోకడలను అంతవేగంగా అంగీకరించదు. పాఠంలో చెప్పినట్లు, అగ్రవర్ణాలవారు ఆకాశం వలె గొప్పవారమని, దళితులు భూమిలా అడుగునుండి పోవాలనే భావన తప్పని అంతా సమానమని కవి చెప్పేది వాస్తవం. కాని ఆచరణ కఠినం. సమాజం ఒక ప్రవాహం లాంటిది. పాతపోయి కొత్తదనం వస్తూ ఉంటుంది.

సమాజంలో వస్తున్న మార్పులను ఆహ్వానించకుండా పాతచింతకాయ పచ్చడి మనస్తత్వాన్ని విడవాలని కవి చెప్పేది వాస్తవం. మేధావి కూడా మూర్ఖుడిలాగానే ఇతరులు చెప్పింది వినడని కవి కఠినమైన వాస్తవం చెబుతున్నాడు. మనుషుల్లో సున్నిత తత్త్వాన్ని మేలుకొల్పాలని, కాఠిన్యాన్ని తొలిగించుకోవాలని కవి తెలియజేస్తున్నాడు.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

1. సొంతవాక్యాలు:

అ) కింది పదాలను ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.

1. ససేమిరా : SSCప్రీఫైనల్ పరీక్షలు ఉండటంతో మామయ్య వాళ్ళింట్లో పెళ్ళికి ససేమిరా రానని మా అన్నయ్య పట్టుపట్టాడు.
2. అపార్థం : పెళ్ళికి వెళ్ళకపోతే మామయ్య అపార్థం చేసుకొంటాడని అమ్మ చెప్పింది.
3. ముక్కలు చెక్కలు : గంధం దుంగలను ముక్కలు చెక్కలు చేసినా దాని విలువ మారదు.
4. గొంతెత్తు : జాతీయగీతం గొంతెత్తి పాడితేనే అందం అంటాడు మా తాతయ్య.
5. ఆచరణ : రామరాజ్యం పేరు చెప్పే నాయకులేగాని ఆచరణలో పెట్టినవారు లేరు.
6. ప్రతిబింబం :

సినిమాలో కొన్ని పాత్రల ప్రతిబింబాలు మాట్లాడటం గమ్మత్తుగా ఉంటుంది.
సింహం నూతిలో తన ప్రతిబింబాన్ని చూసి వేరొక సింహం అనుకున్నది.

7. నిశ్చలత : తుళ్ళిపడే చేపలతో చెరువు నిశ్చలత కోల్పోతుంది.
8. కోరస్ : మేము చెప్పే కోరస్ సమాధానాలను చూసి మా తెలుగు సారు విసుక్కుంటాడు కాని వెంటనే నవ్వుతాడు.

II. అర్థాలు :

ఆ) కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

ప్రశ్న 1.
“ఎట్టిపరిస్థితుల్లోను” అనే అర్థం వచ్చే పదం
A) నిరభ్యంతరం
B) ససేమిరా
C) గదరగండ
D) అన్ని విధాలు
జవాబు:
B) ససేమిరా

ప్రశ్న 2.
కాళిదాసుకు సామ్యం రాగల కవి ఎవరు? – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) పోలిక
B) భేదము
C) పోటీ
D) రూపం
జవాబు:
A) పోలిక

ప్రశ్న 3.
మేధస్సుకు గణితంలో పదునుపెట్టవచ్చు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) తపస్సు
B) ఆలోచన
C) తెలివి
D) కోపం
జవాబు:
C) తెలివి

ప్రశ్న 4.
పిల్లలు కోరస్ గా జనగణమన పాడారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) వరుసగా నిలబడి
B) విడివిడిగా
C) ఒకరి తరువాత ఒకరు
D) అందరూ గొంతు కలిపి
జవాబు:
D) అందరూ గొంతు కలిపి

ప్రశ్న 5.
చిన్నతనం నుండే హేతువాద దృష్టిని ఏర్పర్చుకున్నాడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) కన్నులు
B) చూపు
C) కళ్ళు
D) నేత్రాలు
జవాబు:
B) చూపు

ప్రశ్న 6.
వాస్తవాలు కఠినంగా ఉంటాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) అబద్ధం
B) అసత్యం
C) నిజం
D) హింస
జవాబు:
C) నిజం

ప్రశ్న 7.
ప్రజల పక్షం నిలబడని వాళ్ళు నిజమైన మేధావులు కాదు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) వైపు
B) రెక్క
C) 15 రోజులు
D) స్వార్థం
జవాబు:

III. ప్రకృతి, వికృతులు:

ప్రశ్న 1.
“ఆకాశము” పదానికి వికృతి
A) ఆకారము
B) ఆకసము
C) అచశము
D) అతిశయం
జవాబు:
B) ఆకసము

ప్రశ్న 2.
మొరకు – అనే పదానికి వికృతి
A) మొండి
B) జగమొండి
C) మూర్ఖుడు
D) మొరియము
జవాబు:
C) మూర్ఖుడు

ప్రశ్న 3.
ఆదర్శము – అనే పదానికి ప్రకృతి
A) అద్దము
B) చూడతగినది
C) అధర్మము
D) అదర్శ
జవాబు:
A) అద్దము

ప్రశ్న 4.
సింహం ముఖము వెడల్పుగా ఉంటుంది – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) ముగం
B) మొగము
C) ముకురం
D) మొకము
జవాబు:
B) మొగము

ప్రశ్న 5.
మూర్ఖున్ననీ చూపుడు వేళ్ళతో చంపేస్తారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) మొఱకు
B) మూరుకు
C) మూర్కు
D) ముర్కు
జవాబు:
A) మొఱకు

ప్రశ్న 6.
మేధస్సుకీ – మూర్ఖత్వానికి సామ్యం చూపితే వీళ్ళు నా మీద రాళ్ళు విసురుతారు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) బుద్ధి
B) మేధస్సు
C) ఆలోచన
D) మెదడు
జవాబు:
D) మెదడు

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
భూమి – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) మేదిని, పుడమి, పృథ్వి
B) నేల, నేలతల్లి, పొలము
C) వసుధ, సుధ, మట్టి
D) మహి, మహిమ, మన్ను
జవాబు:
A) మేదిని, పుడమి, పృథ్వి

ప్రశ్న 2.
ఆకాశంలో చుక్కలు రాత్రి మాత్రమే కనిపిస్తాయి. గీతగీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) నింగి, మిన్ను, అంబరం.
B) మేఘము, అంతరిక్షం
C) అంతరిక్షం, ఖగోళం
D) కాంతి, వినీలం
జవాబు:
A) నింగి, మిన్ను, అంబరం

ప్రశ్న 3.
గళము, కంఠము, కుత్తుక – పర్యాయపదాలుగా గల పదం
A) విరళము
B) ధ్వని
C) మెడ
D) గొంతు
జవాబు:
D) గొంతు

ప్రశ్న 4.
“ముఖము” పర్యాయపదాలు
A) ఆస్యము, ఆననము, వదనము
B) నోరు, నాలుక, మెకము
C) మొదట, ప్రతిబింబం
D) బిందువు, ద్వారము, ఇంటిముందు
జవాబు:
A) ఆస్యము, ఆననము, వదనము

ప్రశ్న 5.
గీతం, గేయం – అనే అర్థాలు ఇచ్చే పదం
A) భగవద్గీత
B) పాట
C) కీర్తన
D) గానం
జవాబు:
B) పాట

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
అద్దంలో నీ రూపం చూడు. గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) ప్రతిబింబం, వస్తువు
B) ఆకారం, అందం
C) ఆకర్షణ, దేహం
D) ధనము, ధాన్యము
జవాబు:
B) ఆకారం, అందం

ప్రశ్న 2.
ప్రవాహానికీ, నిశ్చతలకీ రూపం కల్పిస్తే వీళ్ళు ససేమిరా ఒప్పుకోరు.
A) పారుదల, పదర
B) వరద, పరద
C) ధార, పరంపర
D) ఉత్తమాశ్వం, ప్రసవం
జవాబు:
C) ధార, పరంపర

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
కావ్యకర్త
A) రచయిత
B) కర్త
C) కవి
D) కవయిత్రి
జవాబు:
C) కవి

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత పద్యాలు

ప్రశ్న 1.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

కమలములు నీటఁ బాసినఁ
కమలాప్తుని రశ్మి సోకి కమలిన భంగిన్
తమ తమ నెలవులు తప్పినఁ
దమ మిత్రులు శత్రులౌట తథ్యము సుమతీ!

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. కమలములు నీటిని విడిచిపెట్టి బయటికి వస్తే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
కమలములు నీటిని విడిచిపెట్టి బయటికి వస్తే సూర్యరశ్మి సోకి వాడిపోతాయి.

2. ఎప్పుడు మిత్రులు శత్రువులౌతారు?
జవాబు:
తమ తమ స్థానాలను విడిచిపెడితే మిత్రులు శత్రు లౌతారు.

3. తామరలకు మిత్రుడెవరు?
జవాబు:
తామరలకు మిత్రుడు సూర్యుడు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘స్థానబలం’.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది సుమతీ శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 2.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

ఎఱుక గలవారి చరితలు
గఱచుచు సజ్జనుల గోష్ఠి గదలక ధర్మం
బెఱుగుచు నెఱిగినదానిని
మఱువ కనుష్ఠించునది సమంజసబుద్ధిన్

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. ఎవరి చరిత్ర తెలుసుకోవాలి ?
జవాబు:
జ్ఞానవంతుల చరిత్ర తెలుసుకోవాలి.

2. ధర్మాన్ని ఎక్కడి నుంచి తెలుసుకోవాలి ?
జవాబు:
ధర్మాన్ని సజ్జనుల సమావేశం నుంచి తెలుసుకోవాలి.

3. దేనిని అనుష్ఠించాలి ?
జవాబు:
ధర్మాన్ని అనుష్ఠించాలి.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘నీతిబోధ’.

5. గోష్ఠి అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
గోష్ఠి అంటే సభ.

ప్రశ్న 3.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

పూజకన్న నెంచ బుద్ధి ప్రధానంబు
మాటకన్న నెంచ మనసు దృఢము
కులముకన్న మిగుల గుణము ప్రధానంబు
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. పూజకంటె ముఖ్యమైనది ఏది ?
జవాబు:
పూజకంటె ముఖ్యమైనది బుద్ధి.

2. మాటకంటె దృఢమైనది ఏది?
జవాబు:
మాటకంటె దృఢమైనది మనస్సు.

3. కులముకంటె ప్రధానమైనది ఏది?
జవాబు:
కులముకంటె ప్రధానమైనది గుణం.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘దేనికంటే ఏది ప్రధానం?’

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం.
జవాబు:
ఇది వేమన శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 4.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

తను లోకము గొనియాడగ
విని యుబ్బడు సజ్జనుండు వెండియుఁ గడు మే
లొనరించుఁ గీడొకించుక.
యును దనదెసఁ దోఁపనీక యుడుపుచు వచ్చున్.

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. లోకం తనను పొగిడితే పొంగిపోనివాడు ఎవరు ?
జవాబు:
లోకం తనను పొగిడితే పొంగిపోనివాడు సజ్జనుడు.

2. సజ్జనుడు లోకానికి ఏం చేస్తాడు?
జవాబు:
సజ్జనుడు లోకానికి మేలు చేస్తాడు.

3. తనవల్ల ఏమాత్రం హాని కలుగకుండ చూసేవాడు ఎవరు ?
జవాబు:
తనవల్ల ఏమాత్రం హాని కలుగకుండ చూసేవాడు. సజ్జనుడు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘సజ్జన స్వభావం’.

5. ‘మేలు’ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
‘మేలు’ అంటే ఉపకారం.

ప్రశ్న 5.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

సదోష్ఠి సిరియు నొసగును
సదోష్ఠియె కీర్తిఁబెంచు; సంతుష్టియు నా
సన్గోష్ఠియె యొనగూర్చును;
సదోష్ఠియె పాపములను చఱచు కుమారా!

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. సద్దోష్ఠి దేన్ని ఇస్తుంది?
జవాబు:
సద్దోష్ఠి సంపదను ఇస్తుంది.

2. కీర్తిని పెంచేది ఏది?
జవాబు:
కీర్తిని పెంచేది సద్దోష్ఠి.

3. పాపములను పోగొట్టేది ఏది?
జవాబు:
పాపములను పోగొట్టేది సదోష్ఠి.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘సదోష్ఠి ప్రయోజనం’.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది కుమార శతకంలోని పద్యం.

ప్రశ్న 6.
క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

పాలను గలసిన జలమును
బాల విధంబుననె యుండుఁ బరికింపంగా
బాల చవిఁ జెరచుఁ గావున
బాలసుఁడగు వాని పొందు వలదుర సుమతీ!

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. పాలతో కలిసిన నీరు ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
పాలతో కలిసిన నీరు పాలలాగానే ఉంటుంది.

2. పాల రుచిని చెడగొట్టేది ఏది?
జవాబు:
పాల రుచిని చెడగొట్టేది అందులో కలిసిన నీరు.

3. ఎవరితో స్నేహం చేయగూడదు?.
జవాబు:
చెడ్డవారితో స్నేహం చేయగూడదు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘దుర్జన స్నేహం’.

5. ఇది ఏ శతకంలోని పద్యం ?
జవాబు:
ఇది సుమతీ శతకంలోని పద్యం.

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
“అప + అర్థం” – కలిపి రాయండి.
A) అపఅర్థం
B) అపరం
C) అపార్థం
D) ఆపదర్థం
జవాబు:
C) అపార్థం

ప్రశ్న 2.
గొంతెత్తి – ఏ సంధి ?
A) అత్వ సంధి
B) ఉత్వ సంధి
C) గుణసంధి
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
జవాబు:
B) ఉత్వ సంధి

ప్రశ్న 3.
“పగులన్ + కొట్టు – పగులఁగొట్టు” → సంధి నామము
A) గసడదవాదేశ సంధి
B) నుగాగమ సంధి
C) సరళాదేశ
D) అత్వ సంధి
జవాబు:
C) సరళాదేశ

II. సమాసములు :

ప్రశ్న 1.
ముక్కలు చెక్కలు – సమాసము పేరు
A) ద్వంద్వ సమాసము
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
C) రూపక సమాసము
D) ద్విగు సమాసము
జవాబు:
A) ద్వంద్వ సమాసము

ప్రశ్న 2.
“గొంతునొక్కేయడం” – విగ్రహవాక్యం
A) గొంతులు నొక్కినవారు
B) గొంతును నొక్కేయడం
C) గొంతు వరకు నొక్కేయడం
D) గొంతును నొక్కగలవారు
జవాబు:
B) గొంతును నొక్కేయడం

ప్రశ్న 3.
నా యొక్క పాట → సమాస రూపము
A) నాదైన పాట
B) నా పాట
C) నాకు పాట
D) నేను పాట
జవాబు:
B) నా పాట

III. అలంకారములు :

ప్రశ్న 1.
“వాడి ముఖం చిరంజీవి ముఖంలాగ ఉంటుంది.” – ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) ఉపమా
B) అంత్యానుప్రాస
C) యమకము
D) ఉత్ప్రేక్ష
జవాబు:
A) ఉపమా

ప్రశ్న 2.
“రాలనంటోంది చినుకు, రైతుకు రానంది కునుకు” – ఈ వాక్యాలలో ఉన్న అలంకారం
A) వృత్త్యనుప్రాస
B) ఛేకానుప్రాస
C) అంత్యానుప్రాస
D) యమకము
జవాబు:
C) అంత్యానుప్రాస

TS 9th Class Telugu Important Questions 7th Lesson చెలిమి

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

These TS 9th Class Telugu Important Questions 7th Lesson చెలిమి will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 7th Lesson Important Questions చెలిమి

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన). –

అ) కింది ప్రశ్నలకు ఐదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘చెలిమి’ పాఠ్యభాగ కవి విశేషాలు తెలుపండి. (రచయిత)
జవాబు:
పాఠం పేరు : ‘చెలిమి’

కవి పేరు : ‘పొన్నికంటి తెలగన’

కవి కాలం : 16వ శతాబ్దం

పొన్నికంటి తెలగన ప్రసిద్ధి : పొన్నికంటి తెలగన, అచ్చతెనుగులో నియమబద్ధమైన కావ్య రచనకు పూనుకున్న “అచ్చ తెనుగు ఆదికవిగా” ప్రసిద్ధుడు.

నివాస స్థలము : గోలకొండ పరిసరాలలోని ‘పొట్లచెరువు’ (సంగారెడ్డి జిల్లాలోని పటాన్ చెరువు)

తండ్రి : తెలగన తండ్రి పేరు, “భావనామాత్యుడు”.

మార్గదర్శకుడు : అచ్చతెనుగు కావ్యరచనకు, తెలగనయే నియమాలను ఏర్పరచి, అచ్చతెనుగు కావ్యరచనకు “మార్గదర్శకుడు”గా నిలిచాడు.

యయాతి చరిత్ర : ‘యయాతి చరిత్ర’ కావ్యం, తెలుగు సాహిత్యంలో అచ్చతెనుగు కావ్యాల్లో మొదటిది మరియు అత్యుత్తమమైనది.

కావ్య విశిష్టత అంకితము : ఈ యయాతి చరిత్రను తెలగన, “అమీన్ ఖాన్” అనే మహ్మదీయ సర్దారుకు, అంకితం చేశాడు.
సూచన : ‘పొన్నికంటి తెలగన’ గూర్చి రాయండి. అని కూడా అడిగినా పై జవాబే.

ప్రశ్న 2.
అసూయను ఎందుకు కలిగి ఉండరాదు?
జవాబు:
అహంకారానికి పుట్టిన అజ్ఞానపు శిశువు అసూయ. ఇది కాలుతున్న కట్టెవంటిది. నిప్పు మండటానికి ఆధారమైన కట్టెను ముందు దహించి, తర్వాత ఎదుటున్న వాటిని దహిస్తుంది. అలాగే అసూయ ఎవరిని ఆవహించి ఉందో ముందు వారినే నాశనం చేస్తుంది.

అసూయను గూర్చి భమిడిపాటి కామేశ్వరరావుగారు చెబుతూ “నన్ను మెచ్చుకోలేదని కాదురా నా ఏడుపు. వాణ్ణి మెచ్చుకుంటున్నారనే నా ఏడుపు” అన్నారు. నేను ఎలా ఉన్నా సరే, ఎదుటివాడు బాగుండకూడదనే భావనే అసూయ. పురుగు దుస్తుల్ని పిప్పి చేసినట్లు, అసూయ మనిషిని నాశనం చేస్తుంది. కనుక అసూయను ఎప్పటికి దగ్గరకు రానీయకూడదు.

ప్రశ్న 3.
మీ స్నేహితులతో వివాదం రాకుండా ఉండడానికి నీవు ఏం చేస్తావు?
జవాబు:
జీవితంలో ఒక మధురస్మృతి స్నేహం. ద్వేషం వల్ల అందరూ దూరమైతే, స్నేహం వల్ల అందరూ దగ్గరవుతారు. బడిలో చదువుకొనేటప్పుడు, ఆటలు ఆడేటప్పుడు మనకు ఎందరో మిత్రులు పరిచయమవుతారు. వారితో మంచిగా ప్రవర్తించడం వలన మేలే జరుగుతుంది. ఆడుకొనేటప్పుడు క్రీడా స్ఫూర్తితో ఉంటాను. దీనివల్ల వివాదం వచ్చినా వెంటనే తొలిగిపోతుంది.

పుస్తకాలు, పెన్నులు, చిరుతిండి విషయాల్లో నేనే ముందుగా కానుకల రూపంలో వారికి ఇవ్వడం వల్ల మా మధ్య వివాదం వచ్చే అవకాశాలుండవు. నీవు గొప్పా ! నేను గొప్పా ! వంటి చర్చలు రానీయకుండా చూసుకుంటాను. మంచి . స్నేహం త్యాగాన్ని కోరుతుంది. మా స్నేహం కలకాలం నిలవడానికై వారితో ఎటువంటి వాదాలకు దిగను. అవసరమైతే వారికి ఆర్థిక సాయం చేయడానికి మా తల్లిదండ్రుల సహకారం తీసుకుంటాను.

ఆ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘చెలిమి’ పాఠ్యాంశాన్ని మీ సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు:
సృష్టిలో తీయనిది స్నేహం. ఎంతో కలిసిమెలిసి ఉండే స్నేహితులు ఒక్కొక్కసారి హఠాత్తుగా శత్రువులవుతారు. వారలా మారటానికి దానిలో గల మంచిని, చెడునూ విశ్లేషించి చూసుకోవడానికి ఈ కథ ఎంతో తోడ్పడుతుంది.

యయాతి ప్రతిష్ఠానపురానికి రాజు. ఈయన ఒకసారి వేటకు వెళ్ళినపుడు దాహంతో దగ్గరలోని నూతివద్దకు వెళ్ళాడు. ఆ నూతిలో ఒక కన్య ఉంది. ఆమె తనను రక్షించమని ఏడ్చింది. ఆమెను యయాతి కాపాడగా, అదే సమయానికి అక్కడికి చేరిన ఆమె చెలికత్తె ఘార్ణికకు, యయాతి మహారాజుకు మధ్య జరిగిన సంభాషణే ‘చెలిమి’ పాఠ్యాంశం.

“ఓ మహారాజా ! ఈమె దానవ గురువు శుక్రాచార్యుని కుమార్తె దేవయాని. ఈమెను ఒక తప్పుకొరకు వృషపర్వుని కూతురు, ఈ బావిలో తోసింద”ని చెప్పగా యయాతి ఆ వివరాలు వివరంగా చెప్పమని అడుగుతాడు. వృషపర్వుడు ఒక అసురరాజు. అతని కుమార్తె శర్మిష్ఠ. ఈమె, దేవయాని మిక్కిలి స్నేహంతో ఉండేవారు. ఒకరోజు వారు జలక్రీడ చేస్తున్న సమయంలో సుడిగాలికి వారి చీరలు చెల్లాచెదరయ్యాయి.

ఆ కంగారులో ఒకరి చీర మరొకరు ధరించారు. శర్మిష్ఠ దీన్ని గమనించి కోపంతో “నీ చీరను నేను కట్టుకుంటానా ? నీకింతా పొగరా ?” అని దేవయానిని అడిగింది. మనం ప్రాణం ఒకటియై శరీరాలు రెండుగా బ్రతుకుతున్నాం”. వస్త్రాలు మారినంత మాత్రానా కసురుకుంటావా ? ఇది న్యాయమేనా ? ‘అని దేవయాని అనినా, శర్మిష్ఠ నిష్ఠూరాలాడింది.

చివరకు విసిగిపోయిన దేవయాని “నేను రాక్షస గురువైన శుక్రాచార్యుని కుమార్తెను. నేను నీవు కట్టిన వస్త్రాన్ని కట్టవచ్చునా ?” అన్నది. శర్మిష్ఠ ఆ మాటలు వినక గయ్యాళితనంతో దేవయానిని బావిలో తోసి, వెళ్ళిందని చెలికత్తె చెప్పగా విని జాలిపడి, రాజు తన పట్టణానికి వెళ్ళిపోయాడు.

ప్రశ్న 2.
‘చెలిమి’ పాఠంలో శర్మిష్ఠ, దేవయానిలో మీకు ఎవరి స్వభావం నచ్చింది ? ఎందుకు ?
జవాబు:
పొన్నికంటి తెలగన అచ్చు తెనుగులో రచించిన యయాతి చరిత్ర కావ్యం నుండి గ్రహించబడినది ‘చెలిమి’ పాఠం. దీనిలో శర్మిష్ఠ అసుర రాజు వృషపర్వుని కుమార్తె. దేవయాని రాక్షస కులగురువు శుక్రాచార్యుని కుమార్తె. వీరిరువురు మంచి స్నేహితులు. ముఖ్యంగా దేవయాని శర్మిష్ఠ పట్ల గొప్ప స్నేహాన్ని ప్రదర్శించింది. దేవయాని స్వభావం నాకు బాగా నచ్చింది.

దేవయానిలా నిజమైన స్నేహాన్ని నేను ఇష్టపడతాను. ఈ కథలో శర్మిష్ఠకు తాను రాజు కుమార్తెననే అహంకారం ఉంది. కాని మనసులో ఎక్కడో శుక్రాచార్యుల పట్ల భయం ఉంది. అందువల్లనే దేవయానితో స్నేహాన్ని నటించింది. దొరకనంతసేపు అందరూ దొరలే. దొరికినపుడే దొంగలు. ఈ చందాననే శర్మిష్ఠ బయటపడింది.

శర్మిష్ఠ, దేవయాని ఒక సమయంలో జలక్రీడ ఆడుతుండగా, సుడిగాలికి బట్టలు కొట్టుకుపోయాయి. ఆ సమయంలో ఒకరి బట్టలు మరొకరు కట్టుకుంటారు. తన బట్టలు చూసుకొన్న శర్మిష్ఠ తాను రాజు కుమార్తెను, నా బట్టలు నీవు కట్టుకుంటావా ? నీవు విడిచిన బట్టలు నేను కట్టుకుంటానా ? అని అంటుంది. నిజమైన స్నేహితురాలైతే ఇలా మాట్లాడుతుందా ? మనసులో స్నేహం లేదు కాబట్టే ఇలా అనగల్గింది. కాని దేవయాని వెంటనే రోషంతో మాట్లాడలేదు.

“అదేంటి చెలి ! శరీరాలు రెండయినా ప్రాణం ఒకటిగా ఉన్నామే ఈ మాత్రం దానికే ఇంతగా కసరటం న్యాయమేనా ?” అని దేవయాని అడిగిన విధం నాకు బాగా నచ్చింది. శర్మిష్ఠలోని దుర్గుణాలు – ఓర్వలేనితనం, ఆవేశం. ఆవేశం ఉన్నవారు ఎదుటివారి మాటలు వినరు. తాపట్టిన కుందేలుకి మూడేకాళ్ళు అనే రకం. శర్మిష్ఠ గయ్యాళితనంతో దేవయానిని నూతిలో తోయడం మూర్ఖత్వం. ఇలా అన్నిరకాలుగా ఉత్తమగుణాలున్న దేవయాని స్వభావం నాకు నచ్చింది.

ప్రశ్న 3.
ప్రయాణాల్లో, విహారాల్లో, నీటి పరిసరాల్లో తిరిగేటప్పుడు, నీటిలోనికి దిగేటప్పుడు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలేవి ?
జవాబు:
ప్రయాణాలు చేసేటప్పుడు మన వస్తువులను మనం జాగ్రత్తగా ఒకచోట పెట్టుకోవాలి. పెట్టెలకు తాళాలు వేయాలి. ప్రమాద హెచ్చరికలను తెలిసికొని, జాగ్రత్తపడాలి. అక్కడ ఉన్న విద్యుచ్ఛక్తి సాధనాలను ఉపయోగించే ముందు, షాక్ కొడతాయేమో పరీక్షించాలి.

నీళ్ళల్లోకి కొత్తచోట్ల దిగేటప్పుడు అక్కడ ఎంత లోతు ఉందో తెలిసికొని దిగాలి. ఈత రానివారు నీళ్ళల్లోకి ఒంటరిగా దిగరాదు. ప్రక్కనున్న మిత్రులను సంప్రదించి, నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.

నీటి పరిసరాల్లో తిరిగేటప్పుడు అకస్మాత్తుగా వరదలు వచ్చే ప్రమాదం ఉందేమో గమనించుకోవాలి. రిజర్వాయర్ల నుండి నీరు వదలుతున్నారేమో గమనించాలి. తెలియని ప్రదేశాల్లో గైడ్ లేకుండా, వారి సలహా లేకుండా, నీటిపరిసరాల్లో స్వేచ్ఛగా తిరగరాదు.

నీరు ఉన్నచోట్ల నీటిలో దిగేవారు ఈత తప్పక నేర్చుకోవాలి. పడవలు, లాంచీలు ఎక్కేటప్పుడు జాగ్రత్తగా ఎక్కాలి. పడవలలో, లాంచీలలో ప్రయాణించేటప్పుడు, మనుష్యులు నడిచే ఫుట్ బోర్డుపై జాగ్రత్తగా నడవాలి.

ప్రక్కవారిని సంప్రదిస్తూ, అతి జాగ్రత్తగా గైడ్ల సూచనలనూ, మనవెంట వచ్చే పెద్దల సూచనలనూ, సలహాలనూ తప్పక పాటించాలి.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు :

అ) కింది పదాలను ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.

1. అనగిపెనగి : (చుట్టి పెనవేసుకొను) అనగిపైనగిన తీగె పందిరిలాగ, సంస్కృతి సభ్యతలు పెనవేసుకోవాలి.
2. చెలువలు : (అందమైన స్త్రీలు) పేరంటమునకు వచ్చిన చెలువలు పాడిన పాటలు అందరిని సంతోషపెట్టాయి.
3. వేవురు : (వేయిమంది) పతంగి పండుగనాడు మైదానంలోకి వేవురు వచ్చి పతంగులు ఎగురవేశారు.
4. నెగులు : (విచారము) మంచి మార్కులు పొందిన తరువాత దానికై పడిన నెగులు మరచిపోయాను.
5. అరమరికలు : (అనుమానము) అరమరికలు లేకుండా’ రాసిన సమాధానం మంచి మార్కులు తెచ్చిపెడుతుంది.
6. తడబడిపోవు : (తొట్రుపాటుపడు) ఒకప్పుడు స్త్రీలు, పురుషుల ముందుకు రావాలంటేనే తడబడిపోయేవారు, నేడు రాజ్యాలనేలగలుగుతున్నారు.
7. కేరడములాడు : (ఎగతాళిచేయు) దుర్యోధనుని కేరడములాడు మాటలు భీముని మరింత రెచ్చగొట్టాయి.
8. తెగువ : (సాహసం) అన్ని సమయాల్లో తెగువ పనికి రాదు.
9. కూరిమి : (స్నేహం) కూరిమి ఉంటే నేరములు కనిపించవు.

II. అర్థాలు :

ప్రశ్న 1.
“కలసిమెలసి” అనే అర్థం వచ్చే పదం .
A) కలయిక
B) అనగి పెనగి
C) తామరతంపర
D) చుట్టుకొను
జవాబు:
B) అనగి పెనగి

ప్రశ్న 2.
చెలువలు వారైనా చెలరేగి ఆడారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) స్నేహితులు
B) చెఱువులు
C) స్త్రీలు
D) కలువలు
జవాబు:
C) స్త్రీలు

ప్రశ్న 3.
“నెగులు” అనే పదానికి అర్థం
A) పొగలు
B) విచారము
C) కన్నము
D) పెద్ద
జవాబు:
B) విచారము

ప్రశ్న 4.
కరువలి పీల్చి మనం బతుకుతున్నాం – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) గాలి
B) కొడవలి
C) కాలుష్యము
D) సువాసన
జవాబు:
A) గాలి

ప్రశ్న 5.
“తొందరగా, వెంటనే” – అనే అర్థం గల పదము
A) వైతాళికుడు
B) వైళము
C) తడబడు
D) తత్తరపడు
జవాబు:
B) వైళము

ప్రశ్న 6.
“కొట్నములు” అనే పదానికి అర్థం
A) కట్నములు
B) కొట్లాట
C) సేవలు
D) ఊహలు
జవాబు:
C) సేవలు

ప్రశ్న 7.
అర్మిలి, కూర్మి – అనే పదాలకు అర్థం
A) ఊర్మిళ
B) స్నేహము
C) దాస్యము
D) ప్రేమ
జవాబు:
D) ప్రేమ

ప్రశ్న 8.
బొందిలో ప్రాణమున్నంతవరకు ధనము, విద్యలు సంపాదించాలి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) శరీరము
B) సందు
C) గుండెకాయ
D) ముక్కు
జవాబు:
A) శరీరము

ప్రశ్న 9.
విధము, క్రమము – అను అర్థం వచ్చు పదము
A) వితాకు
B) తెఱగు
C) వరుస
D) ఆనతి
జవాబు:
B) తెఱగు

ప్రశ్న 10.
జనకుని పట్టి రాముని పెండ్లాడినది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) పట్టుపట్టి
B) చేతివస్త్రం
C) భూమి
D) కూతురు (లేక కొడుకు)
జవాబు:
D) కూతురు (లేక కొడుకు)

ప్రశ్న 11.
మనతో చెలిమి చేయ నొక్క మిత్రుండైన యుండవలెను – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) బంధం
B) స్నేహం
C) శత్రుత్వం
D) ద్వేషం
జవాబు:
B) స్నేహం

ప్రశ్న 12.
పొన్నికంటి తెలగన అచ్చ తెనుగు ఆదికవిగా ప్రసిద్ధుడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) చివరి
B) మధ్య
C) తొలి
D) ప్రధాన
జవాబు:
C) తొలి

ప్రశ్న 13.
రాక్షసులకు ఒజ్జయైన శుక్రాచార్యుని కూతురు దేవయాని – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) తండ్రి
B) గురువు
C) అన్న
D) శత్రువు
జవాబు:
B) గురువు

ప్రశ్న 14.
గయ్యాళితనంతో దేవయానిని నూతిలో తోసింది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) గొయ్య
B) బావి
C) గుంట
D) చెరువు
జవాబు:
B) బావి

సూచన :-
11. నెలంత, నెలత, అలరుబోడి, వాలుగంటి, కొమ్మ, ఎలనాగ, పడుచు, కలికి, అతివ – ఈ పదములన్నిటికి “స్త్రీ” అని అర్థము

III. ప్రకృతి, వికృతులు :

ప్రశ్న 1.
“రక్కసి” అనే పదానికి ప్రకృతి
A) యక్షుడు
B) రాక్షసి, రాక్షసుడు
C) తాటకి
D) ముళ్ళు
జవాబు:
B) రాక్షసి, రాక్షసుడు

ప్రశ్న 2.
“అద్భుతము” అనే పదానికి వికృతి
A) అదుభుతము
B) అప్పనము
C) అబ్బురము
D) అచ్చెరువు
జవాబు:
C) అబ్బురము

ప్రశ్న 3.
“వంగడము – ఓలి” అను పదాలకు ప్రకృతి
A) వంశము – ఆళి
B) వంగపండు – వల్లె
C) వంకర – ఓసి
D) బంగాళము – వలయు
జవాబు:
A) వంశము – ఆళి

ప్రశ్న 4.
“శ్రీ – రాత్రి” అను పదములకు వికృతి
A) లచ్చి – రాయి
B) సిరి రాయి
C) సిరి – రేయి, రాతిరి
D) రాతిరి – రేయి
జవాబు:
C) సిరి – రేయి, రాతిరి

ప్రశ్న 5.
పాలసముద్రపు కన్య మహాలక్ష్మి – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) కనకము
B) కన్నె, కన్నియ
C) కందు
D) తనయ
జవాబు:
B) కన్నె, కన్నియ

ప్రశ్న 6.
ఆ పురములో ధనవంతులకు కొదవలేదు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) ప్రోలు
B) పురం
C) వూరు
D) నగరము
జవాబు:
A) ప్రోలు

ప్రశ్న 7.
చీరె అనే అర్థంలో “పటము”నకు వికృతి
A) పట్టణము
B) పుట్టము
C) పఠాణి
D) పతనము
జవాబు:
B) పుట్టము

ప్రశ్న 8.
“గర్వము” అనే పదానికి వికృతి
A) గరువము
B) గరణము
C) గరుకు
D) గౌరవం
జవాబు:
A) గరువము

ప్రశ్న 9.
చురుకైన మతి గలవాడు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) మమత
B) మనసు
C) అనుమతి
D) మది
జవాబు:
D) మది

ప్రశ్న 10.
వృషపర్వుని పట్టి శర్మిష్ఠ – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) కూతురు
B) కొమరిత
C) పుత్రి
D) కుమార్తె
జవాబు:
C) పుత్రి

ప్రశ్న 11.
కూర్మి సకియలు వేగురు గొల్పనెపుడు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) సఖి
B) చెలి
C) సకి
D) చెలికత్తె
జవాబు:
B) చెలి

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
సముద్రుని కూతురు లక్ష్మి – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) సుతుడు, పుత్రుడు, కుమారుడు
B) సుత, పట్టి, దుహిత
C) కూతు, దౌహిత్రుడు, జాత
D) కొమరిత, సంభవము, జన్మించినది
జవాబు:
B) సుత, పట్టి, దుహిత

ప్రశ్న 2.
స్త్రీ – అనే పదానికి ఇవి పర్యాయపదాలు కావు.
A) ఎలనాగ, నెలత, వాలుగంటి
B) పడుచు, కలికి, నెలంత
C) లక్ష్మి, సరస్వతి, పార్వతి
D) కొమ్మ, అలరుబోడి, వనిత
జవాబు:
C) లక్ష్మి, సరస్వతి, పార్వతి

ప్రశ్న 3.
బొంది, మేను, మై – అనే పర్యాయపదాలున్న పదం
A) శరీరము
B) ధనువు
C) నేను
D) కారణం
జవాబు:
A) శరీరము

ప్రశ్న 4.
దనుజులు, రక్కసులు, దానవులు – పర్యాయపదాలుగా ఉన్న పదం
A) అనుజులు
B) దుష్టులు
C) కిరాతులు
D) రాక్షసులు
జవాబు:
D) రాక్షసులు

ప్రశ్న 5.
“చీర” అను పదానికి పర్యాయపదాలు
A) వలువ, కోక, పుట్టము
B) చీర, ధోవతి, పంచ
C) అంగి, వస్త్రము
D) ఉతికినవి, ఉతకనివి
జవాబు:
A) వలువ, కోక, పుట్టము

ప్రశ్న 6.
గోత్రము, వంగడము, కులము – అను పర్యాయపదాలు గల పదము
A) వంశము
B) కొండ
C) పొలము
D) అనువంశము
జవాబు:
A) వంశము

ప్రశ్న 7.
సింహము నోరు పెద్దది – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) పైపెదవి, నోరు
B) నాలుక, ముఖము
C) ఆస్యము, వాయి, వక్త్రము
D) అంగిలి, కంఠము
జవాబు:
C) ఆస్యము, వాయి, వక్త్రము

ప్రశ్న 8.
గాలి అనే పదానికి సరియైన పర్యాయపదాలు
A) జలము, వాయసము
B) ఖగము, గగనము
C) అనిలము, అనలము
D) కరువలి, అనిలము, వాయువు
జవాబు:
D) కరువలి, అనిలము, వాయువు

ప్రశ్న 9.
వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) పుత్రిక, పుత్ర
B) కూతురు, కుమరా
C) పుత్రిక, కూతురు
D) స్తుత, సునీత
జవాబు:
C) పుత్రిక, కూతురు

ప్రశ్న 10.
దేవతలు ఎల్లప్పుడు ఊడిగం చేస్తారు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) ఖేచరులు, నిశాచరులు
B) రాక్షసులు, ప్రజలు
C) దైత్యులు, కింపురుషులు
D) అమరులు, సురులు
జవాబు:
D) అమరులు, సురులు

ప్రశ్న 11.
శరీరాలు వేరైనా ప్రాణం ఒక్కటిగా ఉన్నాము · గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) మై, మే
B) మేను, కాయం
C) దేహం, కాయ
D) తోలుతిత్తి, చర్మం
జవాబు:
B) మేను, కాయం

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
కొమ్మ – అను పదమునకు నానార్థాలు
A) తీసుకో, పసుపుకొమ్ము
B) స్త్రీ, చెట్టుకొమ్మ
C) సంతానము, కుమార్తె
D) చెట్టు, చెట్టుకొమ్మ
జవాబు:
B) స్త్రీ, చెట్టుకొమ్మ

ప్రశ్న 2.
శుక్రుడు – అను పదమునకు నానార్థములు
A) భార్గవుడు, చక్రము
B) దేవతల గురువు, వెలుగు
C) దేవతల గురువు, ఒక గ్రహము, అగ్ని
D) భార్గవుడు, పురోహితుడు
జవాబు:
C) దేవతల గురువు, ఒక గ్రహము, అగ్ని

ప్రశ్న 3.
శుక్రాచార్యుడు రాక్షసుల గురువు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) తండ్రి, తాత
B) ఒజ్జ, ఉపాధ్యాయుడు
C) ఆచార్యుడు, బృహస్పతి
D) దేవగురువు, బృహస్పతి
జవాబు:
C) ఆచార్యుడు, బృహస్పతి

ప్రశ్న 4.
వృషపర్వుడు రాక్షస రాజు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) ప్రభువు, రేడు
B) నృపతి, చంద్రుడు
C) ఇంద్రుడు, శచీ
D) భూపతి, నృపుడు
జవాబు:
B) నృపతి, చంద్రుడు

ప్రశ్న 5.
దేవతలంతా రేయింబవళ్ళు సేవలు చేస్తున్నారు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) స్తోత్రం, స్తవం
B) గౌరవం, మర్యాద
C) శుశ్రూష, కొలుపు
D) పూజ, అర్చన
జవాబు:
C) శుశ్రూష, కొలుపు

ప్రశ్న 6.
నీవు చీర తారుమారైనందుకే ఇంతగా కసురుతున్నావు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) నారచీర, జుట్టు
B) గోచి, నక్షత్రం
C) రేఖ, గీత
D) వస్త్రం, అస్త్రం
జవాబు:
A) నారచీర, జుట్టు

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
“అలరు (పువ్వు) వంటి మేను కలది స్త్రీ” అను వ్యుత్పత్తి గల పదము
A) అలరులు
B) అలరుబోడి
C) అరుతల్లి
D) అలిగినవారు
జవాబు:
B) అలరుబోడి

ప్రశ్న 2.
వాలుగంటి (స్త్రీ) – అనే పదానికి సరియైన వ్యుత్పత్తి
A) క్రిందకు వాలిన కన్నులుగలది.
B) విశాలమైన (దీర్ఘమైన) కన్నులు కలది.
C) గరిటె వంటి కన్నులు కలది.
D) రెండు కన్నులు కలది.
జవాబు:
B) విశాలమైన (దీర్ఘమైన) కన్నులు కలది.

