Class 6

Light, Shadows and Images – TS 6th Class Science 15th Lesson Questions and Answers Telangana

Question 1.
Classify the following objects into transparent, translucent and opaque :
Cardboard, duster, polythene cover, oily paper, glass, spectacle lens, piece of chalk, ball, table, book, window glass, palm, school bag, mirror, air, water. (Conceptual understanding)
Which type of materials do you find more in your surroundings ? 2 M
Answer:

I find opaque materials more in my surroundings.

Question 2.
Hold a glass slab at one end with your hand and stand in sunlight. See the shadows of your hand and glass slab. Explain what you observed. (Experimentation) 2 M
Answer:

1. We can see the shadow of our hand on the ground.
2. We can not see the shadow of glass slab.
3. Glass slab is transparent and so sunlight passes through it without forming its shadow.

Question 3.
We cannot identify the presence of completely transparent objects even in the light. Is it correct or not? Support your answer. (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:
Yes, we cannot identify the presence of completely transparent objects even in the light.
Eg:

1. Air cannot be seen.
2. Light transmitted through certain matter like air doesn’t reach our vision.
3. I can support the given statement.

Question 4.
Why can’t we see objects which are behind us? (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:

1. Our body is opaque. Light cannot pass through it.
2. So the light reflected by those objects does not reach our eyes.
3. So we can’t see the objects lying behind us.

Question 5.
If we focus a coloured light on an opaque object, does the shadow of the object posses colour or not? Predict and do the experiment to verify your predictions (coloured light can be obtained by covering torch glass with transparent coloured paper) (Asking questions and making hypothesis) 2 M
Answer:

1. The shadow is not coloured. It is dark only.
2. Because, a ‘shadow’ means, ‘absence of light of any colour’.
3. Shadow is colourless irrespective of colour of the object.
4. It is predicted and proved correct after verifying the experiment.

Question 6.
Between an electric bulb and a tube light, which forms sharp shadows of objects? Do experiment to find and give the reason. (Conceptual Understanding) 4 M
Answer:

1. Electric bulb forms sharp shadows of objects.
2. A tube light cannot form sharp shadows of objects.
3. The same thing is proved correctly after doing the experiments.
4. Bulb light is a point source of light and it forms sharp shadow of the object.
5. Tube light is an extended source of light and so it cannot form sharp shadows of objects.
   (Note : Bulb = filament bulb)

Question 7.
What is required to get a shadow of an opaque body? (Conceptual understanding) 2 M
Answer:
Three things are required to get a shadow of an opaque body,

• Source of light
• Opaque object
• Screen

Question 8.
How can you explain the straight line motion of the light?
(Conceptual Understanding) /Experimentation and field investigation)2 M
Answer:

1. Light travels in a straight line. That is why, when opaque objects obstruct the light, their shadows form.
2. We can predict the shapes of the shadows only when we consider that light travels as rays along a straight path.
3. Formation of an ‘inverted image’ on the screen of the pinhole camera explains that light travels in a straight line.

Question 9.
Explain, what happens if the size of the hole in a pinhole camera is as big as the size of a green gram. Increase the size of the hole in pinhole camera and look at any object with that camera. What do you find? Write reasons for that. (Asking questions and making hypothesis) 2 M
Answer:

1. If the size of the pinhole camera is as big as the size of a green gram, the sharpness in the image decreases.
2. The image becomes thick and the details of the image are not visible.
3. As the size of the hole increases more light enters and disturbs the formation of the image.

Draw the shadows in your note book for the objects given below assuming that the light source is exactly above on these objects.

Question 10.
Draw the shadows in your note book for the objects given below assuming that the light source is exactly above on these objects. (Communication through drawing and Model Making) 8 M

Answer:

Question 11.
Where do you find reflection of light in your daily life? Write few examples. (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:

1. The image of our face in the plane mirror is due to reflection of light.
2. The visibility of object in and around us.
3. The moon is visible to us because it reflects the sunlight.

Question 12.
We would not be able to see any object around us if light does not get reflected. How do you appreciate this property of objects? (Appreciation and aesthetic sense and values) 2 M
Answer:

1. Objects are visible only when light falls on it gets reflected and reaches our eye.
2. In darkness the objects are not visible as no light reaches our eyes from the objects.

Question 13.
Can we use a plain mirror as a rear view mirror? If not, why? (Asking questions and making hypothesis) 2 M
Answer:

1. We can’t use a plain mirror as a rear view mirror.
2. It can’t give a full rear view. So a convex mirror is used.
3. The convex mirror gives a small erect image.
4. Convex mirror has a capacity of minimising the rear object and catch in it.

Question 14.
A mirror is kept on the wall of your room. Your friend is sitting on a chair in that room. You are not visible to him in the mirror. How do you adjust your place so that you are visible to your friend in the mirror? Explain. (Experimentation and field investigation) 4 M
Answer:

1. Suppose my friend is sitting to the left side of the mirror fixed on the wall, at a distance.
2. Then I move to the right side of the mirror, till I am visible to my friend.
3. I sit in a position to fall incident ray from me on to the mirror.
   

Question 15.
Why do we get shadows of different shapes for same object? (C.U) 2M
Answer:

1. We can get shadows of different shapes for the same object, by changing its position.
2. Reason: It is because, light travels in a straight line path, in that path only shadows form.

Question 16.
What are the differences between a shadow and an image? (C. U) 4 M
Answer:

Question 17.
Malati noticed changes in lengths of her shadows during the daytime. She got some doubts about this. What could be those doubts? (Asking questions and making hypothesis) 4 M
Answer:
Possible doubts Malati may get.

1. From morning to noon (12 o’clock), the length of my shadow decreased gradually. Why so?
2. The position of my shadow also changed. Why so?
3. At noon, my shadow is just below me. Why so?
4. Again after the noon, the length of my shadow went on increasing with time. Why so?
5. The position of my shadow also changed, Why so?
6. Though I did not change my position, my shadow changed positions. Why so?

Question 18.
Observe the light source and mark the place where the screens should be kept to get the shadows of the objects given below. (Communication through drawing and model making) 8 M

Answer:

i) Screens should be placed at a distance from the objects.
ii) They should be placed just opposite to the light source.

TS 6th Class Science 15th Lesson Notes – Light, Shadows and Images

• We cannot see the objects in the absence of light.
• We can see an object only when light falls on it, bounces back and reaches our eye.
• Any object which burns or glows acts as a source of light.
• We need light to get the shadow of any object.
• We need a source of light, an opaque object and a screen, to form shadows.
• In many cases, we cannot guess the object by observing its shadow.
• Colour of objects cannot be determined by looking at their shadows.
• Shadow is always dark, whatever be the colour of the object.
• Light travels in a straight line. So shadows are formed.
• By changing its position, we can get shadows with different shapes for a single object.
• In a pinhole camera, we get an inverted image of the object.
• An image is different from a shadow.
• Light : It is a form of energy, which is released from sources of light such as sun, moon, bulb, candle etc.
• Sources of light : A substance which gives light is known as a source of light. Eg : sun, moon, bulb, etc.
• Shadow : A dark shape produced by an object on the effect of light rays. Shadows are formed when opaque objects obstruct the path of light.
• Transparent substances : The substance which we can see through is called transparent substance. They can not form shadows. Eg : air, glass etc. :
• Opaque substances : The substances through which we can not see it are called opaque substances. These can form shadows. Eg: card hoard, wall, etc.
• Pin hole camera : A camera through which we can observe a big object through a pinhole (very small hole). We get an inverted image in pin hole camera.
• Image : An image is a picture of someone or some thing.
• Reflection : When light falls on any object, it bounces back. This process is called reflection.

These TS 6th Class Science Important Questions 15th Lesson Light, Shadows and Images are crafted to align with the curriculum, ensuring students are well-prepared for assessments.

TS 6th Class Science Important Questions 15th Lesson Light, Shadows and Images

Question 1.
Why am I (are we) not able to see the objects clearly when it gets dark?
(or)
Why am I (are we) not able to see the objects when power went off?
Answer:
We see the objects only when the light falls on them and bounces back.
That is why we can’t see the object clearly when it gets dark.

Question 2.
How are we able to see the objects in the presence of light?
Answer:
When light falls on the object it gets reflected on our eyes. Therefore the reflection of light from the exposed object makes us to see it clearly.

Question 3.
Where does light come from?
Answer:
Light comes from objects that are called sources of light.
Eg: Sun, candle, stars, moon, fire, oil lamps, bulbs etc.

Question 4.
Is moon a source of light? Can you give some more examples for source of light?
Answer:
Moon is a source of light. Other sources of light are candle, the sun, oil lamps, fire, tube lights, bulbs etc…

Question 5.
Define source of light? Give example.
Answer:
A substance which gives light is known as a light source.
Eg : Sun, glowing bulb, candle etc.

Question 6.
How can we see an object?
Answer:
We can see an object only when light falls on it, bounces back and reaches our eye.

Question 7.
Which objects give us light?
Answer:
Sun, stars, a glowing bulb, lightened candle, kerosene lamp etc. give light.
They are known as ‘sources of light’.

Question 8.
When did you see your shadow ? Is it during day time or at night?
Answer:
I saw my shadow during the day time.

Question 9.
What do we need to form a shadow?
Answer:
We need light source to get the shadow of any object.

Question 10.
What is shadow puppetry ?
Answer:

• Shadow puppetry is one of our traditional recreational activities.
• In this, some puppets are used to form shadows on a screen and a story is narrated with the help of these shadows.

Question 11.
Why do we get an ‘inverted image’ in a pinhole camera?
Answer:
Reason of inversion of image:
Light from the candle travels straight in all directions from each point of the flame of the candle.
But only the light coming in some particular directions can enter into the camera through its pinhole.
Light which comes from the point at the top of the flame goes straight towards the bottom of the screen.
Light which comes from the point at the bottom of the flame goes straight towards the top of the screen.

In this way, the light coming in a particular direction from each point of the flame will be able to enter into the pinhole. Light going in other directions is filled out due to the pinhole.This leads to the formation of an inverted image.

Question 12.
What difference do you notice between the images formed through the pin-hole camera and through a magnifying glass?
Answer:
The image formed through the magnifying lens is clearer than that formed with a pinhole camera.

Question 13.
What is ‘reflection’?
Answer:
When light falls on any object, it rehounces back. This is called reflection.

Question 14.
Can you see the light reflected by an object?
Answer:
We can see the reflected light only when light falls on the objects like mirror.

Question 15.
How does mirror differ from a glass sheet?
Answer:
A mirror reflects light falling on it. A glass sheet transmits the light falling on it.

Question 16.
Predict what would happen if we make two pinholes in the camera.
Answer:
Two inverted images form. They overlap each other. They are not so clear.

Question 17.
What is the object that emits light of its own, called?
Answer:
Luminous object.

Question 18.
What do you call, a brilliantly polished reflecting surface?
Answer:
A mirror.

Question 19.
What is the dark patch of an object cast on the screen, called?
Answer:
Its shadow.

Question 20.
What is throwing back of light rays by a surface called?
Answer:
Reflection.

Question 21.
To which class these belong?
(a) a piece of red hot iron
(b) sun
(c) firefly
Answer:
Luminous objects.

Question 22.
What type image forms in a pinhole camera?
Answer:
An inverted image.

Question 23.
Why are the shapes of the shadows of the same object different when you change the position of the object?
Answer:
The shapes of the shadows are guessed only when we consider that light travel as rays along a straight path.

Question 24.
Read the following paragraph and frame at/east two questions.
We know that shadows are not coloured but an ¡mage has colours that are same as
that of the object. Also, a shadow shows only the outline of the object but an image
shows the complete object as it is, just like a photograph.
Answer:

• What is the difference between a shadow and an image?
• How can we make shadows?
• How can we make an image?

Question 25.
Can you guess the object by observing its shadow ?
Answer:
It is not always possible to guess the object by observing its shadow.

Question 26.
Is it possible to guess the colour of the object by observing its shadow?
Answer:
No. Shadow is always colourless irrespective of the colour of the object.

Question 27.
Can you guess the shape of the shadow that would be formed by an object?
Answer:
Yes. We can get different shaped shadows for a single object by changing its position.

Question 28.
Write the required apparatus or material for making pinhole camera.
Answer:
Requirements:

• A PVC pipe of about 8cm in diameter and 30cm in length.
• Another PVC pipe of about 7cm in diameter and 20cm in length.
• One black drawing sheet.
• Oil – 1ml.
• Two rubber bands
• A pin and
• A4 sheet.

Question 29.
You are provided with a book, a pen, a duster, a polythene cover and a glass plate. Answer the following questions.

(i) Which objects form shadows ? Why?
Answer:
(a) Book, pen and duster form clear shadows.
Reason: They are opaque objects.

(b) Polythene cover forms an unclear shadow.
Reason: It is a translucent substance.

(ii) Which objects do not form shadows?
Answer:
Glass
Reason : Glass (also air) is a transparent substance.

Question 30.
How can you make a pinhole camera?
Answer:
Making a pinhole camera.
Requirements:

• A PVC pipe of about 8 cm in diameter and 30 cm in length.
• Another PVC pipe of about 7 cm in diameter and 20 cm in length.
• One black drawing sheet.
• Oil -1 ml
• Two rubber bands
• A pin and
• A 4 sheet

Method:

• A piece of black paper is cut and put like a cap at one end of the big PVC pipe. It is fixed with a rubber band.
• The white paper is put like a cap at one end of the thinner PVC pipe. It is also fixed with a rubber band.
• A hole is made in the middle of black paper cap with the pin.
• 2 to 3 drops of oil is put on the white paper cap so that it becomes translucent.
• The thin pipe is slide into the big pipe. Now the pinhole camera is ready.

Question 31.
See the picture given below.
Answer the following questions:

(i) Is the object visible to her even after holding the plank infront of the girl face, there is light?
(ii) What happens when you hold a plank between the object and girl?

Answer:
(i) The object is not visible, though there is light.
(ii) The plank that is held between girl and object obstructs the reflection of light that bounces back from it.

Question 32.
Read the para and answer the questions.
The objects which form shadow are called opaque substances.
Eg: stone, book, stick etc.
The substances which allow light to pass through them are called transparent substances. Eg: glass
1. Give the examples of opaque substances.
2. If a student playing with polythene cover, does he see shadow through that ? Why?
3. What are transparent substances?
4. If light falls on book how does the shadow appear?
Answer:

1. Stone, hook, stick etc.
2. He doesn’t see the shadow. Because polythene cover is a transparent substance.
3. The substances which allow light to pass through them are transparent substances.
4. If light falls on one side of the book the shadow appears on other side.

Question 33.
Draw the diagram of pinhole camera.
Answer:

Question 34.
Observe the figures given below.
Write whether the sheet held by the boy is transparent, translucent or opaque below each of the pictures.

Answer:

• Sheet 1 is opaque
• Sheet 2 is transparent
• Sheet 3 is translucent

Question 35.
Based on the above given pictures A, B, C guess the types of objects regarding shadow formation. Classify and name them according to light passing through them.

Answer:
The given pictures show the types of objects which allow the light to form shades. As per the observations the pictures of objects are classified these substances.
(A) Opaque substances: The form shades when light falls on them.
(B) Transparent substances: They allow light to pass through them.
(C) Translucent substances: They form unclear shadows.

Question 36.
How do you feel when you see object that form different shapes of shades?
Answer:
We must have wondered when we compared our guesses and the actual objects of which shadows are formed.
Eg : We may notice that the shadows that look like bird and animals are actually formed by hands.

Telangana SCERT 6th Class Telugu Guide Telangana 10th Lesson బాలనాగమ్మ Textbook Questions and Answers.

బాలనాగమ్మ TS 6th Class Telugu 10th Lesson Questions and Answers Telangana

బొమ్మను చూడండి – ఆలోచించండి – మాట్లాడండి

ప్రశ్న 1.
బొమ్మలో ఎవరెవరున్నారు ? ఏం జరుగుతున్నది ?
జవాబు.
బొమ్మలో ఒక బాలుడు, సీసాలో నుంచి బయటికి వచ్చిన ఒక భూతం ఉన్నారు. చేతులు కట్టుకొని వినయంగా ఉన్న భూతం బాలుడి ఆజ్ఞకోసం చూస్తున్నది. ఆ బాలుడు తనకు చేయవలసిన పనులను గురించి ఆ భూతానికి చెబుతున్నాడు.

ప్రశ్న 2.
బొమ్మ ద్వారా కథను ఊహించండి.
జవాబు.
ఒక పిల్లవాడు తన మిత్రులతో తన ఇంటి దగ్గర ఉన్న ఆటస్థలంలో క్రికెట్ ఆడుకుంటున్నాడు. ఆటలో` ఆ పిల్లవాడు కొట్టిన బంతి దూరంగా చెట్ల మధ్యలో పడ్డది. బంతి తేవడానికి వెళ్ళిన ఆ పిల్లవానికి అక్కడ ఏవో పారేసిన సంచులు, డబ్బాలు, సీసాలు కనబడ్డాయి. వాటిలో ఒక సీసా అతనికి ప్రత్యేకంగా కనిపించింది. అందులో ఏమున్నదో తెలుసుకుందామని ఆ సీసా బిరడా గట్టిగా ఊడబీకాడు.

అంతే! ఒక్కసారిగా అందులో నుండి సుడిగాలి వేగంతో ఒక పెద్ద ఆకారం బయటికి వచ్చి గాలిలో నిలబడింది. ‘దండాలు మహారాజా’ అన్నది. హఠాత్తుగా జరిగిన ఆ ఘటనకు కంగారు పడిన పిల్లవాడు ‘ఎవరు నువ్వు’ ? అన్నాడు. ‘నేను తమ సేవకుణ్ణి మహారాజా! మీకు ఏమి సేవలు చేయాలో ఆజ్ఞ ఇవ్వండి’ అని అంది ఆ ఆకారం.