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత పద్యాలు

ద్యుమణి పద్మాకరము వికచముగఁ జేయుఁ
గుముద హర్షంబు గావించు నమృతసూతి,
యర్థితుడుగాక జలమిచ్చు నంబుధరుడు;
సజ్జనులు దారె పరహితాచరణమతులు

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. పద్మాకరమును వికసింపజేసేది ఎవరు?
జవాబు:
సూర్యుడు (ద్యుమణి) పద్మాకరమును వికసింపజేస్తాడు.

2. చంద్రుడు వేటిని వికసింపజేస్తాడు?
జవాబు:
చంద్రుడు కలువలను వికసింపజేస్తాడు.

3. కోరకుండానే నీటిని ఇచ్చేది ఎవరు?
జవాబు:
కోరకుండానే నీటిని ఇచ్చేది మేఘుడు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘పరోపకారుల స్వభావం’.

5. అమృతసూతి అంటే ఎవరు ?
జవాబు:
అమృతసూతి అంటే చంద్రుడు.

ధరణి ధేనువుఁ బిదుకంగఁ దలఁచితేని
జనులు బోషింపు మధిప! వత్సముల మాడ్కి
జనులు పోషింపబడుచుండ జగతి కల్ప.
లత తెఱంగున సకల ఫలంబు లొసఁగు.

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు

1. అధిపులు ఎవరిని పోషించాలి ?
జవాబు:
అధిపులు జనులను పోషించాలి.

2. జగతి ఏమి యొసంగును ?
జవాబు:
జగతి సకల ఫలము లొసగును.

3. ధరణి దేనితో పోల్చబడినది ?
జవాబు:
ధరణి ధేనువుతో పోల్చబడినది.

4. పై పద్యమునకు శీర్షిక నిర్ణయింపుము.
జవాబు:
ఈ పద్యమునకు శీర్షిక ‘రాజ్యపాలన’.

5. ఈ పద్యం ఎవరిని సంబోధిస్తూ చెప్పబడింది ?
జవాబు:
ఈ పద్యం అధిపుని (రాజుని) సంబోధిస్తూ చెప్పబడింది.

మొదలు జూచినఁ గడు గొప్ప పిదపఁ గుఱుచ,
యాదిఁ గొంచెము తర్వాత నధిక మగుచుఁ
దనరు, దిన పూర్వ పరభాగ జనితమైన
ఛాయపోలిక గుజన సజ్జనుల మైత్రి

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. కుజనుల మైత్రి ఎటువంటిది ?
జవాబు:
కుజనుల మైత్రి ఉదయకాలపు నీడవలె మొదట ఎక్కువగా ఉండి తరువాత తగ్గిపోతూ ఉంటుంది.

2. సజ్జనుల మైత్రి ఎటువంటిది ?
జవాబు:
సజ్జనుల మైత్రి సాయంకాలపు నీడవలె మొదట తక్కువగా ఉండి తరువాత పెరుగుతూ ఉంటుంది.

3. కుజన, సజ్జనుల మైత్రిని కవి దేనితో పోల్చి చెప్పాడు ?
జవాబు:
కవి కుజనుల మైత్రిని ఉదయకాలపు నీడతోను, సజ్జనుల మైత్రిని సాయంకాలపు నీడతోను పోల్చి చెప్పాడు.

4. ఈ పద్యం వల్ల మనకు ఏం తెలుస్తోంది ?
జవాబు:
ఈ పద్యం వల్ల మనకు సజ్జనుల మైత్రి మంచిదని తెలుస్తోంది.

5. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘మైత్రి’.

అఘము వలన మరల్చు, హితార్థ కలితుఁ
జేయుఁ గోప్యంబు దాచుఁ, బోషించుగుణము,
విడువ డాపన్ను, లేవడివేళ నిచ్చు,
మిత్రు డీలక్షణమ్ముల మెలగుచుండు

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. మిత్రుడు దేని నుండి మరలిస్తాడు?
జవాబు:
మిత్రుడు పాపం నుండి మరలిస్తాడు.

2. మిత్రుడు ఎట్టివారిని విడిచిపెట్టడు ?
జవాబు:
మిత్రుడు ఆపదలో నున్నవారిని విడిచిపెట్టడు.

3. మిత్రుడు పోషించేది ఏది?
జవాబు:
మిత్రుడు సద్గుణాన్ని పోషిస్తాడు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక ‘మిత్ర లక్షణం’.

5. గోప్యము అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
గోప్యము అంటే రహస్యం.

తివిరి యిసుమునఁ దైలంబుఁ దీయవచ్చుఁ
దవిలి మృగతృష్ణలో నీరు ద్రావవచ్చుఁ
దిరిగి కుందేటి కొమ్ము సాధింపవచ్చుఁ
జేరి మూర్ఖుల మనసు రంజింపరాదు

ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. ఎవరి మనసు రంజింపచేయలేము ?
జవాబు:
మూర్ఖుని మనసు రంజింపచేయలేము.

2. ఇసుక నుండి ఏమి తీయవచ్చును ?
జవాబు:
ఇసుక నుండి తైలము తీయవచ్చు.

3. మృగతృష్ణలో ఏమి త్రాగవచ్చు ?
జవాబు:
మృగతృష్ణలో నీరు త్రాగవచ్చు.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు:
ఈ పద్యానికి శీర్షిక “మూర్ఖుని స్వభావం”.

5. మృగతృష్ణ అంటే అర్థం ఏమిటి ?
జవాబు:
మృగతృష్ణ అంటే ఎండమావి.

వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

ప్రశ్న 1.
స్నేహం విలువను తెలిపేలా కథను రాయండి.
జవాబు:
‘చిత్రగ్రీవుడు’ పావురాల రాజు. అతగాడు తన పావురాలతో ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాడు. గోదావరీ తీరంలో ఒక మర్రిచెట్టు ఉంది. ఒక బోయవాడు వచ్చి ఆ చెట్టు దగ్గరలో నూకలు చల్లి దానిమీద వల వేశాడు. “పక్షులు నూకల కోసం వల మీద వాలతాయి. వాటిని పట్టుకొని అమ్ముకుందాం” అనుకున్నాడు.

చిత్రగ్రీవుడితో ఎగురుతున్న పావురాలు ఆ నూకలను చూశాయి. అవి నేలమీద వాలి, నూకలను తిందామనుకున్నాయి. “ఇది మనుష్యుల సంచారం లేని అడవి. ఈ నూకలు ఇక్కడకు ఎందుకు వస్తాయి ? కాబట్టి ఈ నూకలను ఆశపడకండి” అని చిత్రగ్రీవుడు స్నేహితులకు సలహా చెప్పాడు. ఒక ముసలిపావురం చిత్రగ్రీవుడి మాటలు కాదంది. నూకలు తిందామంది. సరే అని పావురాలు కిందికి దిగాయి. వలలో చిక్కుకున్నాయి.

పావురాలు అప్పుడు ముసలి పావురాన్ని తిట్టాయి. చిత్రగ్రీవుడు “తిట్టకండి. మనం అంతా కలసి ఎగిరిపోదాం. నాకో స్నేహితుడు ఉన్నాడు మనల్ని రక్షిస్తాడు” అని చెప్పింది. పావురాలు అన్నీ కలసి వల ఎత్తుకొని, చిత్రగ్రీవుడి స్నేహితుడు హిరణ్యకుడు అనే ఎలుక ఉండే కన్నం దగ్గర వాలాయి. హిరణ్యకుణ్ణి చిత్రగ్రీవుడు గొంతెత్తి పిలిచాడు. హిరణ్యకుడు స్నేహితుని మాట విని పావురాల బంధాలన్నీ తన పళ్లతో కొరికివేశాడు. పావురాలు చిత్రగ్రీవుణ్ణి, హిరణ్యకుణ్ణి మెచ్చుకున్నాయి. అందుకే మనందరికీ మంచి స్నేహితులు ఉండాలి.

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
“నెఱ + మది” – కలిపి రాయగా
A) నెఱమది
B) నెమ్మది
C) నెనరుమది
D) నింమది
జవాబు:
B) నెమ్మది

ప్రశ్న 2.
“గసడదవాదేశ సంధి”కి ఉదాహరణ
A) నెగులుగ్రము
B) అనుగుఁగూతు
C) నెమ్మది
D) వేలుపుంగన్నియ
జవాబు:
A) నెగులుగ్రము

ప్రశ్న 3.
“అయ్యెలనాగ” ఎవతె అని ప్రశ్నించాడు – గీత గీసిన పదాన్ని విడదీసి రాయండి.
A) ఆ + యెలనాగ
B) అయ్యెల + నాగ
C) అయ్యె + లనాగ
D) ఆ, ఈ + ఎలనాగ
జవాబు:
A) ఆ + యెలనాగ

ప్రశ్న 4.
“ఆ + కలికి → అక్కలికి” – ఇది ఏ సంధి ?
A) ఆ, ఈ, ఏ సంధి
B) త్రిక సంధి
C) అత్వ సంధి
D) సరళాదేశ సంధి
జవాబు:
B) త్రిక సంధి

ప్రశ్న 5.
బాలురు నీరాటలో మైమరచిపోయారు – గీత గీసిన పదం ఏ సంధి. ?
A) గసడదవాదేశ సంధి
B) త్రిక సంధి
C) అత్వ సంధి
D) ఉత్వ సంధి
జవాబు:

II. సమాసములు :

ప్రశ్న 1.
రక్కసుల యొక్క యొజ్జ – సమాస నామము
A) షష్ఠీ తత్పురుష
B) ప్రథమా తత్పురుష
C) విశేషణ పూర్వపద
D) సంభావనా పూర్వపద
జవాబు:
A) షష్ఠీ తత్పురుష

ప్రశ్న 2.
“విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయము”నకు ఉదాహరణ
A) రక్కసుల యొజ్జ
B) రక్కసుల రేడు
C) వృషపర్వు కూతురు
D) అనుగు కూతురు
జవాబు:
D) అనుగు కూతురు

ప్రశ్న 3.
నేలవేలుపు బిడ్డ దేవయానిని యయాతి ఉద్ధరించెను – గీత గీసిన పదానికి విగ్రహవాక్యం రాయండి.
A) నేలకు వేలుపు బిడ్డ
B) నేలవేలుపు యొక్క బిడ్డ
C) నేలవేలుపు వంటి బిడ్డ
D) బిడ్డ వంటి నేలవేలుపు
జవాబు:
B) నేలవేలుపు యొక్క బిడ్డ

ప్రశ్న 4.
శర్మిష్ఠకు కూరిసకియలు పెక్కుమంది కలరు – గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం?
A) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
D) సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
జవాబు:
C) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

ప్రశ్న 5.
“నీటి యందలి ఆట” సమాస రూపము
A) నీరాట
B) నీటిఆట
C) నీటియాటలు
D) నీటితో ఆట
జవాబు:
A) నీరాట

III. ఛందస్సు:

ప్రశ్న 1.
TS 9th Class Telugu Important Questions 7th Lesson చెలిమి 1
పై పద్యము ఏ పద్యము యొక్క పాదము. ?
A) చంపకమాల.
B) తేటగీతి
C) ఆటవెలది
D) కందం
జవాబు:
B) తేటగీతి

ప్రశ్న 2.
న, హ గలములను ఏమని పిలుస్తారు ?
A) ఇంద్రగణములు
B) వృత్తగణములు
C) సూర్యగణములు
D) చంద్రగణములు
జవాబు:
C) సూర్యగణములు

ప్రశ్న 3.
“శార్దూల పద్యము”లో వచ్చు గణములు
A) న, జ, భ, జ, జ, జ, ర
B) భ, ర, న, భ, భ, ర, వ
C) మ, స, జ, స, త, త, గ
D) స, భ, ర, న, మ, య, వ
జవాబు:
C) మ, స, జ, స, త, త, గ

IV. వాక్యాలు:

ప్రశ్న 1.
రాము పూలను కోసాడు. రాము పూలను పూజారికి ఇచ్చాడు.
పై వాక్యములను సంక్లిష్ట వాక్యములుగా మార్చగా
A) రాము పూలు కోసాడు కాబట్టి పూజారికిచ్చాడు.
B) రాము పూలు కోసి, కోసిన పూలను పూజారికిచ్చాడు.
C) రాము పూలు కోసి, పూజారికిచ్చాడు.
D) కోసిన పూవులన్నీ రాము పూజారికి ఇచ్చాడు.
జవాబు:
C) రాము పూలు కోసి, పూజారికిచ్చాడు.

ప్రశ్న 2.
రాము బడికి వెళ్ళాడు, పరీక్ష రాశాడు – ఏ వాక్యము ?
A) సంక్లిష్ట వాక్యము
B) సంయుక్త వాక్యము
C) ప్రశ్నార్థకము
D) క్రియారహిత వాక్యం
జవాబు:
B) సంయుక్త వాక్యము

ప్రశ్న 3.
సీత పాటలు పాడుతుంది, నాట్యం కూడా చేస్తుంది – ఏ వాక్యము ?
A) సంయుక్త వాక్యం
B) ప్రత్యక్ష కథనం
C) సంక్లిష్ట వాక్యం
D) సామాన్య వాక్యం.
జవాబు:
A) సంయుక్త వాక్యం

ప్రశ్న 4.
సామాన్య వాక్యాన్ని గుర్తించండి.
A) సీత వంట చేసి, వడ్డించింది.
B) రాము డిగ్రీ పాసయ్యాడు, ఉద్యోగంలో చేరాడు.
C) రాము చదరంగం మరియు వాలీబాల్ ఆడతాడు.
D) మీరు నిన్న వచ్చారు.
జవాబు:
D) మీరు నిన్న వచ్చారు.

ప్రశ్న 5.
ఈ కింది వాటిలో కర్మణి వాక్యం.
A) ఈ నాయకుని ప్రజలు ఎన్నుకున్నారు.
B) ఆ నాయకుడు ప్రజల చేత ఎన్నుకోబడ్డారు.
C) ఏ నాయకుని మంచివాడని ఎన్నుకున్నారు ?
D) ఆ నాయకుడు డబ్బున్నవాడే కాని ఓడిపోయాడు.
జవాబు:
B) ఆ నాయకుడు ప్రజల చేత ఎన్నుకోబడ్డారు.

TS 9th Class Telugu Important Questions 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

These TS 9th Class Telugu Important Questions 8th Lesson ఉద్యమ స్ఫూర్తి will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 8th Lesson Important Questions ఉద్యమ స్ఫూర్తి

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నలకు ఐదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘ఉద్యమ స్పూర్తి’ పాఠం రచయిత్రి ఎవరు ? ఆమె గురించి రాయండి.
జవాబు:
పాఠం : ”ఉద్యమ స్పూర్తి’

రచయిత్రి : సంగెం లక్ష్మీబాయి

దేని నుండి గ్రహించబడినది : రచయిత్రి రాసిన “నా జైలు జ్ఞాపకాలు – అనుభవాలు” అనే ఆత్మకథ నుండి గ్రహించబడినది.

జన్మస్థలము : ఈమె రంగారెడ్డి జిల్లాలోని ‘ఘటకేశ్వరం’ అనే గ్రామంలో జన్మించింది.

జనన-మరణాలు : జననము 27 -07-1911. మరణము 1979 వ సంవత్సరం

ఉద్యోగం : హైదరాబాదు నారాయణగూడ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల వార్డెనుగా, తెలుగు పండితురాలిగా ఈమె పనిచేసింది.

పదవులు : ఈమె బూర్గులవారి మంత్రివర్గంలో విద్యాశాఖ ఉపమంత్రిగా పనిచేశారు. ఈమె 1957 నుండి 1971 వరకు 15 సంవత్సరాలు లోక్సభ సభ్యురాలుగా ఉన్నారు.

పాల్గొన్న ఉద్యమాలు :

గాంధీజీ పిలుపుతో ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొని, జైలుకు వెళ్ళిన మొదటి తెలంగాణ మహిళ ఈమె.
1951లో తెలంగాణలో వినోబాభావే చేసిన భూదానోద్యమ యాత్రలో పాల్గొన్న ప్రథమ మహిళ ఈమె.

ప్రశ్న 2.
మణిలాల్సేన్ అనే 17 సం॥ బాలుడి మరణవార్త పాలకుల్ని గడగడలాడించింది. ఆ సంఘటనను వివరించండి.
జవాబు:
ముర్షాబాద్ జైలులో మణిలాల్సేన్ అనే 17 సంవత్సరాల బాలుడు 60 రోజులు నిరసన వ్రతం చేసి ప్రాణాలు కోల్పోయాడు. జైలులో రాజకీయ ఖైదీలకు కల్తీ సరుకు ఇచ్చినంతకాలం తాను భుజింపనని జతీంద్రనాథ్ మతమవలంబించి నిరసన వ్రతం సాగించిన మణిలాల్ విషయం పట్టించుకున్న పాలకుడే లేకపోయాడు. పార్లమెంట్లో ఈతని మరణవార్త బాంబు పేలినట్లు పేలి పాలకుల్ని గడగడలాడించింది.

ఆ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘సంగెం లక్ష్మీబాయి మహిళలకు స్ఫూర్తి ప్రదాత’- ఎందుకు ? సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు:
స్వాతంత్ర్య సమర యోధురాలిగా, సంఘసేవా పరాయణురాలిగా జీవితాన్ని సమాజానికి అంకితం చేసిన త్యాగమూర్తి సంగెం లక్ష్మీబాయి. చిన్నతనంలో తల్లిని, వివాహమైన కొంతకాలానికే భర్తను కోల్పోయినా లక్ష్మీబాయి నిరాశపడలేదు. తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా ఎన్నో కష్టాలను ఓర్చి చదువుకొన్నది. స్త్రీల అభ్యున్నతికి కృషి చేయడం కోసమే తాను జీవించాలని భావించిన మహనీయురాలు సంగెం లక్ష్మీబాయి.

లక్ష్మీబాయి హైదరాబాదులో నారాయణగూడ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల వార్డెనుగా, తెలుగు పండితురాలుగా పనిచేసింది. గాంధీజీ పిలుపుతో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్ళిన ప్రథమ తెలంగాణ మహిళగా పేరుపొందింది. 1951 సం॥లో తెలంగాణ ప్రాంతంలో వినోబాభావే చేసిన భూదానోద్యమ పాదయాత్రలో పాల్గొన్న తొలిమహిళగా గుర్తింపు పొందారు.

స్త్రీలు వంట ఇంటికే పరిమితమైన కాలంలోనే దేశం కోసం, సంఘంలోని దురాచారాలు రూపుమాపటానికై తన జీవితాన్నే పణంగా పెట్టిన లక్ష్మీబాయి మహిళలకే కాదు అందరికీ స్ఫూర్తి ప్రదాతే. లక్ష్మీబాయి తెలుగు పండితురాలు. తన సాహిత్యంతో ప్రజలలో దేశభక్తిని, మన బాధ్యతను గుర్తుచేసింది. తన రచనలతో ఎందరినో ప్రభావితం చేసింది. బూర్గుల మంత్రివర్గంలో విద్యాశాఖ ఉపమంత్రిగా, కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున లోక్సభకు ఎన్నికై 15 సం॥ల పాటు దేశోన్నతికై శ్రమించిన లక్ష్మీబాయి మహిళలకు స్ఫూర్తి ప్రదాత.

ప్రశ్న 2.
‘ఉద్యమస్ఫూర్తి’ పాఠం ఆధారంగా, భారతీయ సంస్కృతిని బ్రిటిష్ పాలకులు ఏ విధంగా ఎగతాళి చేశారు ?
జవాబు:
‘ఉద్యమస్ఫూర్తి’ పాఠ్యాంశం సంగెం లక్ష్మీబాయి రాసిన ‘నా జైలు జ్ఞాపకాలు – అనుభవాలు’ అనే ఆత్మకథలోనిది.

ఆ రోజుల్లో మన భారతీయులు పాముల్నీ, వృక్షాలనూ పూజించటం ‘హారిబుల్’ అని విదేశీయులు తమ గ్రంథాలలో రాసేవారు. గోచీలు పెట్టుకొని భూములు దున్నుతారని, కట్టుగుడ్డలేని నిరుపేదలంటూ పరిహసించేవారు. బొంబాయిలో విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణోద్యమం సాగుతున్న రోజుల్లో ఒక యువకుణ్ణి అన్యాయంగా ప్రభుత్వ అండదండలున్న వ్యాపారి. కారుతో చంపేస్తాడు. ఆ సందర్భంగా ప్రజలు నివాళులర్పించడానికి వచ్చిన ప్రజలు గంధపుష్పాక్షతలు చల్లి సానుభూతిని తెలియజేయడాన్ని ప్రభుత్వం అడ్డుకుంది.

భారతీయులను బానిసలుగా, అనాగరికుల్లా పరిగణిస్తూ మన సంపదలో మనకింత భిక్ష పెట్టిన బ్రిటిష్ పాలకులు పచ్చినెత్తురు తాగే కిరాతకులుగా మనవాళ్ళకు కనిపించేవారు. మన ఆరోగ్య సూత్రాలను, ఆధ్యాత్మిక భావనలను తప్పుపడుతూ, మనల్ని ఛాందసులుగా పరాన్నభుక్కులైన పాశ్చాత్యులు భావించేవారు. మనలో మనకు తారతమ్యాలు ఏర్పరచి అంతఃకలహాలు రగిలించారు. ఈ విధంగా భారతీయ సంస్కృతిని బ్రిటిష్ పాలకులు ఎగతాళి చేశారు.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు :

అ) కింది పదాలను ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.

1. స్వానుభవం : కులవృత్తులు స్వానుభవం వల్ల పిల్లలు తొందరగా నేర్చుకొని నైపుణ్యం పొందేవారు..
2. శతవిధాలు : అమ్మానాన్న శతవిధాలుగా చెప్పినా వినకుండా తమ్ముడు తుపాకి బొమ్మ కొన్నాడు.

3. ఉడుకు నెత్తురు ప్రవహించు : నాజర్ బృందం పల్నాటి చరిత్ర బుర్రకథ చెబుతూ ఉంటే అందరిలో ఉడుకు నెత్తురు ప్రవహిస్తుంది.

4. జేజేలు కొట్టు : పి.వి. సింధూ ఒలింపిక్ రజత పతకం సాధించగానే ఆమెకు భారత యువత జేజేలు కొట్టింది.

5. అండదండలు : తెలివిగల యువకులు ప్రభుత్వం ఇచ్చే అండదండలు అందుకొని స్వయంఉపాధి సాధించారు.

6. అధోగతిపాలగు : దుర్వ్యసనాలకు అలవాటుపడిన వారి కుటుంబాలు అధోగతిపాలవటం చూస్తూనే ఉన్నాం.

7. గుండెలు మండు : నా దేశాన్ని ఎగతాళి చేస్తూ ఎవరైనా మాట్లాడితే నా గుండెలు మండుతాయి. ఆరుగాలం కష్టం చేసిన రైతు పంటను వడ్డీ వ్యాపారులు దోచుకుంటుంటే ఆ రైతు గుండెలు మండవా మరి ?

8. పరాన్నభుక్కు : పరీక్షలలో కాపీలు కొట్టి ఉత్తీర్ణులయ్యే పరాన్నభుక్కులను నేను ప్రోత్సహించను.

9. చెల్లాచెదురు : అమ్మ బజారుకు వెళ్ళి ఇంటికి వచ్చేసరికి చెల్లాచెదురుగా పడేసిన కాగితాలు చూసి కోప్పడింది కాని నాకు పతంగి చేయటం వచ్చింది.

10. గడగడలాడించు : మా స్కూలు కబడ్డీ కెప్టెన్ తన ఆటతో ఎదుటి టీం వారిని గడగడలాడించాడు.

11. అట్టుడికినట్లు : తీవ్రవాదులు సైనికశిబిరంపై దాడి చేశారని వినగానే సైన్యం మొత్తం అట్టుడికినట్లు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది.

II. అర్థాలు :

ప్రశ్న 1.
“అభ్యున్నతి” అనే పదానికి అర్థం
A) చదువు
B) ప్రగతి
C) స్వేచ్చ
D) ఉద్యోగం
జవాబు:
B) ప్రగతి

ప్రశ్న 2.
వాహిని – అనే పదానికి అర్థం . .
A) సైన్యము
B) తటాకం
C) రథము
D) పగలు
జవాబు:
A) సైన్యము

ప్రశ్న 3.
సేవలు బహిష్కరించారు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) బయటకు నెట్టు
B) బయటపెట్టు
C) వెలివేయు
D) కాదనుచెప్పు
జవాబు:
C) వెలివేయు

ప్రశ్న 4.
ఎవరడిగినా కర్కశంగా ఒక్కసారిగా కాదనలేం – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) కరక్కాయ
B) చేదు
C) కఠినంగా
D) నిర్లక్ష్యం
జవాబు:
C) కఠినంగా

ప్రశ్న 5.
చిహ్నము, గుర్తు – అని అర్థం వచ్చే పదం
A) సౌంజ్ఞ
B) మచ్చ
C) బాణం
D) సంకేతము
జవాబు:
D) సంకేతము

ప్రశ్న 6.
పాశ్చాత్యదేశాలు – అనే అర్థం వచ్చే పదం
A) అప్రాచ్యము
B) ప్రాచ్యము
C) ప్రతీచి
D) ఉదీచి
జవాబు:
A) అప్రాచ్యము

ప్రశ్న 7.
లౌకిక సుఖాల కోసం పరితపించవద్దు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) తపస్సు
B) దుఃఖించు (విచారించు)
C) కాదను వద్దను)
D) ఆనందించు
జవాబు:
B) దుఃఖించు (విచారించు)

ప్రశ్న 8.
“అడపాదడపా” అనే పదానికి అర్థం
A) ఒక విధమైన ఆకు
B) అప్పుడప్పుడు
C) మెల్లమెల్లగా
D) తడబడు
జవాబు:
B) అప్పుడప్పుడు

ప్రశ్న 9.
“ప్రాధేయపడు” అనే పదానికి అర్థం
A) బ్రతిమలాడు
B) భంగపడు
C) పాటుపడు
D) విధేయపడు
జవాబు:
A) బ్రతిమలాడు

ప్రశ్న 10.
అశ్వత్థవృక్షము – అంటే అర్థం
A) మట్టిచెట్టు
B) మద్దిచెట్టు
C) జమ్మిచెట్టు
D) రావిచెట్టు
జవాబు:
D) రావిచెట్టు

ప్రశ్న 11.
ఆ శ్రేణిని విడదీయడం మాత్రం ఆ రోజు పోలీసుల తరం కాలేదు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) ఒకటి
B) పది
C) వరుస
D) జంట
జవాబు:
C) వరుస

ప్రశ్న 12.
ఆ వ్యాపారికి ప్రభుత్వపు అండదండలు బాగా ఉన్నాయి – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) సహాయములు
B) అధికారం
C) అర్హత
D) పేరు
జవాబు:
A) సహాయములు

III. ప్రకృతి, వికృతులు :

ప్రశ్న 1.
భిక్ష – అను పదానికి వికృతి
A) భైక్షము
B) బిచ్చము
C) పిచ్చము
D) ముష్టి
జవాబు:
B) బిచ్చము

ప్రశ్న 2.
జీతం – అనే పదానికి ప్రకృతి
A) జీబూతం
B) జీరు
C) జీవితం
D) చేతము
జవాబు:
C) జీవితం

ప్రశ్న 3.
సంతసము – అనే పదానికి ప్రకృతి
A) సంతానము
B) సంతోషము
C) సంతాలు
D) సంతలు
జవాబు:
B) సంతోషము

ప్రశ్న 4.
స్తంభము – అనే పదానికి వికృతి
A) స్తంబము
B) సంబము
C) కంబము
D) తంబము
జవాబు:
C) కంబము

ప్రశ్న 5.
ఆ ప్రదర్శనశాల అద్భుతంగా ఉంది గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) ఆశ్చర్యము
B) అబ్బురము
C) ఆతురము
D) అభ్రము
జవాబు:
B) అబ్బురము

ప్రశ్న 6.
ప్రజల క్షేమము నాయకుల బాధ్యత – గీత గీసిన పదానికి వికృతి

B) క్లేశము
C) చామన
D) చురుకు
జవాబు:
A) సేమము

ప్రశ్న 7.
సన్న్యాసి – అనే పదానికి వికృతి
A) సన్నాసి
B) తాపసి
C) సత్తెనాసి
D) సంతు
జవాబు:
A) సన్నాసి

ప్రశ్న 8.
వేదాలు స్త్రీని శక్తిరూపంగా వర్ణించారు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) శ్రీ
B) సిరి
C) శక్తి
D) ఇంతి
జవాబు:
D) ఇంతి

ప్రశ్న 9.
అక్షరము – అనే పదానికి వికృతి
A) అచ్చరము
B) అక్కరము
C) అబ్బరము
D) అచ్చు
జవాబు:
B) అక్కరము

ప్రశ్న 10.
శృంఖల – అనే పదానికి వికృతి
A) శంకము
B) పంకిలము
C) శంక
D) సంకెల
జవాబు:
D) సంకెల

ప్రశ్న 11.
భగవంతుడు, భక్తుడు ఒక్కటే – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) భక్తి
B) భగనానుడు
C) బత్తుడు
D) బద్రి
జవాబు:
C) బత్తుడు

ప్రశ్న 12.
పిల్లలకు బట్టలెంత తక్కువ తొడిగితే అంత మంచిది – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) వస్త్రం
B) పటః
C) గుడ్డ
D) అంబరం
జవాబు:
B) పటః

ప్రశ్న 13.
నాలుగు గంటలపాటు గిజగిజ తన్నుకుని అతను ప్రాణం విడిచాడు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) 60 నిముషాలు
B) గడియ
C) ఘడియ
D) ఘంటా
జవాబు:
D) ఘంటా

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
పాములు ఉన్న లోకం నాగలోకం – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) పాము, పసరిక
B) భుజగం, వ్యాళం, సర్పం
C) త్రాచు, త్రాసు
D) పడగ, పాపతేడు
జవాబు:
B) భుజగం, వ్యాళం, సర్పం

ప్రశ్న 2.
సమరంలో ప్రాణభయం ఉండదు – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదం కానిది..
A) రణం
B) యుద్ధం
C) సంగరం
D) సేన
జవాబు:
D) సేన

ప్రశ్న 3.
అగ్ని – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) అనలం, నిప్పు
B) జ్వాల, శిఖ
C) అనిలం, మంట
D) దగ్ధం, దాహం
జవాబు:
A) హృదయం, డెందము

ప్రశ్న 4.
ప్రకృతి అందాలు గుండెతో చూడాలి – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) హృదయం, డెందము
B) గుండు, ఎద
C) మనస్సు, యశము
D) హర్దికము, మది
జవాబు:
A) అనలం, నిప్పు

ప్రశ్న 5.
“అసువులు, ఉసురు, ఆయువు” – పర్యాయపదాలుగా కల పదం.
A) మనస్సు
B) హృదయం
C) ప్రాణం
D) రక్తం
జవాబు:
C) ప్రాణం

ప్రశ్న 6.
తరువు, భూరుహం, ఉద్భిజ్జము – అనే పర్యాయపదాలు గల పదం
A) భూమి
B) మహీధరము
C) వృక్షం
D) తాళము
జవాబు:
C) వృక్షం

ప్రశ్న 7.
“నెత్తురు” – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) రక్తవర్ణం, ఆర్జవం
B) రుధిరం, రక్తం
C) అసృక్కు, త్వక్కు
D) మాంసలము, పిశితము
జవాబు:
B) రుధిరం, రక్తం

ప్రశ్న 8.
యోధుడు బలహీనులకు అండ – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) జూదరి, పోటరి
B) వీరుడు, ధీరుడు
C) బంటు, తుంటరి
D) ఎక్కటి, మాటకారి
జవాబు:
B) వీరుడు, ధీరుడు

ప్రశ్న 9.
స్త్రీ – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు

B) రాణి, యువతి
C) అతివ, పతివ్రత, ఇల్లాలు
D) లలన, భార్య
జవాబు:
A) ఇంతి, పడతి, కొమ్మ

V. నానారాలు:

ప్రశ్న 1.
వాహిని ముందు కదిలింది – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) సేన, నది
B) ఒక చిత్రము, కళ
C) అందమైన స్త్రీ, రథము
D) కళ, మోహిని
జవాబు:
A) సేన, నది

ప్రశ్న 2.
ప్రయత్నము, సేద్యము – అను నానార్ధములు గల పదము
A) పొలము
B) వ్యవసాయము
C) కాలము
D) నాగలి
జవాబు:
B) వ్యవసాయము

ప్రశ్న 3.
వృత్తాంతం, సమాచారం, ప్రవర్తన – అనే నానార్థాలు గల పదం
A) పంక్తి
B) కథ
C) వార్త
D) చాటువు
జవాబు:
C) వార్త

ప్రశ్న 4.
స్త్రీల అభ్యున్నతికి కృషి చేసినవారిలో సంగెం లక్ష్మీబాయి ఒకరు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) ప్రయత్నం, పన్ను
B) సేద్యం, ప్రయత్నం
C) వ్యవసాయం, సేద్యం
D) పని, సమర్థత
జవాబు:
B) సేద్యం, ప్రయత్నం

ప్రశ్న 5.
ఆ గాథలు కలలు కావని స్పష్టం చేస్తున్నా – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) కళ, వల
B) అసలు, వడ్డి
C) బలం, రేతస్సు
D) అవ్యక్త మధురం, పెరుగు
జవాబు:
C) బలం, రేతస్సు

ప్రశ్న 6.
ఘోరమైన దారుణాలు ఎన్నో ప్రతినిత్యం వార్తా పత్రికలలో వచ్చేవి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) వృత్తాంతం, దబ్బచెట్టు
B) సమాచారం, నడత
C) భాషణం, వేషం
D) వంగచెట్టు, నీడ
జవాబు:
B) సమాచారం, నడత

ప్రశ్న 7.
గంధ పుష్పాక్షతలు చల్లి ప్రజలు వీరావేశంతో జేజేలు కొట్టారు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) వాసన, సువాసన
B) గర్వం, గరువం
C) వాసన, స్వల్పం
D) గంధకం, కందకం
జవాబు:
C) వాసన, స్వల్పం

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
భర్త – అను పదానికి వ్యుత్పత్తి
A) వివాహమాడినవాడు
B) భరించువాడు
C) పోషించువాడు
D) ధనధాన్యములు ఇచ్చువాడు.
జవాబు:
B) భరించువాడు

ప్రశ్న 2.
సగరులచే త్రవ్వబడినది – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) సగరచక్రవర్తి
B) ప్రగతి
C) సాగర
D) జలధి
జవాబు:
C) సాగర

ప్రశ్న 3.
‘మానవులు’ అనే పదానికి సరియైన వ్యుత్పత్తి
A) మారని బుద్ధి కలవారు
B) మనువు సంతతికి చెందినవారు
C) మానమంటే గౌరవం కలవారు
D) మానని నవ్యత గలవారు
జవాబు:
B) మనువు సంతతికి చెందినవారు

ప్రశ్న 4.
భర్తను కోల్పోయినా లక్ష్మీబాయి నిరాశపడలేదు – గీత గీసిన పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థము
A) తాళికట్టినవాడు
B) భరించువాడు
C) ఏడడుగులు నడిచినవాడు
D) అరుంధతిని చూపినవాడు
జవాబు:
B) భరించువాడు

ప్రశ్న 5.
వ్యధ,పెట్టునది – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం.
A) భార్య
B) దారిద్య్రం
C) వ్యాధి
D) కష్టం
జవాబు:
C) వ్యాధి

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

చదువుకోని సామాన్య ప్రజలకు తరతరాలుగా వస్తున్న నోటిమాటల భాష ఒక్కటే వాడుకలో ఉండగా, చదువుకున్న వాళ్ళకు, ఆ భాషతో పాటు గ్రంథాల్లో ఉన్న కావ్య భాష కూడా అవసరమైంది. కావ్యాలు రాసేటప్పుడు తమకు పూర్వులు రాసిన భాషలోనే తాము కూడా రాస్తూ వచ్చారు. పూర్వులు ఉపయోగించిన ఛందస్సులనే తామూ ఉపయోగిస్తూ వచ్చారు. కానీ కావ్యాలను గురించి నోటితో చెప్పేటప్పుడు వాడుక భాషలోనే వివరిస్తూ, వ్యాఖ్యానిస్తూ వచ్చిన ఆ వివరణలనూ, వ్యాఖ్యానాలను రాయడం మొదలుపెట్టేసరికి కావ్య భాషా ప్రభావం కొంత చొరబడుతూ వచ్చింది. ఇది వ్యావహారిక, గ్రాంథిక భాషలను కలిపినట్లనిపిస్తుంది. అది ఉద్దేశపూర్వకంగా జరిగిందని చెప్పడానికి వీలులేదు. అయినా వచన రచనా సంప్రదాయానికి వాడుక భాషే ప్రధానంగా ఉండేది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

చదువుకున్న వాళ్లకు ఏ భాష అవసరమైంది ?
కావ్యాలను నోటితో ఏ భాషలో చెప్పేవారు ?
వ్యాఖ్యానాలు చేసేటప్పుడు ఏ భాష ఉండేది ?
వచన రచనకు వాడిన భాష ఏది ?
చదువుకోని వాళ్ళ భాష ఏమిటి ?