ప్రశ్న 3.
ఇటువంటి కథలు మీకు తెలుసా ? వీటిని ఏమంటారు ?
జవాబు.
ఇటువంటి కథలు నాకు తెలుసు. ఇట్లా మానవులకు సాధ్యంకాని శక్తులు, మంత్రాలు, తంత్రాలు, సాహసాలను తెలిపే కథలను జానపద కథలు అంటారు.

ప్రశ్న 4.
మన తెలంగాణా ప్రాంతంలోని జానపదకథలు మీకేమైనా తెలుసా ? ఏమిటవి ?
జవాబు.
తెలంగాణా ప్రాంతంలో సోమనాద్రి కథ, రామేశ్వరరావు కథ, రాణి శంకరమ్మ కథ, సలై వెంకట రెడ్డి కథ, సర్వాయి పాపని కథ, బిల్లూరి కొండల్రాయుని కథ వంటి జానపద కథలు తెలుసు. అందులో రాణి శంకరమ్మ కథ ఇది. రాణి శంకరమ్మ మెదక్ జిల్లాలో గౌడిచర్ల గ్రామంలో సంగారెడ్డి, రాజమ్మ దంపతులకు పుట్టింది.

చిన్నప్పటి నుంచి కర్రసాము, కత్తి సాము, గుఱ్ఱపు స్వారీ వంటి విద్యలు నేర్చుకుంది. నాగలి పట్టడం, బండి తోలడం వంటి వ్యవసాయ పనులు నేర్చుకొంది. ఒకరోజు ఒక చిరుత పులి మీదికి వచ్చినా భయపడక, కట్టెతో పులిని కొడుతూ, కాళ్ళతో తొక్కి చంపివేసింది. అంతటి ధైర్యవంతురాలు ఆమె.

ఇతరులకు సాయం చేసే ఆమె మంచిగుణం నచ్చి, అందోలు రాజు నారసింహారెడ్డి ఆమెను పెండ్లి చేసుకున్నాడు. ప్రజల్ని కనబిడ్డల్లా చూడాలని, మొదట రాజ్యం పనులు, తర్వాతే ఇంటి సుఖాలు అని రాజుకు రాజధర్మాలు గురించి చెప్పింది. నారసింహారెడ్డి మరణం తర్వాత శంకరమ్మ నైజాం రాజు ఆజ్ఞమేరకు మరాఠీల మీదకు కాళికలా యుద్ధానికి వెళ్ళి, వారిని ఓడించింది.

1764 లో అందోలు రాజ్యానికి శంకరమ్మ రాణి అయింది. చక్కగా రాజ్యపాలన చేసింది. తన తండ్రి పేరిట సంగారెడ్డి, తల్లి పేర రాజంపేట అనే పట్టణాలు నిర్మించింది. చివరికి 1774 సం॥లో రాచపుండుతో బాధపడుతూ చనిపోయింది. ప్రజలను కన్నబిడ్డల్లా, పాలించిన శంకరమ్మ ఆదర్శ రాణి.

ఆలోచించండి – చెప్పండి

ప్రశ్న 1.
‘కంటికి రెప్పలా కాపాడుకోవడం’ అంటే ఏమనుకుంటున్నారు?
జవాబు.
కంట్లో దుమ్మూ ధూళీ మొదలైనవి పడి హాని కలిగించకుండా రెప్పలు కంటిని ప్రతిక్షణం కాపాడుతూ ఉంటాయి.ఏదైనా దెబ్బ తగిలేటప్పుడైనా రెప్పలు కంటిని కాపాడేటందుకు తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తాయి. అందువల్ల ‘కంటికి రెప్పలా కాపాడుకోవడం’ అంటే ఎదుటి వారిని తమ ప్రాణం కంటే మిన్నగా కాపాడుకోవటం అని అనుకుంటున్నాను.

ప్రశ్న 2.
‘మాట నిలబెట్టుకోవడం’ అనే మాటను ఎట్లా అర్థం చేసుకున్నారు?
జవాబు.
ఇక్కడ మాట అంటే ఆడిన మాట. ‘నిలబెట్టుకోవడం అంటే తప్పకపోవడం. ఏదైనా చేస్తానని లేక ఇస్తానని ఒకసారి చెబితే ఆ పని చేసి తీరడం, ఆ వస్తువు ఇచ్చి తీరడం. అది ఎంత కష్టమైనదైనా, ఎంత నష్టమైనదైనా ఆడిన మాట తప్పక పోవడాన్నే “మాట నిలబెట్టుకోవడం” అంటారు అని అర్థం చేసుకున్నాను.

ప్రశ్న 3.
తల్లిదండ్రులు లేని పిల్లలు’ ఎట్లా ఆగమై పోతారు ?
జవాబు.
తల్లిదండ్రులులేని పిల్లలను పట్టించుకునేవారు ఎవరూ ఉండరు. ఒకవేళ జాలి చూపి ఎవరైనా పట్టించుకున్నా అది ఎంత కాలం ఉంటుందో చెప్పలేం. తల్లిదండ్రులు లేని పిల్లలు సరైన క్రమశిక్షణ లేక, సరిగా మంచీ చెడు చెప్పేవాళ్ళు లేక, మానసికంగా ఎంతో బాధ అనుభవిస్తారు.

ప్రశ్న 4.
కష్టాల్లో ఉన్న పిల్లలను తల్లిదండ్రులు ఎట్లా చూసుకుంటారు ?
జవాబు.
కష్టాల్లో ఉన్న పిల్లలను తల్లిదండ్రులు కంటికి రెప్పలాగా చూసుకుంటారు. వారి కష్టాలను తమ కష్టాలుగా భావిస్తారు. వాటిని తొలగించడానికి రాత్రనకా పగలనకా కృషి చేస్తారు. వారి కష్టాలు తొలగే వరకూ కంటిమీద కునుకు లేకుండా శ్రమిస్తారు.

ప్రశ్న 5.
ముఖ్యమైన పనులను అసమర్థులకు అప్పగిస్తే ఎట్లాంటి ఇబ్బందులు వస్తాయి?
జవాబు.
ముఖ్యమైన పనులను అసమర్థులకు అప్పగిస్తే ఆ పనులు చక్కగా నెరవేరవు. పైగా వారి అసమర్థత కారణంగా కొత్త సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 6.
పెద్దలు చెప్పిన మాట వినకపోవడం వల్ల ఎట్లాంటి ఇబ్బందులు వస్తాయి ?
జవాబు.
పెద్దలకు జీవితకాలంలో ఎన్నో అనుభవాలు ఉంటాయి. వారి పెద్దలు చెప్పగా విని గానీ, స్వయంగా చూసి గానీ వారు ఎంతో విజ్ఞానం, అనుభవం గడించి ఉంటారు. ముందుచూపుతో పెద్దలు చెప్పే మాటలు వినాలి. లేకపోతే ఎన్నో కష్టాలు నష్టాలు ఎదురవుతాయి. వాటిని తీర్చుకోవడానికి ఎంతో విలువైన జీవిత సమయం వృథా అవుతుంది.

ప్రశ్న 7.
మాయల ఫకీరు బాలనాగమ్మను ఎత్తుకుపోయిన సంఘటన వల్ల మీకు ఇతర కథలలోని ఇట్లాంటి సంఘటనలు గుర్తుకు వస్తున్నాయా ? చెప్పండి.
జవాబు.
అవును. రావణాసురుడు సీతాదేవిని ఎత్తుకుపోయిన రామాయణంలోని సంఘటన గుర్తుకు వస్తున్నది. అందులో కూడా రావణాసురుడు భిక్షకుడి వేషంతో వచ్చి సీతాదేవితో లక్ష్మణుడు గీసిన గీతను దాటించి తన మాయతో ఆమెను ఎత్తుకుపోతాడు.

ప్రశ్న 8.
‘కర్కోటకుడు’ అంటే ఎట్లా ఉంటాడని అనుకుంటున్నావు?
జవాబు.
కర్కోటకుడు అంటే చూడడానికి భయంకరంగా ఉంటాడని అనుకుంటున్నాను.

ప్రశ్న 9.
దుర్మార్గుల వల్ల ఎట్లాంటి నష్టాలుంటాయని భావిస్తున్నావు ?
జవాబు.
దుర్మార్గులు తాము కోరుకున్నది సాధించడానికి ఎదుటివారిని ఎన్నో ఇబ్బందులు పెడతారు. చివరికి ఇతరుల ప్రాణాలు తీయడానికి కూడా వెనుకాడరు. దుర్మార్గుల వల్ల ప్రజలు ధనాన్ని, మానాన్ని, చివరకు ప్రాణాలను కూడా కోల్పోతారు. దుర్మార్గుల పనుల వల్ల ప్రజలు భయపడిపోతారు. వాళ్ళు ఎప్పుడు ఎవరికి హాని తలపెడతారోనని నిద్ర ఆహారం లేకుండా బిక్కుబిక్కుమంటూ కాలం గడుపుతారు.

ప్రశ్న 10.
గండభేరుండ పక్షులు బాలవద్దిరాజుకు సహాయం చేశాయి కదా! అట్లాగే మనం కూడా ఇతరులకు ఎందుకు సహాయం చేయాలి ?
జవాబు.
ఆపదలో ఉన్న వారికి, అవసరం ఉన్న వారికి మనకు తోచిన, మనం చేయగలిగిన సహాయం చేయాలి. ఇతరులకు మనం సాయంచేస్తే ఇతరులు కూడా మనకు అవసరమైనప్పుడు సాయం చేస్తారు. మనిషి సంఘజీవి. అంటే ఒక సమూహంలో బతికేవాడు. ఏ మనిషైనా ఇతరుల సాయం పొందకుండా జీవించలేడు. అందువల్ల మనం ఇతరులకు సాయం చేయాలి.

ఇవి చేయండి

1. విని, అర్థం చేసుకొని, ఆలోచించి మాట్లాడడం

ప్రశ్న 1.
‘బాలనాగమ్మ’ కథను విన్నారు కదా! ఈ కథలో మీకు ఆసక్తి కలిగించిన సంఘటన ఏదో చెప్పండి.
జవాబు.
ఈ కథలో బాలవద్దిరాజు వజ్రాల చిలుకను సాధించి తెచ్చి మాయల ఫకీరు ప్రాణాలు తీసే సంఘటన నాకు ఎంతో ఆసక్తి కలిగించింది. అందులో సప్తసముద్రాలు దాటడానికి బాలవద్దిరాజుకు గండభేరుండ పక్షి సాయం చేయడం ఎంతో బాగుంది. ఫకీరు ప్రాణం చిలుకలో ఉండడం ఆశ్చర్యం కలిగించింది. బాలవద్దిరాజు తన తల్లిదండ్రులనూ, తన సైన్యాన్ని బతికించుకొని చిలుక కంఠంలో ఉన్న దుర్మార్గుడైన ఫకీరు ప్రాణాలను తీసివేయడం సంతోషం కలిగించింది.

ప్రశ్న 2.
మీకు తెలిసిన జానపద కథను చెప్పండి.
జవాబు.
తెలంగాణా ప్రాంతంలో సోమనాద్రి కథ, రామేశ్వరరావు కథ, రాణి శంకరమ్మ కథ, సలై వెంకట రెడ్డి కథ, సర్వాయి పాపని కథ, బిల్లూరి కొండల్రాయుని కథ వంటి జానపద కథలు తెలుసు. అందులో రాణి శంకరమ్మ కథ ఇది. రాణి శంకరమ్మ మెదక్ జిల్లాలో గౌడిచర్ల గ్రామంలో సంగారెడ్డి, రాజమ్మ దంపతులకు పుట్టింది. చిన్నప్పటి నుంచి కర్రసాము, కత్తి సాము, గుఱ్ఱపు స్వారీ వంటి విద్యలు నేర్చుకుంది. నాగలి పట్టడం, బండి తోలడం వంటి వ్యవసాయ పనులు నేర్చుకొంది. ఒకరోజు ఒక చిరుత పులి మీదికి వచ్చినా భయపడక, కట్టెతో పులిని కొడుతూ, కాళ్ళతో తొక్కి చంపివేసింది. అంతటి ధైర్యవంతురాలు ఆమె. ఇతరులకు సాయం చేసే ఆమె మంచిగుణం నచ్చి, అందోలురాజు నారసింహారెడ్డి ఆమెను పెండ్లి చేసుకున్నాడు.

ప్రజల్ని కనబిడ్డల్లా చూడాలని, మొదటరాజ్యం పనులు, తర్వాతే ఇంటి సుఖాలు అని రాజునకు రాజధర్మాలు గురించి చెప్పింది. నారసింహారెడ్డి మరణం తర్వాత శంకరమ్మ నైజాం రాజు ఆజ్ఞమేరకు మరాఠీల మీదకు యుద్ధానికి వెళ్ళి, కాళికై వారిని ఓడించింది. 1764 లో అందోలు రాజ్యానికి శంకరమ్మ రాణి అయింది. చక్కగా రాజ్యపాలన చేసింది. తన తండ్రి పేరిట సంగారెడ్డి, తల్లిపేర రాజంపేట అనే పట్టణాలు నిర్మించింది. చివరికి 1774 సం॥లతో రాచపుండుతో బాధపడుతూ చనిపోయింది. ప్రజలను కన్నబిడ్డల్లా పాలించిన శంకరమ్మ ఆదర్శ రాణి.

II. ధారాళంగా చదవడం – అర్థం చేసుకొని, ప్రతిస్పందించడం

1. కింది జాతీయాలను పాఠంలో ఏ సందర్భంలో ఉపయోగించారో రాయండి.

(అ) అల్లారు ముద్దుగా : లక్ష్మీదేవమ్మ తన ఏడుగురు కుమార్తెలను అపురూపంగా పెంచే సందర్భంలో.
(ఆ) కడుపుల పెట్టుకొని కాపాడుట : లక్ష్మీదేవమ్మ తన బిడ్డలను భర్తకు అప్పజెప్పే సందర్భంలో.
(ఇ) చిలుకపలుకులు : పిల్లల్ని కాపాడతానని నవాంభోజరాజుకు మాణిక్యాల దేవి మాయ మాటలు చెప్పిన సందర్భంలో.
(ఈ) కాలం చేయుట : నవాంభోజరాజు చనిపోయిన సందర్భంలో.
(ఉ) ఆరునూరైనా : తన తల్లిదండ్రులను ఫకీరు ఖైదునుంచి విడిపిస్తానని బాలవద్దిరాజు చెప్పిన సందర్భంలో

2. పాఠం ఆధారంగా ఎవరు ఎటువంటివారో కింది పట్టికలో రాయండి.

III. స్వీయ రచన

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

(అ) నవాంభోజరాజు మారుమనువుకు ఒప్పుకోలేదు కదా! ఐనా బంధువులు, మంత్రులు మొదలైన వారు ఏమని నచ్చజెప్పి ఒప్పించి ఉంటారు ?
జవాబు.
నవాంభోజరాజు భార్య అయిన లక్ష్మీదేవమ్మ ఒకే కాన్పులో ఏడుమంది ఆడపిల్లలను కన్నది. ఇచ్చిన మాట ప్రకారం బిడ్డలు పుట్టిన తొమ్మిది నెలలకే నాగేంద్రుణ్ణి చేరుకున్నది. వెడుతూ వెడుతూ రాజు అయిన భర్తను బిడ్డల్ని కడుపులో పెట్టుకొని కాపాడుకోమనీ, మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోవద్దనీ చెప్పింది. కానీ బంధువులు, మంత్రులు మొదలైనవారు నచ్చజెప్పి రాజును ఒప్పించి మళ్ళీ పెళ్ళి చేశారు. బిడ్డలు తొమ్మిది నెలల పసివాళ్ళనీ, వారి ఆలనాపాలనా చూసుకోవడానికి ఒక తల్లిలాంటి స్త్రీ కావాలని చెప్పి ఉంటారు. అంతేకాక వయసులో ఉన్న రాజుకు తోడుకావాలని, రాజ్యానికి వారసుడు కావాలనీ వారు ఇట్లా రకరకాలుగా నచ్చజెప్పి ఉంటారు.

(ఆ) అడవిలో దిక్కులేని పక్షుల తీరుగ తిరుగుతున్న లక్ష్మీదేవమ్మ పిల్లలను మేనమామ వద్దిరాజు ఇంటికి తీసుకొని పోయాడు కదా! అతడు ఆ పిల్లలను ఇంటికి తీసుకొని పోకపోతే ఏం జరిగి ఉండేదో ఊహించి రాయండి.
జవాబు.
ఆ పిల్లలను మేనమామ తీసుకొనిపోకపోతే ఆ పిల్లలు అడవిలోనే పెరిగి ఉండేవారు. అక్కడి పక్షులు, లేళ్ళు, కుందేళ్ళు మొదలైన సాధుజంతువులు వారిని పెంచి పోషించేవి. చిలుకలు వాటికి పలుకులు నేర్పేవి. కోయిలలు పాటలు నేర్పేవి. హంసలు నడకలు నేర్పేవి. ఏనుగులు తమ తొండాలతో వారిని ఉయ్యాలలు ఊపేవి. వారు జలపాతాలలో జలక్రీడలు ఆడుకొనేవారు. ఆకులు అలములూ, పండ్లూ దుంపలూ తిని బతికేవారు. చెట్ల నీడల్లో, గుబురు పొదల్లో తలదాచుకొనేవారు. పక్షుల, మృగాల భాష నేర్చుకొనేవారు. మనుషుల భాష మాత్రం వచ్చేది కాదు.

(ఇ) బాల వద్దిరాజుకు కట్టెసాము, కత్తిసాము, విలువిద్య మొదలైన విద్యలు వస్తాయి కదా! మీకు చదువుతోపాటు ఏయే విద్యలు వస్తాయి ? అందులో మీకు బాగా ఇష్టమైన విద్య ఏది ?
జవాబు.
చదువుతో పాటుగా నాకు సంస్కృతం, సంగీతం అనే విద్యలు వచ్చు. సంస్కృతంలో శబ్దాలు, ధాతువులు, అమరకోశం నేర్చుకున్నాను. సంస్కృతం రాయడం, మాట్లాడటం నేర్చుకుంటున్నాను. ఈ రెండింటిలో నాకు సంగీతం అంటే చాలా యిష్టం. కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీతంలో త్యాగరాజస్వామి, రామదాసు కీర్తనలు నేర్చుకున్నాను. లలిత సంగీతంలో అన్నమయ్య కీర్తనలు పాడతాను గూడా. నాకు మా వూరి జాతరలో పాడే జానపద గీతాలంటే చాలా ఇష్టం. అవకాశం వచ్చినప్పుడు నేను కూడా వేదిక మీద మైకు పట్టుకుని చిందులేస్తూ పాడతాను కూడా. అప్పుడు మా స్నేహితులుకూడా నాతో కలిసి అడుగులేస్తారు.

(ఈ) లక్ష్మీదేవమ్మ పడిన కష్టాలను గురించి రాయండి.
జవాబు.
లక్ష్మీదేవమ్మ నవాంభోజరాజుకు భార్య. ఆమెకు ముని ఇచ్చిన వరం వల్ల ఏడుగురు ఆడపిల్లలు జన్మించారు. నాగేంద్రునికి ఇచ్చిన మాట వల్ల ఆ పిల్లల తల్లి వారికి తొమ్మిది నెలలురాగానే వెళ్ళిపోయింది. భార్యకు ఇచ్చిన మాట వల్ల రాజు అయిన భర్త మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోకుండా రాజ్యపరిపాలన కూడా మరచిపోయి బిడ్డలను కంటికి రెప్పలా కాపాడుకున్నాడు. కానీ మంత్రులు, బంధువులు నచ్చజెప్పి రాజుకు మాణిక్యాల దేవితో మళ్ళీ పెళ్ళి చేశారు. రాచకార్యం మీద రాజు ఢిల్లీ వెళ్ళగా సవతి తల్లి పిల్లలకు అన్నం, నీళ్ళు ఇవ్వకుండా నానా కష్టాలు పెట్టింది. అంతేగాక విషం పెట్టి చీకటింట్లో పడేసింది. అపుడు వారిని వారి తల్లి ఆత్మ కాపాడింది.

అపుడు సవతి తల్లి వారిని అడవిలో పాడుపడ్డ గుడిలో పడేసి తాళమేసి వచ్చింది. ఈసారి గూడా లక్ష్మీదేవమ్మ ఆత్మ వారిని కాపాడింది. ఆ ఆత్మ ద్వారా జరిగింది తెలుసుకున్న రాజు ఢిల్లీ నుంచి వెంటనే వచ్చి బిడ్డలను కాపాడుకున్నాడు. పట్టువదలని సవతి తల్లి రాజుకు మరుగు మందు పెట్టింది. ఆ మందువల్ల రాజు తన బిడ్డలను చంపడానికి తానే వారిని అడవికి తీసుకొని వెళ్ళాడు. కన్నబిడ్డలను చంపడానికి చేతులురాక వారిని అక్కడే నిద్రపుచ్చి చెప్పకుండా ఇంటికొచ్చాడు. అపుడు ఆ పిల్లలను వారి మేనమామ అయిన వద్దిరాజు వచ్చి రక్షించాడు.

2. కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

(అ) బాలనాగమ్మ కథను సొంతమాటల్లో రాయండి.
జవాబు.
పరిచయం : తెలంగాణాలో ప్రసిద్ధమైన జానపద కథలలో బాలనాగమ్మ కథ ఒకటి. చిన్నవాడైన బాలవద్దిరాజు తన తల్లిదండ్రులైన బాలనాగమ్మ, కార్యవద్దిరాజులకు వచ్చిన ఆపదను తొలగించేటందుకు చేసిన సాహస కథ ఇది. బాలనాగమ్మ : బాలనాగమ్మ నవాంభోజరాజు, లక్ష్మీదేవమ్మలకు పుట్టిన 7గురు సంతానంలో చివరిది. కార్యవద్దిరాజు భార్య. బాలనాగమ్మ గర్భవతిగా ఉండగా కార్యవద్దిరాజు లేని సమయం చూసి మాయల ఫకీరు బాలనాగమ్మను పట్టితేవాలని పానుగంటిలోని ఆమె మేడలోకి వెళ్ళాడు. అప్పటికి బాలనాగమ్మ పిల్లవాణ్ణి కన్నది. మాయల ఫకీరు బాలనాగమ్మను కుక్కగా మార్చి తన వెంట తీసుకొని పోయాడు.

ఆ బాలుడి పేరు బాలవద్దిరాజు. బాలనాగమ్మను రక్షించడానికి వెళ్ళిన వద్దిరాజులను ఫకీరు రాళ్ళలా మార్చేశాడు. బాలవద్దిరాజు : బాలనాగమ్మ కొడుకు పానుగంటిలో పెరిగి పెద్దవాడయ్యాడు. చాలా ధైర్యవంతుడు. ఫకీరున్న కోటలోకి పోయి తల్లిని కలిశాడు. ఫకీరు పీడ విరగడ : ఫకీరు ప్రాణం ఏడు సముద్రాల అవతల మామిడిచెట్టు తొర్రలో వున్న వజ్రాల చిలుకలో ఉ న్నదని తెలుసుకున్నాడు. ఆఖరుకు ఆ వజ్రాల చిలుకను పట్టుకొని ఫకీరు కోటకు చేరాడు. వజ్రాల చిలుక మెడ విరిచేసి, మాయల ఫకీరు పీడ వదిలించాడు. తన తల్లిదండ్రులను, సైన్యాన్ని రక్షించుకున్నాడు. ముగింపు ఈ విధంగా బాలవద్దిరాజు ధైర్యసాహసాలతో తన తల్లిదండ్రులను రక్షించుకోవడమే కాక దుర్మార్గుడైన మాయల ఫకీరును అంతమొందించాడు.

IV. సృజనాత్మకత/ప్రశంస:

1. “సాయంత్రం గండభేరుండ పక్షి రాంగనే………………………… ‘అనే పేరా నుంచి చివరి వరకు పాఠం చదవండి. దీని ఆధారంగా గండభేరుండ పక్ష్మి, బాలవద్దిరాజు, మాయల ఫకీరుల మధ్య జరిగిన సంభాషణలను ఊహించి, రాయండి.
జవాబు.
గండభేరుండ పక్షి : : బాలకా! నువ్వు ఎవరివి ? ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు ? ఎక్కడికి పోవాలి ? ఏమి కావాలో చెప్పు.
బాలవద్దిరాజు : నేనొక రాజకుమారుణ్ణి, నా తల్లిదండ్రులను కాపాడుకోవడానికి వచ్చాను, నాకు సప్త సముద్రాల అవతల పంజరంలో ఉన్న వజ్రాల చిలుక కావాలి.

గండభేరుండ పక్షి : నా బిడ్డల్ని కాపాడావు. నాకు ఎంతో మేలు చేశావు. కనుక నీకు నేను సాయం చేస్తా. నిన్ను నా రెక్కల మీద కూర్చోబెట్టుకొని సప్తసముద్రాలు దాటించి మళ్ళీ తీసుకు వస్తా. సరేనా?

బాలవద్దిరాజు : ఆహా! ఎంత అదృష్టవంతుణ్ణి. ఈ సమయంలో నీ సాయం నాకు ఎంతో అవసరం. (బాలవద్దిరాజు చిలుకను పట్టుకోగానే మాయల ఫకీరుకు చలి జ్వరం మొదలైంది).

మాయల ఫకీరు : ఏమిటి ! నాకింత చలి జ్వరంగా ఉన్నది. ఎందుకో నాకేమిటో అయిపోతున్నది.

బాలవద్దిరాజు : ఇదిగో ఫకీరూ! చూడు. నీ ప్రాణం చిలుక కంఠంలో. ఆ చిలుక కంఠం నా చేతిలో.

మాయల ఫకీరు : ఆఁఁ (కోపంతో) ఎంత ధైర్యం రా నీకు ? ఇప్పుడే నిన్ను బూడిద చేసేస్తాను చూడు. (అంటూ కుడిచెయ్యి పైకెత్తుతాడు) వెంటనే బాలవద్దిరాజు చిలుక కుడి రెక్క విరిచేస్తాడు.

మాయల ఫకీరు : అబ్బా … నన్నేమీ చెయ్యకు. నువ్వు ఏమి చెబితే అది చేస్తా.

బాలవద్దిరాజు : అట్లాగా! అయితే నా తల్లిని విడుదల చెయ్యి. నా తండ్రుల్ని, సైన్యాన్ని తిరిగి బతికించు. (ఫకీరు అట్లాగే చేస్తాడు.)

బాలవద్దిరాజు : ‘నీ వంటి దుర్మార్గుడు బతికుంటే ఈ లోకానికి నష్టం (అంటూ ఆ వజ్రాల చిలుక చానా మెడ విరిచేస్తాడు)

మాయల ఫకీరు : అయ్యో, అమ్మో, అబ్బా …………….. అనుకుంటూ అరుస్తూ గిలగిలా కొట్టుకుంటూ చనిపోతాడు.)

ముగింపు : ఈ విధంగా బాలవద్దిరాజు తన తల్లిదండ్రులనూ, సైన్యాన్ని కాపాడుకోవడమే కాకుండా దుర్మార్గుడైన మాయల ఫకీరును అంతంచేసి, రాజ్యాన్ని, ప్రజల్ని రక్షించాడు.

V. పదజాల వినియోగం

1. కింది వాక్యాల్లోని గీతగీసిన పదాలకు వ్యతిరేకార్థక పదాలను ఖాళీలలో రాయండి.
(అ) కొడుకు పుట్టినందుకు సంతోషపడ్డారు. కాని అతడు ప్రయోజకుడు కానందుకు (బాధపడ్డారు)
(ఆ) సుఖము కోరుకంటే దేన్నీ సాధించలేము. కాని …………… దేన్నైనా సాధించవచ్చు. (కష్టముతో)
(ఇ) మంచివాళ్ళు మేలు చేయాలని చూస్తే, చెడ్డవాళ్ళు …………………. చేయాలని చూస్తారు.
(ఈ) సీత జాడ తెలియక విషాదంలో ఉన్న రాముడికి ఆమె జాడ చెప్పి హనుమంతుడు ………………. కలిగించాడు. (ఆనందం)
(ఉ) దుర్మార్గుల వల్ల సమాజానికి చెడు జరుగుతుంది. ఐతే మంచివాళ్ళవల్ల సమాజానికి ……………. జరుగుతుంది. (మంచి)

2. కింది వాక్యాల్లో గీత గీసిన పదాలకు అదే అర్థం వచ్చే పదాలను రాయండి.
ఉదా: (అ) కొంతమంది చిన్నతనం నుండే యోగాసనాలు సాధన చేస్తారు
జవాబు.
అభ్యాసం

(ఆ) మా బడి మా ఇంటికి తూర్పు దిక్కున ఉంది.
జవాబు.
దిశ

(ఆ) మా తాత పులిహోర ఆరగించాడు.
జవాబు.
తిన్నాడు.

(ఇ) అప్పు కట్టలేదని రాజయ్య భూమిని బ్యాంక్ వాళ్ళు జప్తు చేశారు.
జవాబు.
స్వాధీనం

(ఈ) ప్రజల సేవకై తపించిన రాజులు చరిత్రకెక్కారు
జవాబు.
ప్రభువులు

(ఉ) నా శిరస్సు వంచి నీకు నమస్కారం చేస్తున్నాను.
జవాబు.
తల

3. కింది జాతీయాలతో సొంత వాక్యాలు రాయండి.

(అ) అల్లారుముద్దుగా – చిన్న పిల్లలను అల్లారుముద్దుగా పెంచుతారు.
(ఆ) చిలుకపలుకులు – పసిపిల్లల తప్పటడుగులు, చిలుక పలుకులు ముచ్చటగా ఉంటాయి.
(ఇ) ఆరునూరైనా – ఆరునూరైనా అబద్దమాడకూడదు.

VI. భాషను గురించి తెలుసుకుందాం

1. కింది ద్వంద్వ సమాస పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాయండి.

(అ) తల్లిదండ్రులు : తల్లియునూ తండ్రియునూ
(ఆ) తోడునీడలు : తోడు మరియు నీడ
(ఇ) భీమార్జునులు : భీముడు మరియు అర్జునుడు
(ఈ) కాయగూరలు : కాయయును, కూరయును
(ఉ) ఆటపాటలు : ఆట మరియు పాట

కలిపి రాయడం కింది వాటిని పరిశీలించండి.

1. వారు + ఉండిరి = వారుండిరి
2. ఎవరికి + ఎంత = ఎవరికెంత
3. ఇంక + ఒకరు = ఇంకొకరు

పై ఉదాహరణల్లో రెండేసి పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటం గమనించారు కదా! ఇట్లా రాయడాన్ని కలిపిరాయడం అంటారు. దీనికే ‘సంధి’ అని పేరు.

2. కింది పదాలను కలిపి రాయండి.

ఉదా : సెలవు + ఇచ్చి = సెలవిచ్చి
(అ) మీరు + ఎవరు = మీరెవరు
(ఆ) పది + ఇంతలు = పదింతలు
(ఇ) ఏది + ఐనా = ఏదైనా
(ఈ) పట్టిన + అంత = పట్టినంత

ప్రాజెక్టు పని:

గ్రంథాలయం నుంచి గాని, వార్తాపత్రికల నుంచి గాని ఏదైనా జానపద కథను సేకరించి, రాసి తరగతిలో చెప్పండి.
1. ప్రాజెక్టు శీర్షిక : గ్రంథాలయం నుండి గాని, వార్తా పత్రికల నుంచి గాని ఏదైనా జానపద కథను సేకరించడం.

2. సమాచార సేకరణ : (అ) సమాచారం సేకరించిన తేది : XXX (ఆ) సమాచార వనరు : గ్రంథాలయం

3. సేకరించిన విధానం : నేను మా గ్రామ గ్రంథాలయానికి వెళ్ళి వార్తా పత్రికలను చదివి, ఒకనాటి వార్తా పత్రికలో వచ్చిన సర్వాయి పాపన్న కథను సేకరించాను.

4. నివేదిక :

సర్వాయి పాపడు

క్రీ.శ. 1650 ప్రాంతంలో అణిచివేతకు గురి అవుతున్న గౌడ్ కులంలో పుట్టిన పాపన్న బాల్యంలో పశువులను కాస్తూ, జీవించాడు. ఒక్క కొడుకు కావడంతో తల్లి సర్వమ్మ పాపన్నను గారాబంగా పెంచింది. స్వతంత్ర ఆలోచనలు కలిగిన పాపన్న కల్లు గీస్తూ, పశువులను కాసేవాడు. తన స్నేహితులను సమీకరించి చిన్న సైన్యాన్ని తయారు చేశాడు. సంప్రదాయ ఆయుధాలను సమకూర్చుకున్నాడు. తన అనుచరులతో కలిసి బల్లెం, బాణం, కర్ర వంటి ఆయుధాలను ఉపయోగించే పద్ధతులను సాధన చేశాడు. క్రమంగా తాను పెరిగిన తాటికొండ చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలలో వున్న ధనవంతులను, జమీందారులను రహస్య పద్ధతుల ద్వారా కొల్లగొడుతూ ధనాన్ని సేకరించడం మొదలుపెట్టాడు.

పాపన్న సాహసాలకు ఆకర్షితులై ప్రజలు సైన్యంలో చేరడం ప్రారంభించారు. దొరల పీడనవల్ల బాధలు పడుతున్న అణగారిన కులాలకు చెందిన ప్రజలకు పాపన్న రక్షణ యిచ్చాడు. పాపన్న సైన్యం రోజురోజుకు పెరగసాగింది. మొదట సర్వాయిపేటలో బలిష్ఠమైన కోటను నిర్మించాడు. పాపన్న స్వతంత్రంగా ప్రకటించుకొని కేంద్రంగా పాలించాడు. క్రమక్రమంగా తన రాజ్యాన్ని విస్తరించుకొంటూ హుస్నాబాద్, కరీంనగర్ ప్రాంతాలను జయించి అధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు. భవిష్యత్తులో గోల్కొండను జయించడానికి ముందే వ్యూహరచన చేసి తాటికొండలో మరొక కోటను నిర్మించాడు.

ప్రజల మన్ననలు అందుకొంటూ తగినంత సైన్యాన్ని వృద్ధి చేసుకొని ప్రజల సహకారంతో నల్లగొండ పరగణా భోనగిరి సర్కారులోని ‘షాపురం’ వద్ద గుట్టమీద పెద్ద మట్టి కోటను నిర్మించాడు. ఈ కోటను తన కేంద్రంగా చేసుకొని నల్లగొండ పరగణాలో వున్న జమీందారులను దోచుకుంటూ పెద్ద మొత్తంలో ధనాన్ని కూడగట్టాడు. పాపన్నను నిలువరించే వారు లేకపోవడంతో జమీందారులు, భూస్వాములంతా కలిసి ఢిల్లీ పాదుషాకు విన్నవించుకున్నారు. ఔరంగజేబు ఈ పరిస్థితిని గమనించి పాపన్నను శిక్షించేందుకు కొలనుపాక సర్దారగు రుస్తుందిల్ ఖాన్ను ఆదేశించాడు.