ప్రశ్న 2.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

20వ శతాబ్దపు తొలి రోజులలో కుటుంబ నియంత్రణను బూతు మాట క్రింద జమకట్టేవారు. అటువంటి సమయంలో నర్స్గా పనిచేసే మార్గరేట్ సాంగర్ అనేక కష్టాలకోర్చి కుటుంబ నియంత్రణను గూర్చి ప్రచారం చేశారు. 1914లో “ఉమన్ రెబల్” అన్న వ్యాసంలో ఆమె కుటుంబ నియంత్రణ కోసం తిరగబడమని పిలుపునిచ్చారు. అమెరికా ప్రభుత్వ ఒత్తిడి తట్టుకోలేక ఆమె యూరప్కు వలసవెళ్ళి 1916లో తిరిగి వచ్చి అదే ప్రచారాన్ని మళ్ళీ మొదలుపెట్టారు. పోలీసులు ఆమె ప్రారంభించిన ఆస్పత్రిపై దాడి చేశారు. అయినా ఆమె చలించకుండా 1923లో కుటుంబ నియంత్రణ పరిశోధనాశాలను నెలకొల్పారు.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

కుటుంబ నియంత్రణ కోసం ప్రచారం చేసిన నర్స్ పేరేమి ?
ఏ సంవత్సరంలో, ఏ వ్యాసంలో ఆమె కుటుంబ నియంత్రణ కోసం తిరగబడమని పిలుపునిచ్చారు ?
మార్గరేట్ సాంగర్ ఎప్పుడు, ఎక్కడికి వలస వెళ్ళినది?
1923లో సాంగర్ దేనిని నెలకొల్పినది ?
ఎప్పుడు కుటుంబ నియంత్రణను బూతుమాట కింద జమకట్టేవారు ?

ప్రశ్న 3.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

బ్రౌనును ఒక వ్యక్తిగా గాక, పెద్ద సాహిత్య సంస్థగా భావించడం అవసరం. యుగసంధిలో నిలిచిన ఈ వ్యక్తి అనేకానేక తాళపత్ర లిఖిత ప్రతులను సేకరించి, అవి ఎక్కడున్నాసరే, ఎంత ధనవ్యయమైనా సరే, లెక్క పెట్టకుండా, తన ఉద్యోగుల ద్వారా సంపాదించాడు. కొందరు పండితులను సమీకరించి, వారికి జీతభత్యాలిచ్చి, శుద్ధప్రతులు వ్రాయించి, కొన్నిటికి అర్థతాత్పర్యాలు సిద్ధం చేయించాడు.

‘విశ్వదాభిరామ వినురవేమ’ పద్యం తెలియని తెలుగువాడు లేడు. అయితే ఈ పద్యాలను మొదట తెలుగువాళ్ళకు పరిచయం చేసినది విదేశీయుడైన బ్రౌను. బ్రౌను పేరు స్మరించగానే మనకు ముందు స్ఫురించేది బ్రౌను నిఘంటువు. ఈ కృషి 1832లో ఆరంభించబడి, 1853లో పూర్తి అయి ప్రథమ ముద్రణ అయింది. ఈ కృషిలో బ్రౌను ఏనుగుల వీరాస్వామి సహాయం పొందాడు. వీరాస్వామి రచించిన కాశీయాత్ర గురించిన పుస్తకం చారిత్రక దృష్ట్యా విలువైనది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంతవరకు బ్రౌనును ఎట్లా పరిగణించడం భావ్యం ?
బ్రౌను సంపాదించిన పుస్తకాలను ఏమంటారు ?
పండితులతో బ్రౌను చేయించిన పనులేమిటి ?
నిఘంటువు ప్రథమ ముద్రణ ఎప్పుడు వచ్చింది ?
కాశీయాత్రను గురించి పుస్తకము రచించినదెవరు ?

వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత

ప్రశ్న 1.
విదేశీ సంస్కృతిని పారద్రోలి మన సంస్కృతిని కాపాడుదాం అని ప్రజలను చైతన్యపరుస్తూ ఒక కరపత్రం తయారుచేయండి.
జవాబు:
ఓ యువతా.! ఓ జనతా ! మేల్కొనండి.

పాశ్చాత్య సంస్కృతిని విడవండి. ప్రాచ్య సంస్కృతిని కాపాడండి. విదేశీ మోజులో స్వదేశీ విధానాన్ని మరువకండి. మమ్మీ డాడీ అనకండి. అమ్మా ! నాన్నా! అని పిలవండి. భారతీయతను నిలపండి. “ధర్మం చర – సత్యం వద” అన్న సనాతనమైన మన సంస్కృతిని కాపాడండి. వేషభాషలతో పాటు వినయ విధేయతలకు పెద్దపీట వేయండి. ‘కొత్త వింత, పాత రోత’ అన్న చందాన జీవించకండి. ‘గత కాలమే మేలు వచ్చు కాలము కంటెన్’ అని పెద్దలు ఊరకే అనలేదు. భ్రమలలో బ్రతుకద్దు. నిజంలో జీవించండి.

అనురాగ ఆప్యాయతల కొలువు మనదేశం. ఇరుగు పొరుగను కూడ పిన్ని, బాబాయి, అక్క, చెల్లి, అన్న, తమ్ముడు అని పిలిచే ధర్మం మన భారతదేశం. శత్రువైనా కష్టంలో ఉంటే అయ్యో పాపం అనే తత్వం మనది. పాములకు పాలు, చీమలకు పంచదార పంచే సనాతన ధర్మం కలిగిన కర్మభూమి భారతదేశం. కన్నతల్లికి కూడు పెట్టను పినతల్లి చేతికి బంగారు గాజులు తొడుగుతానన్నట్లు మనదేశీయ సంస్కృతి సంప్రదాయాలు విడిచి విదేశీ సంస్కృతిపై మోహం పెంచుకోకు. ఎప్పటికైనా మన సంస్కృతే నీకు తోడు నీడ. విదేశీ సంస్కృతి విడనాడు, మన సంస్కృతిని కాపాడు.

ఇట్లు,
స్వదేశీ సంస్కృతి పరిరక్షణ సంఘం.

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణాని

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
“మనకు + ఎందుకు” – కలిపి రాయగా
A) మనకునేందుకు
B) మనెందుకు
C) మనకుయెందుకు
D) మనకెందుకు
జవాబు:
D) మనకెందుకు

ప్రశ్న 2.
“సత్య + ఆగ్రహం” – సంధి నామము
A) అత్వ సంధి
B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
C) యడాగమ సంధి
D) సరళాదేశ సంధి
జవాబు:
B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి

ప్రశ్న 3.
కింది వానిలో “గుణసంధి”కి ఉదాహరణ
A) అభ్యున్నతి
B) ఏడ్చేదెవరు
C) స్వాతంత్ర్యోద్యమము
D) రంపపుకోత
జవాబు:
C) స్వాతంత్ర్యోద్యమము

ప్రశ్న 4.
స్వానుభవము – అనే పదాన్ని విడదీయగా
A) స్వా + నుభవము
B) స్వాను + భవము
C) స్వ + అనుభవము
D) సు + అనుభవము
జవాబు:
C) స్వ + అనుభవము

ప్రశ్న 5.
“మేము + ఎంత” – దీనిలో పూర్వపరస్వరములు
A) ఉ + ఎ
B) మేము – ఎంతం
C) ము + ఎ .
D) ఉ + ఎంత
జవాబు:
A) ఉ + ఎ

ప్రశ్న 6.
“సవర్ణదీర్ఘ సంధి”కి ఉదాహరణ కానిది.
A) సంతోషాస్పదము
B) దిక్కేమిటి
C) ఛాందసాచారము
D) వీరావేశము
జవాబు:
B) దిక్కేమిటి

ప్రశ్న 7.
“అధః + గతి → ఉత్వ విసర్గ సంధి” – సంధి చేసిన తరువాత.
A) అధోగతి
B) అధఃగతి
C) అధిగతి
D) అధిర్గతి
జవాబు:
A) అధోగతి

ప్రశ్న 8.
“అతి + అవసరము → అత్యవసరము” – సంధి పేరు
A) యడాగమ సంధి
B) గుణసంధి
C) యణాదేశ సంధి
D) అకార సంధి
జవాబు:
C) యణాదేశ సంధి

ప్రశ్న 9.
“యణాదేశ సంధి”కి ఉదాహరణ కానిది.
A) విషాద + అంతం
B) ప్రతి + ఏకం
C) అణు + అస్త్రం
D) పితృ + ఆర్జితం
జవాబు:
A) విషాద + అంతం

II. సమాసములు :

ప్రశ్న 1.
కర్కశమైన హృదయం – అనే విగ్రహవాక్యాన్ని సమాసంగా మార్చగా
A) కర్కశులహృదయం
B) కర్కశ కాయము
C) కర్కశహృదయం
D) కర్కశహృదయులు
జవాబు:
C) కర్కశహృదయం

ప్రశ్న 2.
“షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము”నకు ఉదాహరణ
A) శాస్త్రదృష్టి
B) చక్రపాణి
C) హైదరాబాదు నగరం
D) సహాయనిరాకరణ
జవాబు:
A) శాస్త్రదృష్టి

ప్రశ్న 3.
గంధపుష్పములు – విగ్రహవాక్యము
A) గంధములతో పుష్పములు
B) గంధములు, పుష్పములు
C) గంధమైన పుష్పములు
D) గంధము వంటి పుష్పములు
జవాబు:
B) గంధములు, పుష్పములు

ప్రశ్న 4.
“శతవిధాలు → శత సంఖ్యగల విధాలు” – సమాసము పేరు
A) బహువ్రీహి సమాసము
B) ద్వంద్వ సమాసము
C) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసము
D) ద్విగు సమాసము
జవాబు:
D) ద్విగు సమాసము

ప్రశ్న 5.
‘అజ్ఞానము’ అనే పదానికి విగ్రహవాక్యము
A) అతోకూడిన జ్ఞానము
B) జ్ఞానము కానిది
C) అందరిలోని జ్ఞానము
D) అనేకమైన జ్ఞానము
జవాబు:
B) జ్ఞానము కానిది

ప్రశ్న 6.
సృష్టియు, స్థితియు, లయయును ఇది ఏ సమాసము ?
A) ద్వంద్వ సమాసము
B) బహుపద ద్వంద్వ సమాసము
C) ద్విగు సమాసము
D) ప్రాది సమాసము
జవాబు:
B) బహుపద ద్వంద్వ సమాసము

ప్రశ్న 7.
గాంధీ మొదలగువారు స్వతంత్ర సమరములో నాయకులు – గీత గీసిన పదానికి సమాసనామం గుర్తించండి.
A) చతుర్థీ తత్పురుష
B) తృతీయా తత్పురుష
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) సప్తమీ తత్పురుష
జవాబు:
A) చతుర్థీ తత్పురుష

ప్రశ్న 8.
“ద్విగు సమాసము”నకు ఉదాహరణ
A) దేశక్షేమం
B) నిర్జన ప్రదేశం
C) అప్రాచ్యము
D) నాలుగు గంటలు
జవాబు:
D) నాలుగు గంటలు

ప్రశ్న 9.
ఈ కింది వానిలో “సప్తమీ తత్పురుష”కు సంబంధించిన విగ్రహవాక్యం
A) ప్రపంచమందలి దేశాలు
B) నిరశనమనెడి వ్రతం.
C) నరాల యొక్క పుష్టి
D) దేశం యొక్క క్షామం
జవాబు:
A) ప్రపంచమందలి దేశాలు

ప్రశ్న 10.
భారతము అను పేరుగల దేశం, అశ్వర్ధము అను పేరుగల వృక్షము – అను విగ్రహవాక్యాలు గలవి ఏ సమాసమునకు చెందినవి ?
A) రూపక సమాసము
B) బహువ్రీహి సమాసము
C) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
D) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము
జవాబు:
C) సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసము

ప్రశ్న 11.
“ద్వంద్వ సమాసము”నకు ఉదాహరణ
A) నాలుగు గంటలు
B) శతవిధాలు
C) రెండు రూపాలు
D) కరవుకాటకాలు
జవాబు:
D) కరవుకాటకాలు

ప్రశ్న 12.
“నఞ తత్పురుష సమాసము”నకు ఉదాహరణ
A) అశ్వత్థవృక్షం
B) అప్రాచ్యము
C) నిరసనవ్రతం
D) కర్తవ్యపాలన
జవాబు:
B) అప్రాచ్యము

III. ఛందస్సు:

ప్రశ్న 1.
“వాడుక భాషలో తెలుగు” – ఈ వాక్యాన్ని గణవిభజన చేయగా వరుసగా వచ్చు గణములు
A) భ, ర, త
B) ర, ర, న
C) భ, ర, న
D) న, ర, జ
జవాబు:
C) భ, ర, న

ప్రశ్న 2.
ఉత్పలమాల ఛందస్సు వరుసగా వచ్చు గణములు
A) భ, ర, న, త, త, గ
B) భ, ర, న, భ, భ, ర, వ
C) మ, స, జ, స, త, త,
D) స, భ, ర, న, మ, య, వ
జవాబు:
B) భ, ర, న, భ, భ, ర, వ

ప్రశ్న 3.
మ, స, జ, స, త, త, గ – అను గణములు వచ్చు పద్యము
A) చంపకమాల
B) శార్దూలము
C) మత్తేభము
D) తేటగీతి
జవాబు:
B) శార్దూలము

IV. అలంకారములు :

ప్రశ్న 1.
“క్షణం, క్షణం, ప్రతిక్షణం, నిరీక్షణం సరిహద్దు రక్షణం, సైనికుని బాధ్యత.” – ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) యమకం
B) వృత్త్యనుప్రాస
C) ఉపమా
D) ఛేకానుప్రాస
జవాబు:
B) వృత్త్యనుప్రాస

ప్రశ్న 2.
భాగవతమున భక్తి
భారతమున యుక్తి
రామకథయే రక్తి. – ఈ కవితలో ఉన్న అలంకారము
A) ఛేకానుప్రాస
B) అంత్యానుప్రాస
C) యమకము
D) ముక్తపదగ్రస్తము
జవాబు:
B) అంత్యానుప్రాస

V. వాక్యాలు:

ప్రశ్న 1.
నా చేత శతకం రచింపబడినది. – దీనిని కర్తరి వాక్యంలోకి మార్చగా
A) నా చేత రచింపబడిన శతకం.
B) నేను రాసిన శతకం
C) నేను శతకమును రచించాను.
D) శతకం చేత నేను రచింపబడ్డాను.
జవాబు:
C) నేను శతకమును రచించాను.

ప్రశ్న 2.
సీత రంగు రంగుల ముగ్గులు వేసింది. – కర్మణి వాక్యంలోకి మార్చగా
A) సీత చేత రంగు రంగుల ముగ్గులు వేయబడ్డాయి.
B) సీత రంగు ముగ్గులు వేయగలదు.
C) రంగు రంగుల ముగ్గులు వేయడం సీతకు వచ్చు.
D) రంగు రంగుల చేత ముగ్గులు సీత వేసింది.
జవాబు:
A) సీత చేత రంగు రంగుల ముగ్గులు వేయబడ్డాయి.

TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Grammar Telangana తెలుగు వ్యాకరణం Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers

సంధులు

పాఠంలోని ముఖ్య సంధి పదాలు :

1) విమానాశ్రయం = విమాన + ఆశ్రయం = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
2) శరీరాకృతి = శరీర + ఆకృతి = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
3) మహోన్నత = మహా + ఉన్నత = గుణసంధి
4) ప్రత్యర్థి = ప్రతి + అర్థి = యణాదేశ సంధి
5) ఒక్కొక్క = ఒక్క + ఒక్క = ఆమ్రేడిత సంధి
6) జీవితాన్నంతా = జీవితాన్ని + అంతా = ఇత్వ సంధి
7) చెప్పినప్పటికీ = చెప్పిన + అప్పటికీ = అత్వసంధి
8) జ్ఞాపకముండడం = జ్ఞాపకము + ఉండడం = ఉత్వసంధి
9) ఎట్లని = ఎట్లు + అని = ఉత్వసంధి
10) కాలమంటూ = కాలము + అంటూ = ఉత్వసంధి
11) వరుగులయ్యే = వరుగులు + అయ్యే = ఉత్వసంధి
12) ఏమని = ఏమి + అని = ఇత్వ సంధి
13) కాదనుకున్నాడు = కాదు + అనుకున్నాడు = ఉత్వసంధి
14) పిల్లలందరూ = పిల్లలు + అందరూ = ఉత్వసంధి
15) కలహాగ్నులు = కలహ + అగ్నులు = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
16) వేంకటేశ్వరా = వేంకట + ఈశ్వరా = గుణసంధి
17) యోధులనేకులు = యోధులు + అనేకులు = ఉత్వసంధి
18) కుండల మొప్పు = కుండలము + ఒప్పు = ఉత్వసంధి
19) కోపోద్రిక్తులు = కోప + ఉద్రిక్తులు = గుణసంధి

20) సత్యాహింసలు = సత్య + అహింసలు = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
21) ప్రాణాలర్పించడం = ప్రాణాలు + అర్పించటం = ఉత్వసంధి
22) జగములేలు = జగములు + ఏలు = ఉత్వసంధి
23) ఇన్నెలంత = ఈ + నెలంత = త్రికసంధి
24) నీరాట = నీరు + ఆట = ఉత్వసంధి
25) విషాదాంతం = విషాద + అంతం = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
26) మేమెంత = మేము + ఎంత = ఉత్వసంధి
27) విచిత్రమైన = విచిత్రము + ఐన = ఉత్వసంధి
28) అపార్థం = అప + అర్థం = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
29 గొంతెత్తి = గొంతు + ఎత్తి = ఉత్వసంధి
30) కళోపాసనం = కళా + ఉపాసనం = గుణసంధి
31) రసానందం = రస + ఆనందం = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
32) ఉన్నతమైన = ఉన్నతము + ఐన = ఉత్వసంధి
33) దినములెన్ని = దినములు + ఎన్ని = ఉత్వసంధి
34) రోజులు + ఐనా = రోజులైనా = ఉత్వసంధి
35) ఆదర + అభిమానం = ఆదరాభిమానాలు = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
36) లేదనక + ఉండ = లేదనకుండ = అత్వసంధి
37) వీలు + ఐతే = వీలయితే = ఉత్వసంధి
38) కావలసినవి + అన్నీ = కావలసినవన్న = ఇత్వ సంధి
39) పగలు + పగలు = పట్టపగల = ఆమేడ్రిత ద్విరుక్తటకారాదేశ సంధి

సమాసాలు

అభ్యాసం : ఈ కింది సమాసాలకు, విగ్రహవాక్యాలకు, సమాసం పేర్లు రాయండి.

1) ఉదగ్రతేజం – ఉదగ్రమైన తేజం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
2) తొల్లిటిరాజులు – తొల్లిటి వారలైన రాజులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
3) ప్రియాటోపము – ప్రియమైన ఆటోపము – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
4) సకల జగములు – సకలమైన జగములు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
5) పరసేన – పరమైన సేన – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
6) తమ్ముకుర్రలు – కుర్రవారైన తమ్ములు – విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం
7) కార్మికవృద్ధులు – వృద్ధులైన కార్మికులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
8) చారుసంసారం – చేరువయిన సంసారం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
9) పేదరికపుబుగులు – పేదరిక సంబంధమైన బుగులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

10) సత్యదూరము – సత్యమునకు దూరము – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
11) అమెరికా రాయబారి – అమెరికా యొక్క రాయబారి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
12) వాదనాపటిమ – వాదన యందు పటిమ – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
13) అసాధ్యం – సాధ్యము కానిది – నఞ తత్పురుష సమాసం
14) నెలతాల్పు – నెలను ధరించువాడు – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
15) గురుదక్షిణ – గురువు కొఱకు దక్షిణ – చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
16) వయోవృద్ధుడు – వయస్సుచే వృద్ధుడు – తృతీయా తత్పురుష సమాసం
17) దొంగ భయము – దొంగ వలన భయము – పంచమీ తత్పురుష సమాసం
18) రెండు రాష్ట్రాలు – రెండై రాష్ట్రాలు – ద్విగు సమాసం
19) శక్తి సామర్థ్యాలు – శక్తియు, సామర్ధ్యమును – ద్వంద్వ సమాసం
20) అమూల్య సమయం – అమూల్యమైన సమయం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
21) పూర్ణపురుషులు – పూర్ణులైన పురుషులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
22) ప్రాచీన కావ్యాలు – ప్రాచీనమైన కావ్యాలు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
23) పెద్ద కుటుంబం – పెద్దదైన కుటుంబం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
24) భద్రాచలం – ‘భద్ర’ అనే పేరుగల అచలం – సంభావన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
25) విద్యాధనం – విద్య అనెడి ధనం – రూపక సమాసం
26) దయాభరణం – ‘దయ’ అనెడి ఆభరణం – రూపక సమాసం
27) కృపారసము – కృప అనెడి రసము – రూపక సమాసం
28) సరళాసాగరం – ‘సరళ’ అనే పేరుగల సాగరం – సంభావన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
29) మన్నెంకొండ – మన్నెం అనే పేరుగల కొండ – సంభావన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం

30) కీర్తి కన్యక – కీర్తి అనే కన్యక – రూపక సమాసం
31) జ్ఞానజ్యోతి – జ్ఞానమనెడి జ్యోతి – రూపక సమాసం
32) రెండురోజులు – రెండయిన రోజులు – ద్విగు సమాసం
33) వజ్రవైఢూర్యములు – వజ్రమూ, వైదూర్యమూ – ద్వంద్వ సమాసం
34) తల్లీబిడ్డలు – తల్లియూ బిడ్డయు – ద్వంద్వ సమాసం
35) కార్యదక్షుడు – కార్యమందు దక్షుడు – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
36) మూడు దోషాలు – మూడైన దోషాలు – ద్విగు సమాసం
37) కర్మశాల – కర్మ కొఱకు శాల – చతుర్థీ తత్పురుష
38) ఆశాపాశం – ఆశ అనెడి పాశం – రూపక సమాసం
39) ప్రత్యంగుళం – అంగుళం అంగుళం – అవ్యయీభావ సమాసం
40) ధర్మయుద్ధం – ధర్మము కొఱకైన యుద్ధము – అవ్యయీభావ సమాసం
41) రక్తపాతం. – రక్తము యొక్క పాతం – అవ్యయీభావ సమాసం
42) శాంతి సందేశం – శాంతి యొక్క సందేశం – అవ్యయీభావ సమాసం
43) నాలుగెకరాలు – నాలుగైన ఎకరాలు – అవ్యయీభావ సమాసం
44) రక్కసి తేడు – రక్కసి యొక్క తోడు – అవ్యయీభావ సమాసం
45) నీరాట – నీరునందు ఆట – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
46) మాతృదేశం – తల్లి యొక్క దేశం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
47) కర్కశహృదయం – కర్కశమైన హృదయం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
48) సహాయనిరాకరణ – సహాయమునకు నిరాకరించడం – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
49) అశ్వత్థవృక్షం – అశ్వత్థం అనే పేరుగల వృక్షం – సంభావన పూర్వపద కర్మధారయం

50) శాస్త్రదృష్టి – శాస్త్రం యొక్క దృష్టి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
51) నా పాట – నా యొక్క పాట – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
52) పఠనశక్తి – పఠనమునందు శక్తి – సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
53) అభ్యుదయ పథం – అభ్యుదయమైన పథం – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
54) ఆత్మశక్తి – ఆత్మ యొక్క శక్తి – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
55) జీవితసాఫల్యం – జీవితము యొక్క సాఫల్యం – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
56) అద్భుతశక్తి – అద్భుతమైన శక్తి – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
57) ఎంగిలిమెతుకులు – ఎంగిలియైన మెతుకులు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
58) విషాగ్ని – విషము అనెడి అగ్ని – రూపక సమాసం
59) అధికారదర్పం – అధికారంచేత దర్పం – తృతీయా తత్పురుష సమాసం
60) గదితలుపులు – గది యొక్క తలుపులు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
61) మంచిబట్టలు – మంచివైన బట్టలు – విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
62) పదిగంటలు – పది సంఖ్యగల గంటలు – ద్విగు సమాసం
63) న్యాయాన్యాయాలు – న్యాయమూ, అన్యాయమూ – ద్వంద్వ సమాసం.

వాక్య భేదములు

అభ్యాసము : కింది సామాన్య వాక్యాల్ని సంక్లిష్ట వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.

అ) విమల వంట చేస్తుంది. విమల పాటలు వింటుంది. (సంక్లిష్ట వాక్యం)
జవాబు:
విమల వంట చేస్తూ పాటలు వింటుంది

ఆ) అమ్మ నిద్ర లేచింది. అమ్మ ముఖం కడుక్కుంది. (సంక్లిష్ట వాక్యం)
జవాబు:
అమ్మ నిద్రలేచీ ముఖం కడుక్కుంది.

అభ్యాసం : కింది సంక్లిష్ట వాక్యాలను, సామాన్య వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
తాత భారతం చదివి నిద్రపోయాడు. (సంక్లిష్ట వాక్యం)
జవాబు:
తాత భారతం చదివాడు. తాత నిద్రపోయాడు. (సామాన్య వాక్యాలు)

ప్రశ్న 2.
చెట్లు పూత పూస్తే కాయలు కాస్తాయి. (సంక్లిష్ట వాక్యం)
జవాబు:
చెట్లు పూత పూయాలి. చెట్లు కాయలు కాయాలి. (సామాన్య వాక్యాలు)

ప్రశ్న 3.
రాముడు నడుచుకుంటూ వెళ్ళి తన ఊరు చేరాడు. (సంక్లిష్ట వాక్యం)
జవాబు:
రాముడు నడుచుకుంటూ వెళ్ళాడు. రాముడు తన ఊరు చేరాడు. (సామాన్య వాక్యాలు)

అభ్యాసం : కింది సామాన్య వాక్యాల్ని సంయుక్త వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
ఆయన ఆంధ్రుడు. ఆయన కృష్ణాతీరమున పుట్టినవాడు (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
ఆయన ఆంధ్రుడు మరియు కృష్ణా తీరమున పుట్టినవాడు. (సంయుక్త వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
మోహన కూచిపూడి నృత్యం నేర్చుకొంది. భావన భరతనాట్యం నేర్చుకుంది. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
మోహన కూచిపూడి నృత్యం, భావన భరతనాట్యం నేర్చుకున్నారు. (సంయుక్త వాక్యం)

అభ్యాసం : కింది సామాన్య వాక్యాలను, సంక్లిష్ట వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
చుక్క పొడుపుతో సీత లేచింది. సీత గడపను పూజించింది. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
సీత చుక్క పొడుపుతో లేచి గడపను పూజించింది. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
బంధుమిత్రులంతా వచ్చేశారు. కావలసిన సంభారాలు ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
బంధుమిత్రులంతా వచ్చి కావలసిన సంభారాలు ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

అభ్యాసం : కింది సామాన్య వాక్యాలను, సంయుక్త వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
సీతక్క నిశ్చితార్థం జరిగింది. నాగయ్య సంబరపడ్డాడు. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
సీతక్క నిశ్చితార్థం జరిగింది కాబట్టి నాగయ్య సంబరపడ్డాడు. (సంయుక్త వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
సీతక్క పెళ్ళికి ఏర్పాటుచేశారు. సీతమ్మ పెండ్లి పెటాకులయింది. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
సీతక్క పెళ్ళికి ఏర్పాటుచేశారు కాని పెండ్లి పెటాకులయ్యింది. (సంయుక్త వాక్యం)

A. కింది సామాన్య వాక్యాలను, సంక్లిష్ట వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.

అ) పూనాలోని ఫెర్గూసన్ కాలేజీలో చేరాడు. పర్షియన్ భాషను చదివాడు. ఆ కళాశాల నుంచి పట్టభద్రుడయ్యాడు. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
పూనాలోని ఫెర్గూసన్ కాలేజీలో చేరి పర్షియన్ భాషను చదివి ఆ కళాశాల నుంచి పట్టభద్రుడయ్యాడు. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

ఆ)
1) బూర్గుల హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో దున్నేవానికి భూమి హక్కు నిచ్చే కౌలుదారీ చట్టాన్ని తయారుచేశాడు.
2) బూర్గుల సామ్యవాద వ్యవస్థకు పునాది వేశాడు.
3) బూర్గుల అజరామకీర్తిని పొందాడు. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
బూర్గుల హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో దున్నేవానికి భూమి హక్కునిచ్చే కౌలుదారి చట్టాన్ని తయారుచేసి సామ్యవాద వ్యవస్థకు పునాది వేసి అజరామర కీర్తిని పొందాడు. (సంక్లిష్ట వాక్యం)

B. కింది సామాన్య వాక్యాలను, సంయుక్త వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.
అ) వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. వేలాది యువకులు కారాగారాలకు వెళ్ళారు. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
వేలాది యువకులు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు మరియు కారాగారాలకు వెళ్లారు. (సంయుక్త వాక్యం)

ఆ) గాంధీ విధానాలను ఆచరించాలి.
గాంధీ విధానాల ద్వారా మంచిని సాధించాలి. (సామాన్య వాక్యాలు)
జవాబు:
గాంధీ విధానాలను ఆచరించాలి మరియు మంచిని సాధించాలి. (సంయుక్త వాక్యం)

కర్తరి వాక్యాలు – కర్మణి వాక్యాలు

అభ్యాసం – 1: `కింది కర్తరి వాక్యాలను కర్మణి వాక్యాలుగా రాయండి.

అ) వాల్మీకి రామాయణాన్ని రచించాడు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
వాల్మీకిచే రామాయణం రచింపబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ఆ) ప్రజలు శాంతిని కోరుతున్నారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
ప్రజలచే శాంతి కోరబడుతోంది. (కర్మణి వాక్యం)

అభ్యాసం – 2 : కింది కర్మణి వాక్యాలను కర్తరి వాక్యాలుగా రాయండి.

అ) లైబ్రరీ నుంచి తెచ్చిన పుస్తకం నా చేత చదువబడింది. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
లైబ్రరీ నుంచి తెచ్చిన పుస్తకం నేను చదివాను. (కర్తరి వాక్యం)

ఆ) నాచే రచింపబడిన గ్రంథం, నేతాజీ చరిత్ర. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
నేను రచించిన గ్రంథం, నేతాజీ చరిత్ర. (కర్తరి వాక్యం)

అభ్యాసం 3 : కింది కర్తరి వాక్యాలను కర్మణి వాక్యాలుగా రాయండి.

ఉదా : ఆళ్వారు స్వామి చిన్నప్పుడే కథ రాశారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
చిన్నప్పుడే ఆళ్వారు స్వామిచే కథ రాయబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

అ) లింగయ్య ఉసిరికాయ తీసి నాయకునికి ఇచ్చాడు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
లింగయ్య చేత ఉసిరికాయ తీసి నాయకునికి ఇవ్వబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ఆ) నాయకులు పిల్లలతో అరగంట కాలం గడిపారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
నాయకులచేత పిల్లలతో అరగంట కాలం గడుపబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

ఇ) వాద్యాల చప్పుడు విన్నారు. కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
వాద్యాల చప్పుడు వినబడింది. (కర్మణి వాక్యం)

అభ్యాసం : కింది వాక్యాల్లో కర్తరి, కర్మణి వాక్యాలను గుర్తించి, వాటిని కర్మణి / కర్తరి వాక్యాలుగా మార్చండి.

ప్రశ్న 1.
రచయిత్రులు ఎన్నో వివరాలు సేకరించారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
రచయిత్రులచే ఎన్నో వివరాలు సేకరింపబడ్డాయి. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 2.
ఆమె ఇంటర్వ్యూ రికార్డు చేయబడింది. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
ఆమె ఇంటర్వ్యూను రికార్డు చేశారు. (కర్తరి వాక్యం)

ప్రశ్న 3.
కొంతమంది స్త్రీలతో జరిపిన ఇంటర్వ్యూలు యథాతథంగా ప్రచురించారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
కొంతమంది స్త్రీలతో జరిపిన ఇంటర్వ్యూలు యథాతథంగా ప్రచురింపబడ్డాయి. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 4.
వాళ్ళ భాష మార్పు చేయబడలేదు. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
వాళ్ళ భాషను మార్పు చేయలేదు. (కర్తరి వాక్యం)

ప్రశ్న 5.
ప్రతివాళ్ళూ భోజనాలు పెట్టి మల్ల రమ్మని పంపించారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
ప్రతివాళ్ళూ భోజనాలు పెట్టి మల్ల రమ్మని పంపించబడ్డారు. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 6.
దాదాపు నలభై ఇంటర్వ్యూలు చేశాం. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
దాదాపు నలభై ఇంటర్వ్యూలు చేయబడ్డాయి. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రశ్న 7.
ఊళ్ళో సమావేశం ఏర్పాటు చేయబడింది. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
ఊళ్ళో సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశాం (లేదా) ఊళ్ళో సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. (కర్తరి వాక్యం)

ప్రశ్న 8.
గోడల మీద అందమైన చిత్రాలు గీయబడ్డాయి. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
గోడల మీద అందమైన చిత్రాలను గీశారు. (కర్తరి వాక్యం)

ప్రశ్న 9.
దేహం పంచభూతాలచే నిర్మించబడింది. (కర్మణి వాక్యం)
జవాబు:
దేహాన్ని పంచభూతాలు నిర్మించాయి. (కర్తరి వాక్యం)

ప్రశ్న 10.
మేం పెద్దలను గౌరవిస్తాం. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
మాచే పెద్దలు గౌరవింపబడతారు. (కర్మణి వాక్యం)

అలంకారాలు

అభ్యాసం : కింది పంక్తులను గమనించి, వాటిలో ఉన్న అలంకారాలను గుర్తించి రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘పువుకీ – ముళ్ళకీ భేదం చెప్తే
ప్రవాహానికీ నిశ్చలతకీ రూపం కలిస్తే
ఆలోచనకీ – ఆచరణకీ అర్థం చెప్తే ”
జవాబు:
పై పంక్తుల్లో “అంత్యానుప్రాస అలంకారం ఉంది.

ప్రశ్న 2.
కిశోర్ లేడిపిల్లలా పరుగెత్తుతున్నాడు.
జవాబు:
దీనిలో ‘ఉపమాలంకారం’ ఉంది.

ప్రశ్న 3.
మీ ఇంటి వాతావరణం పండుగ వాతావరణం మా అన్నట్లున్నది.
జవాబు:
పై వాక్యంలో ‘ఉత్ప్రేక్షాలంకారం’ ఉంది.

ఛందస్సు

కవులు పద్యాలను, గేయాలను కొన్ని నియమములకు లోబడి రాస్తారు. అందువల్లనే అవి రాగంతో పాడుకోడానికి వీలుగా ఉంటాయి.

లఘువు : రెప్పపాటు కాలంలో లేదా చిటికె వేసే కాలంలో ఉచ్చరించే అక్షరాలు “లఘువులు”. హ్రస్వాక్షరాలుగా మనం పిలుచుకొనే అక్షరాలు.
గురువు : లఘువు ఉచ్చరించే సమయం కంటే ఎక్కువ సమయం అవసరమయ్యే అక్షరాలు “గురువులు”.

గురులఘువుల గుర్తులు

లఘువు అని తెలుపడానికి గుర్తు : I
గురువు అని తెలుపడానికి గుర్తు: U

గురులఘువుల నిర్ణయము

ఎ) గురువుల లక్షణాలు – వాటిని గుర్తించే విధం.
1) దీర్ఘాచ్చులు అన్నీ గురువులు. దీర్ఘాచ్చులు మొత్తం తొమ్మిది.
ఉదా :

2) దీర్ఘాచ్చులతో కూడిన హల్లులు అన్నీ గురువులు.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 2

3) విసర్గతో కూడిన అక్షరాలు అన్నీ గురువులు.
ఉదా :

4) నిండు సున్నతో కూడిన అక్షరాలు గురువులు
ఉదా :

5) పొల్లు హల్లుతో కూడిన అక్షరాలు గురువులు.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 5

6) సంయుక్తాక్షరాలకు, ముందు ఊది పలకబడే అక్షరాలు. గురువులు.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 6
ఉదా : క్య, త్ర, క్ష – మొదలైనవి సంయుక్తాక్షరాలు.