రుస్తుందిల్ ఖాన్ స్వయంగా పెద్ద సైన్యంతో వచ్చి షాపురం వద్ద పాపన్నతో తలపడ్డాడు. పాపన్న సైన్యం వీరోచితమైన పోరాటం సాగించింది. మూడు నెలల సుదీర్ఘ పోరాటం అనంతరం రుస్తుందిలాఖాన్ పాపన్న చేతిలో ఓడిపోయాడు. పాపన్న విజయాలు స్థానిక దొరలు, భూస్వాములకు మింగుడు పడలేదు. ఈ పరిస్థితులను ఆసరాగా తీసుకొని క్రీ.శ. 1708 ఏప్రిల్1 తేదీన పాపన్న వరంగల్ కోటను ముట్టడించాడు. అక్కడ మొగల్ ఆధీనంలో వున్న వేలమంది బందీలను విడుదల చేశాడు. అనంతరం తన సైన్యాన్ని పటిష్ఠ పరచుకొని క్రీ.శ. 1709 ఆరంభంలో పాపన్న గోల్కొండపైకి దండెత్తాడు. భీకర పోరాటం తర్వాత అంతిమంగా గోల్కొండ పాపన్న వశమైంది.

మొగలు నాయకత్వం అపజయంతో రగిలిపోయింది. తన ధైర్య సాహసాలు, వరుస విజయాలతో యెంతో ధీమాగా వున్న పాపన్న మొగలుల కుట్రలను, మోసపూరిత చర్యలను గమనించలేకపోయాడు. ప్రజలకు రక్షణ, పరిపాలనా సంస్కరణలలో మునిగిన పాపన్న యీ ద్రోహాన్ని పసిగట్టలేకపోయాడు. దీనితో మొగలు సైన్యం మూకుమ్మడిగా స్థానిక దొరలు, భూస్వాముల అండతో గోల్కొండ మీదికి దాడిచేసింది. యీ దాడిలో పాపన్న సైన్యం చాలా వరకు నష్టపోయింది. చివరి దాకా పోరాడిన పాపన్న శత్రువు చేతిలో మరణించడం తన స్వభావానికి విరుద్ధమని తలచి బాకుతో పొడుచుకొని ఈ లోకాన్ని విడిచివెళ్ళాడు.

5. ముగింపు : ఈ జానపద కథ వల్ల సర్వాయి పాపన్న గురించి తెలుసుకున్నాను. పాపన్న ధైర్య సాహసాలను గురించి తెలుసుకున్నాను.

TS 6th Class Telugu 10th Lesson Important Questions బాలనాగమ్మ

ప్రశ్న 1.
బాలవద్దిరాజు చేసిన సాహసాలను వివరించండి.
జవాబు.
పరిచయం : పానగల్లును పరిపాలించే వద్దిరాజు కుమారుడు కార్యవద్దిరాజు. బాలనాగమ్మ, కార్యవద్దిరాజుల కుమారుడే బాలవద్దిరాజు. ఈ బాలుడు ఏడు రోజుల పసికందుగా ఉన్నప్పుడు మాయల ఫకీరు బాల నాగమ్మను ఎత్తుకుపోయాడు. తన తల్లిదండ్రుల గురించి తెలిసిన పన్నెండేళ్ళ బాలవద్దిరాజు వారిని కాపాడతానని బయలుదేరాడు. పులిని చంపడం : తల్లిని వెతుకుతూ వెళుతున్న బాలవద్దిరాజు దారిలో పులిరాజు పట్టణం చేరాడు. అక్కడ ఒక పులి మంచినీళ్ళ బావి దగ్గర అందరినీ మింగుతోంది. ఇది తెలిసి బాలవద్దిరాజు పులిని వెతుక్కుంటూ గుహదగ్గరకే వెళ్ళి దాన్ని చంపాడు.

రాజకుమారిని రక్షించడం: గుడిమీద మొలచిన సంజీవని మొక్క ఆకుల రసం పిండి, చిలుకవాదిపట్నం రాజు కూతురు రాచపుండును నయం చేసి బతికించాడు.

శక్తిని ఓడించడం : నాగిళ్ళపూడి మొదట్లో ఉన్న నయవాది పట్టణం చేరుకోగానే అక్కడ ఫకీరు ఏర్పాటుచేసిన శక్తి బాలవద్దిరాజును అడ్డుకున్నది. దాన్ని చంపబోగా అది భయపడి ఆ బాలుడిని ఫకీరు ఎక్కడ ఉన్నాడో రహస్యం చెప్పి, ఒక మాయల బెత్తం కూడా ఇచ్చింది. అట్టా అతడు ఫకీరుకోటలోకి పోయి తల్లిని కలిశాడు. తల్లిద్వారా ఫకీరు ప్రాణ రహస్యం తెలుసుకొన్నాడు.

సప్త సముద్రాలు దాటడం: గండభేరుండ పక్షిసాయంతో సప్త సముద్రాలు దాటి ఆ బాలుడు పంజరంలో ఉన్న చిలుకను పట్టి తెచ్చాడు.

మాయల ఫకీరు సంహారం : చిలుకను ఫకీరు దగ్గరకు తీసుకు వచ్చాడు. ఫకీరు భయంతో బాలనాగమ్మను విడుదల చేశాడు. ఫకీరు వంటి దుర్మార్గుడు బతికుంటే ఈ లోకానికి చాలా నష్టం అని వజ్రాల చిలుక మెడ విరిచేశాడు బాలరాజు. మాయల ఫకీరు ప్రాణం విడిచాడు.

ప్రశ్న 2.
బాలవద్దిరాజు సప్తసముద్రాలు దాటి మాయల ఫకీరు ప్రాణాలున్న చిలుకను పట్టుకున్నాడు కదా! ఆ చిలుకను దొరికిన చోటనే చంపకుండా ఫకీరు దగ్గరకు ఎందుకు తీసుకొని పోయి ఉంటాడో రాయండి.
జవాబు.
ఆ చిలుకను దొరికిన చోటనే చంపితే మాయల ఫకీరుకు తాను ఎందుకు చనిపోతున్నాడో తెలిసేది కాదు. అంతటి దుర్మార్గుణ్ణి దుర్మార్గంగానే చంపాలని బాలవద్దిరాజు ఆ పని చేసి ఉంటాడు. అంతేకాక మాయల ఫకీరు తన మాయలతో తన తల్లిని బందీగా చేశాడు. తన తాత తండ్రులను రాళ్ళుగా, సైనికులను బూడిదగా మార్చాడు. తన తల్లి విడుదల కావాలన్నా, తన తండ్రి, సైనికులు తిరిగి మనుషులుగా మారాలన్నా అది ఫకీరు వల్లనే సాధ్యపడుతుంది. ఆ చిలుకను దొరికిన చోటనే చంపేస్తే తన తల్లిదండ్రులు గానీ, సైనికులుగానీ విడుదల అయ్యే అవకాశం ఉండదు. అందువల్ల బాలవద్దిరాజు ఆ చిలుకను దొరికిన చోటనే చంపకుండా ఫకీరు దగ్గరకు తీసుకొని పోయి ఉంటాడు.

అర్థాలు

• నూరు = వంద
• ఎకాఎకిన = అకస్మాత్తుగా, తొందరగా, వెంటనే
• కంఠం = మెడ
• నాగేంద్రుడు = నాగుపాము

పర్యాయ పదాలు

• దిక్కు = దిశ వైపు
• తల = శిరస్సు, మూర్ఖం
• తల్లి = అమ్మ, అంబ, జనని, మాత
• తండ్రి = నాన్న, జనకుడు, అయ్య
• రాజు = ప్రభువు, నరపాలుడు, పాలకుడు
• భర్త = పతి, మగడు, నాథుడు
• భార్య = సతి, పెండ్లాము, కళత్రం
• పెండ్లి = వివాహం, కళ్యాణం, పాణిగ్రహణం
• పట్టణం = పురం, నగరం
• అడవి = వనం, కాన, అరణ్యం
• గుడి = కోవెల, దేవాలయం
• సముద్రం = వనధి, వార్ధి, అంబుధి
• పాము = సర్పం, ఉరగం, ఫణి
• పక్షి = విహంగం, ఖగం, అండజం

నానార్థాలు

• దిక్కు = దిశ, శరణం, వైపు
• రాజు = చంద్రుడు, భూపాలుడు
• పన్ను = కప్పం, దంతం

ప్రకృతులు – వికృతులు

• ప్రకృతి – వికృతి
• అటవి – అడవి
• అంబ – అమ్మ
• కథ – కత
• నిద్ర – నిదుర
• రాత్రి – రేతిరి
• రాజు – రేడు
• విద్య – విద్దె
• శక్తి – సత్తి, సత్తువ
• సముద్రం – సంద్రం
• సంతోషం – సంతసం

సంధులు

• రాజ్యమున్నది = రాజ్యము + ఉన్నది
• పడగలెత్తిండు = పడగలు + ఎత్తిండు
• చేతులెత్తి = చేతులు + ఎత్తి
• కావస్తుండగనే = కావస్తు + + ఉండగనే
• తాకీదొచ్చింది = తాకీదు + ఒచ్చింది
• ఇట్లుండగ = ఇట్లు + ఉండగ
• తాళమేసి = తాళము + ఏసి
• చెప్పినట్లు = చెప్పిన + అట్లు
• పెట్టకుంటే = పెట్టాక + ఉంటే
• అయిపోతుందని = అయిపోతది + అని
• చేతికిస్తనని = చేతికి + ఇస్తనని
• ఉన్నదని = ఉన్నది + అని
• బేరానికొచ్చిండు = బేరానికి + ఒచ్చిండు

కలపడం

• నేను + ఆపని = నేనాపని
• వాళ్ళు + అందరు = వాళ్ళందరు
• వాడు + అయ్యిండు = వాడయ్యిండు
• ఇట్లు + ఉండంగా = ఇట్లుండగా
• ముక్కలు + అయింది = ముక్కలయింది
• అయిపోతది + అని = అయిపోతదని
• చేతికి + ఇస్తనని = చేతికిస్తనని
• రహస్యము + అంత = రహస్యమంత
• పొమ్ము + అని = పొమ్మని
• ఉన్నది + అని = ఉన్నదని
• మొదలు + అయ్యింది = మొదలయ్యింది
• బతికించుము + అన్నడు = బతికించుమన్నడు
• విడిచిపెట్టుము + అన్నడు = విడిచి పెట్టుమన్నడు.

1. క్రింది పద్యాన్ని చదివి ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు తగిన సమాధానాలు రాయండి.

కష్ట పెట్టబోకు కన్నతల్లి మనసు
నష్ట పెట్టబోకు నాన్న పనులు
తల్లిదండ్రులన్న దైవసన్నిభులురా
లలిత సుగుణజాల తెలుగుబాల

ప్రశ్నలు:
1. వేనికి నష్టం కలిగించకూడదు ?
జవాబు.
నాన్న పనులకు

2. కష్టపెట్టకూడనిది ఏమిటి ?
జవాబు.
కన్న తల్లి మనసు

3. ఎవరు దైవ సమానులు ?
జవాబు.
తల్లిదండ్రులు

4. ఈ పద్యం రాసిన కవి పేరేమిటి ?
జవాబు.
కరుణశ్రీ

5. ఈ పద్యానికి మకుటం ఏమిటి ?
జవాబు.
లలిత సుగుణజాల తెలుగుబాల

II. క్రింది పద్యాన్ని చదివి, దాని క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.

అక్షరంబు వలయు కుక్షిజీవనులకు
నక్షరంబు జిహ్వ కిక్షురసము
అక్షరంబు తన్ను రక్షిచు గావున
నక్షరంబు లోక రక్షితంబు.

ప్రశ్నలు:

1. మానవులకు అవసరమైనది ఏది ?
జవాబు.
అక్షరం కొని

2. అక్షరం జిహ్వకు ఎటువంటిది ?
జవాబు.
చెరుకు రసం వంటిది.

3. అక్షరం దేనిని రక్షిస్తుంది ?
జవాబు.
చదువుకున్న వారిని (తన్ను) రక్షిస్తుంది.

4. ఈ పద్యానికి శీర్షికను సూచించండి.
జవాబు.
‘అక్షరం’ అవసరం.

5. ‘జిహ్వ’ అను పదానికి అర్థం రాయండి.
జవాబు.
జిహ్వ అనగా ‘నాలుక’ అని అర్థం.

III. ఈ క్రింది గద్యాన్ని చదివి, ఏవేని ఐదు ప్రశ్నలు తయారు చేయండి.

“సాహితి సృజనలో అంతర్జాతీయ కీర్తి నందుకొన్న మహాకవి రవీద్రనాథ్ ఠాగూర్. కవిగా, రచయితగా, తత్త్వవేత్తగా, సంగీతజ్ఞుడిగా, చిత్రకారుడిగా బహుముఖ ప్రజ్ఞను ప్రదర్శించారు. వీరి పేరు వినగానే చప్పున స్ఫురించేవి ‘జనగణమన గీతం’, ‘గీతాంజలి’. జనగణమన గీతం భారత జాతీయ గీతంగా గుర్తింపబడింది. బంగ్లాదేశ్ జాతీయ గీతం కూడా వీరి లేఖిని నుండి వెలువడినదే. ఇలా రెండు జాతీయ గీతాలనందించిన కవిగా, అపూర్వ చరిత్రను సృష్టించారు. “శాంతినికేతన్” పేరున విద్యాలయాన్ని స్థాపించి ‘గురుదేవుడు’గా కీర్తింపబడ్డారు.

ప్రశ్నలు:

1. సాహిత్య సృజనలో అంతర్జాతీయ కీర్తిని అందుకున్న వారు ఎవరు ?
2. బంగ్లాదేశ్ జాతీయ గీతాన్ని రాసింది ఎవరు ?
3. రవీంద్రుడు స్థాపించిన విద్యాలయం ఏది ?
4. రవీంద్రుని బిరుదు ఏమి ?
5. ఠాగూర్ రచించిన ఏవేని రెండు ప్రసిద్ధ రచనలు ఏవి ?

IV. పర్యాయపదాలు

గీత గీసిన పదాల ‘పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.

11. ఏ దిక్కూ లేని వారికి భగవంతుడే రక్ష.
(A) చోటు, స్థలం
(B) ఇల్లు, గృహం
(C) దిశ, వైపు
(D) నీరు, జలం
జవాబు.
(C) దిశ, వైపు

12. తల్లి, తండ్రి, గురువు – వీరి ముగ్గురి ఋణమూ ఎప్పటికీ తీర్చుకోలేము.
(A) జనకుడు, పిత
(B) వృద్ధుడు,ముదుసలి
(C) తాత, నాయన
(D) ఉపాధ్యాయుడు, గురువు
జవాబు.
(A) జనకుడు, పిత

13. మన భారతీయుల వివాహం అనే సంప్రదాయం ప్రపంచ ప్రజలకు ఆదర్శప్రాయం.
(A) ఇల్లు, గృహం
(B) కులం, గుణం
(C) మతం, గౌరవం
(D) పెండ్లి, కళ్యాణం
జవాబు.
(D) పెండ్లి, కళ్యాణం

14. దేహాన్ని దేవాలయం గానూ, అందులో ఉండే జీవుణ్ణి దేవుడిగానూ విజ్ఞులు పోలుస్తారు.
(A) విద్యాలయం, బడి
(B) గుడి, కోవెల
(C) ఒడి, మడి
(D) మడి, ఆయకట్టు
జవాబు.
(B) గుడి, కోవెల

V. ప్రకృతి – వికృతులు

గీత గీసిన వాటికి ప్రకృతి/వికృతులను గుర్తించండి.

15. అమ్మను మించిన దైవం లేదు.
(A) కొమ్మ
(B) గుమ్మ
(C) బొమ్మ
(D) అంబ
జవాబు.
(D) అంబ

16. పగటికి రాజు సూర్యుడైతే రాత్రికి రాజు చంద్రుడు.
(A) నక్తం
(B) రాతిరి
(C) చీకటి
(D) అంధకారం
జవాబు.
(B) రాతిరి

17. విద్య లేని వాడు వింత పశువు.
(A) చదువు
(B) సంధ్య
(C) విద్దె
(D) కూలి
జవాబు.
(C) విద్దె

18. ఎంత కొండలమీద ప్రవహించినా నదులు అన్నీ చివరికి సముద్రంలో కలిసేవే.
(A) సంద్రం
(B) వారధి
(C) వారిధి
(D) కడలి
జవాబు.
(A) సంద్రం

VI. వ్యాకరణాంశాలు

19. తెలంగాణలో బాలనాగమ్మ కథ బాగా పేరు పొందిన కథ – ఇందులో ద్విత్వాక్షరం ఏది ?
(A) థ
(B) మ్మ
(C) రా
(D) పొం
జవాబు.
(B) మ్మ

20. కింది వాటిలో పరుషాక్షరం ఏది ?
(A) ప
(B) య
(C) మ
(D) గ
జవాబు.
(A) ప

21. బాలవద్దిరాజు తన తల్లిదండ్రులను రక్షించడం కొఱకు ఎన్నో సాహసాలు చేశాడు. గీత గీసినది ఏ విభక్తి ?
(A) ప్రథమ
(B) ద్వితీయా
(C) తృతీయా
(D) చతుర్థి
జవాబు.
(D) చతుర్థి

22. ఓ, ఓరి, ఓయి, ఓసి అనే ప్రత్యయాలకు ఏమని పేరు ?
(A) ప్రథమా
(B) ద్వితీయా
(C) సంబోధన ప్రథమా
(D) షష్ఠీ
జవాబు.
(C) సంబోధన ప్రథమా

VII. సంధులు

విడదీయడం – కింద గీత గీసిన పదాలను విడదీయండి.

23. పరోపకారులైన మానవులకు చేతులెత్తి మొక్కవచ్చు.
(A) చేయి + ఎత్తి
(B) చేతి + ఎత్తి
(C) చేతులు + ఎత్తి
(D) చేతులను + ఎత్తి
జవాబు.
(C) చేతులు + ఎత్తి

24. ప్రతిదీ ఎదుటి వాళ్ళు చెప్పినట్లు చేయడం వ్యక్తిత్వం అనిపించుకోదు.
(A) చెప్పిన + అట్లు
(B) చెప్పు + అట్లు
(C) చెబుతాను + ఇట్లు
(D) చెప్పిన + ట్లు
జవాబు.
(A) చెప్పిన + అట్లు

25. సంపద ఉన్నదని మిడిసిపడటం గొప్ప వారి లక్షణం కాదు.
(A) ఉన్నది + ని
(B) ఉన్నది + అని
(C) ఉన్న + అని
(D) ఉంది + అని
జవాబు.
(B) ఉన్నది + అని

కలపడం – కింది పదాలను కలపండి.

26. వాళ్ళు + అందరు
(A) వాళ్ళందర
(B) వాళ్ళందరు
(C) వాళ్ళే అందరు
(D) వాళ్ళందరితోనూ
జవాబు.
(B) వాళ్ళందరు

27. ఉన్నది + అని
(A) ఉందని
(B) ఉన్నదంటూ
(C) ఉంటే ఉంది
(D) ఉన్నదని
జవాబు.
(D) ఉన్నదని

28. మీద + ఎక్కి
(A) మీదెక్కి
(B) మీద మీద
(C) పైపైన
(D) మీద కాక
జవాబు.
(A) మీదెక్కి

పాఠం ఉద్దేశం:

జానపద కథలను విని లేదా చదివి ఆబాలగోపాలం ఆనందిస్తారు. తెలంగాణాలో అనేకమైన ప్రసిద్ధిచెందిన జానపద కథలున్నాయి. వాటిలో బహుళ ప్రజాదరణ పొందిన జానపదకథ ‘బాలనాగమ్మ కథ’. ఈ అద్భుత కథ అనేక జానపద కళారూపాల్లో ప్రదర్శింపబడి ప్రజల మనస్సుల్లో స్థిరంగా నాటుకొని పోయింది. దాని గురించి తెలపడమే ఈ పాఠం ఉ ద్దేశం.

ప్రవేశిక:

కథలలో జానపద కథలు ప్రత్యేకమైనవి. మానవాతీత శక్తులు, తంత్రాలు, సాహస కథనాలు ఈ కథలను నడిపిస్తాయి. అందుకే పిల్లలు ఆ కథలంటే చెవికోసుకుంటారు. చిన్నవాడైన బాలవద్ది రాజు తన తల్లిదండ్రులైన బాలనాగమ్మ, కార్యవద్దిరాజులకు వచ్చిన ఆపదను తొలగించేటందుకు చేసిన సాహసమే ఈ కథ. ఆ జానపదకథను ఇప్పుడు మనం
తెలుసుకుందాం.

నేనివి చేయగలనా ?

• నాకు తెలిసిన ఒక జానపదకథను సొంతమాటల్లో చెప్పగలను. అవును / కాదు
• పాఠం ఆధారంగా పాత్రల స్వభావాన్ని గురించి పట్టికలో రాయగలను. అవును / కాదు
• బాలనాగమ్మ కథను సొంత మాటల్లో రాయగలను. అవును / కాదు
• పాఠం ఆధారంగా సంభాషణలు రాయగలను. అవును / కాదు

TS Board 6th Class Science Guide Telangana 10th Lesson Changes Around Us Textbook Questions and Answers.

Changes Around Us – TS 6th Class Science 10th Lesson Questions and Answers Telangana

Improve Your Learning

Question 1.
Is the change of ice into water a temporary or permanent change ? Explain. (Conceptual Understanding) 4 M
Answer:
Explanation : The change of ice into water is a temporary change. It is not a permanent change. It is only a physical change.

Reason: Here, the cause of change is ‘heat’. When we remove the cause of change (heat) the process gets reversed. It means, when we cool water (or remove heat from water), it changes again to ice. So it is a temporary change.

Question 2.
How do you know that rusting of iron is a change ?
Answer:
When iron rusts (Conceptual Understanding) 4 M

1. its colour changes. The dull greyish iron changes to reddish brown
2. the smooth metal surface becomes quite rough
3. particles of rusted metal detach from the metal surface. These are all the physical changes we observe, when iron rusts.

Question 3.
If a raw egg is boiled in water, what changes do you notice in it ? If you are given two eggs, can you determine which one is boiled and which one is not ? Explain. (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:
Raw egg possesses more density than boiled egg. When raw egg is boiled, naturally its density decreases. When we shake a raw egg, we feel the fluid moving inside.

Question 4.
Name five changes you notice in your surroundings. Classify them as natural or man-made changes. (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:

Question 5.
Choose incorrect statements from the following and rewrite them correctly: (Conceptual Understanding) 4 M
Answer:

Question 6.
Some changes are listed below, classify them as temporary and permanent. (Conceptual Understanding) 4 M
Answer:

Question 7.
We use clay to make idols. Can we get back clay from the idol ? What type of change is it ? Explain. (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:
If only clay is used to make idols, we can get back clay from the idol. The idol is soaked in water for sometime. Again we get back the clay. So it is a temporary change.
Eg : Ganapathi idol is made from clay.

Question 8.
Carpenter made a chair using wood, what type of change is it ? (Conceptual Understanding) 2 M
Answer:
From a raw wood, carpenter makes a chair. The raw wood is often cut, chiselled and polished for the purpose. So from this finished wood, we cannot get back the original raw wood. So the change is a permanent change.

Question 9.
Rafi said that “Flour from Rice / Wheat is a man made change.” He wants to make a list of examples of this kind of change, help him to expand his (Asking questions and making hypothesis) 2M
Answer:
Some man-made changes:

1. Flour from rice
2. Juice from lemons
3. Cream from milk
4. Butter milk from curd.
5. Tea from tea leaves.
6. To peel an orange.

Question 10.
Select a plant in your house / school observe and record changes keeping in view height of plant, number and size of leaves and flowers etc., over a period of 2 months. Display your observations. (Experimentation and Field investigation) 2M
Answer:
I have observed the guava plant. It grew in size and height. The number of leaves increased in the period of two months and their size also increased.

Question 11.
What will happen if a decorative colour paper is dipped in water ? Predict the possible changes. Verify your predictions by doing experiments and write down the steps of the process. (Experimentation and Field investigation)2 M
Answer:

1. The paper is dipped in water.
2. The colour fades.
3. The paper loses stiffness and turns to a pulp.
4. The paper becomes useless.

Question 12.
Write various steps involved in making ghee from milk, what changes do you find, during this process ? (Experimentation andfield investigation) 8M
Answer:
Production of ghee from milk involves various stages.
Stage 1 : Milk changing to curd: (Curdling of milk) : Milk is heated gently to boiling temperature and allowed to cool. To the warm milk, a very small quantity of curd is added and stirred well. The vessel is kept undisturbed for a few hours. Then a white semi-solid mass appears in the vessel. It is curd.

Observed change:
There is a slight difference in colour from milk to curd. Milk is slightly sweet and curd is slightly sour in taste.

Stage 2 : Butter from curd: Sufficient water is added to the curd. It is well churned. Butter forms and floats over the liquid. The butter is hand-picked.

Observed change : Butter is a semi-solid mass. It separates from the butter milk.

Stage 3 : Butter to ghee: The butter is heated on a low flame for sometime. When we notice the smell of ghee we stop further heating. Ghee is formed.

Change observed : Semi solid butter is changed into ghee in liquid state which has a characteristic fragrance on heating.

Stage 4 : Separation of ghee from the residue: The mass is allowed to cool. Then it is filtered using a clean cloth. Residue is left over in the cloth. Ghee is collected in the vessel. All the changes involved in making ghee from milk are ermanent changes. They are all irreversible.

Question 13.
Observe the following table and answer the questions given below. (Information skills and projects) 8 M
Answer:

i) Which month had maximum rainfall ?
Answer:
August.

ii) Which season occurs in the month of August ? How can you support your answer ?
Ans.
Rainy season. The rainfall is heavy (39.12 mm) in the month of August.

iii) In which month is the duration of day minimum ? What could be the reason for this ?
Answer:
In the month of January, the duration of day is minimum (17.12 – 6.50 = 10.22 hrs.) It is winter season. The sun rises late and sets earlier.

iv) Do you find any relation between sunrise and seasons ?
Answer:
Summer (April): Sun rises quite early.
Rainy season (August): Sun rises early.
Winter season (January): Sun rises quite late

v) What changes can you identify from January to August ?
Answer:
The following changes are identified from January to August.

1. Day temperature : Minimum in January, maximum in April and again fall in August to a lower value.
2. Rainfall: Very very poor in January, almost nil in April and maximum in August.
3. Length of the day : Increases from January to April and then decreases in August. It is minimum in January and maximum in April.
4. Change of seasons:
   January – Winter season
   April – Summer season
   August – Rainy season
   Thus the seasons change from January to August.

Question 14.
Farha wondered “How could it be possible for the nature to bring changes in seasons periodically”. Can you add some changes like this. How will you explain them ? (Appreciation and Aesthetic sense / values) 2 M
Answer:
It is wonderful to see so many periodic changes in nature. A few of them are :

1. A day returns periodically after 24 hours.
2. The week returns periodically after 7 days.
3. A month returns periodically after 30 days.
4. A year returns periodically after 365 days and so on.
5. Trees getting new leaves, shedding off ripen leaves, flowering, fruiting is another seasonal change.

Question 15.
Sita wondered and felt very happy to see the beauty of the fields and insects like twinkling beetles (Arudra) during rainy season in their village. Can you list some such changes which make you wonder and feel happy? (Application to daily life concern to biodiversity) 2M
Answer:
In rainy season, the lakes and ponds overflow with water. There is plenty of water every where. The fields are green and trees are loaded with fruits. Everywhere there is plenty of food available. The buffaloes, oxes, goats find enough grass to fill their bellies. Every living being feels satisfied. There is no dearth of food.

TS 6th Class Science 10th Lesson Notes – Changes Around Us

• Some changes take place naturally and some changes are initiated by human beings.
• Some of the naturally occurring changes are : Change of seasons, sunrise and sunset, ripening of fruits, blooming of flowers, sprouting of seeds, withering of trees etc.
• Many natural changes take place in our body. Nails grow, hair grows, body – weight changes, etc.
• Classification of changes is also made based on various indicators of change like the change in state, change in colour, change in size, change in taste etc.
• Changes : In our daily life we notice many changes around us.
• Change in state : A change that occurs physically is called change in state.
  
• Duration of day : Duration of day changes from season to season. Eg: In winter duration of the days shorter and in summer duration of days are longer.
• Indicators of change : There will be many indicators of changes to show that a change takes place.
• Slow/fast change : Changes can be classified in many ways. Slow change. Eg: Rusting of iron Fast change : Electric bulb ON and OFF
• Temporary/ Permanent Change : A change that can easily be reversed is a temporary change. : Eg : water ⇌ice,
  A change which can not be reversed is a permanent change. Eg : milk → curd
• Natural / man – made change : A change that takes place naturally is called natural change. Eg : change of seasons, growth of plant. A change which is initiated by human beings is called man-made change. Eg: rice to cooked rice.

Telangana SCERT 6th Class Hindi Study Material Telangana Pdf 10th Lesson चुक्की और जब्बार Textbook Questions and Answers.

TS 6th Class Hindi 10th Lesson Questions and Answers Telangana चुक्की और जब्बार

सुनो-बोलो :

प्रश्न 1.
छुट्टी के दिन तुम क्या-क्या करते हो ?
उत्तर :
छुट्टी के दिन मैं देर से उठता हूँ। कुछ देर के लिए पढता हूँ। टी.वी. देखता हूँ। माँ की सहायता करता हूँ और खूब खेलता हूँ।

प्रश्न 2.
रामू काका ने रस्सी से झूला बाँधा। रस्सी से और क्या-क्या कर सकते हैं ?
उत्तर :
रस्सी पर कपडे सुखा सकते हैं। पर्वत पर चढ़ सकते हैं। लकडियों को बाँध सकते हैं। कुएँ से पानी निकाल सकते हैं।

प्रश्न 3.
खेलते समय यदि तुम्हारे साथी को चोट लग जाये, तो तुम क्या करोगे ?
उत्तर :
खेलते समय यदि मेंरे साथी को चोट लगी तो पहले मैं चोट के स्थान पर कपडा बाँध दूँगा फिर डाँक्टर के पास ले जाऊँगा।

पढ़ो :

प्रश्न 1.
बच्चे क्या खाना चाहते थे ?
उत्तर :
बच्चे आम खाना चाहते थे ।

प्रश्न 2.
झूले से कौन गिर गयी ?
उत्तर :
चुक्की झूले से गिर गई ।

अ. नीचे दिये गये द्वित्वाक्षर पाठ में पहचानिए और उन पर ‘◯’ चुक्की और जब्बार लगाइए।

उत्तर :

आ. पाठ में आये द्वित्वाक्षर वाले शब्द तालिका में सही जगह लिखो।

उत्तर :

इ. नीचे दिये गये शब्द पढ़ो।

जानते हो! ये सारे शब्द एक जैसे दो वेणों के मेल से बने हैं। इन्हें दुवित्वाक्षर कहते हैं।

ई. वाक्य पढ़ो। कक्षा सें सुनाओ।

बच्चे दिल के सच्चे। दिल के सच्चे बच्चे। सच्चे दिल के बच्चे।

लिखो :

अ. सुंदर अक्षरों में लिखो।

आ. इन प्रश्नों के उत्तर लिखो।

प्रश्न 1.
रामू काका ने क्या किया?
उत्तर :
रम् काका आम के पेड पर चढकर डाली जोर से हिलाने लगे।

प्रश्न 2.
जब्बार ने चुक्की को क्या समझाया ?
उत्तर :
जब्दार ने चुक्की को समझाया कि खेल में चोट लगती ही रहती है। बहाटुग बच्चे गेते नहीं।

प्रश्न 3.
तुम किस दिन ज़्यादा खेलते हो ?
उत्तर :
मैं हर दिन शाम को पाठशाला से आने के बाद खेलता हूँ।

इ. नीचे दिये गये वर्ण मिलाकर नये शब्द बनाओ। लिखो।

उत्तर :

ई. चित्र देखकर अपने विचार लिखो।

उत्तर :
सुबह हुआ। गवि उठकर बिस्तर पर बैठ गया। वह खिडकी से बाहर टेखने लगा। बाहर सूग्ज और पेडे को देखने लगा ।

अभ्यासकार्य :

1. निम्नलिखित गद्यांश का वाचन कीजिए। प्रश्नों के जवाब दीजिए।
క్రింది కవిత్వం చదవండి. ప్రశ్నలకు జవాబులు వ్రాయండి.
कल हम मेला देखने जाएँगे। मेले में क्या होता है? इसमें दुकानें लगती हैं। दुकानों में क्या मिलता है? दुकानों में खिलौने मिलते हैं। गुब्बारे मिलते हैं। मिठाईयाँ मिलती हैं। मेले में बडे-बडे झूले होते हैं। मेले में हाथी, ऊँट, भालू और बंदर भी होते हैं।

प्रश्न 1.
कल हम क्या देखने जाएँगे?
1) मेला
2) उत्सव
3) सिनेमा
उत्तर :
1) मेला

प्रश्न 2.
इसमें क्या लगती हैं?
1) सिनेमा
2) भीड
3) दुकानें
उत्तर :
3) दुकानें

प्रश्न 3.
दुकानों में क्या मिलता है?
1) चीजें
2) खिलौन
3) पैसे
उत्तर :
2) खिलौन

प्रश्न 4.
मेले में बडे-बडे क्या होते हैं?
1) झूले
2) भीड
3) लोग
उत्तर :
1) झूले

प्रश्न 5.
मेले में हाथी, ऊँट, भालू और क्या होते हैं?
1) मिठाईयाँ
2) बंदर
3) पानी
उत्तर :
2) बंदर

सारांश-సారాంశం :

छुट्टी का दिन था।
बच्चे आम खाना चाहते थे।
मुन्नी सभी बच्चों के साथ
अपने रामू काका के घर गयी।
बे बच्चों को बहुत चाहते थे।

భావం : అది సెలవుదినం. ఏిల్లలు మామిడి పండ్లు తినాలనుకున్నారు. మున్ని అందరు పిల్లలతో తన బాబాయి రాము ఇంటికి వెళ్ళింది. అతన్కి పిల్లలంటే చాలా ఇష్టం.

It was a holiday. Children planned to eat mangoes. Munni went to her uncle Ramu’s place with her friends. He likes children very much.

रामू काका आम के पेड़ पर चढ गया।
डाली जोर से हिलाने लगा।
टप-टप आम गिर पड़े।
बच्चे खुशी से चिल्ला उटे –
“बाह! बाह! कितने सारे आम गिरे हैं।”

భావం : రాము బాబాయి మామిడి చెట్లుపైకి ఎక్కాడు. కొమ్మ వేగంగా ఊగుతోంది. టపటపమని మామిడి పళ్ళర రాలి పడాయి. పిల్లలు సంతోషంతో అరిచారు. బలే! బలే ! ఎన్ని మామిడిపళ్ళు పడ్డాయో.