7) ద్విత్వాక్షరాలకు ముందుండే అక్షరాలు గురువులు
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 7
ద్విత్వాక్షరం : ఒకే రకం హల్లులు కలిసిన అక్షరాన్ని ‘ద్విత్వాక్షరం’ అంటారు.
ఉదా : త్త, క్క, ప్ప, మ్మ – మొ||నవి ద్విత్వాక్షరాలు. వాటికి ముందున్న అక్షరాలు అ, న, అ

బి) లఘువుల లక్షణాలు – వాటిని గుర్తించే విధం :

TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 8
గమనిక : గురువులు కాని, అక్షరాలన్నీ లఘువులు:
1) ఋ కారంతో కూడిన అక్షరం, సంయుక్తాక్షరం కాదు. ‘ఋ’ అనేది అచ్చు. అందువల్ల అది లఘువు. దానికి ముందు అక్షరం కూడా లఘువే.
ఉదా :

2) సంయుక్తాక్షరానికి ముందున్న అక్షరాన్ని ఊది పలికితేనే, అది గురువు అవుతుంది. లేకపోతే లఘువు అవుతుంది.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 10

3) ఏకపదంలోనూ, సమాసంలోనూ సంయుక్తాక్షరానికి ముందున్న అక్షరం ఊది పలకబడుతుంది. కాబట్టి అది గురువు అవుతుంది.
ఉదా :

గణ విభజన

1) ఒకే అక్షరం గణాలు : ఒకే అక్షరం గణంగా ఏర్పడితే, అది ఏకాక్షర గణం. ఈ గణంలో ఒక గురువు లేదా ఒక లఘువు ఒక్కొక్కటే గణంగా ఉంటాయి.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 12

2) రెండక్షరాల గణాలు : రెండేసి అక్షరాలు కలిసి గణాలుగా ఏర్పడతాయి. వీటిలోనూ గురువులు, లఘువులు ఉంటాయి.
ఇవి నాలుగు రకాలు.
అ) ఒక గురువు ఒక లఘువు కలిసి గణంగా ఏర్పడితే ఆ గణాన్ని ‘గలం’ లేదా ‘హ’ గణం అనీ అంటారు.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 13

ఆ) ఒక లఘువు, ఒక గురువు కలిపి గణంగా ఏర్పడితే అది ‘లగం’, లేదా ‘వ’ గణం అని అంటారు.
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 14

ఇ) రెండూ గురువులే గల గణాన్ని – ‘గగము’ అంటారు.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 15

ఈ) రెండూ లఘువులే గల గణాన్ని – ‘లలము’ అంటారు.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 16

అభ్యాసం : రెండక్షరాల గణాలు నాలుగు రకాలు ఉన్నాయి కదా ! ఒక్కొక్క దానికి 4 పదాల చొప్పున రాయండి.
ఉదా :
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 17

మూడక్షరాల గణములు

మూడక్షరాల గణాలు మొత్తం ఎనిమిది (8).
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 18

అ) మూడక్షరాల గణాలను గుర్తించే సులభ మార్గం:
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 19
య, మా, తా, రా, జ, భా, న, స అనే సూత్రాన్ని కంఠస్థం చేసి, పై విధంగా ఒక చక్రం గీయండి. మీకు కావలసిన గణముపేరు గల మొదటి అక్షరం ఎక్కడ ఉందో గుర్తించండి. ఆ అక్షరాన్నుండి కుడిగా ఉన్న మూడక్షరాలలోనూ, గురు లఘువులు క్రమంగా ఉన్నాయో, మీకు కావలసిన గణానికి గురు లఘువులు ఆ క్రమంలో ఉంటాయి.

‘ఉదా : మీకు య గణము యొక్క గురు లఘువుల క్రమం కావాలి అనుకోండి. అపుడు ‘య’ నుండి కుడివైపుగా ‘యమాతా’ అనే మూడక్షరాలను వేరుగా వ్రాయండి.
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 20

ఆ) మూడక్షరాల గణాల నిర్ణయంలో మరో పద్ధతి :

అని వ్రాసుకొని, దానికి గురు లఘువులు గుర్తించండి. మీకు కావలసిన గణము పేరు గల అక్షరంతో, ప్రక్క రెండు అక్షరాలూ కలిపి, దానిలోని గురు లఘువుఱ ఎలా ఉన్నాయో గమనిస్తే, ఏ గణానికి ఏ అక్షరాలు ఉంటాయో తెలుస్తుంది.
ఉదా :

య గణము = యమాతా = I U U = ఆది లఘువు
మ గణము = మాతారా = U U U = సర్వ గురువు
త గణము = తారాజ = U U I = అంత్య లఘువు
ర గణము = రాజభా = U I U = మధ్య లఘువు
జ గణము = జభాన = I U I = మధ్య గురువు
భ గణము = భానస = U I I = ఆది గురువు
న గణము = నసల = I I I = సర్వ లఘువులు
లగము (లేక ‘వ’ గణము = I U = లఘువు, గురువు)

నాలుగు అక్షరాల గణములు

TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 22

సూర్య గణములు – ఇంద్ర గణములు

1) సూర్య గణాలు : ఇవి రెండు రకాలు.
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 23

యతి ప్రాసలు

I. గమనిక : పద్యానికి సౌందర్యాన్ని చేకూర్చేవి యతి, ప్రాసలు.
1. యతి : పద్యపాదంలోని మొదటి అక్షరాన్ని ‘యతి’ అంటారు.
2. ప్రాస : పద్యపాదంలోని రెండవ అక్షరాన్ని ‘ప్రాస’ అంటారు.

II. గమనిక : నియమం చెప్పినచోట ‘యతి’, ‘ప్రాస’లు ప్రయోగించడం వల్ల చదవడానికీ, వినడానికీ, జ్ఞాపకం పెట్టుకోడానికీ సౌకర్యం కలుగుతుంది.
3. యతి మైత్రి : పద్యపాదం యొక్క మొదటి అక్షరంతో, ఆ పద్యంలో నిర్ణయింపబడిన స్థానమందలి అక్షరం మైత్రి కలిగి ఉండడాన్ని, యతిమైత్రి అంటారు. యతిమైత్రి యతిస్థానంలోని హల్లుకేకాక, అచ్చుతో కూడా మైత్రి ఉండాలి.

1. ఉత్పలమాల
కింది పద్య పాదాన్ని పరిశీలించండి. “ఆపుర మేలు మేలు బళియంచు బ్రజల్ జయవెట్టు చుండనా”
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 24
గమనిక : పై పాదం ‘భ, ర, న, భ, భ, ర, వ’ అనే గణాలు వరుసగా వచ్చాయి. ఇలా పద్యంలో నాలుగు పాదాల్లోనూ ఒకే రకమైన గణాలు ఒకే వరుసలో ఉన్న పద్యాన్ని ‘వృత్త పద్యం’ అంటారు.

యతి : పద్య పాదంలో మొదటి అక్షరాన్ని ‘యతి’ అంటారు. ఈ యతి అక్షరం గానీ, దాని వర్ణమైత్రి అక్షరం గాని ఆ పాదంలో మరొకచోట రావడాన్ని ‘యతి మైత్రి’ లేదా యతి స్థానం అంటారు.

పై పద్యపాదాల్లో పదవ అక్షరం (ఆ – య) యతి.

ప్రాస : పై పద్యపాదం రెండవ అక్షరంగా నాలుగు పాదాల్లోనూ ‘ప’ అనే అక్షరం వచ్చింది. ఈ పద్యాలలో రెండవ అక్షరంగా ఒకే గుణింతాక్షరం రావడాన్ని ‘ప్రాస’ నియమం అంటారు. పై లక్షణాలు గల పద్యాన్ని ‘ఉత్పలమాల’ పద్యం అంటారు.
ఉత్పలమాల పద్యం లక్షణాలు :

ఇది వృత్తపద్యం.
ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలోనూ భ, ర, న, భ, భ, ర, వ అనే గణాలుంటాయి.
ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
ప్రతి పాదంలోనూ 20 అక్షరాలుంటాయి.

2. చంపకమాల
కింది పద్య పాదాన్ని పరిశీలించండి. “ఒరిమయు భక్తియున్ నెనరు నోర్పుఁగనంబడఁబెద్దపిన్నయం”
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 25
చంపకమాల పద్య లక్షణాలు :

ఇది వృత్తపద్యం.
ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలో ‘న, జ, భ, జ, జ, జ, ర’ అనే గణాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలో 11వ అక్షరం యతిస్థానం (ఒ – ఓ).
ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
ప్రతి పాదంలోనూ 21 అక్షరాలుంటాయి.

3. శార్దూలం
కింది పద్య పాదాన్ని పరిశీలించండి. “నాశీర్వాదమునొజ్జచే బడసి తానందంగ నౌనంబచితం”
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 26

శార్దూల పద్య లక్షణాలు :

ఇది వృత్తపద్యం.
ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలోనూ ‘మ, స, జ, స, త, త, గ’ అనే గణాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలో 13వ అక్షరం యతిస్థానం (నా నం).
ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
ప్రతి పాదంలోనూ 19 అక్షరాలుంటాయి.

4. మత్తేభం
కింది పద్య పాదాన్ని పరిశీలించండి. “చెవికిం గుండల మొప్పుగాదు శ్రుతమేచే దమ్మికి న్గంకణం”
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 27

మత్తేభ పద్య లక్షణాలు :

ఇది వృత్తపద్యం.
ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలోనూ ‘స, భ, ర, న, మ, య, వ’ అనే గణాలుంటాయి.
ప్రతి పాదంలో 14వ అక్షరం యతిస్థానం (చె- చే).
ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
ప్రతి పాదంలోనూ 20 అక్షరాలుంటాయి.

5. ఛందస్సు – తేటగీతి
ఉదా : ‘తేటగీతి’-.
‘తేటగీతి’ పద్యం, సూర్యచంద్రగణాలతో ఏర్పడుతుంది. ఈ పద్య లక్షణాలు తెలుసుకోబోయే ముందు సూర్యగణాలు,
ఇంద్రగణాలు అంటే ఏవో తెలిసికొందాము.
సూర్యగణాలు : (2)
TS 9th Class Telugu Grammar Questions and Answers 28

పై ఉదాహరణ ఆధారంగా తేటగీతి పద్య లక్షణాలను కింది విధంగా చెప్పవచ్చు.
‘తేటగీతి’ పద్య లక్షణాలు .:

ఈ పద్యంలో నాలుగు పాదాలు ఉంటాయి.
ప్రతి పాదానికి వరుసగా ఒక సూర్యగణం, 2 ఇంద్రగణాలు, 2 సూర్యగణాలు ఉంటాయి.
నాలుగో గణం మొదటి అక్షరం యతిమైత్రి స్థానం. ప్రాసయతి కూడా చెల్లుతుంది.
ప్రాస నియమం లేదు.

TS 9th Class Telugu Grammar లేఖలు

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Grammar Telangana లేఖలు Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu Grammar లేఖలు

ప్రశ్న 1.
నచ్చిన రాజకీయ నాయకుని గురించి మిత్రునికి లేఖ.
జవాబు:

భద్రాచలం,
X X X X X

ప్రియ స్నేహితురాలు పద్మకు,

నేను క్షేమముగా ఉన్నాను. నీ క్షేమసమాచారములు తెలుపగలవు. నీవు ఈ మధ్య నాకు వ్రాసిన ఉత్తరములో నాకు నచ్చిన రాజకీయ నాయకుని గురించి వ్రాయమన్నావు కదా ! అందుకే ఈ లేఖ వ్రాయుచున్నాను.

నాకు నచ్చిన రాజకీయ నాయకుడు భారత మాజీ ప్రధాని, ‘భారతరత్న’ అవార్డు గ్రహీత శ్రీ మొరార్జీదేశాయ్. భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొనిన మహోన్నత నాయకులలో ఆయన ఒకరు. గాంధీజీ ఆదర్శాలకోసం జీవితాంతము పాటుబడిన వ్యక్తి మొరార్జీ. ఉన్నతమైన విలువలు, ఆదర్శమైన విధానాలకు కట్టుబడిన వ్యక్తిగా మొరార్జీ ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందినారు. మొరార్జీ ఏనాడు పదవులను ఆశించలేదు, పదవులే ఆయనను జీవితాంతం ఆశించినాయి. నైతిక విలువలకు మొరార్జీ గొప్ప ఉదాహరణ. అందులకే ఆయన అంటే నాకు ఎంతో ఇష్టము.

ఇట్లు,
నీ స్నేహితురాలు,
పి. శశికళ.

చిరునామా :
వి. పద్మ,
10వ తరగతి, బాలికోన్నత పాఠశాల,
మధిర, ఖమ్మం జిల్లా.

ప్రశ్న 2.
నీ మాతృదేశాన్ని (భారతదేశం) గురించి పరిచయం చేస్తూ విదేశంలోని కలం స్నేహితునికి లేఖ.
జవాబు:

హైదరాబాదు,
X X X X X

ప్రియ కలం స్నేహితుడు జాన్ డేవిడ్ పాల్కు,

నేను క్షేమంగా ఉన్నాను. నీవు కూడా క్షేమంగా ఉన్నావని తలుస్తాను. నేను ఈ లేఖలో మా భారతదేశ విశేషాలు తెలియజేస్తున్నాను.

ఆసియా ఖండంలోగల పెద్ద దేశాలలో భారతదేశం ఒకటి. దీనినే ‘ఇండియా’ అని నేడు పిలుస్తున్నారు. మా భారతదేశానికి ఉత్తరాన హిమాలయాలు, తూర్పున బంగాళాఖాతం, దక్షిణాన హిందూ మహాసముద్రం, పశ్చిమాన అరేబియా సముద్రం ఎల్లలుగా ఉన్నాయి. మా దేశంలో సింధు, గంగ, యమున, కృష్ణ, గోదావరి వంటి జీవనదులెన్నో ఉన్నాయి.

భారతదేశంలో వివిధ జాతులవారు, మతాలవారు ఉన్నారు. ‘భిన్నత్వంలో ఏకత్వం’ అనటానికి మా దేశాన్ని ఉదాహరణగా చెప్పుకోవచ్చు. సత్యం, అహింసయే ఆయుధాలుగా భావించే దేశం మాది. సర్వమానవులను సౌభ్రాతృత్వ దృష్టితో చూస్తూ అందరి సుఖశాంతులను కాంక్షించేదే మా భారతదేశం.

ఇట్లు,
నీ కలం స్నేహితుడు,
డి. వి. శ్యామసుందర్.

చిరునామా :
జాన్ డేవిడ్ పాల్,
డోర్ నెం. 30. 4/159,
కెనడీ రోడ్,
వాషింగ్టన్, అమెరికా.

ప్రశ్న 3.
మీ వీధిలో మంచినీటి సమస్య గురించి వివరించుచు సంబంధిత అధికారికి లేఖ రాయండి..
జవాబు:

మహబూబ్నగర్,
X X X X X

మంచినీటి సరఫరాశాఖ చీఫ్ ఇంజనీర్ గారికి నమస్కరించి
గోపాలకృష్ణ వ్రాయు విన్నపము.

మా ప్రాంత కుటుంబాలవారు మంచినీటి సరఫరా సక్రమంగా లేనందువల్ల నానా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. సుమారు పదిరోజులుగా మా ప్రాంతంలో, అందులోను ముఖ్యంగా మా వీధిలో మంచినీటి నల్లాలు పనిచేయడంలేదు. కాలనీవాసులు. త్రాగేటందుకు చుక్క నీరు దొరకక అల్లాడిపోతున్నారు. ప్రస్తుతం బావినీటితోనే కాలక్షేపం చేస్తున్నారు. కాబట్టి మీరు వెంటనే తగు చర్యలు తీసుకొని నల్లాలు సరిగా పనిచేయునట్లు చూడవలసిందిగా కోరుతున్నాను.

ఇట్లు,
తమ విధేయుడు,
వి. గోపాలకృష్ణ,

చిరునామా :
చీఫ్ ఇంజనీర్,
మంచినీటి సరఫరాశాఖ కార్యాలయం,
మహబూబ్నగర్.

ప్రశ్న 4.
మీ వాడలో ఎక్కువైన దోమల బాధను నివారించడానికి, తగు చర్యలు తీసుకోవలసినదిగా సంబంధిత అధికారికి ఒక లేఖ రాయండి.
జవాబు:

కరీంనగర్,
X X X X X

మునిసిపల్ కమిషనర్ గారికి,
కరీంనగర్ మునిసిపాలిటీ,
కరీంనగర్.

ఆర్యా,

కరీంనగర్ మునిసిపాలిటీ గాంధీనగర్ లోని మా పేటలో ఈ మధ్య దోమలు ఎక్కువయ్యాయి. మురుగు కాల్వలలో నీరు సరిగా ప్రవహించుట లేదు. మురుగు కాలువలు శుభ్రం చేయటం లేదు. ఒక్కొక్క చోట కాలువలు నిండి రోడ్లపై మురికినీరు పిల్ల కాలువల వలె ప్రవహిస్తున్నాయి. దానితో దోమలు పెరిగి మా వాడలోని ప్రజలు చాలా బాధపడుతున్నారు. రాత్రిళ్ళు నిద్ర పట్టడం లేదు. చంటిపిల్లలు దోమలు కుట్టి రోగగ్రస్తులవుతున్నారు.

కావున మీరు శ్రద్ధవహించి, సంబంధిత అధికారులకు తెలిపి, మా వాడ పరిశుభ్రాన్ని కాపాడి, మమ్ము దోమల బారినుండి రక్షింపగలరని ఆశించుచున్నాను.

ఇట్లు,
తమ విధేయుడు,
వి. రాజశేఖర్.

చిరునామా :
కమిషనర్,
పురపాలక సంఘ కార్యాలయం,
కరీంనగర్.

ప్రశ్న 5.
నగరంలో మొక్కల పెంపకం ఆవశ్యకత గురించి పత్రికా సంపాదకునికి ఒక లేఖ రాయండి.
జవాబు:

వరంగల్లు,
X X X X X

ఈనాడు పత్రికా సంపాదకునకు,

ఆర్యా,

మన వరంగల్లు నగరం వివిధ కాలుష్యాలకు లోనవుతూ ప్రజాజీవనం చాలా దుర్భరంగా తయారయింది. పట్టణాభివృద్ధి, పారిశ్రామికాభివృద్ధి, జనాభా పెరుగుదల అనేక కారణాలు ప్రకృతిని కాలుష్యానికి గురిచేస్తున్నాయి. మంచిగాలి, మంచి వాతావరణం రోజురోజుకూ కరువైపోతున్నాయి.

ప్రకృతిలోని పచ్చనిచెట్లు మనిషికి స్వచ్ఛమైన గాలిని ప్రసాదించి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతాయి. ఈ విషయాన్ని గ్రహించి అందరు తమ ఇండ్లలోను, పరిసర ప్రాంతాలలోను, రోడ్ల ప్రక్కన మొక్కలను పెంచి నగర కాలుష్యం నుండి బయటపడునట్లు సహకరించవలసిందిగా మీ పత్రికా ముఖమున కోరుతున్నాము.

ఇట్లు,
తమ విధేయుడు,
పి. శ్రీనివాస్.

చిరునామా:
పత్రికా సంపాదకుడు,
ఈనాడు దినపత్రిక,
సోమాజీగూడ,
హైదరాబాదు.

ప్రశ్న 6.
నేత్రదానం చేయవలసిందిగా అందరిని ప్రోత్సహిస్తూ పత్రికలో ప్రచురించవలసిందిగా సంపాదకునికి లేఖ.
(లేదా)
నేత్రదానం ఆవశ్యకతను తెలియజేస్తూ పత్రికా సంపాదకుడికి లేఖ.
జవాబు:

ఆదిలాబాదు,
X X X X X

ఈనాడు పత్రికా సంపాదకునకు,

అయ్యా,

మన దేశంలో పాక్షిక గ్రుడ్డితనంతో బాధపడేవారి సంఖ్య చాలా ఎక్కువ. ‘సర్వేంద్రియాణాం నయనం ప్రధానం’ అన్నారు పెద్దలు. అలాంటప్పుడు కళ్ళు లేనివారి జీవితం ఎంత దుర్భరంగా ఉంటుందో వేరే చెప్పనవసరం లేదు. వారి జీవితాలలో వెలుగు ప్రసాదింపజేయటం సాటి మానవులుగా మన కర్తవ్యం.

అందుకు నేత్రదానం చేయడం ఎంతైనా అవసరం. మనిషి తాను మరణించిన తరువాత తన నేత్రాలను దానం చేయడం ద్వారా మరొకరికి చూపు ప్రసాదించిన వాడవుతాడు. కాబట్టి అన్ని దానాలలోకి నేత్రదానం చాలా గొప్పది. దీన్ని ప్రోత్సహిస్తూ మీ పత్రికలో ప్రచురించి ప్రజలు చైతన్యవంతులగునట్లు చేయవలసిందిగా కోరుతున్నాను.

ఇట్లు,
తమ విధేయుడు,
ఐ. గణేష్ కుమార్.

చిరునామా :
పత్రికా సంపాదకుడు,
‘ఈనాడు’ కార్యాలయం,
సోమాజీగూడ,
హైదరాబాదు – 500 001.

ప్రశ్న 7.
రక్తదానం అవసరాన్ని తెలియజేస్తూ మిత్రునకు లేఖ.
జవాబు:

హైదరాబాదు,
X X X X X

ప్రియ మిత్రుడు నరేంద్రకు,

నేను బాగా చదువుతున్నాను. నీవు కూడా బాగా చదువుతున్నావని తలుస్తాను. ముఖ్యంగా ఈ లేఖలో రక్తదానం అవసరాన్ని గూర్చి తెలియజేస్తున్నాను.

కొన్ని పరిస్థితులలో తోటి మానవుని ప్రాణాన్ని కాపాడటానికి రక్తదానం ఎంతైనా అవసరం. అలాంటప్పుడు ఆ వ్యక్తియొక్క రక్త గ్రూపునకు సంబంధించిన రక్తాన్నే దానం చేయాల్సి ఉంటుంది. లేకపోతే ఆ వ్యక్తి ప్రాణానికే ముప్పు సంభవించవచ్చు. అప్పటికప్పుడు ఆయా రక్త గ్రూపు కలవారు దొరకటం చాలా కష్టం.

కాబట్టి ముందుగానే రక్తదానం చేస్తే బ్లడ్ బ్యాంకులలో. నిల్వచేసి అవసరం వచ్చినపుడు ఆయా వ్యక్తులకు ఉపయోగిస్తారు. ఇది దృష్టిలో పెట్టుకొని నేను రక్తదానం చేశాను. నీవు కూడా నాలాగే రక్తదానం అవసరాన్ని గుర్తించి అందుకు సహకరించగలవని ఆశిస్తున్నాను.

ఇట్లు,
నీ ప్రియ మిత్రుడు,
కోట రవికుమార్.

చిరునామా :
ఆర్. నరేంద్ర, 10వ తరగతి,
మున్సిపల్ హైస్కూలు,
బెల్లంపల్లి.

ప్రశ్న 8.
‘సంఘసంస్కర్త’ను గూర్చి వివరిస్తూ చెల్లికి లేఖ.
జవాబు:

భద్రాచలం,
X X X X X

ప్రియమైన చెల్లెలు సుజాతకు,

ఆశీస్సులు. నేను బాగా చదువుతున్నాను. నీవు కూడా బాగా చదువుతున్నావని తలుస్తాను. నేను ముఖ్యంగా ఈ లేఖలో గొప్ప సంఘసంస్కర్తయగు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులుగారిని గూర్చి నీకు తెలియజేయ తలచాను.

వీరేశలింగం పంతులుగారు కవిగా సంపాదించిన కీర్తి కంటే సంఘసంస్కర్తగా ఎనలేని ఖ్యాతి గడించారు. ఆయన బాల్య వివాహాలను నిరసించారు. వితంతు వివాహాలను, స్త్రీ విద్యను ప్రోత్సహించారు. హితకారిణి సమాజాన్ని స్థాపించి దాని ద్వారా అనాథ స్త్రీ ఉద్ధరణకు పాటుపడ్డారు. సంఘంలోని అనేక దురాచారాలను, మూఢాచారాలను ఖండించారు. అందుకే కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులుగారు తెలుగుజాతి గర్వించతగ్గ గొప్ప సంఘసంస్కర్త అని నా అభిప్రాయం.

ఇట్లు,
మీ సోదరుడు,
పి. సందీప్ కుమార్.

చిరునామా :
పి. సుజాత, 10వ తరగతి,
ఎస్.ఆర్. హైస్కూలు,
పాల్వంచ, ఖమ్మం జిల్లా.

ప్రశ్న 9.
ఉగ్రవాదం వల్ల సంభవిస్తున్న నష్టాలను వివరిస్తూ మిత్రునకు ఒక లేఖ రాయండి.
జవాబు:

స్టేషన్ ఘనాపూర్,
X X X X X

ప్రియ మిత్రురాలు సాయిచంద్రికకు,

నేను బాగా చదువుతున్నాను. నీవు కూడా బాగా చదువుతున్నావని తలుస్తాను. ఈ మధ్య దేశంలో ఉగ్రవాదం విపరీతంగా పెరిగిపోవడం వల్ల ఎన్నో నష్టాలు సంభవిస్తున్నాయి. వాటిని గురించి ఈ లేఖలో తెలియజేయదలచాను.

ఉగ్రవాదం మన జాతీయ సమైక్యతకు తీవ్రభంగాన్ని, అశాంతిని కలిగిస్తున్నది. వారి పాశవిక చర్యలకు అనేకమంది తమ ప్రాణాలు కోల్పోవడం జరుగుతోంది. అంతేకాక వారు ప్రజల ఆస్తులు, ప్రభుత్వ ఆస్తులు నష్టపరుస్తున్నారు. దీనివల్ల వారు సాధించేది ఏమీలేదు. కాబట్టి ఉగ్రవాదులు తమ దుష్టమైన మార్గాన్ని విడిచిపెట్టి దేశశ్రేయస్సుకు పాటుపడాలని ఆశిస్తున్నాను.

ఇట్లు,
నీ మిత్రురాలు,
హరి అపర్ణ.

చిరునామా :
గార్లపాటి సాయిచంద్రిక,
10వ తరగతి,
జిల్లా పరిషత్ హైస్కూలు,
భద్రాచలం,
ఖమ్మం జిల్లా.

ప్రశ్న 10.
మరుగుదొడ్ల నిర్మాణ ఆవశ్యకతను గూర్చి జిల్లా కలెక్టరుకు ఒక వినతి పత్రం రాయండి.
జవాబు:

అసిఫాబాదు,
X X X X X

కలెక్టరుగారి దివ్యసముఖమునకు
అసిఫాబాదు గ్రామ నివాసి వ్రాయు విన్నపం.

అయ్యా,

మాది అసిఫాబాదు. మా గ్రామంలో ఎంతోమంది నిరుపేదలు నివసిస్తున్నారు. ఏ రోజునకు ఆ రోజు కాయకష్టం. చేసుకొని జీవిస్తున్నారు. మా గ్రామ ప్రజలు మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం లేక అనేక ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఎక్కడపడితే అక్కడ మలమూత్ర విసర్జన చేయడంవల్ల గ్రామంలోని వారంతా అనారోగ్యం పాలవుతున్నారు.

‘ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం’ అన్నారు పెద్దలు. అందువల్లే ప్రభుత్వం కూడా ప్రజల ఆరోగ్య పరిరక్షణ బాధ్యతను చేపట్టి ఎన్నో పథకాలు ప్రవేశపెడుతోంది. కాబట్టి మా గ్రామంలో హాడ్కో పథకం కింద మరుగుదొడ్ల నిర్మాణం జరుగునట్లు చూడవలసినదిగా. మనవి చేస్తున్నాను.

ఇట్లు,
తమ విధేయుడు,
అక్కపెద్ది పూర్ణచంద్.

చిరునామా :
జిల్లాధికారి,
జిల్లాధికారి కార్యాలయం,
ఆదిలాబాదు.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

These TS 10th Class Physical Science Bits with Answers Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces

Question 1.
The value of the focal length of the lens is equal to the value of the image distance when the rays are ( )
(A) passing through the optic centre
(B) parallel to the principal axis
(C) passing through the focus
(D) in all the cases
Answer:
(B) parallel to the principal axis

Question 2.
Which of the following is the lens maker’s formula? ( )
(A) 1/f=(n-1) (1/R₁+1/R₂)
(B) 1/f=(n+1) (1/R₁-1/R₂)
(C) 1/f = (n-1) (1/R₁-1/R₂)
(D) 1/f=(n+1) (1/R₁+1/R₂)
Answer:
(C) 1/f = (n-1) (1/R₁-1/R₂)

Question 3.
The height of the image Is hi and the height of the object is ho; then the magnification of the lens, m = ( )
(A) h_i/h₀
(B) h₀/h_i
(C) $\frac{\mathrm{h}_{\mathrm{o}}+\mathrm{h}_{\mathrm{i}}}{\mathrm{h}_{\mathrm{i}}} $
(D) $\frac{\mathrm{h}_{\mathrm{o}}+\mathrm{h}_{\mathrm{i}}}{\mathrm{h}_{\mathrm{o}}} $
Answer:
(A) h_i/h₀

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 4.
The distance of the Image formed by a convex lens when the object is kept at a distance of 30 cm. is found to be 10 cm. The focal length of the lens is ( )
(A) 15 cm
(B) 20 cm
(C) 7.5 cm
(D) 12 cm
Answer:
(A) 15 cm

Question 5.
The ability of a lens to converge or diverge light rays depends on Its. ( )
(A) radius of curvature
(B) size
(C) focal length
(D) Intensity of light
Answer:
(C) focal length

Question 6.
A lens having two spherical surfaces bulging outwards is called : ( )
(A) double-concave lens
(B) double convex lens
(C) piano-convex lens
(D) plano-concave lens
Answer:
(B) double convex lens

Question 7.
A lens bounded by two spherical surfaces curved inwards is called: ()
(A) Biconcave lens
(B) Biconvex lens
(C) plano-convex lens
(D) Plano concave lens
Answer:
(A) Biconcave lens

Question 8.
When the object Is at the focal point of a convex lens, the image Is formed at ( )
(A) centre of curvature
(B) at the focal point on the other side of lens
(C) infinity
(D) on the same side of the object
Answer:
(C) infinity

Question 9.
If the object is at 2F of a convex lens, the image Is formed at: ( )
(A) 2F
(B) F
(C) F/2
(D) between F and 2 F
Answer:
(A) 2F

Question 10.
Power of a length is – 2D. Its focal length is ( )
(A) 50cm
(B) 2m
(C) 12cm
(D) 0.5m
Answer:
(D) 0.5m

Question 11.
Point size Image Is formed at focal point of a convex lens when the object is ( )
(A) at 2F₁
(B) between F_T and 2F₁
(C) at infinity
(D) between F₂ and optic centre
Answer:
(C) at infinity

Question 12.
A point source of light Is placed at a distance of 2f from a converging lens of focal length “f”. The Intensity of li9ht Is maximum at a distance ……………………….. on the other side : ( )
(A) at f
(B) between f and 2 f
(C) at 2f
(D) beyond 2f
Answer:
(D) beyond 2f

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 13.
A helicopter flying vertically above a man in water seems to the man to be its actual distance. ( )
(A) nearer than
(B) farther than
(C) at the same height
(D) none
Answer:
(B) farther than

Question 14.
A thin lens is made of a material having refractive index 1.5; both the sides are bulging outwards. It is dipped in water (n=1.33). It behaves like ( )
(A) convergent lens
(B) a divergent lens
(C) correcting lens
(D) prism
Answer:
(A) convergent lens

Question 15.
For all purposes of application at curved surfaces the distances are measured from ( )
(A) focal point
(B) optic centre
(C) position of image
(D) position of object
Answer:
(B) optic centre

Question 16.
An air bubble in water behaves like a ( )
(A) converging lens
(B) diverging lens
(C) rectifying lens
(D) glass slab
Answer:
(B) diverging lens

Question 17.
The radii of the two spherical surfaces of a double concave lens are 30 cm. and 64 cm. respectively. The refractive index of material of lens = 1.5. The focal length of lens is ( )
(A) 120 cm
(B) -60 cm
(C) -120 cm
(D) 80 cm
Answer:
(C) -120 cm

Question 18.
A convex lens behaves like a ………………… lens when It Is kept in a transparent medium with greater refractive index than that of the lens : ( )
(A) converging
(B) diverging
(C) rectifying
(D) none of these
Answer:
(B) diverging

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 19.
The focal length of a lens depends upon : ( )
(A) atmospheric temperature
(B) humidity
(C) surrounding medium
(D) air pressure
Answer:
(C) surrounding medium

Question 20.
The nature of the image obtained when object is placed between focus and optic centre of a biconvex lens : ( )
(A) virtual
(B) erect
(C) magnified
(D) all of A, B & C
Answer:
(D) all of A, B & C

Question 21.
We get a real, inverted and magnified image of object when It is placed …………………… of a convex lens : ( )
(A) at centre of curvature
(B) beyond C
(C) between centre of curvature and F
(D) beyond centre of curvature
Answer:
(C) between centre of curvature and F

Question 22.
Any ray passing along the principal axis of a lens ……………………….. . ( )
(A) bends downwards
(B) bends upwards
(C) Is normal to principal axis
(D) travels undefeated
Answer:
(D) travels undefeated

Question 23.
According to sign convention the focal length of a ……………………….. lens is negative ( )
(A) biconvex
(B) concave
(C) cylindrical
(D) none of these
Answer:
(B) concave

Question 24.
The magnification of a lens is found to be (-2). Here the negative sign indicates that the image is ( )
(A) virtual
(B) inverted
(C) real
(D) both B&C
Answer:
(D) both B&C

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 25.
The reciprocal of the focal length of a lens In metres is called ( )
(A) divergence
(B) shift
(C) power
(D) conductance
Answer:
(C) power

Question 26.
We get a real, inverted diminished image of an object when It is placed of a convex lens : ( )
(A) Beyond 2F₁
(B) At focus F₁
(C) At 2F₁
(D) between F₁ and 2F₁
Answer:
(A) Beyond 2F₁

Question 27.
A lens that always gives a virtual, erect and diminished image is ( )
(A) Bi-convex lens
(B) plano-convex lens
(C) concave lens
(D) all of these
Answer:
(C) concave lens

Question 28.
A transparent material bound by two surfaces, of which one or both are spherical is called : ( )
(A) prism
(B) rectangular glass slab
(C) concave mirror
(D) lens
Answer:
(D) lens

Question 29.
The centres of the spheres of which the surfaces of a lens are parts are called: ( )
(A) focal points
(B) null points
(C) centres of curvatures
(D) in centres
Answer:
(C) centres of curvatures

Question 30.
Lenses form mages by the phenomenon of ………………………. of light : ( )
(A) refraction
(B) reflection
(C) diffraction
(D) polarisation
Answer:
(A) refraction

Question 31.
A light ray travelling parallel to the principal axis of a concave lens after refraction ……………………. the principal focus : ( )
(A) converges at
(B) diverges from
(C) passes through
(D) none of these
Answer:
(B) diverges from

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 32.
If u=-15 cm; v=30 cm; then magnification of the lens, m =? ( )
(A) +2
(B) -2
(C) ½
(D) -½
Answer:
(B) -2

Question 33.
The focal length of a lens suggested to a patient of hypermetropia is 100 cm. Its power is ( )
(A) 1D
(B) 2D
(C) O.5D
(D) -1D
Answer:
(A) 1D

Question 34.
The heights measured vertically down from points on principal axis are taken as ( )
(A) +ve
(B) -ve
(C) both+ve and -ve
(D) none of these
Answer:
(B) -ve

Question 35.
When an object is placed at 2F₁ of a biconvex lens, the image is formed ( )
(A) at F₂
(B) between F₂ and 2F₂
(C) at optic centre
(D) at 2F₂
Answer:
(D) at 2F₂

Question 36.
The size of the image formed by a convex lens when the object Is kept at its 2F₁ is: ( )
(A) enlarged
(B) diminished
(C) same size as object
(D) may be enlarged or diminished
Answer:
(C) same size as object

Question 37.
The point at which the refracted ray intersects the principal ax,s of a lens is called …………….. . ( )
(A) optic centre
(B) orthocentre
(C) geocentric
(D) principal focus
Answer:
(D) principal focus

Question 38.
A magnifying glass is a short focus ………………… lens : ( )
(A) concave
(B) convex
(C) Plano concave
(D) cylindrical
Answer:
(A) concave

Question 39.
The nearest point at which an object is seen clearly by the eye is called ………………. of the eye. ( )
(A) farthest point
(B) focal point
(C) nine point
(D) near point
Answer:
(D) near point

Question 40.
The distance between centre of curvature and curved surface of a lens is called …………….. . ( )
(A) principal axis
(B) focal length
(C) radius of curvature
(D) radius of gyration
Answer:
(C) radius of curvature

Question 41.
In case of a plane surface the radius of curvature approaches ( )
(A) 0
(B) +1
(C) -1
(D) infinity
Answer:
(D) infinity

Question 42.
The midpoint of a thin lens is called : ( )
(A) optic centre
(B) pole of lens
(C) principal focus
(D) centre of curvature
Answer:
(A) optic centre

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 43.
The lens formula is; 1/f = ( )
(A) $\frac{1}{u}-\frac{1}{v} $
(B) $\frac{1}{\mathrm{u}}+\frac{1}{\mathrm{v}} $
(C) $\frac{1}{\mathrm{v}}-\frac{1}{\mathrm{u}} $
(D) $\frac{u+v}{u v} $
Answer:
(C) $\frac{1}{\mathrm{v}}-\frac{1}{\mathrm{u}} $

Question 44.
If a ……………………. lens is kept In a medium with refractive index less than the refractive index of the lens it behaves as a converging lens. ()
(A) convex
(B) concave
(C) cylindrical
(D) plano concave
Answer:
(A) convex

Question 45.
If you get an image which can’t be collected on a screen, but can be seen by the eye we call it ( )
(A) real image
(B) virtual image
(C) enlarged image
(D) diminished image
Answer:
(B) virtual image

Question 46.
The focal length of a lens can be increased by ( )
(A) keeping In vacuum
(B) keeping in water
(C) keeping in alcohol
(D) none of these
Answer:
(B) keeping in water

Question 47.
The watchmakers use a ……………………. lens to observe the parts of a watch ()
(A) concave
(B) piano-convex
(C) cylindrical
(D) biconvex
Answer:
(D) biconvex

Question 48.
The focal length of a lens depends on which of the following factors ( )
(A) radius of curvature
(B) material of the lens
(C) medium in which the lens is placed
(D) all the above
Answer:
(D) all the above

Question 49.
Two plano-convex lenses of focal lengths 10 cm and 20 cm are placed In contact with each other. The effective focal length of the combination is ()
(A) 10 cm
(B) 20 cm
(C) 200 cm
(D) 6.67 cm
Answer:
(D) 6.67 cm

Question 50.
A person is standing on the bank of a river. A fish inside water will see the persontobe …………… . ( )
(A) taller
(B) shorter
(C) original height
(D) depends on fish
Answer:
(A) taller

Question 51.
Which of the following lens act as converging lens? ( )
(A) Biconvex lens
(B) Plano-convex lens
(C) Concavo-convex
(D) All the above
Answer:
(D) All the above

Question 52.
D is the power of the lens, then focal length of the lens is ………………………. . ( )
(A) 100
(B) 10
(C) $\frac{1}{100} $
(D) $\frac{1}{10} $
Answer:
(A) 100

Question 53.
One of the uses of a Concave lens is ……………………….. .( )
(A) as eyepiece in microscope
(B) to focus the Sunlight at a point
(C) to correct Hypermetropia
(D) to correct Myopia
Answer:
(D) to correct Myopia

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 54.
The radius of curvature of a plano-convex lens is doubled without changing the material or medium, Its focal length will be ( )
(A) double
(B) halfed
(C) remains same
(D) insufflcient data
Answer:
(A) double

Question 55.
An object is placed at a distance of 10 cm from a convex lens of focal length 10 cm. The image is formed at. ( )
(A) 10 cm
(B) 20 cm
(C) 100 cm
(D) Infinity
Answer:
(D) Infinity

Question 56.
A biconvex lens of focal length 20 cm is cut along a plane perpendicular to principal axis so as to make two plano-convex lenses. The focal length of each plano-convex lens is ( )
(A)20cm
(B) 10cm
(C) 40cm
(D) 5cm
Answer:
(C) 40cm

Question 57.
An object of height 2 cm is placed in front of a convex lens of focal length 15 cm at a distance of 45 cm. The height of the Image formed by the lens is ( )
(A) 1 cm
(B) 2 cm
(C) 3 cm
(D) 4 cm
Answer:
(A) 1 cm

Question 58.
In the lens displacement method of determining the focal length of a convex lens, the separation between the screen and the object should be ( )
(A) greater than or equlal to 2f
(B) greater than or equal to 4f
(C) greater than or equal to f²
(D) greater than or equal to f
Answer:
(B) greater than or equal to 4f

$TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 4 Refraction of Light at Curved Surfaces$

Question 59.
Dentist uses …………………….. to observe teeth. ( )
(A) concave mirror
(B) concave lens
(C) convex mirror
(D) plane mirror
Answer:
(A) concave mirror

TS 9th Class Telugu Guide 9th Lesson కోరస్

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Guide Telangana 9th Lesson కోరస్ Textbook Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu 9th Lesson Questions and Answers Telangana కోరస్

చదువండి – ఆలోచించి చెప్పండి (Textbook Page No. 91)

“అన్నపురాసులు ఒకచోట
ఆకలిమంటలు ఒకచోట
హంసతూలికలొక చోట
అలసినదేహాలొక చోట
సంపదలన్నీ ఒకచోట
గంపెడు బలగాలొకచోట
వాసన నూనియలొకచోట
మాసిన తలలింకొక చోట
కమ్మని చకిలాలొక చోట
గట్టిదొడలింకొక చోట”
-కాళోజి

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
పై కవితాపంక్తులు ఏ విషయం గురించి చెప్తున్నాయి?
జవాబు:
పై పంక్తులు సంఘంలో ఉండే పరస్పర విరుద్ధ పరిస్థితులను వెల్లడిస్తున్నాయి. ఆకలి వేసేవాడి దగ్గర అన్నంలేదు. అక్కరలేనివాడి దగ్గర “అది పోగుపడి ఉంది అని ఈ పంక్తులు తెలుపుతున్నాయి.