Uncle Ram climbed mango tree. Branch was moving very fast. Magoes (fell down) dropped one after another. Children shouted with happiness. ‘Oh’ so many mangoes fell down.

निम्मी ने छप्पर से रस्सी उतारी।
रामू काका ने रस्सी पेड़ की डाली
से बाँध दी।
बच्चे झूला झूलने लगे। चुक्की झूले से
गिर गयी और रोने लगी।
ज्ब्बार बोला
‘खेल में चोट तो लगती ही रहती है।
बहादुर बच्चे रोते नहीं।

భావం : నిమ్మి చూరు నుండి తాడు దింపింది. రాము బాబాయి తాడును చెట్టు కొమ్మకు కట్టాడు. పిల్లలు ఊయల ఊగడం మొదలు పెట్టారు. చుక్కీ ఊయలలోంచి కింద పడిపోయి ఏడవసాగింది. జబ్బ్ర అన్నాడు ఆటల్లో దెబ్బలు తగులుతూనే ఉంటాయి. ధైర్యం గల పిల్లలు ఏడవరు.

Nimmi brought rope from thatched roof. Ram tied this rope to branch of a tree. Children started swinging. Chukki fell down from the swing started crying. Zabbar consoled her saying that it is very common to get hurt while playing. So brave children never cry for such things.

शब्दार्थ (అర్ధములు) (Meanings) :

वचन :

एक बचन :
छुटटी – సెలవు
बच्चा – పిల్లవాడు –
पेड़ – చెట్ట
ग्सी – తాడు
आम – మామిడిపండు

बहुबचन :
छुटिटयाँ – సెలవులు
बच्चे – పిల్లలు
पेड़ – చెట్లు
रस्सियाँ – తాళ్ళు
आम – మామిడి పళ్ళు

विलोम शब्द :

बहुत – ఎక్కువ × कम – తక్కువ
गोना – ఏడ్చుట × हँसना – నవ్వుట
चढ़ना – ఎక్కుట × उतर्ना – దిగుట
गिग्ना – పడుట × उठना – లేచుట
खुशी – సంతోషం × गम / दु:ख – దుఃఖం
बहादुर – ధైర్యవంతుడు × कायर / डरपोंक – పిరికివాడు

The multiple-choice format of TS 6th Class Science Bits with Answers 13th Lesson Learning How to Measure allows students to practice decision-making and selecting the most appropriate answer.

TS 6th Class Science Bits 13th Lesson Learning How to Measure

Question 1.
1 Kilometer =
A) 1000 mts
B) 1000 cms
C) 100 mts
D) 10 mts
Answer:
A) 1000 mts

Question 2.
Which of the below is used to measure the curved lines
A) Graph paper – Pencil
B) Meter scale
C) Thread-scale
D) Cubes scale
Answer:
C) Thread-scale

Question 3.
The correct one among them
A)  Metre 100=cm
B) Cm100=mm
C)  Metre 100=Km
D) 1 Km= 100m
Answer:
A)  Metre 100=cm

Question 4.
The result of a measurement is expressed in
A) numbers
B) units
C) numbers and units
D) none
Answer:
C) numbers and units

Question 5.
Standard unit for measuring length. (distance)
A) Meter
B) Litre
C) Millilitre
D) None
Answer:
A) Meter

Question 6.
1 Meter = …………………….. cm
A) 1000
B) 100
C) 10
D) 10,000
Answer:
B) 100

Question 7.
1 ml? ( )
A) 1 m³
B) 1 mm³
C) 1 cm³
D) 1 ft³
Answer:
C) 1 cm³

Question 8.
………. is a measure of the extent of space occupied by an object.
A) area
B) length
C) breadth
D) volume
Answer:
D) volume

Question 9.
Volume of solids is measured in
A) cubic metres
B) cubic centimetres
C) cubic Litres
D) A and B
Answer:
D) A and B

Question 10.
What have you used to measure the height of your classmate in the class room?
A) scale
B) cubits
C) foot-span
D) hand-span
Answer:
A) scale

Question 11.
Find the correct precaution while using a metre scale
A) No need of coinciding zero point on the scale
B) The scale will be placed anywhere else
C) Our eye must be horizontally above the point of coincidence
D) Ensure that the ends of the scale are not worn out
Answer:
D) Ensure that the ends of the scale are not worn out

Question 12.
The thickness of coin is measured by
A) Scale
B) Tape
C) Chain
D) Foot Span
Answer:
B) Tape

Question 13.
Suppose you are provided a mat, what is the measure of the extent of plane surface occupied by mat? ( )
A) circle
B) cube
C) area
D) perimeter
Answer:
C) area

Question 14.
Match the following:
1) Metre ( ) a) 10mm
2) Centimetre ( ) b) 1000m
3) Kilometre ( ) c) 100 cm
A) 1 – a, 2 – b, 3 – c
B) 1 – b, 2 – c, 3 – a
C) 1 – c, 2 – a, 3 – b
D) 1 – a, 2 – b, 3 – c
Answer:
C) 1 – c, 2 – a, 3 – b

Question 15.
Read the given sentences.
1) The metre is divided into 100 cm.
2) The length of the curved line is measured by a tape only
3) The area of a leaf is measured by scale
Correct sentences from the above.
A) 1 only
B) 2 only
C) 1 & 2
D) 1 & 3
Answer:
A) 1 only

Question 16.
Match the following:
1) Metre square ( ) a) Measuring solid
2) Feet ( ) b) Unitof area
3) Cube ( ) c) Unit of length
A) 1 – a, 2 – c, 3 – b
B) 1 – b, 2 – a, 3 – c
C) 1 – a, 2 – b, 3 – c
D) 1 – b, 2 – c, 3 – a
Answer:
D) 1 – b, 2 – c, 3 – a

Question 17.
Find out the mis-match from the following:

Answer:
C) Measuring irregular surface – Scale and thread

Question 18.
Read the following symbols:
[ m; cm²; m.m. ; ft²; m.m²]
One of the following does not belong to unit of area.
A) m²
B) m.m
C) ft²
D) m.m²
Answer:
B) m.m

Question 19.
Read the following symbols.
[m; cm; cm²; m.m; ft]
One of the following does not belong to unit of length.
A) cm²
B) cm
C) m
D) ft
Answer:
A) cm²

Question 20.
If we use centimetre to measure the long distances
A) it will take long time
B) it will be finished within time
C) it is finished very easily
D) the measuring results will be accurate
Answer:
A) it will take long time

Question 21.
Find out the odd one
A) cm
B) ft
C) m²
D) mm
Answer:
C) m²

Question 22.
centimetre : cm² : : feet : ………… ?
A) ft²
B) ft
C) 2ft
D) 3ft
Answer:
A) ft²

Question 23.
1) To decide the quantity we need to know the volume of a vehicle body.
2) The volume of liquids in expressed in litres
A) Both the sentences are wrong
B) Sentence 1 is wrong sentence 2 is true
C) Both the sentences are correct
D) Sentence 1 is correct; Sentence 2 is wrong
Answer:
C) Both the sentences are correct

Question 24.
1 – The area of a plane surface is measured with the help of a graph paper.
2 – The volume of a solid in measured by jar and graph.
A) Sentence 1 is true, Sentence 2 is wrong
B) Both the sentences are true
C) Both the sentences are false
D) Sentence 1 is false, Sentence 2 is true
Answer:
A) Sentence 1 is true, Sentence 2 is wrong

Question 25.
Find the odd one out.
A) m.m²
B) c.m.
C) ft²
D) m²
Answer:
B) c.m.

Question 26.
Find the wrong sentence.
A) Length of a curved path is measured by thread and scale
B) Centimetre is the unit of a length
C) Area of an irregular surface is measured by graph paper
D) Volume of a solid is measured by graph paper
Answer:
D) Volume of a solid is measured by graph paper

Question 27.
Metre = Unit of length; Square metre = ………?
A) unit of width
B) unit of area
C) unit of depth
D) unit of height
Answer:
B) unit of area

Question 28.
Suppose you measured the height of your classmates. Finally what will be the doubt.
A) What could be the reason for differences in height?
B) Why were the heights measured?
C) Who is the faulty student?
D) Where should we measure the heights?
Answer:
A) What could be the reason for differences in height?

Question 29.
What are the material or apparatus used by you for measuring volume of a stone?
A) Jar
B) Water
C) Thread
D) All the given
Answer:
D) All the given

Question 30.
To measure the volume of a solid, what precaution you should take while putting a solid into the water in the cylinder?
A) Solid is put into water very gently
B) Solid is simply thrown in the cylinder
C) Water is poured out before putting solid
D) Solid is broken and put into water
Answer:
A) Solid is put into water very gently

Question 31.
Read the steps for completing the activity of measuring the area of a leaf.
1. Mark the boundary with pencil
2. Remove the leaf to find the out line
3. Place a leaf on the graph paper
4. Count the number of squares
Arrange the sequence of steps to do the activity.
A) 1 – 2 – 3 – 4
B) 2 – 4 – 3 – 1
C) 3 – 1 – 2 – 4
D) 1 – 3 – 2 – 4
Answer:
C) 3 – 1 – 2 – 4

Question 32.
If you want to measure the thickness of a coin; what do you need?
A) Some coins and scale
B) One coin and thread
C) Some coins and jar
D) Thread and scale
Answer:
A) Some coins and scale

Question 33.
What precaution (care) should be taken while measuring the length of a curvedline?
A) The thread should be tighten along the curve
B) The thread should coincide with curve
C) The thread is neither tight nor loose
D) B and C sentences
Answer:
B) The thread should be coincided with curve

Question 34.
Read the lines and answer the question.
We generally use a scale to measure the lengths which are in a straight line like the length of a room, length of a table etc. What instrument we do use to measure the length of the chart ?
A) scale
B) tape
C) survey chain
D) calipers
Answer:
A) scale

Question 35.

What is considered from the above table to consider boxes in graph paper?
A) centimetre
B) square centimetre
C) square millimetre
D) B and C
Answer:
D) B and C

Read the given paragraph. Answer the questions
our day to day work we use a wooden/plastic scale to measure the lengths. It is marked in centimetres and millimetres. To measure the length of a table, we use metre scale.

Question 36.
What instrument do we use to measure the length of a book?
A) scale
B) metre scale
C) tape
D) jar
Answer:
A) scale

Question 37.
To measure the length of your class room what do you use?
A) small scale
B) graph paper
C) tape
D) thread
Answer:
C) tape

Read the given table, and Answer the questions.

Question 38.
1000 metres is equal to how many kilometres?
A) 1 km
B) 2 km
C) 3 km
D) 4 km
Answer:
A) 1 km

Question 39.
Centimetre and millimetre markings are seen on
A) Small scale
B) Thread
C) Coins
D) B or C
Answer:
A) Small scale

Question 40.
If you want to see the distance between two villages what units are considered?
A) metres
B) cm
C) km
D) cm²
Answer:

Question 41.

Which figure from the above has more area?
A) Fig-A
B) Fig-B
C) both are unequal
D) both are equal
Answer:
C) both are unequal

Question 42.
If you want to measure the area of your palm which one is used by you?
A) Graph paper
B) Scale
C) Thread
D) Jar
Answer:
A) Graph paper

Question 43.
The given picture explains ………….

A) measuring regular plane surface
B) measuring irregular plane surface
C) measuring regular object
D) measuring length of the leaf
Answer:
B) measuring irregular plane surface

Question 44.
The given experiment helps us to …………

A) Measure the volume of a solid
B) Measure the volume of a water
C) measure the length of a solid
D) measure the width of a jar
Answer:
A) Measure the volume of a solid

Question 45.
Clothes vendor uses this instrument
A) scale
B) tape
C) meter scale
D) inch scale
Answer:
C) meter scale

Question 46.
…….. is used to find the area of an irregular shape
A) Measuring jar
B) Tape
C) Thread
D) Graph paper
Answer:
D) Graph paper

Question 47.
What you suppose to use to measure the area of irregular surface?
A) jar
B) graph paper
C) scale
D) chain
Answer:
B) graph paper

Question 48.
Roads and buildings department use this unit of measurement for measuring road distances ( )
A) centimetre
B) kilometre
C) metre
D) square area
Answer:
B) kilometre

The multiple-choice format of TS 6th Class Science Bits with Answers 14th Lesson Movements in Animals allows students to practice decision-making and selecting the most appropriate answer.

TS 6th Class Science Bits 14th Lesson Movements in Animals

Question 1.
Tender fleshy structures in our body
A) nerves
B) muscles
C) cells
D) bones
Answer:
B) muscles

Question 2.
Our body movements are influenced by
A) muscles
B) bones
C) heart
D) A and B
Answer:
D) A and B

Question 3.
Which one of the body parts take help of muscles for its movement?
A) cheeks
B) toes
C) fluttering eve lashes
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 4.
………… are the tender fleshy structures beneath the skin.
A) Cells
B) Tissues
C) Muscle tissues
D) Bones
Answer:
C) Muscle tissues

Question 5.
The fibrous structures which are white, rope-like fibres at their ends that connect them to the bone are
A) ligaments
B) tendons
C) bone
D) skin
Answer:
B) tendons

Question 6.
Expansion and contraction of makes the bone move.
A) bone marrow
B) skin
C) hair
D) muscles
Answer:
D) muscles

Question 7.
One of the following is done by muscles
A) chewing
B) fluttering eye Lashes
C) moving toes
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 8.
The number of vertebrae in the back bone of an Infant
A) 33
B) 30
C) 42
D) 12
Answer:
A) 33

Question 9.
……… encloses and protects the brain.
A) The heart
B) The lungs
C) The skull
D) The bone
Answer:
C) The skull

Question 10.
The system made of different bones in our body is called
A) skeletal system
B) bone system
C) skin system
D) none of the above
Answer:
A) skeletal system

Question 11.
Mussels joins with the bone
A) Tendon
B) Ligament
C) Cartilage
D) joints
Answer:
A) Tendon

Question 12.
Fixed joints are found in
A) Skull
B) Lower jaw
C) Legs
D) Hands
Answer:
A) Skull

Question 13.
Match the following:
1. Shoulder ( ) a. HingeJoint
2. Neck ( ) b. Pivotal
3. Elbow ( ) c. Ball and socket joint
Sequence of the answer is:
A) c, a, b
B) c, b, a
C) b, c, a
D) a, b, c
Answer:
B) c, b, a

Question 14.
Example of flexible bone
A) skull
B) calf bone
C) cartilage
D) teleost
Answer:
C) cartilage

Question 15.
The hard part of nose and ear are made of a structure called
A) cartilage
B) hinge
C) socket
D) teleost
Answer:
A) cartilage

Question 16.
The joint at elbow
A) pivot joint
B) saddle joint
C) ball and socket joint
D) hinge joint
Answer:
D) hinge joint

Question 17.
The amazing factor that facilitates birds flying.
A) Big wings
B) Large legs
C) Hollow bones
D) Long break
Answer:
C) Hollow bones

Question 18.
This works like spring
A) back bone
B) hinge bone
C) pivot bone
D) socket bone
Answer:
B) hinge bone

Question 19.
The joint between upper jaw and skull
A) loose joint
B) movable joint
C) hinge joint
D) fixed joint
Answer:
A) loose joint

Question 20.
The spring action of our body is done by
A) spinal cord
B) neck
C) legs
D) shoulder
Answer:
A) spinal cord

Question 21.
The organism with streamlined body.
A) frog
B) bird
C) fish
D) lizard
Answer:
C) fish

Question 22.
Movement or is an important function in every organism.
A) waving
B) locomotion
C) reproduction
D) none
Answer:
B) locomotion

Question 23.
The streamlined body and help the movement of fish in water.
A) tail fin
B) mouth
C) head
D) stomach
Answer:
A) tail fin

Question 24.
Hollow bones help the to move in the air.
A) Birds
B) Lion
C) Tiger
D) Lizard
Answer:
A) Birds

Question 25.
Find the wrong match.
A) Pivot joint – Neck
B) Hinge joint – Knee
C) Ball and socket joint – elbow
D) Spring joint – Vertebrae
Answer:
C) Ball and socket joint – elbow

Question 26.
Read the types of joints given below
i) Pivot joint
ii) Spring joint
iii) Soft joint
iv) Ball and socket joint
One of the above is not a joint in our body.
A) iii
B) ii
C) iv
D) i
Answer:
A) iii

Question 27.
Find the mis – matched pair
1. Pivot joint – Back bone
2. Spring joint. Vertebrae
3. HInge joint – Elbow
4. Ball and Socket joint. Shoulder
A) 3
B) 2
C) 4
D) 1
Answer:
D) 1

Question 28.
Find the mis- matched pair
1. Cartilage bone – Thigh bone
2. Hinge joint – Knee
3. Clavicle-bone below neck
4. Neck joint- Pivot joint
A) 4
B) 1
C) 3
D) 2
Answer:
B) 1

Question 29.
Read the following
1. The body of the fish is streamlined
2. The shape of the fish allows to move in water easily.
3. Birds bones are hollow and light
4. Each loop In the snake body gives a forward push by pressing against the ground.
The correct sentences from the above
A) 2&3
B) 1,2&3
C) 1,2,3&4
D) 3&4
Answer:
C) 1,2,3&4

Question 30.
Read the following.
1. Muscles work in pairs
2. Tendons join muscles to bones
3. Our back bone never bend
4. FIxed joint Is In the skull
Pick up the wrong sentence
A) 1
B) 2
C) 4
D) 3
Answer:
D) 3

Question 31.
Find out the wrong statement
A) cartilage bone is present at the chin
B) skull is immovable joint
C) pelvic girdle is present at waist
D) The clavicle is present at shoulder
Answer:
A) cartilage bone is present at the chin