ప్రశ్న 2.
అలసిన దేహాలకు ఏం కావాలి ?
జవాబు:
అలసిన దేహాలకు కొంచెం విశ్రాంతి కావాలి. కడుపునిండా తిండి కావాలి. కాసింత ఓదార్పు కావాలి. శ్రమపడ్డాడనే గుర్తింపు కావాలి. సంఘం యొక్క మన్నన కావాలి.

ప్రశ్న 3.
‘అన్నపురాసులు ఒకచోట ఆకలి మంటలు ఒకచోట’ అంటే మీకేం అర్థమైంది ?
జవాబు:
ఆకలి లేనివాడికి, తింటే పడనివాడికి, దిట్టంగా వాడి దగ్గర ధనం, ఆహారపదార్థాలు ఉంటాయి. కాని వాడు వాటిని తినలేడు. వాడికి ఆకలి లేదు. తింటే వాడి ఆరోగ్యం చెడిపోతుంది. ఆకలి వేస్తున్నవాడికి అన్నం కావాలి కాని వాడికి తినడానికి తిండిలేని దరిద్రం. ఈ విధంగా సంఘంలో పరస్పర వైరుధ్యాలున్నాయని నాకు అర్థమయ్యింది.

ప్రశ్న 4.
“కమ్మని చకిలాలొకచోట – గట్టి దౌడలింకొక చోట” అనడంలో కవి ఉద్దేశం ఏమిటి ?
జవాబు:
‘కమ్మని చకిలాలు’ అంటే కమ్మని జంతికలు. అవి కొరికి తింటే కమ్మగా ఉంటాయి. వాడి దగ్గర ఆ చకిలాలు ఉన్నాయి. కాని గట్టిగా ఉండే వాటిని కొరికి తినడానికి వాడికి గట్టి దౌడలు, దంతాలు లేవు. అంటే ఆ కమ్మని చకిలాల ప్రయోజనం వాడికి అందదు. అలాగే మరో వ్యక్తికి గట్టి దౌడలు, దంతాలు ఉన్నాయి.

కాని వాడికి తినడానికి చక్కిలాలు లేవు. వాడికి గట్టి దౌడలు ఉన్నా ప్రయోజనం లేకుండా పోయింది. ఈ విధంగా ప్రయోజనం, ఉపయోగం లేనిచోట సంపదలు పోగు పడుతున్నాయి. కావలసిన బీదవాడి వద్ద దరిద్రం ఉంటోందని అర్థం.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 93)

ప్రశ్న 1.
‘భూమికి – ఆకాశానికి ఉన్న సంబంధం చెప్తే కొందరు నవ్వుతారు’ – అని కవి అనడానికి కారణం ఏమిటి ?
జవాబు:
దళితవాద కవి సలంద్ర లక్ష్మీ నారాయణగారు, తన ‘కోరస్’ అనే కవితలో భూమికీ, ఆకాశానికీ ఉన్న సంబంధం తాను చెప్తే కొంతమంది నవ్వుతారన్నాడు. నిజమే. `భూమికీ, ఆకాశానికీ మధ్య ఎంత దూరం ఉన్నా, వాటికి ఉన్న సహజ సంబంధాన్ని మనం గుర్తించాలని రచయిత ఉద్దేశం.

భూమి, ఆకాశము అనేవి రెండూ పంచ మహా భూతాలలోనివే. ఈ సృష్టి నిర్మాణానికి పంచమహా భూతములే కారణం. అటువంటిది ఉన్నత కులాలవారు, తాము ఆకాశం వలె ఎత్తుగా గొప్పవారము అని, దళితులు భూమిలా అడుగున పడియుండాలని అంటారు.

నిజానికి భూమ్యాకాశములు రెండూ సృష్టికి సమాన కారణాలే అయినట్లు, దళితులూ, అగ్రవర్ణాల వారూ అందరూ సమాజంలో సమానమే అని, ఆ మాట కవిగారు అంటే అగ్రవర్ణాలవారు నవ్వుతారనీ కవిగారి అభిప్రాయం.

ప్రశ్న 2.
‘ప్రవాహం – నిశ్చలత’కు తేడాను మీరెట్లా అర్థం చేసుకుంటారు ?
జవాబు:
‘ప్రవాహం’ అంటే చైతన్యం. నీటిలో ప్రవాహం ఉంటే ఒక చోట నీరు కదలి, మరోచోటికి పోతుంది. పై నుండి అక్కడికి కొత్తనీరు వస్తుంది. సమాజం ఒక ప్రవాహం లాంటిది. పాత పోయి కొత్తదనం వస్తూ ఉంటుంది. ప్రవాహంలో స్తబ్ధత, నిశ్చలత ఉండవు. ప్రవాహంలో ఉండే కదలిక, చైతన్యము అనేవి, సమాజ లక్షణాలు.

నిశ్చలత అంటే కదలకుండా అక్కడే పడియుండడం. సమాజంలో వస్తున్న మార్పులను ఆహ్వానించకుండా, పాత చింతకాయ పచ్చడి మనస్తత్వాన్ని కల్గియుండడం ‘నిశ్చలత’.

సమాజంలో వస్తున్న కొత్తమార్పులను ఆహ్వానించడం ప్రవాహం అనీ, పాతతరం భావాలనే అంటిపెట్టుకొని పడియుండడం నిశ్చలత అనీ, నేను అర్థంచేసుకున్నాను.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (Textbook Page No. 94)

ప్రశ్న 1.
‘గొంతు నొక్కేయడం’ అనే పదంలో విశేషార్థంపై మాట్లాడండి.
జవాబు:
‘గొంతు నొక్కేయడం’ అంటే, గొంతు, నొక్కడం అని రెండు శబ్దాల అర్థం వేరుగా తీసుకొంటే, పీక నొక్కడం అనే అర్థం వస్తుంది. కాని గొంతు నొక్కేయడం అన్నది పదబంధము. ఏ మాటకు ఆ మాట అర్థం తీసికోరాదు.. ఆ రెండు పదాలు కలిసిన పదానికి, విశేషార్థం ఉంటుంది. ‘గొంతు నొక్కేయడం’ అనే పదబంధానికి, ఆ వ్యక్తి మనస్సులోని విషయం, పైకి రాకుండా తొక్కిపెట్టడం అనే విశేషార్థం వస్తుంది.

బలవంతంగానో, భయపెట్టో లేక బ్రతిమాలో ఒక వ్యక్తి చెప్పదలచుకున్న విషయాన్ని పైకి చెప్పనీయకుండా ఆపుచేయడాన్ని ‘గొంతు నొక్కేయడం’ అని చెప్పాలి.

ప్రశ్న 2.
‘ఒంటరి’ అంటే మీకేం అర్థమయ్యింది. ?.
జవాబు:
‘ఒంటరి’ అంటే ఏకాకి. అనగా తాను చెప్పే విషయాన్ని ఇతరులెవ్వరూ సమర్థించకున్నా, తనతో ఇతరులు గొంతు కలుపకున్నా, తాను ఒక్కడే ధైర్యంగా నిర్భయంగా చెప్పదలచుకున్న విషయాన్ని లోకానికి చెపుతానని కవి అన్నాడు. దాన్నే కవి ‘ఒంటరి’ అన్నాడు.

ప్రశ్న 3.
‘చూపుడు వేళ్ళు’ – అన్న కవి మాటలో కవి భావనను ఎట్లా అర్థం చేసుకున్నారు ?
జవాబు:
సామాన్యంగా ఇతరులను బెదరించాలన్నా, ఇతరుల మాటల్లో తప్పులు ఎత్తి చూపాలన్నా, తమ చూపుడు వేళ్ళను ఎదుటివారికి చూపిస్తూ వారిని బెదిరిస్తారు.

“నిన్ను చంపేస్తాం జాగ్రత్త” అని ఎదుటివారిని భయపెట్టడానికి, మనం మన చూపుడువ్రేలిని ఎదుటివారి వైపు చూపిస్తాం. ఎదుటివారిని భయపెట్టడానికి, బెదిరించడానికి సామాన్యంగా మన చూపుడు వ్రేలును ఉపయోగిస్తాం. కవి కూడా తన భావాలు నచ్చనివారు తనవైపు వారి చూపుడు వ్రేళ్ళను చూపించి, భయపెట్టి తనను చంపుతారనీ, నిందిస్తారనీ అన్నాడు.

ఇవి చేయండి

I. అవగాహన – ప్రతిస్పందన

ప్రశ్న 1.
“కోరస్” అనే పేరు వినగానే మీకేమనిపించింది ? ‘కోరస్’ అనే పేరు ఈ కవితకు సరిపోతుందా ? ఎందుకు ? మీ అభిప్రాయం చెప్పండి.
జవాబు:
‘కోరస్’ అనే పేరు వినగానే మేము నిత్యమూ పాఠశాలలో బాలబాలికలు అందరూ కలిసి పాడే వందేమాతరం, జనగణమన గేయాలు గుర్తుకు వచ్చాయి. ఒక్కొక్కసారి, పై పాటలను ఒక విద్యార్థి లేక విద్యార్థిని చెపుతూంటే, మిగిలిన పిల్లలం మేము కోరస్ గా అనగా గొంతులు కలిపి ఒకే కంఠధ్వనితో పాడుతాము. లేదా మా పిల్లలం అంతా కలిసి, కోరస్ గా పాడతాము.

ఈ కవితకు కోరస్ అనే పేరు, అంతగా సరిపడదు. కాని ఈ కవిత చివర, రచయిత సమాజం అంతా చివరకు తన అభిప్రాయాలను గౌరవిస్తుందనీ, అందరూ తనతోపాటే గొంతు కలిపి తన పాటను పాడుతారనీ చెప్పాడు. సమాజం తనతో కోరస్ ఈ పాట పాడుతుందని కవి తన ఆకాంక్షనూ, తన ఆత్మ విశ్వాసాన్నీ ప్రకటించాడు.

అందువల్ల ఈ వచన కవితకు, ‘కోరస్’ అన్న శీర్షిక సరిపోవచ్చని నేను అభిప్రాయపడుతున్నాను.

ప్రశ్న 2.
‘కోరస్ ‘ కవిత ద్వారా కవికి సమాజం పట్ల ఉన్న భావన ఎటువంటిదని భావిస్తున్నారు ? చర్చించండి.
జవాబు:
‘కోరస్’ కవిత ద్వారా కవికి సమాజం పట్ల ఉన్న భావనలివి.

సమాజం కొత్త ధోరణులనూ, వాస్తవాలనూ, అంత తొందరగా అంగీకరించదు.
భూమ్యాకాశాలకు సంబంధం ఉన్నదని చెపితే, సమాజం నవ్వుతుంది.
పువ్వుకీ, ముళ్ళకూ మధ్య భేదం చెపితే, సమాజం కోపపడుతుంది.
ప్రవాహ నిశ్చలతలకు, రూపం కల్పిస్తే సమాజం ఒప్పుకోదు.
ఆలోచనకూ, ఆచరణకూ అర్థం చెప్తే సమాజం అపార్థం చేసుకుంటుంది.
మేధస్సుకూ, మూర్ఖత్వానికీ ఉన్న పోలికను చెపితే, సమాజం రాళ్ళు విసరుతుంది.
సమాజం యొక్క యథార్థ స్వరూపాన్ని సమాజానికి తెలియపరిస్తే సమాజం ఎదురుతిరుగుతుంది.
సమాజాన్ని ఎవరైనా ఒంటరిగా ఒక వ్యక్తి విమర్శిస్తే, ఆ సమాజం ఆ వ్యక్తి గొంతును నొక్కేస్తుంది.
సమాజం గురించి తనలో తానే విమర్శించుకుంటున్న వ్యక్తిని, సమాజం పిరికివాడంటుంది. మూర్ఖుడంటుంది. బెదరించి చంపుతుంది.
చివరకు సమాజం తనతో కోరస్ పాడుతుంది.

పై విధమైన భావనలు సమాజం పట్ల కవికి ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3.
కింది కవితా పంక్తులు చదువండి. భావం రాయండి.

ఆకులు లేకుంటే
చెట్టునెలా గుర్తిస్తావు ?
పచ్చదనమే చెట్టుకు చిరునామా ! చెరువులో బంగళాలు మొలిచాయి నీటి తల్లికి ఇన్ని సమాధులా ! చెట్టుతనం కట్టెతనమయ్యింది
చిగురుకలలేవి ? చిటపటలు తప్ప ?
జవాబు:
పై కవితా పంక్తుల భావము :
చెట్టుకు ఆకులు లేకపోతే, అది ఏ చెట్టో గుర్తించడం ఎలా ? అది చెట్టు అనడానికి దానికి గల పచ్చదనమే గుర్తు. ఈనాడు చెరువులు కప్పుపడి, ఆ ప్రాంతంలో భవనాలు కట్టబడ్డాయి. తల్లి వంటి నీటికి ఇలా సమాధులు నిర్మిస్తారా ? చెరువులను కప్పివేస్తారా ? చెట్టు బ్రతికుంటేనే, దానికి చెట్టుతనం ఉంటుంది.

చెట్టు చచ్చిపోతే అది పొయ్యిలో కాల్చే కట్టె వలె అవుతుంది. చచ్చిన చెట్టులో కట్టెతనమే ఉంటుంది. చెట్టు, కట్టెగా మారితే, దానికి చిగురులు పుట్టినట్లు కలలు రావు. దానికి నిప్పుల్లో కాలిపోతున్నప్పుడు వినిపించే చిటపటలే వినబడతాయి.

ప్రశ్న 4.
“కోరస్” కవిత నుండి – కింది భావాలకు తగిన కవితా పంక్తులు గుర్తించండి.

అ) నాకు భయమన్నదే లేదు – నేను ఒక్కడినే నా పాట పాడుకుంటా.
జవాబు:
“నాకు భయం లేదు, నేను నేడు, ఈ పాట,
ఒంటరిగానే పాడుకుంటాను !”

ఆ) నేను స్తబ్దంగా వుంటే పిరికివాడంటారు.
జవాబు:
“నేను
ఒంటరిగా ఆలోచనలలో
ఊరికే ఊబుసుపోక పరుగులు తీస్తే
నన్ను పిరికివెధవననీ”

ఇ) వీళ్ళ అసలు రూపాలు చూపిస్తే, తట్టుకోలేక నన్నే విమర్శిస్తారు.
జవాబు:
“మీ ముఖాలు చూసుకొండంటూ
ప్రతిబింబం చూపిస్తే వీళ్ళు ఆ అద్దాన్ని
ముక్కలు చెక్కలుగా పగుల గొట్టేస్తారు”

ఈ) ఆలోచనలకు వాటి అమలుకు మధ్య రూపమిస్తే వీళ్ళు అంగీకరించరు.
జవాబు:
“ఆలోచనకీ – ఆచరణకీ అర్థం చెప్తే
వీళ్ళే అపార్థం చేసుకుంటారు”

II. వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ) తన మీద రాళ్ళు విసురుతారని కవి భావించడంలో అంతరార్థం ఏమిటి ? వివరించండి.
జవాబు:
కవి సలంద్ర లక్ష్మీనారాయణ, తన కోరస్ అనే కవితలో, తెలివికీ మూర్ఖత్వానికీ దగ్గర పోలిక ఉందని తాను అంటే, మేధావులు, తన మీద రాళ్ళు విసరుతారని చెప్పాడు. అంటే మేధావులు తనను నిందిస్తారని ఆయన చెప్పాడు.

మూర్ఖుడు తనకు తోచిందే తప్ప ఇతరులు చెప్పిన దానిని విని, ఆ మాటల్లోని మంచి చెడ్డలను గ్రహింపడు. మేధావులు కూడా, అంతా తమకే తెలుసుననీ, తమకు ఎవరూ ఏమీ చెప్పనవసరంలేదనీ అనుకుంటారు. ఇతరులు చెప్పింది. వినకపోడం మూర్ఖత్వమనీ, ఒక విధంగా మేధావికీ, మూర్ఖుడికీ పోలిక ఉందనీ చెపితే మేధావి కోపపడతాడు. తనను మూర్ఖుడితో పోల్చి చెప్పినవాడిపై మేధావి రాళ్ళు విసరుతాడు. అంటే కోపపడతాడు.

మేధావి కూడా మూర్ఖుడిలాగానే ఇతరులు చెప్పింది వినడని, ఈ మాటల్లోని అంతరార్థము.

ఆ) మేధస్సు, మూర్ఖత్వం మధ్య తేడా ఏమిటి ?
జవాబు:
మేధస్సు గల మేధావి తానే మేధ గలవాడిననే గర్వంతో ఇతరులు ఎవరైనా ఏదైనా చెపితే అది సరయినదే అయినా, తాను అంగీకరించడు. తనకున్న తెలివితో తాను చెప్పినదే సరయినదని వాదిస్తాడు. తన మూర్ఖపు పట్టు ఎంతమాత్రం విడిచిపెట్టడు.

మూర్ఖుడు కూడా తాను అనుకున్నదే కాని కొత్తదాన్ని అంగీకరించడు. “చేరి మూర్ఖుల మనసు రంజింపరాదు” అని భర్తృహరి మూర్ఖుణ్ణి గూర్చి నిజం చెప్పాడు. ఒక విధంగా మేధావి కూడా మూర్ఖుడిలాగే ప్రవర్తిస్తాడు. తాను అనుకొన్నదే తప్ప, ఇతరులు చెప్పిన దానిని అతడు అంగీకరించడు.

దీనిని బట్టి మేధావికీ, మూర్ఖుడికీ పేరులో తప్ప వ్యవహారంలో పెద్దగా తేడా కనిపించదు.

ఇ) కవి దృష్టిలో మేధావులంటే ఎవరు ?
జవాబు:
మేధావులు అంటే, తెలివిగలవారు. సమాజానికి ఏది మంచో, ఏది చెడో తెలిసికోగల బుద్ధిమంతుల్ని మేధావులు అని చెప్పాలి.

మూర్ఖుడి వలె, ఏది చెప్పినా వినని మేధావి కూడా మూర్ఖుడితో సమానమే అని కవి ఉద్దేశ్యము. సమాజంలో వస్తున్న మార్పులను గమనించలేనివారు మేధావులు కారని కవి భావన. ప్రజలకు ఏది ఉపయోగకరమో గ్రహింపలేనివాళ్ళు, ప్రజల పక్షాన నిలబడని వాళ్ళు, మేధావులు కాదనే సత్యాన్ని గ్రహించాలని కవి భావన.

ఈ) ‘గొంతునొక్కేయడం’ అంటే మీకేమి అర్థమయింది ? ఒక ఉదాహరణ తెలుపండి.
జవాబు:
‘గొంతు నొక్కేయడం’ అనేది ఒక పదబంధం. ఒక వ్యక్తి మనసులోని భావాన్ని పైకి చెప్పనీయకుండా అణచివేసే సందర్భంలో ఈ జాతీయాన్ని వాడతారు.

బలవంతంగానో, బయపెట్టో లేక మరో రీతిగానో ఒక వ్యక్తి చెప్పదలచుకున్న విషయాన్ని పైకి చెప్పనీయకుండా ఆపు చేయడాన్ని ‘గొంతు నొక్కేయడం’ అంటారు.
ఉదా : న్యాయస్థానంలో నిజం చెప్పడానికి వచ్చిన సాక్షి గొంతు నొక్కేశారు.

2. కింది ప్రశ్నకు పది వాక్యాల్లో జవాబు రాయండి.

అ) “కోరస్” పాఠ్యభాగ సారాంశాన్ని మీ సొంతమాటలలో రాయండి.
జవాబు:
నేను భూమికీ, ఆకాశానికీ ఉన్న సంబంధాన్ని చెప్తే సమాజం నన్ను చూసి నవ్వుతుంది. పువ్వుకీ, ముళ్ళకీ ఉన్న తేడా చెప్తే సమాజం నాపై కోపపడుతుంది. ప్రవాహానికీ, నిశ్చలతకూ రూపం కల్పిస్తే సమాజం అంగీకరించదు. ఆలోచనలకూ, వాటి అమలుకూ మధ్య రూపమిస్తే సమాజం అంగీకరించదు. మేధావులకూ, మూర్ఖులకూ పోలిక ఉందంటే మేధావులు రాళ్ళతో కొడతారు. వారి అసలు రూపాలు వివరంగా చూపిస్తే నన్ను విమర్శిస్తారు.

నేను గొంతెత్తి ఒంటరిగా మాట్లాడితే, నా గొంతు నొక్కేయాలని చూస్తారు. ఒంటరిగా ఆలోచిస్తూ ఉంటే, పిరికి వాడవని అంటారు. నన్ను మూర్ఖుడని అంటారు. చూపుడు వేలుతో నన్ను బెదిరించి చంపేస్తారు. అయినా భవిష్యత్తులో నన్ను వ్యతిరేకించినవాళ్ళే, సత్యాన్ని గ్రహించి, తన మాటతో ఏకీభవిస్తారనీ, తనతో కలిసి కోరస్ ఆలపిస్తారనీ కవి ఆత్మ విశ్వాసాన్ని ప్రకటించాడు.

3. కింది అంశం గురించి సృజనాత్మకంగా / ప్రశంసాత్మకంగా రాయండి.

అ). కవి సలంద్ర ఆలోచనలను, ఈ కవిత అంతరార్థాన్ని ప్రశంసిస్తూ ఏదైనా ఒక సాహిత్య పత్రికకు లేఖ రాయండి.
జవాబు:
సాహిత్య పత్రికకు లేఖ

ఖమ్మం,
X X X X.

ప్రధాన సంపాదకులు,
సాహితీ కౌముది,
ఉత్తమ సాహిత్య కళా సాంస్కృతిక మాసపత్రిక,
హైదరాబాదు.

సంపాదక మహాశయా!

నమస్కారాలు. మాకు తొమ్మిదవ తరగతిలో దళిత సాహిత్యోద్యమానికి పునాది వేసిన ‘దళిత మానిఫెస్టో’ కవితా రచయిత సలంద్ర లక్ష్మీనారాయణగారు రాసిన ‘కోరస్’ వచన కవిత పాఠ్యభాగంగా నిర్ణయింపబడింది. ఆ కవితలోని అంతరార్థాన్నీ, ఆ కవిగారి ఆలోచనలనూ నాకు నచ్చి లేఖారూపంగా రాస్తున్నా. దయతో దీన్ని పరిశీలించి, మీ సాహిత్య పత్రికలో ప్రచురింప కోరిక.

సలంద్ర వారి కోరస్ కవిత అద్భుతంగా ఉంది. సమాజం కొత్త ధోరణులనూ, వాస్తవాలనూ అంత తొందరగా అంగీకరించదనే విషయాన్ని గురించి కవి ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తూ, అనేక విధాలుగా తన ప్రశ్నలనూ సందేహాలనూ ‘కోరస్’ అన్న తన వచన కవితలో వెలిబుచ్చాడు.

ఈయన భూమ్యాకాశాలకు మధ్య ఉన్న సహజ బంధాన్ని గుర్తించాలని, పూల సౌకుమార్యాన్నీ, ముళ్ళ కాఠిన్యాన్నీ గ్రహించాలనీ అంటాడు. నీటి ప్రవాహంలోని చైతన్యానికీ, నీటి నిశ్చలత్వానికీ గల తేడాను గ్రహించాలంటాడు. ఇవేవీ తెలుసుకోకుండా, కోపంతో అపార్థం చేసుకోవద్దంటాడు.

ప్రజలకు ఏది ఉపయోగకరమో గ్రహించలేనివాళ్ళూ, ప్రజల పక్షాన నిలబడనివాళ్ళూ నిజమైన మేధావులు కారన్న సత్యాన్ని తెలిసికోమంటాడు. ఒంటరిగా తాను ప్రగతిశీల భావాలు పాడుతానంటాడు. తనను పిరికివాడిగా, మూర్ఖుడిగా ముద్రవేసినా తాను లెక్కచేయనన్నాడు. ఇప్పుడు తనను వ్యతిరేకించినవాళ్ళే, భవిష్యత్తులో తనతో ఏకీభవించి, తన పాటతో గొంతు కలిపి, కోరస్ పాడతారన్నాడు. సలంద్ర మహాకవి, అభ్యుదయ కవి.

ఇట్లు,
మీ విశ్వసనీయ
కొంగర సత్యవాణి,
తొమ్మిదవ తరగతి,
జిల్లా పరిషత్ హైస్కూలు,
ఖమ్మం, తెలంగాణ రాష్ట్రం.

చిరునామా :
ప్రధాన సంపాదకులు,
సాహితీ కౌముది మాసపత్రిక,
అమీర్ పేట, హైదరాబాదు – 500004

III. భాషాంశాలు

పదజాలం

1. కింది పదాలకు అర్థాలు రాయండి. ఆ పదాలతో సొంతవాక్యాలు రాయండి.

మేధస్సు = తెలివి
ఉదా : వాక్యప్రయోగము : వికసించిన మానవుని మేధస్సు ప్రపంచ ప్రగతికి కారణమైంది. ఆచరించేది, చేసేది.

అ) ఆచరణ = ………………………
జవాబు:
ఆచరణ = ఆచరించేది, చేసేది.
వాక్యప్రయోగము : గురువుల ఉపదేశాలు ఆచరణ యోగ్యంగా ఉండాలి.

ఆ) ప్రతిబింబం = ………………….
జవాబు:
ప్రతిబింబం = మారురూపు
వాక్యప్రయోగము : సూర్యుడి ప్రతిబింబం చెరువు నీళ్ళలో కనబడుతుంది.

ఇ) నిశ్చల = ………………………….
జవాబు:
నిశ్చల = స్థిరత్వము
వాక్యప్రయోగము : సంపూర్ణ నిశ్చలతతో కూడిన మనస్సుతో భగవంతుని స్మరించాలి.

ఈ) కోరస్ = ……………………………
జవాబు:
కోరస్ = గొంతు కలుపటం
వాక్యప్రయోగము : విద్యార్థినీ, విద్యార్థులందరూ కలిసి, కోరస్ గా జనగణమన గేయం పాడారు.

2. కింది జాతీయాలను వివరించండి.

అ) రాళ్ళు విసరడం : ………………………….
జవాబు:
‘రాళ్ళు విసరడం’ అంటే లేనిపోని నేరాలు ఆరోపించి తప్పుపట్టడం అని అర్థము. ఎవరైనా ఒక మంచిపని చేస్తోంటే అది చూసి సహించలేని దుర్మార్గులు మంచిపని చేసేవాడిపై లేని నేరాలు ఆరోపించి, అతడిపై దోషాలు ఆరోపిస్తారు. దాన్నే ‘రాళ్ళు విసరడం’ అంటారు.

ఆ) గొంతునొక్కేయడం : ……………………
జవాబు:
‘గొంతు నొక్కేయడం’ అంటే మాట పైకి రాకుండా అడ్డుపెట్టడం అని అర్థము. ఎవరైనా ఉన్న సత్యాన్ని ధైర్యంగా వారు గొంతు విప్పి మాట్లాడుతుండగా, వారు మాట్లాడితే సత్యం బయటపడుతుందనే భయంతో, బలవంతంగానో, లేక బెదరించో లేక బతిమాలో, అతడు గొంతువిప్పి మాట్లాడకుండా చేయడాన్ని, ‘గొంతునొక్కేయడం’ అంటారు.

వ్యాకరణాంశాలు

1. కింది పదాలను విడదీసి, సంధుల పేర్లను రాయండి.

అ) చూసుకొండంటూ = …………………………….
జవాబు:
చూచుకొండు + అంటు – ఉత్వ సంధి

ఆ) గొంతెత్తి = …………………………….
జవాబు:
గొంతు + ఎత్తి – ఉత్వ సంధి

2. కింది పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి, సమాసాల పేర్లు రాయండి.

అ) ముక్కలు చెక్కలు = ……………………
జవాబు:
ముక్కలును, చెక్కలును – ద్వంద్వ సమాసం

ఆ) గొంతునొక్కేయటం = ……………………….
జవాబు:
గొంతును నొక్కేయటం – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం

ఇ) నా పాట = …………………………..
జవాబు:
నా యొక్క పాట – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం

3. కింది పంక్తులను గమనించి వాటిలో ఉన్న అలంకారములను గుర్తించి రాయండి.

* పువ్వుకీ – ముళ్ళకీ భేదం చెప్తే
ప్రవాహానికి నిశ్చలతకీ రూపం కలిస్తే.
“ఆలోచనకీ – ఆచరణకీ అర్థం చెప్తే
జవాబు:
పై గేయపంక్తులలో “అంత్యానుప్రాస అలంకారం ఉంది.

లక్షణం : పదాల, పాదాల, వాక్యాల, చరణాల చివరలో అక్షరాలు పునరుక్తమైతే, అది ‘అంత్యానుప్రాసాలంకారం’ అవుతుంది.

సమన్వయము : పై పాదాల్లో పదాల చివర ‘కీ’ అనే అక్షరం, పునరుక్తమయ్యింది. అంటే తిరిగి తిరిగి వచ్చింది – అలాగే వాక్యాల చివరలో “ప్తే, స్తే, ప్తే” – అనే సంయుక్తాక్షరం, పునరుక్తమయ్యింది. అందువల్ల పై పాదాల్లో ‘అంత్యానుప్రాస’ అనే శబ్దాలంకారం ఉంది.

* కిశోర్ లేడిపిల్లలా పరుగెత్తుతున్నాడు.
జవాబు:
పై వాక్యంలో ‘ఉపమాలంకారం’ ఉంది.

లక్షణం : ఉపమాన, ఉపమేయములకు పోలిక చెప్పినట్లయితే ‘ఉపమాలంకారం’ అవుతుంది.

సమన్వయము : పై వాక్యంలో

‘లేడిపిల్ల’ అనేది ఉపమానము;
కిశోర్ అనేది “ఉపమేయం”
‘లా’ ఉపమావాచకం
‘పరుగెత్తుతున్నాడు’ అనేది సమానధర్మం.

పై విధంగా ఉపమాన, ఉపమేయములకు పోలిక చెప్పబడింది. కాబట్టి ఇది ఉపమాలంకారం.

* మీ ఇంటి వాతావరణం పండుగ వాతావరణమా అన్నట్లున్నది.
జవాబు:
పై వాక్యంలో ఉత్ప్రేక్ష అలంకారం ఉంది.

లక్షణం : సమాన ధర్మాన్ని బట్టి ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగా ఊహించడాన్ని ఉత్ప్రేక్షాలంకారం అంటారు.

సమన్వయము : ఇక్కడ ‘పండుగ వాతావరణం’ అనేది ఉపమానం. ‘ఇంటి వాతావరణం’ అనేది ఉపమేయం. ఉపమేయం అయిన ఇంటి వాతావరణాన్ని, ఉపమానం అయిన ‘పండుగ వాతావరణం’ గా ఊహించారు. కాబట్టి ‘ఉత్ప్రేక్షాలంకారం’.

4. కింది వాక్యాలను కర్మణి వాక్యాలుగా రాయండి.

అ) ఆయన ప్రశ్నలను, సందేహాలను ‘కోరస్’ కవిత ద్వారా లేవనెత్తాడు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
ఆయనచేత ప్రశ్నలు, సందేహాలు ‘కోరస్’ కవిత ద్వారా లెవనెత్తబడతాయి. (కర్మణి వాక్యం)

ఆ) నా మీద రాళ్ళు విసురుతారు. (కర్తరి వాక్యం)
జవాబు:
నా మీద రాళ్ళు విసరబడతాయి. (కర్మణి వాక్యం)

ప్రాజెక్టు పని

తెలుగు కవిత్వంలో అభ్యుదయ కవులుగా పేరు పొందిన ఎవరిదైన ఒకరి కవితలను సేకరించి నివేదిక రాసి, చదివి వినిపించండి.
జవాబు:
“శ్రీశ్రీ” గా పిలువబడే అభ్యుదయ కవి “శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు” గారు. ఆయన “మహాప్రస్థానం” అనే ఖండకావ్యం రాశాడు. ఆయన కవితలు రెండు పరిశీలిద్దాం.
జయభేరి
1. “నేను సైతం,
ప్రపంచాగ్నికి
సమిధ నొక్కటి ఆహుతిచ్చాను”.

2. నేను సైతం
ప్రపంచాబ్దపు
తెల్లరేకై పల్లవిస్తాను
నేను సైతం
విశ్వవీణకు
తంత్రినై మూర్ఛనలు పోతాను
నేను సైతం
భువన భవనపు
బావుటానై పైకి లేస్తాను”

పై గేయంపై నా అభిప్రాయం :
ఇక్కడ నేను అంటే శ్రీశ్రీ కాదు. శ్రీశ్రీ కంఠంతో పలుకుతున్న శ్రామికుడు. ప్రపంచం యొక్క అభ్యుదయం కోసం, ఆ శ్రామికుడు ఎన్నో త్యాగాలు చేశాడు. ఎంతో కృషి చేశాడు. గతంలో నేను సైతం అనే నుడికారం, మానవజాతి చరిత్రలో పేరుకు కూడా నోచుకోని ఒక సామాన్యుడికి ప్రాముఖ్యం కలిగిస్తోంది. తరతరాల నుండి ఇతడికి చరిత్రలో గుర్తింపు లేదు. ఇప్పుడితడు తిరగబడి తన ప్రాముఖ్యాన్ని గుర్తించవలసిందిగా ఘోషిస్తున్నాడు.

3. “మరో ప్రపంచం
మరో ప్రపంచం
మరో ప్రపంచం పిలిచింది
పదండి ముందుకు
పదండి త్రోసుకు
పోదాం పోదాం పైపైకి
కదం తొక్కుతూ
పదం పాడుతూ
హృదంతరాళం గర్జిస్తూ
పదండి పోదాం
వినబడలేదా
మరో ప్రపంచపు జలపాతం” ……………..

పై గేయంపై నా అభిప్రాయం :
పై మహాప్రస్థాన గేయం, ఒక యుద్ధగీతంలా నడచింది. ఇదొక వీరగానం. మహాప్రస్థానం అంటే గొప్ప ప్రయాణం. ప్రస్తుత దోపిడీ వ్యవస్థ నుంచి, ఈ పీడిత సమాజం నుంచి, సామ్యవాద వ్యవస్థకి, సమసమాజ వ్యవస్థకి, ప్రయాణం చేయడమే మహాప్రస్థానం. అభ్యుదయ మార్గం వైపు ప్రస్థానం సాగించాలన్నది శ్రీశ్రీ ప్రబోధం. భావావేశానికి తగిన శబ్దప్రయోగంతో, శ్రీశ్రీ మహాప్రతిభకి ఈ గేయం అద్దం పడుతుంది. ఈ గేయం రచనా కాలంనాటికే, రష్యాలో సామ్యవాదవ్యవస్థ అనే ‘మరోప్రపంచం’ ఏర్పడింది.