Question 32.
Pivot joint: neck :: hinge joInt
A) leg
B) hand
C) head
D) elbow
Answer:
D) elbow

Question 33.
The movement of bulb in coconut shell hypothesized
A) hinge joint
B) ball and socket joint
C) pivot joint
D) spring joint
Answer:
B) ball and socket joint

Question 34.
If the muscles are absent
A) our bones have fast movements
B) our bones lose movements
C) our body will become inactive
D) we will die
Answer:
B) our bones lose movements

Question 35.
Read the given statements
1. Snail moves slowly due to wavy motions of its foot
2. The joint between upper jaw and lower jaw is immovable joint
A) Both sentences are correct
B) Sentence – lis correct, sentence -2 is wrong
C) Sentence – 1 is wrong, sentence -2 is correct
D) Both the sentences are wrong
Answer:
A) Both sentences are correct

Question 36.
Read the given lines
1) BIrds can fly because their bones are hollow and light
2) The bones of the hind limbs are meant for walking and perching
A) Both the sentences are wrong
B) Sentence – 1 is wrong, sentence – 2 is correct
C) Both the sentences are correct
D) Sentence-1 is correct, sentence -2 is wrong
Answer:
C) Both the sentences are correct

Question 37.
Fish : Streamlined body:: Snake::?
A) Tail
B) Loop
C) Bones
D) Mouth
Answer:
B) Loop

Question 38.
Find the odd one out regarding presence of cartilage bone.
A) Nose
B) External ear
C) Jaw
D) Between ribs and sternum
Answer:
C) Jaw

Question 39.
What parts are damaged if ribcage Is broken
A) Heart
B) Lungs
C) Liver
D) All the given
Answer:
D) All the given

Question 40.
What will happen If bones can’t move?
A) We cant move body parts
B) Some body parts can’t work
C) Both A & B
D) It will be good for health
Answer:
A) We cant move body parts

Question 41.
The activity of observing hinge joint tells us
A) the movement of elbow
B) the movement of vertebrae
C the movement of bones
D) the movement of skull
Answer:
A) the movement of elbow

Question 42.
We can observe our muscles easily at region.
A) elbow
B) stomach
C) head
D) shoulders
Answer:
D) shoulders

Question 43.
What can you do to observe our rib – cage? ( )
A) A deep breath is taken and held it for a little while
B) To take the scanning
C) To hit the chest with pressure
D) Rib bones are counted with the machine
Answer:
A) A deep breath is taken and held it for a little while

Question 44.
What skeletal structure Is observed while pressing the body below our waist? ( )
A) Pectoral girdle
B) Clavicle
C) Pelvic girdle
D) Thigh bones
Answer:
C) Pelvic girdle

Question 45.
What is the purpose of doing the activity fold and un-fold of our body?
A) Movement of skin
B) Movement of muscles
C) Movement of skull
D) Joint functions
Answer:
B) Movement of muscles

Question 46.
Read the task and answer the question.

If birds want to fly, they use .
A) legs
B) body
C) wings
D) head
Answer:
C) wings

Question 47.
Read the lines and answer the question.
Q) Where is pivot joint located In our body?
A) abdomen
B) neck
C) head
D) skull
Answer:
B) neck

Read the given lines.
Some muscles in our body are round, white, rope like fibres at their ends connect them to the bone. These fibrous structures are called TMtendons”.

Question 48.
What is the nature of tendons?
A) Fibrous
B) Round and white
C) Connect to the bone
D) All the given
Answer:
D) All the given

Read the following paragraph. Answer the questions.
There is a tender and flexible cartilage between the vertebrae of the backbone. This cartilage between the vertebrae helps in rotating the backbone in different direction

Question 49.
What helps the vertebrae to rotate the entire back bone?
A) Clavicle
B) Cartilage
C) Crown
D) girile
Answer:
B) Cartilage

Question 50.
Name the joint present n the back bone to rotate in all directions.
A) Spring joint
B) Pivot joint
C) Hinge joint
D) Wrist joint
Answer:
A) Spring joint

Read the paragraph and answer the questions

The body of the fish is streamlined. The shape is such that it allows the fish to move in water easily. The skeleton of the fish is covered with strong muscles. While swimming muscles make the front part of the body swing towards one side while the tail swings its body towards the opposite side. This creates a jerk and pushes the body forward. This series of jerks help the fish swim forward. Tail fin also helps in the movement.

Question 51.
What is the physical structure of fish helps in swimming?
A) Cylindrical tail
B) Hollow fins
C) Stremlined body
D) Cartilage bones
Answer:
C) Stremlined body

Question 52.
How muscles In fish help to swim easily?
A) Muscles help in floating the body
B) Skeleton and muscles make forward move
C) A&B
D) Muscles help the fish swing towards either side.
Answer:
D) Muscles help the fish swing towards either side.

Question 53.
One of the parts also helps the fish to swim in water easily
A) Gills
B) Tail fin
C) Mouth
D) Abdomen
Answer:
B) Tail fin

Read the table. Answer the questions

Question 54.
The body parts that help the cow to walk
A) Body
B) Legs
C) Hands
D) Tail
Answer:

Question 55.
How does a bird move?
A) Hops
B) Flies
C) A & B
D) Walk
Answer:
C) A & B

Question 56.
Name the animal that walk and fly with its legs and wings.
A) Cow
B) Dog
C) Bird
D) Insect
Answer:
D) Insect

Question 57.
The key factor for fish to swim in water.

A) Streamlined body
B) Tail fin
C) All the fins
D) A&B
Answer:
D) A&B

Question 58.
The nature of body in bird to fly easily

A) Hollow bones E
B) Strong legs
C) Long beak
D) Only feathers
Answer:
A) Hollow bones E

Question 59.
The given picture represents ……………… 
A) hinge joint
B) pivot joint
C) saddle joint
D) above all
Answer:
A) hinge joint

Question 60.
The given picture explains
A) spring joint
B) pivot joint
C) ball and socket joint
D) skull joint
Answer:
C) ball and socket joint

Question 61.
What type of joint is located in the skull?
A) fixed joint
B) movable joint
C) round joint
D) hard joint
Answer:
A) fixed joint

Question 62.
The reason behind different types of locomotions in the animals.
A) For food
B) For protection
C) For shelter
D) All the given
Answer:
D) All the given

Question 63.
The advantage of presence of cartilage between the vertebrae.
A) expression of back bone
B) rotation of back bone
C) compression of back bone
D) all the above
Answer:
B) rotation of back bone

Question 64.
What features help man to show various locomotions.
A) Standing erect
B) Strong muscles
C) Hands and legs
D) Above all
Answer:
D) Above all

The multiple-choice format of TS 6th Class Science Bits with Answers 15th Lesson Light, Shadows and Images allows students to practice decision-making and selecting the most appropriate answer.

TS 6th Class Science Bits 15th Lesson Light, Shadows and Images

Question 1.
Source of light
A) Moon
B) Wood
C) Stone
D) Pen
Answer:
A) Moon

Question 2.
One of the following is not a source of light
A) Moon
B) Sun
C) Wood
D) Bulb
Answer:
C) Wood

Question 3.
Any object that burns or glows acts as a
A) Source of burner
B) Source of light
C) Source of mine
D) Source of food
Answer:
B) Source of light

Question 4.
To get shadow we need
A) food
B) strength
C) air
D) light
Answer:
D) light

Question 5.
objects can only form shadows.
A) Transparent
B) Translucent
C) Opaque
D) None
Answer:
C) Opaque

Question 6.
Example of opaque substance.
A) wall
B) air
C) water
D) glass
Answer:
A) wall

Question 7.
Example of transparent substance
A) wall
B) rubber
C) wood
D) glass
Answer:
D) glass

Question 8.
Shadows are formed due to
A) reflection
B) refraction
C) light travels in straight line
D) none
Answer:
A) reflection

Question 9.
Luminous body
A) image
B) sun
C) earth
D) air
Answer:
C) earth

Question 10.
There are some objects through which we can see, but not clearly. Such objects are known as
A) opaque
B) transparent
C) translucent
D) luminous
Answer:
C) translucent

Question 11.
To catch as had ow we need
A) a source of light
B) an opaque object
C) a screen
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 12.
The statement, “Shadows give information about shapes of objects” is ……..
A) true
B) partially true
C) false
D) none of them
Answer:
A) true

Question 13.
The colour of shadow of an yellow rose is
A) yellow
B) white
C) blue
D) dark
Answer:
D) dark

Question 14.
One of the following is not a transparent substance
A) air
B) glass
C) oil paper
D) wood
Answer:
C) oil paper

Question 15.
In a pinhole camera, we can get an object’s
A) shadow
B) image
C) shadow and image
D) none
Answer:
B) image

Question 16.
Reflection of light by a highly polished surface
A) shadow
B) high shadow
C) image
D) dark place
Answer:
C) image

Question 17.
An image and shadow are
A) same
B) different
C) A or B
D) sometimes same
Answer:
B) different

Question 18.
Light gets when it falls on any object
A) travelled
B) bends
C) curved
D) reflected
Answer:
D) reflected

Question 19.
Match the following.
1) Opaque substances ( ) a. Window glass
2) Transparent substances ( ) b. Plank
3) Translucent substances ( ) c. Air
A) 1-a, 2-c, 3-b
B) 1 -c, 2-a, 3-b
C) 1-b ,2-c, 3-a
D) 1-b, 2-a, 3-c
Answer:
C) 1-b ,2-c, 3-a

Question 20.
Paper, plank, glass, wood, polythene cover, iron, stone, window glass.
Find the opaque substances from above
A) Paper, plank, wood, iron, stone.
B) Glass, wood, polythene cover, iron, window glass.
C) Plank, glass, stone, window glass, iron.
D) Wood, polythene cover, iron, stone.
Answer:
A) Paper, plank, wood, iron, stone.

Question 21.
Read the following sentences and identify the correct sentences.
1. Only light and opaque objects are enough to form the shadow.
2. We cannot see a shadow in open air when the torch is under the book.
3. A dark shape produced by an object on the effect of light rays.
4. We can guess the shape of the shadow formed by the object.
Correct sentences are
A) 2&3
B) 1,2&4
C) 1,3&4
D) 2,3&4
Answer:
A) 2&3

Question 22.
Find the mis – matched pair.
A) Opaque substance – window glass.
B) Translucent substance – polythene cover.
C) Transparent substance – car front glass.
D) Shadows – Light absent area.
Answer:
A) Opaque substance – window glass.

Question 23.
One of the traditional recreational activities that explains about shadows?
A) Images of cinema
B) Light reflection laser show
C) Puppet show
D) Mirror images
Answer:
C) Puppet show

Question 24.
Which objects do not form shadows?
A) Objects which cannot pass through light.
B) Objects which can pass through light.
C) Objects which can sometimes pass through light.
D) B and C options.
Answer:
B) Objects which can pass through light.

Question 25.
Statement – I : Objects which form shadows are opaque substances.
Statement – Il: Air and glass are opaque substances.
A) Both the statements are true.
B) Both the statements are false.
C) Statement – I is true, statement – II is false.
D) Statement – I is false, statement – Il is true.
Answer:
C) Statement – I is true, statement – II is false.

Question 26.
Why some objects form shadows ? And others do not?
A) Some objects cannot pass light through them.
B) All the objects cannot pass light through them.
C) All the objects can pass the light.
D) Some objects are dim and dark.
Answer:
A) Some objects cannot pass light through them.

Question 27.
Shadow: Light absent: Image?
A) Glass
B) Mirror
C) Stone
D) Plank
Answer:
B) Mirror

Question 28.
Find the odd one out regarding the substances based on the passing the light through them.
A) Air
B) Car front glass
C) Lantern chimmy
D) Oily paper
Reason : Oily paper is a translucent substance where as remaining are transparent.
Answer:
D) Oily paper

Question 29.
Find the wrong sentences.
A) Shadows are not coloured
B) Images are coloured
C) Shadow shows complete object
D) Image shows complete object
Answer:
C) Shadow shows complete object

Question 31.
What are the opaque substances in your class as per your observations?
A) chalk piece
B) book, wall
C) window door
D) all the above
Answer:
B) book, wall

Question 32.
Why are we getting different shapes of shadows when the object is same?
A) Curved line path followed by light rays.
B) Straight line path followed by light rays.
C) Short line path contracted.
D) Long Line light rays reflected.
Answer:
B) Straight line path followed by light rays.

Question 33.
When you observe an object through the pinhole camera the image of the object is seen in
A) inverted position
B) lateral position
C) vertical position
D) straight position
Answer:
A) inverted position

Question 34.
What are required to observe shadows?
A) Book, stone, wall
B) Light. transparent glass, wall
C) Torch light, book, wall
D) Oil paper, torch
Answer:
C) Torch light, book, wall

Question 35.
The precaution to be taken while playing with mirror.
A) Reflected light should not enter eves.
B) Reflected light rays are allowed into eyes.
C) Eyes are focussed on light.
D) All the rays are reflected into eyes.
Answer:
A) Reflected light should not enter eves.

Question 36.
Read the table and answer the question.

Q. Oil paper comes under what type of substance as per the table
A) transparent
B) translucent
C) opaque
D) both A and B
Answer:
B) translucent

Question 37.
Read the given lines and answer the question.

Shadow is an area where light is absent. Hence snadow Is colourless irrespective of colour of the object.

Q. If you want to see a shadow of an object is needed.
À) air
B) soil
C) light
D) heat
Answer:
C) light

Read the following lines. Answer the questions.
We understand that only light and opaque object are not enough to form the shadow of an object. In addition to these, we need a screen.

Question 38.
What is needed along with light and opaque object to form shadow?
A) Glass
B) Stone
C) Oily paper
D) Screen
Answer:
D) Screen

Question 39.
Read the table and answer the question.

Car glass, air are the examples of …………..
A) Opaque material
B) Translucent material
C) Transpartnt material
D) B and C
Answer:
C) Transpartnt material

Question 40.
The given picture of ball is exposed by light. What is the colour of the shadow?

A) as it is
B) white
C) colourtul
D) dark
Answer:
B) white

Question 41.
The above given picture is ……………

A) Digital camera
B) Pinhole camera
C) Torch camera
D) Polaroid camera
Answer:
B) Pinhole camera

Question 42.
Which picture given above represents opaque object.

A) Picture A
B) Picture B
C) Picture A & B
D) Picture C
Answer:
A) Picture A

Question 43.
The girl is making shadow in

A) dark room
B) dim light room
C) bright light room
D) blinking light room
Answer:
A) dark room

Question 44.
Conducting puppetry shows by cultural organisations mainly based on
A) image display
B) shadows formation
C) live show of images
D) none of them
Answer:
B) shadows formation

Question 45.
We see day and nights on the earth, because of
A) light
B) soil
C) shadows and light
D) water movement
Answer:
C) shadows and light

Question 46.
The amazing fact behind forming shadows of an object is
A) The shadow may not be as shape as an object.
B) The shadow looks as shape as an object.
C) The light changes the shape of the object.
D) The shadow changes the path of light.
Answer:
A) The shadow may not be as shape as an object.

Question 47.
Pick up the correct statement?
A) Colour of an object can he determined by looking at their shadows.
B) Colour of an object can he traced easily.
C) Colour of an object can not he determined by looking at their shadows.
D) An object always form colour with reflection.
Answer:
C) Colour of an object can not he determined by looking at their shadows.

The multiple-choice format of TS 6th Class Science Bits with Answers 16th Lesson Living and Non Living allows students to practice decision-making and selecting the most appropriate answer.