మహాప్రస్థాన గేయం ఒక మహాప్రవాహం. ప్రళయ ఝంఝా ప్రభంజనం. దీని వేగానికి తట్టుకోలేక సహృదయుడు, ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతాడు. దీని గమనవేగం, భావతీవ్రత, అంత శక్తివంతమైనవి.

వచన కవితా పంక్తులు – సారాంశము

1 నుండి 6 పంక్తులు నేను –

నేను –
భూమికీ – ఆకాశానికీ వున్న
సంబంధాన్ని చెప్తే వీళ్ళు నవ్వుతారు,
నేను –
పువ్వుకీ – ముళ్ళకీ భేదం చెప్తే
వీళ్ళు కోప్పడుతారు

భావం :
భూమికీ, ఆకాశానికీ మధ్య ఎంత దూరం ఉన్నా, వాటికి ఉన్న సహజ సంబంధాన్ని గుర్తించాలి. పూలకు ఉన్న మెత్తదనాన్ని (సుకుమారత్వాన్ని), ముళ్ళకు ఉన్న కఠినత్వాన్ని గ్రహించాలి. నేను భూమ్యాకాశాలకు మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి చెపితే వీళ్ళు నవ్వుతారు. ముల్లుకూ, పువ్వుకూ తేడా చెపితే, కోపిస్తారు.

7 నుండి 12 పంక్తులు

నేను –
ప్రవాహానికీ నిశ్చలతకీ రూపం కల్పిస్తే
వీళ్ళు ససేమిరా ఒప్పుకోరు,
నేను –
ఆలోచనకీ – ఆచరణకీ అర్థం చెప్తే
వీళ్ళే అపార్థం చేసుకుంటారు,

భావం :
నీటి ప్రవాహంలోని చైతన్యానికీ, కదలని నీటికి గల తేడాను అర్థం చేసుకోవాలి. ఏవేవో చేయాలనుకొనే ఆలోచనలకూ, ఏమి చేయలేనితనానికీ మధ్య గల స్థితిని తెలుసుకోవాలి. ఇవేమీ అంగీకరించకుండా, తెలుసుకోకుండా, కోపంతో అపార్థం చేసుకోవద్దని కవి కోరుతున్నాడు.

3 నుండి 20 పంక్తులు

నేను –
మేధస్సుకీ – మూర్ఖత్వానికీ
సామ్యం చూపితే వీళ్ళు
నా మీద రాళ్ళు విసురుతారు.
నాకు తెలుసు
నేను మీ ముఖాలు చూసుకొండంటూ
ప్రతిబింబం చూపిస్తే వీళ్ళు ఆ అద్దాన్ని
ముక్కలు చెక్కలుగా పగుల గొట్టేస్తారు.

భావం :
నేను మూర్ఖుడికీ, తెలివి గలవాడికీ పోలికలు చూపిస్తే, సమాజం నామీద రాళ్ళు విసరుతుంది. మీరేమిటో మీరు తెలిసికోండని వారి ముఖం చూసుకోడానికి అద్దం చూపిస్తే, . దాన్ని ముక్కలుగా బద్దలు చేస్తుంది.

II.

1 నుండి 4 పంక్తులు నేను –

నేను –
గొంతెత్తి ఒంటరిగానే
పాట పాడినా మాట్లాడినా
నా గొంతు నొక్కేయ ప్రయత్నిస్తారు.

భావం :
కవి తాను ఎవరికోసమూ చూడకుండా, ఒంటరిగానే, తన ప్రగతిశీల భావాలను గొంతెత్తి పాడుతానంటున్నాడు. తన గొంతు పైకి విన్పించకుండా అణచి పెట్టాలని సమాజం ప్రయత్నిస్తుంది.

5 నుండి 10 పంక్తులు

“నేను –
ఒంటరిగా ఆలోచనలలో
ఊరికే ఊసుపోక పరుగులు తీస్తే
నన్ను పిరికి వెధవననీ
మూర్ఖున్ననీ
చూపుడు వేళ్ళతో చంపేస్తారు

భావం :
తన పాటను అడ్డుకోవాలని, తన మాటను అణచి వేయాలని చూసేవాళ్ళకు కవి తాను భయపడనంటాడు. సమాజం తనను పిరికివాడిగా మూర్ఖుడిగా ముద్రవేసినా, తాను లెక్కచేయనని కవి ఈ పంక్తుల్లో ప్రకటించాడు.

(11 నుండి 17 పంక్తులు)

అయినా నాకు తెలుసు
రేపు వీళ్ళే
నా పాటకి కోరస్ అందుకుంటారు –
నాకు భయం లేదు
నేను నేడు
ఈ పాట
ఒంటరిగానే పాడుకుంటాను !

భావం :
భవిష్యత్తులో, నేడు తనను వ్యతిరేకించిన వాళ్ళే, యథార్థాన్ని తెలుసుకొని తన మాటతో ఏకీభవిస్తారనీ, తన పాటతో గొంతు కలుపుతారనీ (కోరస్ అందిస్తారనీ), ఆశావహ దృక్పథాన్ని కవి వెల్లడించాడు. అప్పటి వరకూ తాను ఒంటరిగానే, భయం లేకుండా, తన హృదయంలోని భావనలను ప్రకటిస్తానని కవి ఆత్మవిశ్వాసంతో పలికాడు.

పాఠం ఉద్దేశం

తన చుట్టూ సమాజంలో జరుగుతున్న సంఘటనల మీద విద్యార్థికి ఒక అవగాహన కలిగి, ఏది మంచో, ఏది చెడో తెలుసుకొనేటట్లు చేయడం ఈ పాఠం ఉద్దేశం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ప్రక్రియ – వచనకవిత
ఈ పాఠం వచనకవిత ప్రక్రియకు చెందినది. ఛందో నియమం లేని స్వేచ్ఛాకవిత్వాన్ని ‘వచనకవిత’ అంటారు. చెప్పేది వచనమే ఆ చెప్పే మాటల్లో ‘కవిత్వం’ పాలు వుంటేనే అది వచనకవిత అవుతుంది. వచనకవిత భావం ప్రధానంగా కవితాత్మక పంక్తులతో సాగుతుంది. వచనకవితలు ‘వస్తువు- అభివ్యక్తి-శిల్పం’ ఆధారంగా ప్రతిభ కలవిగా గుర్తింపబడతాయి.

ఈ పాఠం సలంద్ర లక్ష్మీనారాయణ రాసిన ‘చావుగీతం’ కవితా సంకలనం లోనిది.

కవి పరిచయం

TS 9th Class Telugu Guide 9th Lesson కోరస్ 1
పాఠం పేరు : ‘కోరస్’

కవి : సలంద్ర లక్ష్మీనారాయణ

దేని నుండి గ్రహింపబడింది : కవి రచించిన ‘చావుగీతం’ కవితా సంకలనం నుండి గ్రహించబడింది.

కవి జనన-మరణాలు : జననము : 12-01-1956
మరణము : 17-09-1986

జన్మస్థలము : నిజామాబాద్ పట్టణంలో జన్మించారు

తొలి కవితా సంపుటి : ‘వేడిగాలి’ అనే కవితా సంకలనం ద్వారా ఈయన తన మొదటి కవితా సంపుటిని అందించారు.

‘చావుగీతం’ సంచలనం : 1979లో ఈయన రచించిన ‘చావుగీతం’ కవితాసంపుటి సంచలనం సృష్టించింది.

దళిత సాహిత్యోద్యమం : ఈ కవి రచించిన ‘దళిత మానిఫెస్టో’ అనే కవిత, దళిత సాహిత్య ఉద్యమానికి పునాది అని చెప్పదగినది.

ప్రవేశిక

వాస్తవాలు కఠినంగా ఉంటాయి. సమాజం కొత్త పోకడలను తొందరగా స్వాగతించదు. అయినా వాటిని గురించి. పదే పదే చెబుతూ, ఆచరిస్తూ ఉంటే ఎన్నో ప్రయత్నాల తర్వాత గుర్తించి, ఆ తర్వాత అనుసరిస్తుంది కూడా. ఈ నిజం తెలిసిన కవి తన పాటకు సమాజం కోరస్ అవుతుందని ఎంతో ఆత్మ విశ్వాసంతో ప్రకటిస్తున్నాడు. ఆ వైనాన్ని చదివి తెలుసుకుందామా ?

TS 9th Class Telugu Important Questions 10th Lesson వాగ్భూషణం

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

These TS 9th Class Telugu Important Questions 10th Lesson వాగ్భూషణం will help the students to improve their time and approach.

TS 9th Class Telugu 10th Lesson Important Questions వాగ్భూషణం

PAPER – I : PART – A

I. వ్యక్తీకరణ – సృజనాత్మకత (స్వీయరచన)

అ) కింది ప్రశ్నలకు ఐదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘వాగ్భూషణం’ పాఠం ఆధారంగా మీరు నేర్చుకున్న ముఖ్యమైన మూడు విషయాలు రాయండి.
జవాబు:
మాట్లాడడం మనిషికి మాత్రమే లభించిన మంచి వరం. మాటలను అందంగా, ఒక పద్ధతి ప్రకారం, అనుకున్న అంశం మీద మాట్లాడితే శ్రోతలకు వీనులవిందు అవుతుంది. సంస్కారవంతమైన మాట మాత్రమే మనిషికి నిజమైన అలంకారం అంటారు పెద్దలు. ‘వాగ్భూషణం’ పాఠంలో డా॥ ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తిగారు అమూల్యమైన అంశాలు ఎన్నో చక్కగా వివరించారు. వాటిలో ముఖ్యమైనవి –

ఉపన్యాసం చెప్పేటప్పుడు భయం, సిగ్గు లేకుండా మాటలు ధారాప్రవాహంగా మాట్లాడాలని
ఉపన్యాసంలో క్లుప్తత, స్పష్టత అవసరమని
వక్తృత్వం రాణించాలంటే తగిన పాండిత్యం ఉండాలని
విషయానికి తగ్గట్టుగా తన కంఠధ్వనిని పరిమితం చేసుకోవాలని
వక్తకు జ్ఞాపకశక్తి చాలా అవసరమని
వక్తృత్వంలో సమయ నియమం అతిముఖ్యమైన విషయమని నేను గ్రహించాను.

ప్రశ్న 2.
‘వక్తృత్వంలో సమయ నియమం అతిముఖ్యమైన విషయం’ ఎందుకో వివరించండి.
జవాబు:
‘వక్తృత్వంలో సమయ నియమం అతిముఖ్యమైన విషయం’ అన్నమాట నూటికి నూరుపాళ్ళు నిజం. ఎందుకంటే తక్కువ సమయం మాట్లాడినంత మాత్రాన శక్తిహీనుడు కాదు. నిజానికి గంటలకొద్దీ మాట్లాడేవాడు మంచివక్త కాడు. అయిదు నిముషాలు మాట్లాడినా చెప్పే అంశం శ్రోతలకు అర్థమైతే చాలు.

సమయం దాటడం వల్ల వక్తకు కీర్తిరాదు. అపోహల పాలవుతాడు. విషయం కూడా శ్రోతలకు పూర్తిగా అర్థంకాదు. ఎక్కువసేపు మాట్లాడాలనే ఉత్సాహం అనవసరమైన అంశాలకు దారితీస్తుంది. క్లుప్తమైన ఉపన్యాసం గొప్పది. అందువల్లనే వక్తృత్వంలో సమయ నియమం అతిముఖ్యమైన విషయం.

ప్రశ్న 3.
“వాక్శక్తి మనిషికి వరప్రసాదం” ఎలాగో తెల్పండి.
జవాబు:
మాట అనేది మనిషికి దేవుడిచ్చిన వరం. మనిషికీ, పశువుకీ భేదం ప్రధానంగా వాక్కు వల్లనే కలుగుతుంది. మనిషి తన తెలివితేటలవల్ల భాషను సృష్టించుకొన్నాడు. భాష సహజం కాదు కృత్రిమం. మనిషి మారుతున్నకొద్దీ అదీ మారుతూ ఉంటుంది. జీవితంలో వాక్శక్తి నిర్వహించే పాత్ర అమేయమైనది. వాక్ శక్తి వలనే మనిషి తన ఇబ్బందులను పోగొట్టుకోవడంలోను, ఇతరుల బాధలను పంచుకోవడంలోను కృతకృత్యుడవుతున్నాడు. కనుక వాక్శక్తి మనిషికి వరప్రసాదం అని చెప్పవచ్చు. అందుకే ‘మంచివాక్కు కల్పతరువు’ అని పెద్దలంటారు.

ప్రశ్న 4.
మాటకున్న శక్తి అనంతం, అప్రతిహతం అంటే ఏమిటి ?
జవాబు:
‘అనంతం’ అంటే అంతం లేనిది. మాటకున్న శక్తి ‘ఇంత’ అని చెప్పడానికి వీలుకాదు అని అర్థం. అలాగే ‘అప్రతిహతం’ అనగా ఎదురులేనిది. మాటకున్న శక్తితో విజయ పరంపర పొందవచ్చు అని అర్థం. మొత్తం మీద వాక్ శక్తి ‘అంతులేనిది, అడ్డులేనిది’ అని అర్థమవుతుంది. అధికారం ఉన్నవాడు ఆ ప్రాంతం వరకే అతని అధికారం చెల్లుతుంది. మరి మాటకారితనం ఉన్నవాడు ఈ ప్రాంతం, ఆ ప్రాంతం అనే భేదం లేకుండా ప్రపంచమంతా రాణిస్తాడు.

ప్రశ్న 5.
‘వాగ్భూషణం’ పాఠంలో అబ్రహాం లింకన్ మాటల ద్వారా నీవేమి గ్రహించావు?
జవాబు:
ఒకసారి అబ్రహాం లింకను ఎవరో గంటసేపు ప్రసంగించమన్నారు. గొప్పవక్తగా ప్రసిద్ధిపొందిన ఆ మహనీయుడు, “సరే పదండి ! అలాగే మాట్లాడుతాను” అన్నారు. అప్పుడు “ఏమీ ఆలోచించనక్కరలేదా ?” అని ప్రశ్నించారు అవతలివారు. లింకన్ “అయిదు నిమిషాలు మాట్లాడానికి ఒక గంటసేపు ఆలోచించవలసి ఉంటుంది. గంటసేపు ఆలోచన అనవసరం” అని సమాధానమిచ్చారు. దీనిని బట్టి సమయ నియమం వక్తకు అతిముఖ్యమైన విషయం అని గ్రహించాను.

ప్రశ్న 6.
‘Brievity is the soul of wit’ సామెత పాల్కురికి ఆలోచనకు ప్రతిధ్వని. ఎట్లా ?
జవాబు:
పరిమిత కాలంలో అభిలషితార్థాన్ని అందివ్వగలగడం సామాన్య విషయం కాదు. ఎంతో తపస్సు ఉంటేనే సాధ్యమవుతుంది. శబ్దప్రయోగంలో నిగ్రహం ఉంటేనే అది సాధ్యమవుతుంది. ఇందుకు ఉదాహరణగా పాల్కురికి సోమనాథుని “అల్పాక్షరములందు అనల్పార్థ రచన

కల్పించుటయ కాదె కవి వివేకంబు” అన్నది చెప్పవచ్చు. ఈ సూక్తి కేవలం కవిత్వానికే వర్తిస్తుందని అనుకోవడం పొరపాటు. ఆ మనీషి చాలా విస్తృతమైన అర్థాన్ని అందించాడు ఈ ద్విపదలో. అందుకే ‘Brievity is the soul of wit’ అన్న ఆంగ్లాభాణకం పాల్కురికి సోమనాథుని ఆలోచనకు ప్రతిధ్వనిగా చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 7.
ఉత్తమ ఉపన్యాస కోవకు చెందినవారి పేర్లు మీకు తెల్సినవి రాయండి.
జవాబు:
ధృతరాష్ట్రుని కొలువులో శ్రీకృష్ణుడు చేసిన ఉపన్యాసం, విశ్వమత మహాసభలో వివేకానందస్వామి చేసిన ఉపన్యాసం, పెట్టిన ్బర్గ్ అబ్రహాం లింకన్ చేసిన ఉపన్యాసం, మన స్వాతంత్ర్య సమర కాలంలో బిపిన్ చంద్రపాల్, మౌలానా ఆజాద్, సుభాష్ చంద్రబోస్, జవహర్లాల్ వంటి ధీరోదాత్తుల ఉపన్యాసాలు ఉత్తమ ఉపన్యాస కోవకు చెందినవి.

ఆ) కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
‘వాగ్భూషణం’ పాఠంలో మంచివక్తకు ఉండవలసిన లక్షణాలు ఏమేమి చెప్పబడినవో తెలుపండి ?
జవాబు:
“వాగ్భూషణం భూషణం” అన్నారు భర్తృహరి. మాట మాత్రమే మనిషికి నిజమైన అలంకారం. చక్కగా మాట్లాడే వ్యక్తినీ అందరూ గౌరవిస్తారు. మంచివాక్కు ఉన్నవారి మాటకు గౌరవం లభిస్తుంది. అంతేకాదు ఎదుటివారికి నచ్చచెప్పగలం.

విద్వత్తులేని వక్తృత్వం ఎంతోకాలం అంతటా రాణించదు. దానికై మంచివక్తకు ఉండవలసిన లక్షణాలను ‘వాగ్భూషణం’ పాఠం ద్వారా డా॥ ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి ఈ విధంగా తెలియజేస్తున్నారు.
వక్తకు ఉండవలసిన లక్షణాలు :

మంచి వక్త కావడానికి విద్యావిజ్ఞానాల అవసరం అంతగా లేకపోయినా కొంత మాత్రమైనా విద్య ఉండడం అవసరం.
వక్తకు జ్ఞాపకశక్తి చాలా అవసరం.
చెప్పదలచిన అంశాన్ని బిడియ పడకుండా ధారాప్రవాహంగా చెప్పాలి.
ప్రజల మనఃప్రవృత్తులను అర్థం చేసుకొని సహృదయంతో ఉపన్యసించాలి.
కన్నులకు కట్టినట్టు ఒక అంశాన్ని అభివర్ణించి చెప్పడం మంచివక్త లక్షణాల్లో ఒకటి.
పదజాలంతో చక్కని పరిచయం ఉండాలి.
ఉపన్యాసం వ్యంగ్యార్థాన్ని ఆశ్రయించిప్పుడే ఉత్తమ ఉపన్యాసం అవుతుంది.
శ్రోతల సంఖ్యను బట్టి తన ధ్వనిని, వక్త పరిమితులను కల్పించుకోవాలి.
వక్తృత్వంలో సమయ నియమం అతిముఖ్య విషయం.
వక్త తొలిపలుకులు నుండి చక్కని భాషతో చీకటిలో దివ్వె వెలిగినట్లుండాలి.

PAPER – I : PART – B

భాషాంశాలు – పదజాలం :

I. సొంతవాక్యాలు :

1. అప్రతిహతంగా : అప్రతిహతంగా సాగుతున్న అలెగ్జాండర్ దండయాత్రను పురుషోత్తముడు అడ్డుకున్నాడు.
2. అమేయము : రావణుడు అమేయమైన తపస్సుతో శివుని మెప్పించి ఆత్మలింగాన్ని పొందాడు.
3. ఉదాసీనత : రాముడు విద్యాభ్యాస సమయంలో ఎక్కడా ఉదాసీనత కనిపించనీయలేదు.
4. ఆచరణ : లాల్బహదూర్, టంగుటూరి ప్రకాశం వంటి నాయకులు తమ ఆశయాలను ఆచరణలో చూపించారు.
5. అంతర్లీనం : గంగా, యమునలు కనిపిస్తూ ప్రవహిస్తుంటే అంతర్లీనంగా సరస్వతీనది ప్రయాగ వద్ద ప్రవహించి త్రివేణి సంగమం ఏర్పడింది.
6. వినసొంపు : సామెతలు, జాతీయాలు వినసొంపుగా ఉండటమేగాక ఆలోచింపచేస్తాయి.
7. కల్పతరువు: కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావుగారు పేదవిద్యార్థుల పాలిటి కల్పతరువు.
8. రూపుదిద్దుకొను : మంచి చదువు చదివి మంచి ఉద్యోగం సంపాదిస్తే మన కలలు రూపుదిద్దుకుంటాయి.
9. నిస్సంకోచంగా : పాఠం వింటున్నప్పుడు మనకు కలిగే అనుమానాలను నిస్సంకోచంగా ఉపాధ్యాయుని అడగాలి.
10. వ్యంగ్యార్థం : అన్నదమ్ములు కలిసి ఉండటమే గాక ధర్మాన్ని పాటించాలనే వ్యంగ్యార్థాన్ని రామాయణ, భారతాలు బోధిస్తాయి.
11. ధారాశుద్ధి : శ్లోకాలు, పద్యాలు కంఠస్థం చేయడంతో ధారాశుద్ధి పెరుగుతుంది.
12. వక్తృత్వకళ : సాధువులు, స్వామీజీలు వక్తృత్వకళ ద్వారానే మనలను ధర్మంపట్ల ఆకర్షిస్తారు.
13. తలమున్కలు : తీరిక లేకుండా ఉండటం – విద్యార్థులు రాజకీయాలలో తలమున్కలు కాకూడదు.
14. కన్నులకు కట్టినట్లు : చూస్తున్నట్లు – మా చరిత్ర మాస్టారు పాఠం కన్నులకు కట్టినట్లు చెబుతారు.

II. అర్థాలు:

ప్రశ్న 1.
ధారాళంగా మాట్లాడటం (ఉపన్యసించటం) అనే అర్థం వచ్చే పదం
A) మాట్లాడు
B) జవాబు
C) వక్తృత్వం
D) సంభాషణ
జవాబు:
C) వక్తృత్వం

ప్రశ్న 2.
నిరుద్యోగము యువతను నిద్రాణములో ఉంచుతున్నది – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) నిద్రాస్థితి
B) ద్రావణస్థితి
C) కదలిక
D) చైతన్యము
జవాబు:
A) నిద్రాస్థితి

ప్రశ్న 3.
రాముని నాయకత్వంలో కపిసేన అమేయము ఐన బలం పొందింది.
A) మరువరాని
B) లెక్కింపశక్యం కాని
C) అద్భుత రసం
D) యుద్ధం చేయగల
జవాబు:
B) లెక్కింపశక్యం కాని

ప్రశ్న 4.
“నిరక్షరాస్యులు” అంటే అర్థం
A) రక్షణ లేనివారు
B) రహస్యంగా జీవించేవారు
C) రక్షణ ఉన్నవారు
D) చదువురానివారు
జవాబు:
D) చదువురానివారు

ప్రశ్న 5.
“కృపాణ ధార” అంటే అర్థం
A) ఆగనిధార
B) కత్తి అంచు
C) పదును పెట్టడం
D) పదునైన గొడ్డలి
జవాబు:
B) కత్తి అంచు

ప్రశ్న 6.
“తిరిగి జ్ఞప్తి చేసుకొంటూ చదవడం” అనే అర్థం గల పదం
A) బాహ్య పఠనం
B) పునశ్చరణ
C) మౌన పఠనం
D) మంత్రము
జవాబు:
B) పునశ్చరణ

ప్రశ్న 7.
ఒళ్ళు మరచిపోవడం – అనే అర్థం గల పదం
A) తన్మయత్వం
B) గర్వము
C) ధారాశుద్ధి
D) పరుండిపోవు
జవాబు:
A) తన్మయత్వం

ప్రశ్న 8.
“దృక్పథము” అనగా అర్థం
A) భాషణము
B) శ్రవణము
C) ఆలోచనా పద్ధతి
D) బాగుచేయుట
జవాబు:
C) సిగ్గుపడుట

ప్రశ్న 9.
చదువు విషయంలో బిడియం కూడదు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) సామెత
B) ముడుచుకొనిపోవు
C) సిగ్గుపడుట
D) ఆలోచన
జవాబు:
C) సిగ్గుపడుట

ప్రశ్న 10.
మాట్లాడే పద్ధతి – అనే అర్థం గల పదం
A) తీరుతెన్నులు
B) వచశ్శైలి
C) క్రమపద్ధతి
D) ధారణ పద్ధతి
జవాబు:
B) వచశ్శైలి

ప్రశ్న 11.
మౌనం కంటే, భాషణం మంచి సాధనం – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) చర్చ
B) మాట్లాడటం
C) వినడం
D) గొడవ
జవాబు:
B) మాట్లాడటం

ప్రశ్న 12.
మాటకున్న శక్తి అనంతం, అప్రతిహతం – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) అడ్డం
B) ఎదురు
C) అడ్డగించలేనిది
D) చూడలేనిది
జవాబు:
C) అడ్డగించలేనిది

ప్రశ్న 13.
ఆత్మవిశ్వాసమే ఉంటే దీనుడై పడి ఉండడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) తనపై తనకు నమ్మకం
B) తనపై తనకు అధికారం
C) నమ్మకం
D) అధికారం
జవాబు:
A) తనపై తనకు నమ్మకం

ప్రశ్న 14.
ప్రతివ్యక్తి నిరంతర ప్రయత్నం వల్ల ఎంచుకున్న కళలో కౌశలం సంపాదిస్తాడు – గీత గీసిన పదానికి అర్థం
A) ఆరోగ్యం
B) అలవాటు
C) కుశలం
D) నేర్పు
జవాబు:
D) నేర్పు

III. ప్రకృతి, వికృతులు:

ప్రశ్న 1.
శక్తి అనే పదానికి వికృతి
A) సత్తి
B) శత్తి
C) స్తుతి
D) సత్తువ
జవాబు:
A) సత్తి

ప్రశ్న 2.
శాస్త్రము అనే పదానికి వికృతి
A) శాసనము
B) శతరము
C) చట్టము
D) చదును
జవాబు:
C) చట్టము

ప్రశ్న 3.
“స్నేహము” అనే పదానికి వికృతి
A) మైత్రి
B) నెయ్యము
C) నేస్తం
D) దోస్తానా
జవాబు:
B) నెయ్యము

ప్రశ్న 4.
“బాస” అనే పదానికి ప్రకృతి
A) బాష
B) భాష
C) భాషించు
D) బాడుగ
జవాబు:
B) భాష

ప్రశ్న 5.
పసులు మనకు జీవనాధారాలుగా మారాయి – గీత గీసిన పదానికి ప్రకృతి
A) చెట్లు
B) ధాన్యము
C) పశువులు
D) పసుపు
జవాబు:
C) పశువులు

ప్రశ్న 6.
మనిషి జీవితానికి దీపం చదువు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) దివ్యం
B) దీపు
C) లాంతరు
D) దివ్పే
జవాబు:
D) దివ్పే

ప్రశ్న 7.
ఎద, ఎడద, డెందము – అనే వికృతి పదాలు గల ప్రకృతి పదం
A) మనస్సు
B) బింబము
C) మతి
D) హృదయం
జవాబు:
D) హృదయం

ప్రశ్న 8.
“సద్దు” అనే పదానికి ప్రకృతి
A) శబ్దము
B) సద్దిమూడ
C) సుద్దులు
D) శుద్ధి
జవాబు:
A) శబ్దము

ప్రశ్న 9.
విన్నాణము – అనే పదానికి ప్రకృతి
A) తార్కాణము
B) విజ్ఞానము
C) విజ్ఞాపనము
D) విశేషణము
జవాబు:
B) విజ్ఞానము

ప్రశ్న 10.
“కష్టము” అనే పదానికి వికృతి
A) కర్జము
B) కసటు
C) కస్తి
D) ఉష్ణము
జవాబు:
C) కస్తి

ప్రశ్న 11.
మంచివక్త కావడానికి కొంత మాత్రమైనా విద్య ఉండడం అవసరం – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) విద్దె
B) విదియ
C) విదయ
D) చదువు
జవాబు:
A) విద్దె

ప్రశ్న 12.
శ్రోతల హృదయాలలో ఆర్ద్రతను, రసికతను కలిగిస్తారు – గీత గీసిన పదానికి వికృతి
A) ఎదయం
B) ఎరదయం
C) హరదయం
D) ఎద
జవాబు:
D) ఎద

IV. పర్యాయపదాలు :

ప్రశ్న 1.
స్నేహం – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు కాని జత.
A) మైత్రి, నెయ్యము
B) దోస్తి, చెలిమి
C) భావం, ద్రోహం
D) సఖ్యం, సంగడి
జవాబు:
C) భావం, ద్రోహం

ప్రశ్న 2.
కృపాణం, కరవాలం, ఖడ్గము – పర్యాయపదాలుగా గల
A) ఛురిక
B) బాకు
C) కైజారు
D) కత్తి
జవాబు:
D) కత్తి

ప్రశ్న 3.
మిత్రుడు – అనే పదానికి పర్యాయపదాలు
A) స్నేహితుడు, చెలిమి
B) నెచ్చెలికాడు, సఖుడు
C) దోస్తు, నేరం
D) సంగడికాడు, సోదరుడు
జవాబు:
B) నెచ్చెలికాడు, సఖుడు

ప్రశ్న 4.
కనకం మిక్కిలి విలువైన లోహం – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) కాంచనం, స్వర్ణం
B) పుత్తడి, తుత్తునాగం
C) పసిడి, లోహం
D) ధాతువు, బంగారం
జవాబు:
A) కాంచనం, స్వర్ణం

ప్రశ్న 5.
“తరువు” అనే పదానికి మరొక పర్యాయపదం గుర్తించండి.
A) శాఖ
B) భూరుహం
C) కాండం
D) మేడి
జవాబు:
B) భూరుహం

ప్రశ్న 6.
పలుకు, మాట, భాష, వాణి అనే పర్యాయపదాలు గల పదం
A) వ్యాకరణం
B) పదం
C) వాక్కు
D) ఉచ్చారణ
జవాబు:
C) వాక్కు

ప్రశ్న 7.
నిజం ఎప్పటికి జయిస్తుంది – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) సత్యము, ఋతము, నిక్కము
B) నిక్కువము, ఎక్కువ, మాట
C) సత్తు, నిబద్ధము
D) ధర్మము, న్యాయము, బాస
జవాబు:
A) సత్యము, ఋతము, నిక్కము

ప్రశ్న 8.
వివేకము, బోధ – అను పర్యాయపదాలు గల పదం
A) జ్ఞానము
B) తెలివి
C) సంగతి
D) చదువు
జవాబు:
B) తెలివి

ప్రశ్న 9.
వాక్ శక్తి మనిషికి వరప్రసాదం గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) మాట్లాడటం, వినడం
B) బలం, బలపం
C) సత్తువ, బలం
D) బలగం, మాట్లాడటం
జవాబు:
B) బలం, బలపం

ప్రశ్న 10.
శ్రోతల సంఖ్యను బట్టి తన ధ్వనిని వక్త పరిమితులను కల్పించుకోవాలి – గీత గీసిన పదానికి పర్యాయపదాలు
A) శబ్దం, చప్పుడు
B) సవ్వడి, గొంతు
C) సద్దు, భయం
D) గొంతు, కంఠం
జవాబు:
D) గొంతు, కంఠం

V. నానార్థాలు :

ప్రశ్న 1.
అదృష్టము, సంపద – అనే నానార్థాలు కల పదం
A) బంగారం
B) భాగ్యము
C) భోగము
D) వైభవం
జవాబు:
B) భాగ్యము

ప్రశ్న 2.
అక్షరము బాలుడు దిద్దుతున్నాడు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) నాశనము లేనిది, కరిగిపోయేది.
B) అంకెలు, సంఖ్యలు
C) నాశనము లేనిది, అకారాది వర్ణమాల
D) అక్కరము, పెంపు
జవాబు:
C) నాశనము లేనిది, అకారాది వర్ణమాల

ప్రశ్న 3.
చిలుక, యుక్తితో మాట్లాడేవాడు అనే నానార్థాలు వచ్చే పదం
A) మేధావి
B) వాగ్మి
C) వాచాలుడు
D) అనువాదకుడు
జవాబు:
B) వాగ్మి

ప్రశ్న 4.
కళలు మనిషిని మైమరపిస్తాయి – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) చంద్రుని కళలు, అరవైనాల్గు కళలు
B) నిద్రకళ, శశికళ
C) కళారంగం, కాళిక
D) కలలు, కళలు
జవాబు:
A) చంద్రుని కళలు, అరవైనాల్గు కళలు

ప్రశ్న 5.
“ఊనిక” అనే పదానికి నానార్థాలు
A) ఉచ్చారణకు ఆధారము, ఆలంబన
B) ఊగులాట, ఒక కొలత
C) ఊతం , కొత్తది
D) చేయూత, పాతది
జవాబు:
A) ఉచ్చారణకు ఆధారము, ఆలంబన

ప్రశ్న 6.
“శక్తి”ని కొందరు ఆరాధిస్తారు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) భుజబలం, యంత్రబలం
B) ఒక ఆయుధం, కారణం
C) బలము, పార్వతి, ఒక ఆయుధం
D) సత్తువ, ద్వారం
జవాబు:
A) భుజబలం, యంత్రబలం

ప్రశ్న 7.
చింత, అనే పదానికి నానార్థాలు
A) ఒక చెట్టు, భాగము
B) పులుపు, చింతపండు
C) ఒక చెట్టు, విచారము, ఆలోచన
D) కొంచెము, దుఃఖము
జవాబు:
C) ఒక చెట్టు, విచారము, ఆలోచన

ప్రశ్న 8.
రసము అనే పదానికి నానార్థాలు
A) నీరసము, పాదరసము
B) నవరసములు, నీరు, పిండిన సారము
C) ధారణ, ఆరు రుచులు
D) చారు, ద్రవము
జవాబు:
B) నవరసములు, నీరు, పిండిన సారము

ప్రశ్న 9.
శ్వాసకోసం ముక్కును సృష్టికర్త ఏర్పాటు చేసాడు – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) పుట్టించుట, ప్రవర్తన
B) నడక, నడత
C) సృజించుట, ప్రకృతి
D) స్వభావం, నడత
జవాబు:
C) సృజించుట, ప్రకృతి

ప్రశ్న 10.
సమస్య పరిష్కరించేటప్పుడు భాషణం మంచి సాధనం – గీత గీసిన పదానికి నానార్థాలు
A) ఉపకరణం, ఉపాయం
B) సాధించు, ఫలితం
C) ఆలోచన, ధైర్యం
D) తెలివి, వివేకం
జవాబు:
A) ఉపకరణం, ఉపాయం

VI. వ్యుత్పత్యర్థములు :

ప్రశ్న 1.
క్షరము (నాశనము) లేనిది – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదము
A) అక్షరము
B) క్షీరము
C) భక్షణము
D) వినాశము
జవాబు:
A) అక్షరము

ప్రశ్న 2.
సృష్టి ఆది నుండి ఉన్న నీరు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదము
A) ఆనీరు
B) కన్నీర
C) మున్నీరు
D) పన్నీరు
జవాబు:
C) మున్నీరు

ప్రశ్న 3.
హృదయం – అనే పదానికి సరియైన వ్యుత్పత్తి
A) సౌందర్యమును గమనించునది (మనస్సు)
B) (సౌందర్యముచే) హరింపబడునది (మనస్సు)
C) సౌందర్యాదులను చూసి సంతోషించునది (మనస్సు)
D) ఒకరికి ఊరక ఇచ్చివేయునది (మనస్సు)
జవాబు:
B) (సౌందర్యముచే) హరింపబడునది (మనస్సు)

ప్రశ్న 4.
“వసుమతి” అనే పదానికి సరియైన వ్యుత్పత్తి
A) (వసు) బంగారము గర్భము నందు కలది (భూమి)
B) వసువు అనే రాజు పాలించునది (భూమి)
C) వసువు మతిగాగలది (భూమి)
D) (వసు) బంగారము అతిగా కలది (భూమి)
జవాబు:
A) (వసు) బంగారము గర్భము నందు కలది (భూమి)

ప్రశ్న 5.
జయింప శక్యము కానివాడు – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) జితుడు
B) జయుడు
C) అజేయుడు
D) విజేత
జవాబు:
C) అజేయుడు

ప్రశ్న 6.
“బాగుగా దాచబడినది” – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) దాగుకొను
B) నిక్షిప్తము
C) ఆక్షేపణము
D) మరుగుపరచు
జవాబు:
B) నిక్షిప్తము

ప్రశ్న 7.
హరింపబడునది – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) హరి
B) స్వర్గం
C) పాపం
D) హృదయం
జవాబు:
D) హృదయం

ప్రశ్న 8.
నాశనం పొందనిది – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) అక్షరం
B) వయస్సు
C) స్త్రీ
D) కీర్తి
జవాబు:
A) అక్షరం

ప్రశ్న 9.
సత్పురుషులందు జనించేది – అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం
A) పుణ్యం
B) సత్యం
C) న్యాయం
D) ధర్మం
జవాబు:
B) సత్యం

PAPER – II : PART – A

అపరిచిత గద్యాలు

ప్రశ్న 1.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

విజ్ఞానశాస్త్రం ఎంతో పెరిగింది. దానివల్ల మనుషుల ఆలోచనలో మార్పు వచ్చింది. దాని ఫలితంగా జీవన విధానంలో చాలా మార్పులు వచ్చాయి. ఆ మార్పులన్నీ సాహిత్య ప్రక్రియల్లో కనపడుతూ ఉంటాయి. సామాన్య మనుషుల జీవితం, వాళ్ళ జీవితంలో సమస్యలు చిత్రించి, పరిష్కారం సూచించడమే సాహిత్య ప్రక్రియలు చెయ్యవలసిన పని అనే భావం ఏర్పడింది.

అందువల్ల సాహిత్యం ఇదివరకటిలాగా పండితులకు, జమీందారులకు పరిమితం కాదు. సాహిత్యం కేవలం చదివి ఆనందించడానికే అన్న అభిప్రాయాలు మారిపోయాయి. సామాన్యులలోకి సాహిత్యం వచ్చేసింది. అందుకు అనువైన ప్రక్రియలే కథానిక, నాటిక, ప్రహసనం, నవల మొదలైనవి. అందుకే వీటిలోని భాష వినగానే అర్థమయ్యేటంతగా సరళంగా ఉండటం ప్రధాన లక్షణమైంది. అంతేకాక రోజువారీ జీవితంలో సామాన్య ప్రజలు మాట్లాడే భాషే ‘వ్యావహారికం’ అనే పేరున ఒక స్పష్టమైన రూపంతో పత్రికల వల్ల బాగా ప్రచారం అయింది.