TS 6th Class Science Bits 16th Lesson Living and Non Living

Question 1.
Example for living thing.
A) Stone
B) Paper
C) Tree
D) Vehicle
Answer:
C) Tree

Question 2.
Example for Non-living thing.
A) Man
B) Cat
C) Tree
D) Car
Answer:
D) Car

Question 3.
Crescograph was discovered by
A) J.L. Bierd
B) J.C. Bose
C) Wright brothers
D) Newton
Answer:
B) J.C. Bose

Question 4.
Diversity between plants and animals
A) plants move as well as animals
B) plants fly as well as birds
C) plants can’t move as animals
D) plants reproduce as animals
Answer:
C) plants can’t move as animals

Question 5.
Dead material decomposes to form
A) living constituents
B) decomposers
C) organs
D) non-living constituents
Answer:
D) non-living constituents

Question 6.
Process of photosynthesis helps the tree for
A) Growth
B) Preparing food
C) Respiration
D) Excretion
Answer:
B) Preparing food

Question 7.
Process of getting rid of wastes is called
A) respiration
B) reproduction
C) excretion
D) digestion
Answer:
C) excretion

Question 8.
This is not the character of living things.
A) Reproduction
B) Giving light energy
C) Respiration
D) Excretion
Answer:
C) Respiration

Question 9.
Absence of stomata in plants causes
A) damage of flowers
B) damage of roots
C) loss of photosynthesis
D) loss of stem
Answer:
C) loss of photosynthesis

Question 10.
Which grows throughout the life?
A) Hen
B) Human being
C) Tree
D) Fish
Answer:
C) Tree

Question 11.
Example for oviparous.
A) Man
B) Kangaroo
C) Duck billed platypus
D) Tree
Answer:
C) Duck billed platypus

Question 12.
Example for viviparous.
A) Dog
B) Bird
C) Snake
D) Crocodile
Answer:
A) Dog

Question 13.
Which of the following is a response to stimulus?
A) Closing of eyes when intense light rays fall
B) Removing of hand when hot vessel is touched
C) Mouth watering when we see tamarind
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 14.
The plant that shows quick response to the stimulus of touching:
A) Atti-patti
B) Mimosa
C) Neem
D) A or B
Answer:
D) A or B

Question 15.
Hen : Oviparous: Viviparous
A) Rat
B) Honey bee
C) Crane
D) Crow
Answer:
A) Rat

Question 16.
Components of mIcroscope:
A) Eye piece
B) Objective lens
C) A and B
D) Forceps
Answer:
C) A and B

Question 17.
Non living things do not possess
A) Excretion
B) Respiration
C) Reproduction
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 18.
The following is not a micro-organism
A) Bacteria
B) Bat
C) Fungi
D) Protozoa
Answer:
B) Bat

Question 19.
Useful micro-organisms
A) Lacto bacillus
B) Bread mold
C) Mucor
D) Aspergillus
Answer:
A) Lacto bacillus

Question 20.
Match the following:
1. Nose of the plant ( ) a. resin
2. Excretory material of plant ( ) b. sweat
3. Excretory material of man ( ) c. stomata
A) 1- b,2-c, 3-a
B) 1-b, 2-a, 3-c
C) 1-c, 2-a, 3-b
D)1 -a, 2-b, 3-c
Answer:
C) 1-c, 2-a, 3-b

Question 21.
We consider that the plants are living beings by observing the following.
A) Closing and opening of flowers
B) Movement of plant from one place to other place
C) Taking and giving fruits and seeds
D) Sowing seeds in the soil by plants
Answer:
A) Closing and opening of flowers

Question 22.
Read the following sentences.
1) Some of the characters are common in all living things
2) Plants absorb water from the soil
3) Non-living things cannot grow
4) Growth is also a characteristic feature of living things
Pick up the correct sentences from above.
A) 1,2&3
B) 2,3&4
C) 1,2,3&4
D) 1&4
Answer:
C) 1,2,3&4

Question 23.
Find the oviparous animals from the list given below.
Hen, Duck, Dog, Peacock, Cat, Crow, Lizard, Rat
A) Hen, Duck, Peacock, Crow, Lizard
B) Peacock, Hen, Dog, Lizard, Duck, Rat
C) Peacock, Hen, Rat, Lizard, Duck
D) All are oviparous
Answer:
A) Hen, Duck, Peacock, Crow, Lizard

Question 24.
Find the mis-matched pair:

Answer:
C.

Question 25.
Match the following:
1. Bacteria ( ) a. Also seen on pickles
2. Bread mold ( ) b. Viviparous
3. Lion ( ) c. Only seen under microscope
A) 1.- a, 2 – b, 3 – c
B) 1 – b, 2 – c, 3 – a
C) 1-c, 2-b, 3-a
D) 1 – c, 2 – a, 3 – b
Answer:
D) 1 – c, 2 – a, 3 – b

Question 26.
Read the following:
1. Hen is a oviparous
2. All the birds are oviparous
A) Both sentences are true
B) Both sentences are false
C) Sentence 1 is true, sentence 2 is false
D) Sentence 1 is false, sentence 2 is true
Answer:
A) Both sentences are true

Question 27.
Find the odd one out regarding oviparous animals.
A) Crocodile
B) Lizard
C) Rat
D) Snake
Answer:
C) Rat

Question 28.
Find the odd one out regarding viviparous animals.
A) Man
B) Cow
C) Sheep
D) Garden Lizard
Answer:
D) Garden Lizard

Question 29.
Read the given statements:
1) Non-living things possess all the characters like animals and birds.
2) Micro – Organism are living things.
Correct sentences from the above.
A) Both sentences are true
B) Sentence – 1 is wrong, sentence – 2 is correct
C) Sentence – 1 is correct, sentence – 1 is wrong
D) Both sentences are false
Answer:
C) Sentence – 1 is correct, sentence – 1 is wrong

Question 30.
The organism you observed to know the response shown by the animals
A) Snake
B) bird
C) lion
D) earthworm
Answer:
D) earthworm

Question 31.
You close your eyes when intense light falls on you. Here falling of light is
A) stimulus
B) promise
C) both stimulus and response
D reaction
Answer:
A) stimulus

Question 32.
To observe small organism present in the water we use ……..
A) lens
B) Microscrope
C) mirror
D) all
Answer:
B) Microscrope

Question 33.
What materials are used to observe the movement of earthworm in the laboratory?
A) Earth worm
B) Jar
C) Torch light
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 34.
To observe stomata in plants, this plant is mostly suitable.
A) Aloevera
B) Neern
C) Moss
D) Bread mold
Answer:
A) Aloevera

Question 35.
A student is observing Atti – patti (Mimosa).
For what purpose he is observing it?
A) Plants reproduce new one
B) Plants respond to stimulus
C) Plants develop seeds
D) Plants are oviparous
Answer:
B) Plants respond to stimulus

Question 36.
For what purpose you take a watery curd on the slide?
A) To observe micro organisms under microscope
B) To observe the taste under microscope
C) To observe the colour of curd
D) To mix the micro organisms
Answer:
A) To observe micro organisms under microscope

Question 37.
Which water sample contains more number of micro organisms as per your observations?
A) Sterlized water
B) Pond water
C) Well water
D) Tap water
Answer:
B) Pond water

Question 38
To observe bread mold like micro organisms these are suitable materials :
A) Fresh vegetables
B) Hot food material
C) Dry seeds
D) Rotten food material
Answer:
D) Rotten food material

Question 39.
Read the lines and answer the question.
Generally we feel that excretions are nothing but useless, foul smelly materal. But, excretory products of animals are used as manure. Excretory or waste products of living things come under ( )
A) living things
B) non-living things
C) intermediate things
D) A & B
Answer:
C) intermediate things

Question 40.
Read the table and answer the question.

What do we call the duck as per the table?
A) Viviparous
B) Beasts
C) Wild animals
D) Oviparous
Answer:
D) Oviparous

Question 41.
Read the given lines:
Some plants bloom in the morning and some at night. These respond to sunlight. When winter comes many trees shed their leaves. What will you understand from the above lines?
A) Plants respond to stimulus
B) Plants move like animals
C) Plants give flowers
D) Plants eat animals
Answer:
A) Plants respond to stimulus

Question 42.

A) 1 – Hopping, 2 – Fly
B) 1 – Walk, 2 – Hop
C) 1 – Jump, 2 – Fly
D) 1 – Fly, 2 – Hop
Answer:
D) 1 – Fly, 2 – Hop

Question 43.
The above given diagrams represent

A) body parts
B) micro organisms observed under microscope
C) oviparous animals
D) viviparous animals
Answer:
B) micro organisms observed under microscope

Question 44.
The given pictures are………….

A) Micro organisms under microslope
B) Micro organisms with naked eve
C) Different types of food materials
D) Different types of eggs
Answer:
A) Micro organisms under microslope

Question 45.
The given set-up tells us

A) Light is important
B) Animals lay eggs
C) Animals respond to light
D) Plants give response
Answer:
C) Animals respond to light

Question 46.
Seed is also a living thing
A) But doesn’t have all the characteristics
B) Having all the characteristics
C) Having not even single character
D) B or C
Answer:
A) But doesn’t have all the characteristics

Question 47.
One interesting fact about micro organisms.
A) Micro organisms are less in number
B) Micro organisms are less in size
C) Micro organisms are vast in number
D) Micro organisms give birth to young ones
Answer:
C) Micro organisms are vast in number

Question 48.
How micro organisms help us?
A) Preparing idli dough
B) Curdling of milk
C) Preparing medicines
D) All the given
Answer:
D) All the given

Question 49.
Plants depends on stomata for
A) Taking food material
B) Exchanging gases
C) Taking waste material
D) Giving
Answer:
B) Exchanging gases

These TS 6th Class Science Important Questions 16th Lesson Living and Non Living are crafted to align with the curriculum, ensuring students are well-prepared for assessments.

TS 6th Class Science Important Questions 16th Lesson Living and Non Living

Question 1.
What is photosynthesis ?
Answer:
By using carbondioxide, green colour substance (chlorophyll) in the leaves and sunlight plants prepare their own food. This is called photosynthesis.

Question 2.
Explain how bacteria are harmful.
Answer:
Some bacteria cause diseases in human beings as well as animals and birds. These bacteria spread from one person to the other and cause various types of diseases. They spread all over the world. There is no place in the world without bacteria.

Question 3.
Read the given names. Observe their movements and tabulate the information.
(a) Yourself
(b) Housefly
(c) Grasshopper
(d) Frog
(e) Snake
(f) Birds
(g) Fish
(h) Plant.
Living Organisms Means of motion

Answer:

Question 4.
Write the differences between viviparous and oviparous animals.
(or)
How do you differentiate viviparous animals from oviparous animals.
Answer:

Question 5.
Define the following (A) Oviparous (B) Viviparous.
(or)
What are oviparous animals ? What are viviparous animals ? Give  examples.
Answer:

• Oviparous animals : Organisms that lay eggs for giving birth to young ones are called oviparous animals. Eg : Birds
• Viviparous animals : Organisms which give birth to the young ones are called viviparous animals Eg : Goat, sheep.

Question 6.
Mention some examples of egg laying animals.
Answer:
Duck build Platypus, Crocodile, Snake, Fish, Lizard, Tortoise etc.

Question 7.
Explain the differences between living and non living things.
Answer:

Question 8.
How do the living organisms respond to the stimulus? Explain with examples.
Answer:

• Some plants respond to the stimulus.
• For example when we touch the leaves of “Atti – Patti” plant, some action generates in them.
• Immediately all the leaves get folded themselves.
• Some plants bloom in the morning and some at night. These respond to sunlight.
• When winter comes many trees shed their leaves.
• All the animals respond to external stimulus.
• For example we wear woollen clothes in winter and cotton clothes in summer.
• Some animals search for food during night and majority of animals search for food during day time.
• Respond to the external stimulus makes the plants and animals survive, obtaining food, protecting themselves etc.

Question 9.
Harika says catis a living organism. Based on which characters does Harika say like that?
Answer:

• Cat moves from place to place
• Cat eats food, digests and excretes wastes
• It gives birth to young ones.
• It catches prey and eats.
• It saves itself from enemies.

Question 10.
What would happen if there is no phenomenon of stimulus and response in the nature?
Answer:
Stimuli and responses are the special features in the nature. If stimulus – response is lacked in the nature, animals cannot defend their life from many dangers.
Man can’t obtain food, classify the works and change the life activities without stimulus and response.

Question 11.
Generally our elders say that we should not put wet spoons in pickle jars. Why do they say this ?
Answer:
When we put wet spoons in a pickle jar, the pickle will spoil. Wet spoon carries fungus (harmful microbes) which spoil the food material.

Question 12.
What happens when you pack bread or vegetables and keep for a couple of days ? What do you observe from bread?
Answer:
We notice that the stored bread or vegetables become rotten and emits a foul smell. We can see thin, thread like grey colour substance on the material. After a few days this grey colour substance turns black. If rotten material is observed under microscope we see fungi called bread mold.

Question 13.
Read the following characteristics.
(a) Growth
(b) Movement
(c) Taking food
(d) Breathing
(e) Get rid of wastes
(f) Respond to heat
(g) Respond to touch
(h) Respond to light,
(i) Giving birth to young ones.

Answer:

Question 14.
Write the observations of stimuli – responses you made in the Atti-patti plant.
Answer:
Atti-patti plant leaves have pad-like swellings at the base called pulvini. It has water content. Due to water pressure, the leaf base holds the leaf erect. When we touch the leaves, an electrical impulse is generated. This impulse acts on plant substances. Immediatel, water content at the leaf base makes the leaves fold.

Question 15.
Write the simple experiment you conducted to observe the stimulus and response in the animals.
(Or)
How can you show that the animals respond to light (by earthworms)?
Answer:
An earthworm is placed in the glass jar containing soil. Half of the bottle is covered with black paper. The mouth of the bottle is covered (closed) with lid which contains small holes. Holes allow the air into the bottle.
Observation : Earthworm tries to come out of covered portion. When light falls on the bottle, the worm tends to move up towards the cream in which light does not fall.
Result : With this, we can say that the animals respond to the stimulus. In this experiment light is stimulus and movement of earthworm away from light is response.

Question 16.
How do you see bacteria under a microscope with the help of available material such as curd?
Answer:
Watery substance of curd is taken. A drop of fluid is put on the glass slide. It is covered with another slide. The preparation is kept under microscope.

Observation : The micro organisms that we see are bacteria. The bacteria is Lacto bacillus.

Question 17.
How did you prepare your own microscope to see the smaller organisms?
Answer:
One used electric bulb is collected. Its filament is removed. Half of the bulb is filled with water.
Water and glass bulb magnifies the object that is seen through it. Microscope is ready.

Question 18.
Discuss with your friend how we would respond in the conditions given here.
(a) When you step on a sharp object
(b) Touch a flame or fire
(c) Touch ice-cream
(d) See a bright light
(e) Get bitten by an ant or mosquito
(f) When you hear about tamarind or lemon.
Answer:

Question 19.
Observe the following table and answer the given questions.
Answer:

(a) In which of the above table you find growth?
Answer:
Man, plants and animals.

(b) What are the characteristics that are same in plants and animals?
Answer:
Growth, breathing, getting rid of wastes and responding to touch.

(c) Do plants and animals possess the same characteristics as you do?
Answer:
Yes, except in movement.

(d) Which things are called living things?
Answer:
Things which have life are living things.
Ex : Plants and animals.

Question 20.
Write responses to the following stimuli.
Answer:

Question 21.
Make a group with 4 or 5 students. List out birds and animals from your surroundings. How do they produce their young ones ? Write in a table whether they lay eggs or give birth to young ones. We, the students visited our surroundings. We observed the following animals and birds. We came to understand about the egg laying birds and young ones giving animals. The information is tabulated below.

• Hen
• Crow
• Sparrow
• Dog
• Cat
• Rat
• Buffalo
• Cow
• Duck
• Crane
• Blue Jay
• Goat.

Answer:

Question 22.
Draw the diagram showing stomata in plants observed by you. Write its use.
Answer:

Question 23.
Draw a neat labelled diagram of Microscope.
Answer:

Question 24.
What efforts and qualities of scientists do you appreciate?
Answer:

• Scientists invented microscope to observe micro organisms.
• With the help of microscope man is able to diagnose the diseases.
• Human beings feel flexible and easy by utilising modern equipment created by scientists.
• Ever scientist contributed and sacrificed his life to make the world enter into a modern age.

Question 25.
What are the man made activities that cause harm to the environment?
Answer:
The following are the man made activities that cause harm to the environment.

• Deforestation
• Releasing wastes from the industries
• Over using chemicals and fertilizers in the crop – field.
• Destroying fertiLe crop – field and convert it into concrete buildings.

These TS 6th Class Science Important Questions 14th Lesson Learning Movements in Animals are crafted to align with the curriculum, ensuring students are well-prepared for assessments.

TS 6th Class Science Important Questions 14th Lesson Movements in Animals

Question 1.
What are muscles ? What are their uses?
Answer:
The tender fleshy structures lie beneath the skin are called muscles.
They are usually around the shoulders and hips.
They help us in running, walking, working etc.

Question 2.
What are ligaments?
Answer:
The special fibres which joins the two bones together in a special way are called ligaments.

Question 3.
Explain how backbone acts like a spring.
Answer:
Indeed our backbone acts like a spring. For example

• When we do the exercise in which we stand straight up and touch the floor with our palms by bending our body without bending knees.
• We do the exercise in which we bend our body to the left and right at the wrist.

Question 4.
How many vertebrae are there in the back bone of an infant?
Answer:
There are 33 vertebrae in the back bone of an infant.

Question 5.
Mention the types of joints in human beings and where they are situated with examples?
Answer:

Question 6.
How do you identify backbone of your friend ?
Answer:

• We ask our friend to stand up, bend forward at the waist and try to touch his toes with his palms.
• Run a finger along the centre of his back from below the neck.
• A long structure running down the middle of his back is called the back bone (Spinal column).
• The small bones that make up this backbone are called vertebrae.
• The spinal cord passes through the vertebrae of the backbone.

Question 7.
What are the differences between ball and socket joint and Hinge joint?
Answer:

Question 8.
What questions would you ask about importance of joints in the human body?
Answer:

• How joints help us in movement?
• Where are the joints located in our body?
• Which joint helps us bending our body easily?
• Are all the joints working in similar way?

Question 9.
If there is no pivot joint or neck joint what problem will you face?
Answer:
If there is no pivot joint we can’t move our head up – down and side to side.

Question 10.
Guess the problem that arise due to problems or fractures of back bone?
Answer:
If back bone or vertebrae is broken or fractured we can’t bend, rotate and move up – down our body.

Question 11.
How do you find cartilage bones are our body? Write the activity you do. Where do you find them?
Answer:

• Our ears are held, pressed and bent with the help of fingers.
• In the same way nose is also observed.
• A flexible bone is seen at external ear and tip of nose which is called cartilage bone.

Question 12.
Observe the following animals, how they move from one place to another. Which body parts are for moving and how does the animal move?
(a) Cow b. Human c. Snake d. Bird e. Insect f. Fish
(Or)
Mention the body parts of following animals that help in their movement?
Answer:

Question 13.
Read the table and complete it.

Answer:

(a) What are the organisms that fly in the air?
Answer:
Bird, bat, wasp

(b) What are the organisms that swim in the water?
Answer:
Fish, crocodile

Question 14.
Draw the diagram of ligament with thigh bone and calf bones.
Answer:

Question 15.
How can you appreciate locomotion in animals?
Answer:

• Movement or locomotion is an important function in every living organisms.
• It is interesting to watch ants running hurriedly in a line.
• Sqrirrels and monkeys jump on trees.
• We will enjoy watching various locomotions in the animal kingdom