ముఖ్యంగా నాటకాల్లో, నాటికల్లో కథ అంతా పాత్రల సంభాషణ ద్వారానే జరుగుతుంది కనుక, ఆయా పాత్రలకు ఉచితమైన భాష ఆయా పాత్రల చేత పలికించడం అనేది ముఖ్యమైన లక్షణమైంది. ఉదాహరణకి, ఒక నాటికలో ఏమీ చదువుకోని ఒక పల్లెటూరి మనిషి గ్రాంథికభాషలో సంభాషణ జరిపినట్లు రచయిత రాస్తే ఆ నాటిక లక్ష్యమే దెబ్బతిని హాస్యాస్పదం అవుతుంది.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

దేనివల్ల మనుషుల ఆలోచనలో మార్పు వచ్చింది ?
సాహిత్య ప్రక్రియలు చెయ్యవలసిన పని ఏమిటి ?
భాషకు ప్రధాన లక్షణం ఏమిటి ?
వ్యావహారికం అంటే ఏమిటి ?
నాటకాల్లో, నాటికల్లో వాడే భాషకు ముఖ్యమైన లక్షణమేది ?

ప్రశ్న 2.
కింది పేరా చదివి, అర్థవంతమైన ఐదు ప్రశ్నలు రూపొందించండి.

భాష నేర్చుకోవడం రెండు రకాలు. భాష కోసం భాష, విషయం కోసం భాష, భాషా స్వరూప స్వభావాలను సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయడం మొదటి రకంలోనిది. శాస్త్ర సాంకేతిక విషయాలను, సాహిత్య సాంస్కృతిక విషయాల వంటి వాటినీ అధ్యయనం చెయ్యడం రెండో రకంలోనిది. అలాగే భాష కూడా రెండు రకాలుగా తయారయింది. ప్రాచీన (కావ్య) భాష, ఆధునిక (ప్రమాణ) భాష.

సాహిత్యంలో తరతరాల వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొని ఆనందించడానికి ప్రాచీన భాష ఉపయోగిస్తుంది. కాని దాన్ని గురించి చెప్పడానికీ, రాయడానికీ ఆధునిక భాషే కావాలి. ఎందువల్లనంటే ఏ కాలంలో జీవించేవాడి ఆలోచనా, అలవాట్లూ ఆ కాలంనాటి భాషలోనే సాగుతుంటాయి కనుక. ప్రాచీన భాష ప్రయోజనం పరిమితం. ఆధునిక భాష ప్రయోజనం అపరిమితం. వివిధ శాస్త్ర విషయాలను వివరించడానికే కాదు, పూర్వ భాషా సాహిత్యాలను వివరించడానికి కూడా ఆధునిక భాషే కావాలి.
జవాబు:
ప్రశ్నలు

భాషను ఏయే రకాలుగా నేర్చుకొంటాము ?
భాష ఎన్ని రకాలుగా తయారయింది ?
ప్రాచీన భాష ఎందుకు ఉపయోగిస్తుంది ?
ఆధునిక భాష ఉపయోగం ఏమిటి ?
ఏ భాష ప్రయోజనం పరిమితం ?

PAPER – II : PART – B

భాషాంశాలు – వ్యాకరణం

కింది వాటికి సరైన సమాధానం గుర్తించి, (A, B, C, D) సంకేతాన్ని కుండలీకరణంలో రాయండి.

I. సంధులు:

ప్రశ్న 1.
సవర్ణదీర్ఘ సంధికి ఉదాహరణ కానిది.
A) అల్ప + అక్షరము
B) రస + ఆనందము
C) దీర్ఘ + ఉపన్యాసము
D) అనల్ప + అర్థము
జవాబు:
C) దీర్ఘ + ఉపన్యాసము

ప్రశ్న 2.
గుణసంధికి ఉదాహరణ కానిది.
A) పరభాగ్య + ఉపజీవి
B) యథా + ఉచితం
C) సు + ఉక్తి
D) కళా + ఉపాసన
జవాబు:
C) సు + ఉక్తి

ప్రశ్న 3.
ప్రతి + ఏకత → ప్రత్యేకత. ఇది ఏ సంధి ?
A) గుణసంధి
B) ఇత్వసంధి
C) యణాదేశ సంధి
D) యడాగమ సంధి
జవాబు:
C) యణాదేశ సంధి

ప్రశ్న 4.
ఆమ్రేడిత సంధికి ఉదాహరణ
A) మొదట + మొదట
B) నిడు + ఊర్పు
C) ఏక + ఏక
D) ప్రతి + ఏకత
జవాబు:
A) మొదట + మొదట

ప్రశ్న 5.
వీరందరూ విద్యార్థులు – గీత గీసిన పదం ఏ సంధి ?
A) సరళాదేశ సంధి
B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
C) విసర్గ సంధి
D) స్వాధి సంధి
జవాబు:
B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి

ప్రశ్న 6.
ప్రణాళికలు అభ్యుదయమునకు బాటలు కావాలి – గీత గీసిన పదాన్ని విడదీస్తే
A) భ్యు + దయము
B) ఉ + ఉదయం
C) అభి + ఉదయం
D) అభ్యు + ఉదయం
జవాబు:
C) అభి + ఉదయం

ప్రశ్న 7.
రాముడు + అతడు; పద్యము + అడిగె అనే సంధి విడదీసిన పదములలో పూర్వ పరస్వరములు
A) ఉ + అతడు
B) ఉ + అడిగె
C) ఉ + అ
D) డు + ము
జవాబు:
C) ఉ + అ

ప్రశ్న 8.
క్రింది వానిలో త్రికములు
A) ఆ, ఈ, ఏ
B) ఏ, ఓ, అర్
C) ఇ, ఉ, ఋ
D) అ, ఇ, ఉ
జవాబు:
A) ఆ, ఈ, ఏ

ప్రశ్న 9.
క్రింది వానిలో పరుషములు
A) క, చ, ట, త, ప
B) గ, స, డ, ద, వ
C) గ, జ, డ, ద, బ
D) క, చ, ట, త, ప
జవాబు:
D) క, చ, ట, త, ప

ప్రశ్న 10.
ప్రథమ మీది పరుషములకు ఆదేశముగా వచ్చు అక్షరములు
A) క, చ, ట, ద, బ
B) గ, జ, డ, త, ప
C) గ, జ, డ, ద, బ
D) చ, త, ప, స, ద, వ
జవాబు:
A) క, చ, ట, ద, బ

ప్రశ్న 11.
ఇ, ఉ, ఋ లకు ఏ, ఓ, అర్లు ఆదేశంగా రావాలంటే ముందు ఉండవలసిన అచ్చు
A) ఇకారం
B) కారం
C) అకారం
D) ఋకారం
జవాబు:
C) అకారం

II. సమాసాలు:

ప్రశ్న 1.
షష్ఠీ తత్పురుష సమాసమునకు ఉదాహరణ
A) ప్రజా హృదయాలు
B) విద్యావిజ్ఞానాలు
C) ధీరోదాత్తులు
D) అప్రతిహతము
జవాబు:
A) ప్రజా హృదయాలు

ప్రశ్న 2.
వాక్కు అనెడు భూషణము. ఈ విగ్రహవాక్యం ఏ సమాసము ?
A) విశేషణ పూర్వపదము
B) సంభావనా పూర్వపదము
C) రూపక సమాసము
D) బహువ్రీహి
జవాబు:
C) రూపక సమాసము

ప్రశ్న 3.
వ్యంగ్యమైన అర్థం అనే విగ్రహవాక్యాన్ని సమాసంగా మార్చగా
A) వ్యంగ్యానికి అర్ధం
B) వ్యంగ్యార్థం
C) వ్యంగ్యముల అర్థం
D) వ్యంగ్యం అర్థం
జవాబు:
B) వ్యంగ్యార్థం

ప్రశ్న 4.
“అంతము కానిది” విగ్రహవాక్యమును సమాసంగా మార్చగా
A) అంతంత మాత్రం
B) అనంతము
C) అనంతపురము
D) విశ్వం
జవాబు:
B) అనంతము

ప్రశ్న 5.
మన శక్తిసామర్ధ్యాలు పెంచుకోవాలి – గీత గీసిన పదానికి విగ్రహవాక్యం
A) శక్తికి తగిన సామర్థ్యం
B) శక్తికి మించిన సామర్థ్యం
C) శక్తి మరియు సామర్థ్యం
D) శక్తి వలన సామర్థ్యం
జవాబు:
C) శక్తి మరియు సామర్థ్యం

ప్రశ్న 6.
మన పఠనాసక్తి గ్రంథాలయం తీరుస్తుంది – గీత గీసిన పదం ఏ సమాసం ?
A) సప్తమీ తత్పురుష
B) షష్ఠీ తత్పురుష
C) పంచమీ తత్పురుష
D) ద్వంద్వ సమాసము
జవాబు:
A) సప్తమీ తత్పురుష

ప్రశ్న 7.
ధీరుడును, ఉదాత్తుడను – సమాసనామం
A) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయం
B) విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయం
C) ద్వంద్వ సమాసం
D) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
జవాబు:
B) విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయం

ప్రశ్న 8.
యథోచితము – అనే సమాసపదమునకు విగ్రహవాక్యము
A) యథా ఉచితము
B) యథాకు ఉచితము
C) ఉచితమునకు తగినట్లు
D) యథా వంటి ఉచితము
జవాబు:
C) ఉచితమునకు తగినట్లు

ప్రశ్న 9.
అప్రతిహతము – సమాసనామము
A) నఞ తత్పురుష
B) ప్రథమా తత్పురుష
C) నజ్ తత్పురుష
D) నయ్ తత్పురుష
జవాబు:
A) నఞ తత్పురుష

ప్రశ్న 10.
ఉభయ పదార్థ ప్రధానము
A) ద్విగు సమాసము
B) ద్వంద్వ సమాసము
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) బహువ్రీహి
జవాబు:
B) ద్వంద్వ సమాసము

ప్రశ్న 11.
సంఖ్య ముందుగా (విశేషణంగా) వచ్చే సమాసం
A) ద్విగు సమాసము
B) ద్వంద్వ సమాసము
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) బహువ్రీహి
జవాబు:
A) ద్విగు సమాసము

III. వాక్యములు :

ప్రశ్న 1.
“వారు ఏమీ ఆలోచించ నక్కరలేదా ?” అని ప్రశ్నించారు. పరోక్ష కథనంలో రాయగా
A) వారు ఏమీ ఆలోచించ నక్కరలేదని చెప్పారు.
B) వారు ఆలోచించి ఏమీ అక్కరలేదన్నారు.
C) ఏమీ ఆలోచించనక్కరలేదని, వారన్నారు.
D) ఏమీ ఆలోచించారు మీరు అన్నారు వారు.

ప్రశ్న 2.
‘మంచివక్త మంచి ఉపన్యాసం ఇస్తాడు”. కర్మణి వాక్యంగా మార్చి రాయగా
A) మంచివక్తకు మంచి ఉపన్యాసం ఇవ్వబడుతుంది.
B) మంచివక్త నుండి మంచి ఉపన్యాసం ఇవ్వబడుతుంది.
C) మంచివక్త చేత మంచి ఉపన్యాసం ఇవ్వబడుతుంది.
D) మంచివక్తలే మంచి ఉపన్యాసకులుగా గుర్తించబడుతారు.
జవాబు:
C) మంచివక్త చేత మంచి ఉపన్యాసం ఇవ్వబడుతుంది.

ప్రశ్న 3.
“గొల్లపూడి మంచి నటుడు, గొల్లపూడి మంచి రచయిత.” సంయుక్త వాక్యంలోకి మార్చి రాయగా
A) గొల్లపూడికి మంచి నటుడుగానే గాక గొల్లపూడి మంచి రచయిత అనవచ్చు.
B) గొల్లపూడి మంచి నటుడుగాను, గొల్లపూడి మంచి రచయితగాను కీర్తి పొందాడు.
C) గొల్లపూడి మంచినటుడు మరియు రచయిత.
D) మంచి నటుడిగా, మంచి రచయితగా గొల్లపూడి పేరు చెప్పవచ్చు.
జవాబు:
C) గొల్లపూడి మంచినటుడు మరియు రచయిత.

ప్రశ్న 4.
లింగయ్య చేత ఉసిరికాయ తీసి నాయకునికి ఇవ్వబడింది. కర్తరి వాక్యంలోకి మార్చండి.
A) లింగయ్య ఉసిరికాయ తీసి నాయకునికి ఇచ్చాడు.
B) ఉసిరికాయ లింగయ్య చేత నాయకుడు తీసుకున్నాడు.
C) లింగయ్య ఉసిరికాయతో నాయకునికి ఇచ్చాడు.
D) లింగయ్య, నాయకుడు ఉసిరికాయ తీసి ఇచ్చాడు.
జవాబు:
A) లింగయ్య ఉసిరికాయ తీసి నాయకునికి ఇచ్చాడు.

IV. అలంకారాలు :

ప్రశ్న 1.
నా చొక్కా మల్లెపూవు వలె తెల్లగా ఉన్నది – ఈ వాక్యములో ఉన్న అలంకారము
A) ఉత్ప్రేక్ష
B) ఉపమా
C) ఛేకానుప్రాస
D) రూపక
జవాబు:
B) ఉపమా

ప్రశ్న 2.
వంటశాల గంట ఒంటిగంటకు మోగింది ఈ వాక్యంలో ఉన్న అలంకారం
A) అంత్యానుప్రాస
B) ఛేకానుప్రాస
C) వృత్త్యనుప్రాస
D) యమకము
జవాబు:
C) వృత్త్యనుప్రాస

ప్రశ్న 3.
కురిసింది వానజల్లు; మెరిసింది హరివిల్లు; చిరునవ్వుల విరిజల్లు. ఈ వాక్యాలలో ఉన్న అలంకారం
A) ఛేకానుప్రాస
B) అంత్యానుప్రాస
C) లాటానుప్రాస
D) లాటానుప్రాస
జవాబు:
B) అంత్యానుప్రాస

ప్రశ్న 4.
శార్దూల పద్యానికి యతి
A) 12వ అక్షరం
B) 13వ అక్షరం
C) 14వ అక్షరం
D) యతిలేదు
జవాబు:
B) 13వ అక్షరం

TS 9th Class Telugu Grammar వ్యాసాలు

March 27, 2024March 26, 2024 by Srinivas

Telangana SCERT 9th Class Telugu Grammar Telangana వ్యాసాలు Questions and Answers.

TS 9th Class Telugu Grammar వ్యాసాలు

1. వాతావరణ కాలుష్యం

‘ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం’ అన్నారు పెద్దలు. వాతావరణం పరిశుభ్రంగా ఉండి, చక్కటి ఆరోగ్యకరంగా ఉంటే మానవుని జీవితం ఆనందదాయకంగా ఉంటుంది. మానవునికి హానికరమైన పదార్థాలు వాతావరణంలో కలిసి ఉంటే దానిని వాతావరణ కాలుష్యం అంటారు.

వివిధ కర్మాగారాలు, పరిశ్రమలు, లెక్కలేనన్ని మోటారు వాహనాలు, మురికినీరు మొదలైనవి వాతావరణ కాలుష్యానికి కారణాలు. కర్మాగారాల వల్ల నదులన్నీ మురికినీటితో నిండిపోయి జలకాలుష్యం ఏర్పడుతోంది. పరిశ్రమలవల్ల గాలి కలుషితమవుతోంది. ‘మోటారు వాహనాల వల్ల నగరాలలోను, పట్టణాలలోను ధ్వని కాలుష్యం ఎక్కువవుతోంది.

వాతావరణ కాలుష్యం చాలా భయంకరంగా తయారయింది. పారిశ్రామికీకరణ వల్ల ఈ సమస్య మరీ ఘోరంగా తయారయింది. వాతావరణ కాలుష్యం మానవుని మనుగడకే పెద్ద సవాలుగా పరిణమించింది. దీనివల్ల ఉదరకోశవ్యాధులు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, కేన్సర్, గుండెజబ్బుల వంటి వ్యాధులు పెరిగిపోతున్నాయి.

వాతావరణ కాలుష్య నివారణకు ప్రభుత్వం ప్రత్యేకమైన ప్రణాళికలు తయారుచేసి అమలు చేయాలి. పరిశ్రమలు, కర్మాగారాలు మానవుల నివాసాలకు దూరంగా నెలకొల్పాలి. ప్రతి వ్యక్తి తనఇంటినీ, పరిసరాలనూ పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవాలి. అవకాశం ఉన్నచోట మొక్కలను విరివిగా పెంచాలి. ఐక్యరాజ్యసమితి, ప్రపంచ ఆరోగ్యసంస్థలు పరిశోధనలు చేసి వాతావరణ కాలుష్య నివారణకు తగు సూచనలు చేశాయి. వాటిని మనం విధిగా పాటించాలి.

2. బాలకార్మికులు

నిరక్షరాస్యత, కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులు, కరవు కాటకాల కారణంగా లక్షలాది పిల్లలు చిన్న వయస్సులోనే కార్మికులుగా చేరుతున్నారని అంతర్జాతీయ కార్మిక నిర్వహణ సంస్థ (ఐ.ఎల్.ఒ.) తన సర్వేలో వెల్లడించింది.

ప్రపంచంలో ఏ దేశంలోనూ లేనంతగా భారతదేశంలో బాలకార్మిక వ్యవస్థ ఉందని ఐ.ఎల్.ఒ. నిర్వహించిన సర్వేలో తెలియజేసింది. దేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్లోనే అత్యధికంగా బాలకార్మికులు ఉన్నారని ఆ నివేదికలో పేర్కొన్నారు.

బాలకార్మిక వ్యవస్థను నిర్మూలించడానికి చర్యలు తీసుకుంటామని ప్రభుత్వం పలు సందర్భాలలో చేస్తున్న ప్రకటనలు కేవలం ప్రకటనలుగానే మిగిలిపోతున్నాయి. కాబట్టి నిర్దిష్టమైన ప్రణాళికను ఏర్పాటు చేసి అది అమలు జరిగేటట్లు చూడాలి. ప్రభుత్వం రూపొందించిన బాలకార్మిక నియంత్రణ చట్టం సరిగా అమలు అయ్యేటట్లు చూడాలి.

భారతదేశంలో 8.7 కోట్ల మంది బాలలు పాఠశాలలకు వెళ్ళడం లేదని, వీరంతా ఇళ్ళలోను, కర్మాగారాల్లోను, పొలాల్లోను పని చేస్తున్నారని ‘గ్లోబల్ మార్చ్ ఎగనెస్ట్ చైల్డ్ లేబర్’ అనే అంతర్జాతీయ సంస్థ పేర్కొంది. కాబట్టి బాలకార్మికుల కోసం ప్రత్యేక పాఠశాలలు నెలకొల్పాలి. వాళ్ళు చదువుకొనే అవకాశం కల్పించాలి.

మన రాష్ట్రంలో 16 లక్షల మంది బాలకార్మికులు ఉన్నారు. బాలకార్మిక వ్యవస్థను పూర్తిగా రూపుమాపేందుకు ప్రభుత్వం తగు చర్యలు తీసుకుంటున్నది.

బాలకార్మికులను కూలివారుగానే చూస్తే వారు కార్మికులుగానే మిగిలిపోతారు. వారిలో ఉన్న యోగ్యతను, ప్రతిభను వెలికి తీసేందుకు సహకారం అందజేస్తే భవిష్యత్తులో ఒక మంచి నిపుణుడిని అందించేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి ప్రజలు కూడా బాలకార్మిక వ్యవస్థ నిర్మూలనకు సహకరించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

3. కరవు నివారణోపాయాలు

అనావృష్టి వల్ల కరవు వస్తుంది. వరుసగా కొన్నేండ్లు కరువు వస్తే క్షామం ఏర్పడుతంది. సామాన్య వర్షపాతంలో 75% కన్నా తక్కువ వర్షపాతం ఉండే స్థితిని ‘కరవు’గాను, 50% కన్నా తక్కువ వర్షపాతం ఉండే స్థితిని ‘తీవ్రమైన కరవు’ గాను భారత వాతావరణ శాఖ నిర్వచించింది.

ఋతుపవనాల నియమరహిత స్వభావం వల్ల దేశంలో ఏదో ఒకచోట ప్రతి సంవత్సరం తరచుగా కరవులు సంభవిస్తున్నాయి. ఎక్కువగా వాయవ్య భారతదేశం, ఆ తరువాత దక్షిణ మరియు మధ్య భారతదేశంలో తరచుగా కరవులు సంభవిస్తున్నాయి. రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, ఒడిశా, ఉత్తరప్రదేశ్, గుజరాత్, కర్ణాటక, తమిళనాడులు ౬తిగా కరవులు సంభవించే రాష్ట్రాలు.

వారణోపాయాలు :

కరవు పీడిత ప్రాంతాలలో భూమిశిస్తు పూర్తిగా తొలగించడం గానీ, తగ్గించడం గానీ చేయాలి.
క్షామపీడిత ప్రాంతాలలో ప్రజలు తిరిగి వ్యవసాయం చేసుకొనేందుకు వీలుగా ఆర్థిక సహాయం అందించడం, నీటిపారుదల సౌకర్యాలు కలిగించడం వంటివి చేయాలి.
ఆయా ప్రాంతాల అవి ఏయే పంటలు వేస్తే బాగా పండుతాయో వ్యవసాయదారులకు సూచనలిచ్చాలి.
పండిన పంటలకు మార్కెటింగ్ సౌకర్యం కలిగించాలి.
తుపానులు వచ్చినపుడు తట్టుకొని, నిలబడి పంటనిచ్చే కొత్త రకాలను శాస్త్రజ్ఞులు కనిపెట్టాలి.
వాతావరణ సమతౌల్యాన్ని కాపాడాలి.

కరవు నష్టాలను తగ్గించేందుకు భారత ప్రభుత్వం “కరవుకు గురయ్యే ప్రాంతాల ప్రణాళిక (Drought prone area programme) ప్రవేశపెట్టింది. ఈ ప్రణాళికలో నీటిపారుదల, మృత్తికా పరిరక్షణ, వనీకరణ మొదలగు పథకాలున్నాయి. ప్రభుత్వమేకాకుండా ప్రజలు కూడా మానవతా దృష్టితో కరవుపీడిత ప్రాంతీయులను ఆదుకోవడం తమ కర్తవ్యంగా భావించాలి.

4. పర్యావరణ సంరక్షణ

భూమి, నీరు, గాలి మొదలైన వాటితో మనిషికి ఉండే అవినాభావ సంబంధమే పర్యావరణం. కాబట్టి పర్యావరణం అంటే పరిసరాల వాతావరణం అని అర్థం. పరిసరాల వాతావరణం కలుషితం కాకుండా కాపాడుకోవడమే పర్యావరణ సంరక్షణ అనబడుతుంది.

ప్రాణులు నివసించేది నేలపైన గదా ! ఆ నేలతల్లిని సరిగా చూసుకోవాలి. భూమిపై చెత్తా, చెదారమే కాదు ఓషధులుంటాయి. చెట్లుంటాయి.: జంతువులుంటాయి. మనం జీవించటానికి ఆహారం లభించేది భూమి వల్లనే గదా ! రసాయనిక ఎరువుల వాడకం వల్ల భూమి నిస్సారమైపోతోంది. భూమిని ఆరోగ్యంగా ఉంచాలి. భూమి సమతౌల్యాన్ని పోషించాలి.

జలకాలుష్యం మిక్కిలి భయంకరమైనది. రసాయనిక పదార్థాలు, పరిశ్రమల వల్ల విడుదలయ్యే ద్రవపదార్థాలు సాగునీటిని, త్రాగేనీటిని కాలుష్యపరుస్తాయి. మురుగునీరు, త్రాగేనీరు అనే భేదం లేకుండా పోతోంది. డ్రైనేజీ వ్యవస్థ అరకొరగా ఉంది. దీనివల్ల కలరా, మలేరియా ఫ్లోరోసిస్, విషజ్వరం, టైఫాయిడ్ వంటివేకాక వైద్యులకి అంతుపట్టని కొత్త రోగాలు కూడా బయలుదేరాయి.

ఇక వాయు కాలుష్యం, గాలివల్లనే మనం జీవిస్తున్నాం. అటువంటి గాలి స్వచ్ఛంగా ఉండాలి. కానీ ఆధునిక పారిశ్రామికత పేరుతో గాలి కూడా కలుషితమైపోతోంది. విషపూరితమైన గాలి పీల్చటం వలన ఊపిరితిత్తులు, జీర్ణకోశం, గుండెకాయ, కళ్ళు అనారోగ్యానికి గురై ప్రమాదాలు సంభవిస్తున్నాయి. జీవితం రోగాలమయం అవుతోంది.

యంత్రాలవల్ల, వాహనాల వల్ల ధ్వనికాలుష్యం వ్యాపిస్తోంది. అణుశక్తి పరీక్షల వల్ల కూడా వాతావరణ కాలుష్యం ఏర్పడుతోంది. 1970లో అమెరికాలో పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం బయలుదేరింది. వాటి నుంచి శాస్త్రజ్ఞులు పర్యావరణ కాలుష్యనివారణకు విశేషమైన కృషి చేస్తున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 5వ తేదీని పర్యావరణ దినోత్సవంగా పాటిస్తున్నారు. పర్యావరణ వ్యవస్థలోని సమతౌల్యాన్ని కాపాడుకోవటానికి అందరూ కృషి చేయాలి.

5. విద్యార్థులు – క్రమశిక్షణ

విద్యను అర్థించేవారు విద్యార్థులు. క్రమశిక్షణ అంటే సక్రమమైన ప్రవర్తనని కలిగిఉండటం. నిజానికి క్రమశిక్షణ అన్ని వర్గాలవాళ్ళకీ, అన్ని వయస్సుల వాళ్ళకీ అవసరమే. అయితే విద్యార్థులు భావిభారత పౌరులు! జాతి భవిష్యత్తు వాళ్ళమీదే ఆధారపడి ఉంది. “మొక్కై వంగనిదే మానై వంగునా !” అన్నారు. చిన్నప్పుడే క్రమశిక్షణ అలవడటం సాధ్యం. పెద్దయిన తర్వాత మనిషి మారటం చాలా కష్టం. అందుకని విద్యార్థుల్లో క్రమశిక్షణ ఉండాలి.

అయితే విద్యార్థుల్లో క్రమశిక్షణ ఎందుకు లోపిస్తోంది ? అనే అంశాన్ని లోతుగా పరిశీలించవలసి ఉంది. అందుకు కొన్ని
కారణాలు :

కావలసిన కోర్సులో సీటు దొరకకపోవడం కావలసిన రంగంలో ఉద్యోగం దొరకకపోవడం.
రాజకీయ పార్టీల, నాయకుల ప్రభావం, జోక్యం.
విద్యాలయాల్లో అవినీతి, అవకతవకల పరంపరలు !
ప్రభుత్వం విద్యను వ్యాపారంగా చేయడం.
తల్లిదండ్రుల అశ్రద్ధ, అలసత్వం.

ఇన్ని కారణాలతో పాటు పేర్కొనవలసిన మరొక రెండు ముఖ్యమైన అంశాలున్నాయి – ఒకటి సినిమా, రెండు టీ.వీ ! ఈ రెండూ మానసిక వికాసానికి, జ్ఞానాభివృద్ధికి ఉద్దేశించబడ్డాయి. కానీ పాశ్చాత్య విషసంస్కృతి ప్రభావంచే ఈ రెండు ప్రసార సాధనాలూ యువకులపై, విద్యార్థులపై “స్లోపాయిజన్” లా పనిచేస్తున్నాయి.

విద్యార్థుల్లో క్రమశిక్షణ అలవడాలంటే ముందుగా –

విద్యను వ్యాపారంగా మార్చే ధోరణులపై కఠిన వైఖరి అవలంభించాలి.
విద్యారంగంలోని అవకతవకల్ని, అవినీతిని (లీకేజీ, మాస్ కాపీయింగ్ సంప్రదాయాల్ని) అరికట్టాలి.
ఉపాధ్యాయులు చిత్తశుద్ధితో, ఆదర్శవంతంగా ప్రవర్తిస్తూ బోధనకి అంకితమవ్వాలి.
రాజకీయ పార్టీల నీడ కూడా విద్యాలయాలపై పడకూడదు.
విద్యాభ్యాసం తర్వాత ఉద్యోగం వస్తుందన్న గ్యారంటీ ఉండాలి.
విద్యార్థుల్లో దేశభక్తి, సచ్ఛీలత, సహనం అలవడేలా తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి.

క్రమశిక్షణ ఇతరులు బలవంతంగా రుద్దినట్లు ఉండకూడదు. ఆత్మగౌరవానికి సంబంధించినదిగా, ఆత్మశక్తికి సంబంధించినదిగా, జీవితధ్యేయంగా క్రమశిక్షణను అలవరచుకోవాలి. అప్పుడు విద్యార్థులతో పాటు దేశం కూడా అక్షరజ్యోతిగా వెలిగి అభివృద్ధి బాటలో పయనిస్తుంది.

6. దూరదర్శన్

విజ్ఞానశాస్త్ర ప్రగతికి, మానవుడి ప్రతిభకి నిదర్శనం టెలివిజన్ దృశ్యతరంగాలను గాలిలో ప్రసారం చేయటం ద్వారా దృశ్యాలు చూడగలుగుతున్నాం. శబ్దతరంగాల ద్వారా శబ్దం వింటున్నాం. టెలివిజన్ ను మానవుడి ప్రతిసృష్టిగా పేర్కొనాలి. ఇది బ్రిటన్లో 1936లో మొదట వ్యాప్తిలోకి వచ్చింది. దీనిని స్కాట్ దేశపు ఇంజనీర్ జాన్ లాగ్ బైర్డ్ 1928లో కనిపెట్టాడు.

టెలివిజన్ ఈనాడు ప్రపంచమంతటా వ్యాప్తిచెందింది. టీ.వీ.లు లేని ఊరులేదు. ఇది కేవలం ప్రచార సాధనమో, వినోద సాధనమో కాదు. టీ.వీ.ల ద్వారా ప్రభుత్వం, వాణిజ్యసంస్థలు ప్రచారం చేసుకోవచ్చు. మన సంస్కృతిని, కళలను కాపాడుకోవచ్చు. మనం చూడలేని ప్రదేశాలు చూడవచ్చు.

ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే ప్రపంచాన్ని మన ముందు నిలబెట్టేది టెలివిజన్, విద్యారంగంలో, వైద్యరంగంలో, వాణిజ్యరంగంలో, విజ్ఞానశాస్త్ర రంగంలో నేడు టెలివిజన్కు తిరుగులేని స్థానం ఉంది. “వీడియో” పరిజ్ఞానానికి టీ.వీ. మూలకారణం. నిరక్షరాస్యత నిర్మూలనలో టెలివిజన్ కీలకపాత్ర వహిస్తోంది. ప్రజల్ని అన్ని రంగాలలోనూ చైతన్యవంతం చేస్తున్న శక్తివంతమైన సాధనం టెలివిజన్.

విదేశీ ఛానల్స్ ప్రసారం వల్ల యువత నిర్వీర్యమవుతోంది. మన సంస్కృతిని విస్మరిస్తున్నారు. సినిమాల వ్యామోహం, సెక్స్ వ్యామోహం ఎక్కువై పెడదారి పడుతున్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదిక ప్రకారం పిల్లలపై టీ.వీ.లు దుష్ప్రభావం చూపిస్తున్నాయని వెల్లడైంది.

కాబట్టి టెలివిజన్ని మంచికి ఉపయోగించుకొనేలా చూడవలసిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిది. ప్రైవేట్ ఛానల్స్ను నియంత్రించి వాటిపై సెన్సారు అధికారాన్ని కలిగిఉండాలి. అప్పుడే టీ.వీ. వల్ల సత్ప్రయోజనాలుంటాయి.

7. గ్రంథాలయాలు

“చిరిగిన చొక్కా అయినా తొడుక్కో – కానీ ఒక మంచి పుస్తకం కొనుక్కో” అన్నది సూక్తి. ఇటువంటి సూక్తులెన్నో పుస్తకాల ప్రాముఖ్యాన్ని, ప్రాశస్త్యాన్ని వివరించేవి ఉన్నాయి. తరతరాల విజ్ఞాన సంపదను అందించేవి గ్రంథాలు. అటువంటి గ్రంథాలు గల నివాసాన్ని గ్రంథాలయం (Library) అంటారు.

అయ్యంకి వెంకట రమణయ్య, గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు; నాళం కృష్ణారావు మొదలైనవాళ్ళు మన రాష్ట్రంలో గ్రంథాలయోద్యమాన్ని చేపట్టి గ్రంథాలయాలను స్థాపించారు. గ్రంథాలయ మహాసభలు నిర్వహించి పుస్తకాలను సేకరించి భద్రపరిచారు.

ప్రపంచంలో గొప్ప గొప్ప గ్రంథాలయాలున్నాయి. అమెరికాలో గల ‘కాంగ్రెసు లైబ్రరీ’, రోము నగరంలోని ‘వాటికన్ లైబ్రరీ’,’ ‘’బ్రిటిష్ లైబ్రరీ’ మొదలైనవి ప్రపంచంలో పేరొందాయి. మన దేశంలో చెన్నైలోని “కన్నెమరా” గ్రంథాలయం, తంజావూరులోని “సరస్వతీ మహలు”, వేటపాలెంలోని “సారస్వత నికేతనం”, హైదరాబాదులోగల “శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం” మొదలైనవి చెప్పుకోదగ్గవి చాలా ఉన్నాయి. కడపలో సి.పి. బ్రౌన్ స్మారక గ్రంథాలయం కూడా నెలకొల్పబడింది.

గ్రంథాలయాలలో చాలా రకాలున్నాయి. ప్రభుత్వ గ్రంథాలయాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థల గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి.
గ్రంథాలయాల వల్ల చాలా లాభాలున్నాయి :

గ్రంథాలయాలు మనిషిని మనీషిగా మారుస్తాయి.
మహామేధావులు తరతరాలుగా సంపాదించిన అనుభవాలు, ఆలోచనలు గ్రంథాలలో భద్రపరచబడతాయి.
దేశాభ్యుదయానికి, సమాజవికాసానికి మూలస్తంభాలు గ్రంథాలయాలు.
గ్రంథపఠనమనే మంచి అలవాటు అలవడుతుంది.
గ్రంథాలు తండ్రివలె ఆదేశిస్తాయి. తల్లివలె లాలిస్తాయి. మిత్రుని వలె ఆదుకుంటాయి. గురువువలె ప్రబోధిస్తాయి.

గ్రంథాలయాధికారులు పుస్తకాలు కొనేటప్పుడు అత్యంత శ్రద్ధ వహించాలి. డబ్బును దుర్వినియోగం చెయ్యకుండా మంచి పుస్తకాలనే కొనాలి. హాని కలిగించే పుస్తకాలను నిర్మొహమాటంగా తిరస్కరించాలి. పోటీ పరీక్షలకి, ఉద్యోగ పరీక్షలకి, చదువుకి కావలసిన పాఠ్య గ్రంథాలు, క్విజ్ పుస్తకాల వంటివాటికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ప్రభుత్వం గ్రంథాలయోద్యమాన్ని నీరుకార్చకుండా తగిన శ్రద్ధవహిస్తే సమాజం అభ్యుదయ పథంలో పయనిస్తుంది.

8. కంప్యూటర్

కంప్యూటర్ అనేది ఒక ఎలక్ట్రానిక్ పరికరం. కంప్యూటర్లో ‘డేటా’ (Data) ను నిల్వచేయవచ్చు. దాన్ని మళ్ళీ ఎప్పుడైనా వెనక్కి తీసుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా కంప్యూటర్ చాలా కచ్చితంగా, త్వరగా ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఇటువంటి అద్భుత సాధనమైన కంప్యూటర్ను కనిపెట్టినవాడు ఛార్లెస్ బాబ్బేజి.

కంప్యూటర్ గురించి మాట్లాడినప్పుడు మనం తరచుగా హార్డువేర్, సాఫ్ట్వేర్ అనే పదాలను వింటూ ఉంటాం. హార్డువేర్ అంటే కంప్యూటర్ పరికరాలు. సాఫ్ట్వేర్ అంటే కంప్యూటర్ పనిచేయడానికి కావలసిన పద్ధతిని తెలిపేది.

కంప్యూటర్లను ఉపయోగించి ప్రస్తుతం పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. కూడికలు, తీసివేతలు, గుణకారాలు (హెచ్చవేతలు), భాగహారాలు వంటి లెక్కలు చాలా వేగంగా చేయడానికి కంప్యూటర్ బాగా పనికివస్తుంది. కంప్యూటర్ల ద్వారా వాతావరణ పరిస్థితిని తెలుసుకోవచ్చు. విమానాలు, బస్సులు, రైళ్ళు మొదలైనవాటి టెక్కెట్ల రిజర్వేషన్లకు కంప్యూటర్లను ఉపయోగిస్తారు.

పెద్ద పెద్ద కర్మాగారాల్లో, కార్యాలయాల్లో, బ్యాంకుల్లో ఇవి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతున్నాయి. విద్య, వైద్య, వ్యాపార, వ్యవసాయ, సమాచార, శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో ఈ కంప్యూటర్లు ప్రముఖపాత్ర వహిస్తున్నాయి. కంప్యూటర్ను ఉపయోగించి ఇంటర్ నెట్ అనే సౌకర్యం ద్వారా ప్రపంచంలో జరుగుతున్న విషయాలన్నింటినీ మన ఇంట్లోని కంప్యూటర్ ముందు కూర్చొని తెలుసుకోవచ్చు.

అయితే కంప్యూటర్లని వాడటం వల్ల ఉద్యోగాలకు నష్టం వాటిల్లుతుందనీ, నిరుద్యోగ సమస్య పెరుగుతుందనీ కొందరి వాదన. ఇది కొంతవరకు నిజమే. ఆ మాత్రంచేతనే ఆధునిక విజ్ఞానాన్ని త్రోసిరాజనడం న్యాయం కాదు. కాబట్టి భావిభారత పౌరులైన విద్యార్థులు కంప్యూటర్ విద్య ఆవశ్యకతను గుర్తించి తప్పక దాన్ని అభ్యసించాలి.

9. జాతీయ సమైక్యత

ఒక దేశంలో పుట్టి పెరిగిన వారంతా ఒక జాతి వారని చెప్పవచ్చు. మనది భారతజాతి. భాష, మతం, సంస్కృతి, ఆచార వ్యవహారాలు ఒక్కటైనా, కాకున్నా ఒకే ప్రభుత్వం కిందనున్న ప్రజలంతా ఒకే జాతి అని చెప్పవచ్చు. మతాలు వేరయినా, భాషలు, రాష్ట్రాలు వేరయినా జాతి అంతా కలసి ఉండటమే జాతీయ సమైక్యత అంటారు.

మన భారతీయులలో కనిపించే దౌర్బల్యం అనైక్యత. మతం పేరిటనో, అధికారాన్ని ఆశించో మన రాజులొకరితో ఒకరు కయ్యాలాడుకొని విదేశీయుల పాలనలో దేశాన్ని పడవేశారు. నేటికీ మన దేశౌన్నత్యాన్ని సహింపలేని విదేశాలున్నాయి. దేశాలతో మన జాతి సమైక్యతకు భంగం కలిగించే కొన్ని శక్తులు, మన దేశంలోనే ఉండి పొత్తు పెట్టుకొంటున్నవి. అట్టి అవాంఛనీయ శక్తులను తుదముట్టించి మన జాతినంతా ఒకే త్రాటిపై నిలపాలి. మనం ఏ రాష్ట్రం వారమైనా, ఏ భాషను మాట్లాడే వారమైనా మనమందరం భారతీయులమనే మాట మరువరాదు.

కొందరు మత కలహాలు పెంచి వారిలో భేదాలు రెచ్చగొట్టి హత్యలకు, లూటీలకు, గృహదహనాలకు సిద్ధపడుతున్నారు. దీనివల్ల ప్రజలలో ఇతర మతంవారిపై ద్వేషం పెరుగుతుంది. కొందరికి ప్రాంతీయ దురభిమానం, మరికొందరికి తమ భాషలపై మోజు ఎక్కువ. స్వభాషాభిమానం ఉండటం మంచిదే. కానీ పరభాషపై ద్వేషం ఉండకూడదు. భాషా రాష్ట్రాలుగా విభజించిన తరువాత ప్రాంతీయ దురభిమానాలు పెరిగి నదీ జలాల కొరకు, తమ ప్రాంతాల అభివృద్ధి కొరకు పరస్పరం కలహించుకొంటున్నారు.

మన జాతిలో అనైక్యతను పోగొట్టి ఐక్యపరచటానికి ప్రభుత్వం జాతీయ సమైక్యతా మండలిని స్థాపించింది. భారత జాతి అంతా ఒక్కటే అని బోధిస్తున్నది. జాతీయ సమైక్యతవల్ల దేశం అన్నిరంగాలలో అభివృద్ధి చెందుతుంది. అంతేకాకుండా విదేశాలలో భారతజాతి కీర్తిపతాకలు రెపరెపలాడతాయి.

10. మతసామరస్యం

భారతీయ సమాజంలోని వ్యక్తులకు మతం అనేది పుట్టుక నుండి సంక్రమిస్తుంది. అదే విధంగా మతము యొక్క ప్రభావం వ్యక్తిపై పుట్టుక నుండి మరణించే వరకు ఉంటుంది. ప్రపంచంలో అధిక ప్రభావం కలిగిన ముఖ్యమైన మతాలన్నీ భారతదేశంలో ఉన్నాయి.

ఎవరికి వారు వారి మతం గొప్పదిగా భావించడం జరుగుతుంది. ఒకనాటి సమాజాన్ని క్రమబద్ధం చేయడానికి, ఆనాటి సమాజంలో శాంతిభద్రతలు కాపాడుకోవడానికి మతాన్ని ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. భారతదేశంలో ఉన్న మతాలను ఏడు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

హిందూమతం,
ముస్లింమతం,
క్రైస్తవమతం,
బౌద్ధమతం,
జైనమతం,
సిక్కుమతం,
పార్సీ, .

యూదుమతం. భారతీయ సమాజంలో హిందూమతం వారే ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ అనేక కారణాలవల్ల మతాల మధ్య వ్యత్యాసాలు, సంఘర్షణలు రోజురోజుకు పెరిగిపోతున్నాయి. ఈ విధమైన మతతత్వానికి అనేక కారణాలున్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి :

ప్రజలలో స్వార్థబుద్ధి,
మహమ్మదీయులలో ఆర్థిక బలహీనతల కారణంగా మైనార్టీలకు ఎక్కువ సౌకర్యాలను కలిగించాలనే వారి వాదన,
ప్రాంతీయతత్త్వం మొదలైన కారణాలవల్ల భారతీయ సమాజంలో మతతత్త్వం వెర్రితలలు వేస్తోంది. మతతత్వానికి మరొక ముఖ్యకారణం మతంతో రాజకీయాలు మిళితమై ఉండటం.

మతాన్ని రాజకీయాల్లో చేర్చటంవల్ల భారత్ నుండి పాకిస్థాన్ విడిపోయింది. నేడు సిక్కుమతం వారు భారత్ నుండి విడిపోయి స్వతంత్ర దేశంగా ఏర్పడతామని అనేక సంవత్సరాలుగా ఉద్యమిస్తూనే ఉన్నారు. మరో ప్రక్క ‘రామజన్మభూమి – బాబ్రీమసీదు’ వివాదం మతసమస్యగా తయారయింది.

భారతదేశంలో మతకలహాలు తరచూ సంభవిస్తూనే ఉన్నాయి. అల్ప సంఖ్యాకులకు, అధిక సంఖ్యాకులకు మధ్య పరస్పర విశ్వాసం, సామరస్యం లోపించడంతో ఈ భయానక వాతావరణం ఏర్పడి అల్లర్లు, అలజడులు, ఆస్తినష్టం, ప్రాణనష్టం తరచు ఏర్పడుతూనే ఉన్నాయి. వివిధ రాజకీయ పక్షాలు పాక్షిక ప్రయోజనాల సాధనకోసం మతకలహాలను ఒక ఆయుధంగా ఉపయోగించుకొంటున్నాయి.

ఈ విధమైన పరిస్థితులను చక్కదిద్దాలంటే ప్రజలు చైతన్యవంతులై రాజకీయ నాయకుల బూటకపు మాటలకు మోసపోక పరమత సహనం కలిగిఉండాలి. మత సామరస్యంతో అందరూ కలిసిమెలసి జీవించడం నేర్చుకోవాలి.

11. జనాభా సమస్య (కుటుంబ నియంత్రణ)

జనాభా ఎక్కువగుట వలన సమస్య ఏర్పడటాన్ని జనాభా సమస్య అంటారు.

“అమెరికాలో డాలర్లు పండును
ఇండియాలో సంతానం పండును”

అని తెలుగులో బాలగంగాధరతిలక్ అనే కవి వ్యంగ్యంగా భారతీయులకి సంతానంపై గల మక్కువ తెలిపాడు. జనాభా సమస్య ఏర్పడటానికి ఈ క్రింది కారణాలు ముఖ్యం

సంతానం ఎక్కువగా ఉండటం గొప్పదనంగా భావించడం.
ఆడపిల్లలు లేదా మగపిల్లలు కావాలనే కోరికలు.
చిన్నప్పుడే వివాహాలు చెయ్యటం.
నిరక్షరాస్యత.
మత విశ్వాసాలు.

ఇన్ని కారణాల వల్ల రాను రాను జనాభా ఇబ్బడి ముబ్బడిగా పెరిగిపోతోంది. జనాభా సమస్యను పరిష్కరించటానికి ప్రభుత్వం పటిష్ఠమైన ప్రణాళికా విధానం రూపొందించింది.

జనాభా సమస్య నిర్మూలనకు తీసుకోవలసిన చర్యలు :

‘కుటుంబ నియంత్రణ’ ను అన్ని మతాల ప్రజలు పాటించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.
జనాభా సమస్య వల్ల ఏర్పడే నష్టాలను ప్రజలకు తేటతెల్లం చెయ్యాలి.
స్త్రీల కంటె పురుషులు కుటుంబ నియంత్రణ చికిత్స చేసుకోవటం తేలిక అని చెప్పాలి.
కుటుంబ నియంత్రణకి ప్రోత్సాహం కలిగించే సదుపాయాలు, సౌకర్యాలు కల్పించాలి.
ఆడయినా, మగయినా ఒకటేనన్న భావాన్ని కలిగించాలి.
కుటుంబ నియంత్రణ పాటించడం పాపమనే భావనని తొలగించాలి.

అప్పుడు మాత్రమే జనాభా పెరుగుదలను అరికట్టడం సాధ్యమవుతుంది. జనాభా సమస్య వల్ల నష్టాలు ఇవి

జనాభా పెరుగుదల వల్ల ఆహార సమస్య, నిరుద్యోగ సమస్య, కాలుష్య సమస్యల వంటివి ఎక్కువవుతాయి.
విద్యాలయాలలో సీట్లు లభించక విద్యావకాశాలు తగ్గిపోతాయి.
దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి చిన్నాభిన్నమవుతుంది.
“అందరికీ ఆరోగ్యం” అనేది సాధ్యం కానేరదు.
సంతానం ఎక్కువగా ఉంటే తల్లిదండ్రులపై భారం ఎక్కువై పిల్లల్ని సక్రమంగా పెంచి పోషించలేరు.
జనాభా ఇదే విధంగా పెరుగుతూవుంటే బట్టకీ, ఇంటికీ కూడా కరవు తప్పదు.

అందువల్ల ప్రభుత్వం జనాభా సమస్య నిర్మూలనకే అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ‘చిన్న కుటుంబమే చింతలు లేని కుటుంబం’ అని బోధించడమే కాదు. నాయకులు, అధికారులు తాము కూడా పాటించాలి. కుటుంబ నియంత్రణ పాటించని వారిని శిక్షించే చట్టం రూపొందించాలి. అప్పుడే దేశం ప్రగతి మార్గంలో పయనిస్తుంది.

12. విజ్ఞానయాత్రలు

విజ్ఞానయాత్రలు లోకజ్ఞానాన్ని కలిగించేవి. అయినా ఇవి వినోదయాత్రలుగా, విహారయాత్రలుగా వ్యవహారంలో ఉన్నాయి. అంటే కొన్ని ప్రత్యేకస్థలాలకి ప్రయాణం చేయటం వల్ల విజ్ఞానం సంపాదించవచ్చు. విజ్ఞాసమే కాకుండా వినోదం కూడా లభిస్తుంది.

పుస్తక పఠనం వల్ల పుస్తక జ్ఞానం మాత్రమే లభిస్తుంది. లోకానుభవం, ప్రజల ఆచారవ్యవహారాలు, మన సంస్కృతి తెలుసుకోవాలంటే పర్యటనలు తప్పనిసరి. పుస్తకాలలో ఉన్న విషయాలను పూర్తిగా ఆకళింపు చేసుకోవాలంటే యాత్రలు చేయవలసి ఉంది.

ఉదాహరణకు నీటి నుంచి విద్యుత్ ఎలా లభిస్తోందో పుస్తకాలలో వివరంగా ఉంటుంది. అది చదివితే కొంతమాత్రమే తెలుస్తుంది. అది కేవలం “Bookish knowledge”. జలవిద్యుత్ కేంద్రానికి వెళ్ళి, అది పనిచేసే విధానాన్ని పరిశీలించినప్పుడు సంపూర్ణ జ్ఞానం లభిస్తుంది. ముఖ్యంగా చరిత్ర, సైన్సు వంటి విషయాల అవగాహనకు యాత్రలు ఎంతో అవసరం.

విజ్ఞానయాత్రల వల్ల ముఖ్యమైన ప్రయోజనాలు –

లోకజ్ఞానం అలవడుతుంది.
మానసిక విశ్రాంతి లభిస్తుంది.
విభిన్న సంస్కృతుల్ని, భాషల్ని, జీవన విధానాల్ని తెలుసుకోవచ్చు.
పదిమందితో ఏవిధంగా మెలగాలో అనుభవం వస్తుంది.
స్నేహితులను పొందే అవకాశం లభిస్తుంది.
జాతి సమైక్యత, దేశ సమైక్యతకి దోహదం చేస్తాయి.
కవులకి, చిత్రకారులకి, మానసిక రోగులకి స్ఫూర్తిని, ఉల్లాసాన్ని కలిగిస్తాయి.

ఇటువంటి విజ్ఞాన యాత్రల్లో చాలా రకాలున్నాయి –

ప్రకృతికి సంబంధించినవి – ఊటీ, హిమాలయాలు, జోగ్ జలపాతం మొదలగునవి.
చారిత్రక సంబంధమైనవి-ఎల్లోరా, రామప్పగుడి, చార్మినార్ మొదలగునవి.
శాస్త్ర సంబంధమైనవి-బిర్లా ప్లానిటోరియం, పరిశ్రమలు, అణుకేంద్రాలు మొదలగునవి.
మత సంబంధమైనవి-కాశీ, మక్కా, వాటికన్, తిరుపతి మొదలగునవి.

ఈ యాత్రల పట్ల విద్యార్థి దశనుండే ఉత్సాహం ఏర్పడేలా చూడాలి. విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే లోకజ్ఞానం అలవడితే జీవితం సంపన్నమవుతుంది – అర్ధవంతమవుతుంది. ఉపాధ్యాయుల, విద్యార్థుల మధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పడతాయి. ఉపాధ్యాయుల వల్ల ఎన్నో విషయాలు తెలుసుకోవచ్చు. విద్యార్థులలో ఐకమత్యానికి కూడా ఈ యాత్రలు తోడ్పడతాయి.

విజ్ఞానయాత్రలు లేదా విహారయాత్రలు కేవలం యువకులకో లేదా విద్యార్థులతో, కళాకారులకో అనుకోవటం సరికాదు. అన్ని వయస్సులవాళ్ళకీ, అన్ని వృత్తులవాళ్ళకీ అవసరమే. కూపస్థ మండూకం లాగా జీవించటం మానవుడి నైజం కాదు కాబట్టి విజ్ఞానయాత్రలు అత్యంతావశ్యకాలు.

13. విద్యార్థులు – సంఘసేవ

విద్యార్థుల ప్రప్రథమ కర్తవ్యం విద్యాభ్యాసం అనటంలో సందేహం లేదు. కానీ విద్యార్థులు కూడా ఈ దేశపు పౌరులే. వాళ్ళూ సంఘజీవులే. సంఘంలో భాగస్వాములే. కాబట్టి సంఘసేవలో వాళ్ళకీ బాధ్యత ఉంది. విద్యాభ్యాసానికి ఆటంకం లేకుండానే సంఘసేవ చేసే అవకాశాలున్నాయి.

“చిన్ని నా బొజ్జకు శ్రీరామరక్ష” అని స్వార్థంగా జీవించటం సంఘజీవి లక్షణం కాదు. గురజాడ అన్నట్టు
“సొంతలాభం కొంత మానుకు
పొరుగువాడికి తోడుపడవోయ్”

అన్న భావనైనా కనీసం ఉండాలి. ఇతరులకి మనం తోడ్పడితే ఇతరులు మనకి తోడ్పడతారు. అదే సంఘీభావం అంటే. సంఘసేవ ఎలా చెయ్యాలి ? ఏ పనులు చేస్తే సంఘసేవ అవుతుంది ? విద్యార్థులు చేయదగిన కార్యక్రమాలు ఏవి ? అంటే-

ప్రమాదాల బారినుండి కాపాడటం,
వృద్ధులకి, అంగవికలురకి చేయూతనివ్వటం,
ఆపదలో ఉన్నవారికి సహకారమందించటం,
విద్యాదానం చేయటం,
మురికివాడల్ని పరిశుభ్రం చెయ్యటం మొదలగునవి.

ఇవి ఏ విద్యార్థి అయినా చేయదగిన కనీస కార్యక్రమాలు. సంఘసేవకి పదవులు అక్కరలేదు. ధనమూ అంతగా అవసరం లేదు. సేవాతత్పరత ఉంటే చాలు. మానవతా దృక్పథం ఉంటే చాలు. కొందరు కీర్తికోసం, ప్రచారం కోసం సేవచేస్తున్నట్టు నటిస్తారు. అది స్వార్థపూరితమైన ప్రవర్తన అవుతుంది.

విద్యార్థులు అటువంటివారు కారు. నిజంగా తలచుకుంటే విద్యార్థులు చేయలేనిది ఏమీ ఉండదు. ఉత్సాహం, బలం, ఆసక్తి గల విద్యార్థులే అసలైన సంఘసేవా పరాయణులుగా ఉంటారు. అందుకనే జాతీయ సేవా పథకం (National Service Scheme – NSS) విద్యాలయాలలో ప్రవేశపెట్టారు.

ప్రతి కళాశాలలోనూ ఈ జాతీయ సేవా పథకంలో చాలామంది విద్యార్థులు చేరి సంఘసేవ చేస్తున్నారు. హైస్కూల్సులో ఎన్సిసి, స్కౌట్స్లో కూడా చేరి సంఘసేవ చేస్తున్నారు. ఒక విధంగా ప్రభుత్వ సంస్థలు, దేశసేవకులనిపించుకొనే నాయకులు చేయని, చేయలేని పనులు విద్యార్థులు చేసి చూపించడం ప్రశంసనీయం.

విద్యార్థులు ఈ విధంగా సంఘసేవ చెయ్యటంలో వారికొక ఆత్మసంతృప్తి కలుగుతుంది. ఆత్మవిశ్వాసం ఏర్పడుతుంది. తమ దేశభక్తిని ప్రకటించుకొనే సువర్ణావకాశం సంఘసేవ. కార్యదీక్షా దక్షతలు అలవడతాయి. కాబట్టి విద్యార్థుల్ని సత్పౌరులుగా తీర్చిదిద్దే సంఘసేవా కార్యక్రమాలకి ప్రభుత్వం ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలి.

14. నిరుద్యోగ సమస్య

ఉద్యోగం లేకపోవడమే నిరుద్యోగం. ఉద్యోగాలు చేయగలవారందరికీ ఉద్యోగాలు చూపించలేకపోవడాన్నే నిరుద్యోగ సమస్య అంటారు. పూర్వకాలంలో అందరూ కులవృత్తులకే ప్రాధాన్యమిచ్చేవారు. కానీ నేడు అందరూ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం ఎగబ్రాకుట వల్ల నిరుద్యోగ సమస్య తీవ్రరూపం దాల్చింది.

మనకు స్వాతంత్ర్యం లభించిన తరువాత ప్రభుత్వం అనేక పాఠశాలలను, కళాశాలలను స్థాపించింది. వాటిలో చదివి ఉత్తీర్ణులైన అందరికీ ఉద్యోగాలు చూపించడం ఒక చిక్కు సమస్యగా తయారైంది. ఉద్యోగం లభించకపోవడంతో యువకులకు చదువులపై నిరాశానిస్పృహలు కలుగుతున్నాయి. అటు కులవృత్తి చేయలేక, ఇటు ఉద్యోగం లభింపక ఉభయభ్రష్టులవుతున్నారు.

నిరుద్యోగ సమస్య తీరాలంటే ప్రభుత్వం విద్యావిధానంలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు తేవాలి. వృత్తి విద్యల కెక్కువ ప్రోత్సాహమివ్వాలి. ఇంటికొక ఉద్యోగమిచ్చే పథకం ప్రవేశపెట్టాలి. పరిశ్రమలు విరివిగా స్థాపించాలి. స్వయం ఉపాధి పథకాలను ప్రవేశపెట్టి, బ్యాంకుల ద్వారా ఋణాలు ఇప్పించాలి.

యువతీయువకులు నిరాశా నిస్పృహలకు లోనుకాకుండా, ధైర్యంగా ఏదో ఒక వృత్తిని చేపట్టి స్వతంత్రంగా జీవించడం అలవరచుకోవాలి.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 3 Acids, Bases, and Salts

March 26, 2024March 25, 2024 by Srinivas

These TS 10th Class Physical Science Bits with Answers Chapter 3 Acids, Bases, and Salts will help students to enhance their time management skills.

TS 10th Class Physical Science Bits Chapter 3 Acids, Bases, and Salts

Question 1.
Which of the following is the most accurate way of showing neutralization? ()
(A) acid+base → acid-base solution
(B) acid+base → salt+water
(C) acid +base → sodium chloride+hydrogen
(D) acid+base → neutral solution
Answer:
(B) acid+base → salt+water

Question 2.
The gas liberated when zinc reacts with dilute HCl is ()
(A) oxygen
(B) nitrogen
(C) carbon dioxide
(D) hydrogen
Answer:
(D) hydrogen

Question 3.
A metal that does not react with hydrochloric acid ( )
(A) Au
(B) Zn
(C) Mg
(D) all
Answer:
(A) Au

Question 4.
The acid formed when CO₂ is dissolved in water : ( )
(A) carboxyüc acid
(B) cifric acid
(C) carbonic acid
(D) all the above
Answer:
(C) carbonic acid

Question 5.
The salt formed when MgO reacts with sulphuric acid is ( )
(A) Mg₃S₂
(B) MgO₃
(C) MgSO₄
(D) MgSO₂
Answer:
(C) MgSO₄

Question 6.
The gas liberated when zinc reacts with sodium hydroxide. ( )
(A) CO₂
(B) H₂
(C) N₂
(D) SO₂
Answer:
(B) H₂

Question 7.
The acid which gives sour taste to pickles is ( )
(A) nitric acid
(B) sulphuric acid
(C) oxalic acid
(D) acetic acid
Answer:
(D) acetic acid

Question 8.
The acid formed when N₂O₅ is dissolved in water : ( )
(A) nitrous acid
(B) carbonic acid
(C) oxalic acid
(D) nitric acid
Answer:
(D) nitric acid

Question 9.
When sodium oxide es dissolved In water we get : ( )
(A) NaOH
(B) NaH₂
(C) NaCl
(D) Na(OH)₂
Answer:
(A) NaOH

Question 10.
A non-metallic oxide among the following is : ( )
(A) Na₂O
(B) CaO
(C) N₂O₃
(D) K₂O
Answer:
(C) N₂O₃

Question 11.
The nature of CaO is ( )
(A) acidic
(B) neutral
(C) amphoteric
(D) basic
Answer:
(D) basic

Question 12.
Litmus solution Is a dye extracted from: ( )
(A) eggshells
(B) blood of leaches
(C) lichen
(D) blood of crabs
Answer:
(C) lichen

Question 13.
The salt formed when zinc pieces react with dilute HC1 : ( )
(A) ZnO
(B) ZnCl₂
(C) Zn2Cl₃
(D) Zn(OH)₂
Answer:
(B) ZnCl₂

Question 14.
Baking powder contains a mild edible acid called ( )
(A) tartaric acid
(B) oxalic acid
(C) carbonic acid
(D) palmitic acid
Answer:
(A) tartaric acid

Question 15.
The precipitate formed when CO₂ is passed through lime water : ( )
(A) CaCO₃
(B) CaHCO₃
(C) Ca(HCO₃)₂
(D) CaCl₂
Answer:
(A) CaCO₃

Question 16.
The balanced equation showing the reaction between copper oxide and Hydrochloric acId. ( )
(A) CuO+2HCl → Cu(OH)₂+Cl₂
(B) CuO+2HCl → CuHOCI+O₂
(C) CuO+2HCl → CuCl₂+ H₂O
(D) CuO+2HCl → CuHCl+O₂
Answer:
(C) CuO+2HCl → CuCl₂+ H₂O

Question 17.
These oxides are generally acidic in nature: ( )
(A) metallic oxides
(B) non-metallic oxides
(C) neutral oxides
(D) Amphoteric oxides
Answer:
(B) non-metallic oxides

Question 18.
The acid obtained when common salt reacts with dilute sulphuric acid is( )
(A) nitric acid
(B) carbonic acid
(C) citric acid
(D) hydrochloric add
Answer:
(D) hydrochloric add

Question 19.
Buttermilk contains the following acid : ( )
(A) citric acid
(B) tactic acid
(C) butyric acid
(D) carbonic acid
Answer:
(B) tactic acid

Question 20.
The vitamin which is mostly present In citric acid : ( )
(A) vitamin A
(B) vitamin B₁₂
(C) vitamin E
(D) vitamin C
Answer:
(D) vitamin C

Question 21.
The substance that does not show acidic property when dissolved In water: ( )
(A) HCl gas
(B) CO₂ gas
(C) SO₂ gas
(D) glucose
Answer:
(D) glucose

Question 22.
The pH of blood is about ( )
(A) 4.8 to 7.5
(B) 6.4 to 6.9
(C) 7.32 to 7.45
(D) 1 to 2
Answer:
(C) 7.32 to 7.45

Question 23.
The concentration of H ions in a solution whose pH is 8. ( )
(A) log 10^-8
(B) 10⁸
(C) 8¹⁰
(D) 10^-8
Answer:
(D) 10^-8

Question 24.
If bases are heated we get : ( )
(A) non-metallic oxides
(B) metallic oxides
(C) neutral oxides
(D) amphoteric oxides
Answer:
(D) amphoteric oxides

Question 25.
pH= ( )
(A) -log [H⁺]
(B) $\frac{1}{\log \left[\mathrm{H}^{+}\right]} $
(C) $-\frac{1}{\log \left[\mathrm{H}^{+}\right]} $
(D) both A & B
Answer:
(A) -log [H⁺]
(B) $\frac{1}{\log \left[\mathrm{H}^{+}\right]} $

Question 26.
A common substance which behaves as a base in aqueous solution ( )
(A) CO₂
(B) ZnO
(C) NH₃
(D) P₂O₅
Answer:
(C) NH₃

Question 27.
Common salt Is obtained by the neutralization of sodium hydroxide with ( )
(A) nitric acid
(B) carbonic acid
(C) sulphuric acid
(D) hydrochloric acid
Answer:
(D) hydrochloric acid

Question 28.
The substances which are soapy to touch ( )
(A) acids
(B) alcohols
(C) diamonds
(D) bases
Answer:
(D) bases

Question 29.
Which of the following has the highest pH value? ( )
(A) lemon Juice
(B) grape Juice
(C) urine
(D) blood
Answer:
(B) grape Juice

Question 30.
Identify the base among: ( )
(A) SO₂
(B) SO₃
(C) NH₃
(D) P₂O₅
Answer:
(C) NH₃

Question 31.
The anhydride of Carbonic acid ( )
(A) CO₂
(B) CO
(C) SO₂
(D) N₂O₃
Answer:
(A) CO₂

Question 32.
The pH range of acids is ( )
(A) 7 to 14
(B) 0 to 14
(C) 5 to 12
(D) 0 to 7
Answer:
(D) 0 to 7

Question 33.
The pH range of bases is ( )
(A) 0 to 14
(B) 7 to 14
(C) 5 to 12
(D) 10 to 7
Answer:
(B) 7 to 14

Question 34.
The antacid tablets contain ( )
(A) strong acid
(B) strong base
(C) weak acid
(D) weak base
Answer:
(D) weak base

Question 35.
Aqueous solutions of non-metallic oxides are : ( )
(A) bases
(B) acids
(C) salts
(D) hydrides
Answer:
(B) acids

Question 36.
The pH of gastric Juice ês ( )
(A) O
(B) 7
(C) >7
(D) <7
Answer:
(D) <7

Question 37.
“NaOH is a strong base” – the reason is ( )
(A) It gives large number of Na⁺ ions
(B) its ionization Is less
(C) gives large number of H⁺ ions
(D) none of these
Answer:
(A) It gives large number of Na⁺ ions

Question 38.
The negative logarithm of hydrogen ion molar concentration in a solution is called ( )
(A) Avogadro numter
(B) oxidation number
(C) pH
(D) molarity
Answer:
(C) pH

Question 39.
Acids form the following ions In water ( )
(A) H₃O
(B) OH^–
(C) H⁺
(D) HO^–₂
Answer:
(A) H₃O

Question 40.
To prevent tooth decay we have to use toothpastes more of ……………………… nature. ( )
(A) acidic
(B) basic
(C) saltish
(D) neutral
Answer:
(B) basic

Question 41.
The ionic compounds which are produced by the neutralization of acid with base are ( )
(A) alkalies
(B) de-odourants
(C) antacids
(D) salts
Answer:
(D) salts

Question 42.
Aqueous solution of sodium chloride is called : ( )
(A) hypo
(B) brine
(C) phenol
(D) alcohol
Answer:
(B) brine

Question 43.
The chemical formula of Baking soda : ( )
(A) NaHCO₃
(B) Na₂CO₃
(C) Na₂SO₄
(D) Na₂S₂O₃
Answer:
(A) NaHCO₃

Question 44.
The chemical formula of bleaching powder: ( )
(A) Ca(OH)₂
(B) CaHCO₃
(C) CaOCl₂
(D) NaHCO₃
Answer:
(C) CaOCl₂

Question 45.
The salt used in removing permanent hardness of water ( )
(A) sodium hydrogen carbonate
(B) sodium thiosulphate
(C) sodium chloride
(D) sodium carbonate
Answer:
(D) sodium carbonate

Question 46.
The number of water molecules present in one formula unit of sodium carbonate : ( )
(A) 5
(B) 10
(C) 7
(D) 2
Answer:
(B) 10

Question 47.
The chemical formula of hydrated copper sulphate is : ( )
(A) CuSO₄.7H₂O
(B) CuSO₄.10H₂O
(C) CuSO₄.2H₂O
(D) CuSO₄.5H₂O
Answer:
(D) CuSO₄.5H₂O

Question 48.
The common name of calcium sulphate hemihydrate is ( )
(A) Plaster of paris
(B) Blue vitriol
(C) Baking soda
(D) Hypo
Answer:
(A) Plaster of Paris

Question 49.
Baking soda on heating Is converted into: ( )
(A) alum
(B) washing soda
(C) caustic soda
(D) hypo
Answer:
(B) washing soda

Question 50.
The chemical formula of milk of magnesia is ( )
(A) MgCO₃
(B) MgCl
(C) Mg(OH)₂
(D) MgSO₄
Answer:
(C) Mg(OH)₂

Question 51.
Which of the following elements forms an acidic oxide? ( )
(A) Mg
(B) Na
(C) P
(D) Al
Answer:
(C) P

Question 52.
pH for base is more than ………….. . ( )
(A) 4
(B) 3
(C) 7
(D) 5
Answer:
(C) 7

Question 53.
H₂O+ …………………….. → H₃O⁺ ( )
(A) H⁺
(B) OH^–
(C) H₂O
(D) H₃O
Answer:
(A) H⁺

Question 54.
Which of the following substance has the lowest pH value? ( )
(A) sugar
(B) tomato juice
(C) vineger
(D) washing soda
Answer:
(C) vineger

Question 55.
The acid forms In stomach is …………………………… ( )
(A) HCl
(B) H₂SO₄
(C) CH₃COOH
(D) HNO₃
Answer:
(A) HCl

Question 56.
Many salts absorb water from atmosphere this property is called ………………….. .()
(A) Crystallisatlon
(B) Hydration
(C) Deliquenscene
(D) Efflorescene
Answer:
(A) Crystallisatlon

Question 57.
Non-metallIc oxides are …………………….. In nature. ( )
(A) neutral
(B) basic
(C) acidic
(D) non-metallic
Answer:
(C) acidic

Question 58.
The acidity of acids Is formed due to ……………………. produced. ( )
(A) H⁺ or H₃O⁺ ions
(B) OH^– ions
(C)Cl^–
(D) Mg²⁺
Answer:
(A) H⁺ or H₃O⁺ ions

Question 59.
The acid is …………………… ( )
(A) dry HCl gas
(B) NaOH solution
(C) Na₂SO₄
(D) Aqueous solution of HCl
Answer:
(D) Aqueous solution of HCl

Question 60.
Weak acid is ………………… ( )
(A) HCl
(B) NaOH
(C) Mg(OH)₂
(D) CH₃COOH
Answer:
(D) CH₃COOH

Question 61.
ApproxImate pH value of milk is …………….. . ( )
(A) 3.4
(B) 6.6
(C) 7.5
(D) 9
Answer:
(B) 6.6

Question 62.
…………………… is produced by the action of chlorine on dry slaked lime. ( )
(A) Bleaching powder
(B) Washing soda
(C) Baking soda
(D) Sodium chloride
Answer:
(A) Bleaching powder

Question 63.
The calcium sulphate hemi hydrate is …………………….. . ( )
(A) Gypsum
(B) Slaked lime
(C) Plaster of Paris
(D) Quick lime
Answer:
(C) Plaster of Paris

Question 64.
On dissolving bases In water produces …………………. ions. ( )
(A) hydrogen
(B) hydroxide
(C) chlorine
(D) magnesium
Answer:
(B) hydroxide

Question 65.
Acid rain occurs when pH value of rain water is less than ……………………….. .
(A) 6.5
(B) 5.6
(C) 7.2
(D) 2.7
Answer:
(B) 5.6

Question 66.
………………………. is a mild non-corrosive base.
(A) Baking soda
(B) Bleaching Powder
(C) Plaster of Paris
(D) Gypsum
Answer:
(A) Baking soda

Question 67.
Litmus solution is a dye extracted from ………………. . ( )
(A) Tree
(B) Aloevera
(C) Uchen
(D) Litmus
Answer:
(C) Uchen

Question 68.
To overcome Indigestion problem ……………………… tablets are used. ( )
(A) antacid
(B) paracetamol
(C) aspirin
(D) acidity
Answer:
(A) antacid

Question 69.
The process of dissolving an acid or a base in water is an ……………… process.
(A) exothermic
(B) endothermic
(C) neutralisation
(D) oxidation
Answer:
(A) exothermic

Question 70.
Acids or bases are mixed with ………………………. to dilute. ( )
(A) water
(B) carbon
(C) each other
(D) oxygen
Answer:
(A) water

Question 71.
As the pH value increases from 7, it represents a ……………….. in H₃O⁺ ion concentration. ( )
(A) increase
(B) decrease
(C) disappearance
(D) addition
Answer:
(B) decrease

Question 72.
If pH of rain water is less than 5.6, it is called …………………… ( )
(A) water
(B) heavy rain
(C) normal rain
(D) acid rain
Answer:
(B) heavy rain

Question 73.
Chemical formula of common salt is …………………….. . ( )
(A) Na₂CO₃
(B) NaCl
(C) NaHCO₃
(D) CaSO₄
Answer:
(B) NaCl

Question 74.
The reagent used in the preparation of chloroform is …………………….. . ( )
(A) CaOCl₂
(B) CaSO₄
(C) NaHCO₃
(D) Na₂CO₃
Answer:
(A) CaOCl₂

Question 75.
One of the ingredlants in antacids is …………………. . ( )
(A) Na₂CO₃
(B) CaOCl₂
(C) CaSO₄
(D) NaHCO₃
Answer:
(D) NaHCO₃

Question 76.
…………………… are sour to taste ard turn blue litmus to …………………. . ( )
(A) Bases, red
(B) Bases, blue
(C) Acids, red
(D) Acids, blue
Answer:
(C) Acids, red

Question 77.
…………………….. is example of synthetic indicator. ( )
(A) Acid
(B) Red litmus
(C) Blue litmus
(D) Phenolphthalein
Answer:
(D) Phenolphthalein

Question 78.
When base reacts with metal ………………………. gas is evolved. ( )
(A) O
(B) H₂
(C) Cl₂
(D) CO₂
Answer:
(B) H₂

Question 79.
Non-metallic oxides are ……………………. in nature. ( )
(A) acidic
(B) basic
(C) neutral
(D) effervescence
Answer:
(A) acidic

Question 80.
Mixing an acid or base with water is a process called …………….. . ( )
(A) dilution
(B) concentration
(C) addition
(D) substitution
Answer:
(A) dilution

Question 81.
The pH value In acidic solution is ………………….. . ( )
(A) 7
(B) >7
(C) <7
(D) No value
Answer:
(C) <7

Question 82.
Acids that give less H₃O⁺ ions are said to be ………………… . ( )
(A) strong acid
(B) strong base
(C) weak base
(D) weak acid
Answer:
(D) weak acid

Question 83.
Tooth decay starts when the pH of the mouth is lower than …………………….. . ( )
(A) 6.3
(B) 7.2
(C) 8.5
(D) 5.5
Answer:
(D) 5.5

Question 84.
…………………………… is also known as table salt or common salt. ( )
(A) sodium chloride
(B) sodium carbonate
(C) sodium hydrogen carbonate
(D) magnesium chloride
Answer:
(A) sodium chloride

Question 85.
Bleaching powder is produced by the action of …………………… on dry slaked lime. ( )
(A) sodium
(B) chlorine
(C) magnesium
(D) hydrogen
Answer:
(B) chlorine

Question 86.
(1) Acid (A) Red cabbage solution ( )
(2) Base (B) Na₂CO₃
(3) Neutral (C) MgO
(4) Indicator (D) CO₂
(5) SaIt (E) NaCI
(A) 1-A, 2-B, 3-C, 4-E, 5-D
(B) 1-C, 2-B, 3-A, 4-D, 5-E
(C) 1-D, 2-C, 3-E, 4-A, 5-B
(D) 1-D, 2-C, 3-A, 4-B, 5-E
Answer:
(C) 1-D, 2-C, 3-E, 4-A, 5-B

Question 87.
Which one of the following types of medicines is used for treating indigestion ( )
(A) antibiotic
(B) analgesic
(C) antacid
(D) antiseptic
Answer:
(C) antacid

Question 88.
Many salts absorb water from atmosphere. This property is called ( )
(A) crystallisation
(B) hydration
(C) deliquescence
(D) efflorescence
Answer:
(C) deliquescence

Question 89.
The natural Indicator among the following is ( )
(A) phenolphthalein
(B) Methyl orange
(C) Methyl red
(D) Litmus
Answer:
(D) Litmus

Question 90.
An aqueous solution of sodium acetate will turn ( )
(A) Methyl orange yellow
(B) Red litmus blue
(C) Phenolphthaleiri solution pink
(D) all of these
Answer:
(D) all of these

Question 91.
An aqueous solution of which of the following substances will conduct electric current? ( )
(A) ethyl alcohol
(B) acetic acid
(C) acetone
(D) ethen
Answer:
(B) acetic acid

Question 92.
The acid formed In stomach which help in digestion is a dilute solution of ()
(A) HCl
(B) H₂SO₄
(C) CH₃COOH
(D) Citric acid
Answer:
(C) CH₃COOH

Question 93.
A few drops of methyl orange are added to a soap solution the colour of the solution becomes ( )
(A) Orange
(B) Yellow
(C) Pink
(D) Remains colourless
Answer:
(B) Yellow

Question 94.
A solution turned pink when a drop of phenolphthalein was added to it. Then the probable pH of that solution is …………………….. .( )
(A) 5
(B) 6
(C) 7
(D) 10
Answer:
(D) 10