TS Inter 2nd Year

Here students can locate TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 10 Telangana Economy to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 10 Telangana Economy

→ The new Telangana state has been formed and there is an urgent need for reconstruction for which serious and concerted action is needed.

→ The sector-wise composition of the state economy is significantly changing over the last 10 years. During 2013 – 14 agriculture growth rate is 8.4 , the Industrial sector is 0.1 service sector is 5.9.

→ The sectors directly or indirectly require infrastructural facilities which can be divided into economic infrastructure and social infrastructure.

→ Economic Infrastructure includes energy, irrigation, transportation, roads,, postal and banking.

→ Social Infrastructure includes education, health, housing, sanitation family and labour welfare.

→ Communication system consists of various services like posts and telegraphs, telecommunications, broad costing, television and information technology.

→ Banking system regulates the money supply in circulations and influences the nature of production.

→ Tourism is an industry with a lot of opportunities that contribute significantly.

→ The state of Telangana suffers from massive polluted groundwater due to the agglomeration of pollution industries.

→ The co-existence of relatively developed and developing regions within the state leads to regional imbalances.

→ District-level data on different indicators have been collected for the 10 districts of Telangana to compare the disparities between rural and urban areas.

TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 10 తెలంగాణ ఆర్థిక వ్యవస్థ

→ తెలంగాణ 29వ రాష్ట్రంగా జూన్ 2, 2014న ఏర్పాటైంది. స్వయం పాలన సాంస్కృతిక గుర్తింపు కోసం 6 దశాబ్దాల సుదీర్ఘ పోరాటానికి ముగింపు ఏర్పడినది.
తెలంగాణ నూతన రాష్ట్రం 1, 14, 840 చ.కి.మీ. వైశాల్యంలో 3.52 కోట్ల జనాభాతో 12వ పెద్ద రాష్ట్రంగా అవతరించింది.

→ దక్కన్ పీఠభూమిలోని సెమి అరిడ్ ప్రాంతంలో ఏర్పాటైంది. ప్రధానమైన కృష్ణా, గోదావరి జీవనదులు రాష్ట్రం గుండా ప్రవహిస్తున్నాయి.

→ రాష్ట్ర స్థూల ప్రాంతీయోత్పత్తి రేటు 2014-15 సం॥లో 5.3%గా అంచనా వేయబడింది. SGDP పెరుగుదల రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయంలోని పెరుగుదలకు తోడ్పడింది.

→ రాష్ట్ర జనాభాలో అధిక శాతం 61.33% జనాభా గ్రామాలలో నివసిస్తున్నారు. మిగిలిన 38.67 పట్టణ జనాభా.

→ తెలంగాణ ప్రభుత్వం కె.జి. నుంచి పి.జి. వరకు ఉచిత విద్యను అందించడానికి పూనుకొన్నది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం తెలంగాణలో అక్షరాస్యత 66.3%, శిశుమరణాల సంఖ్య 1981. 83 నుంచి 2011లో 49కు తగ్గింది.

→ అందరికి వైద్యం లక్ష్యాన్ని చేరుకొనే దిశగా ప్రభుత్వం ICDP బాలిక సమృద్ధి యోజన, ఆరోగ్యశ్రీ; ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు హెల్త్ కార్డ్స్ లాంటి కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తున్నది.

→ తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాథమిక లక్ష్యం ప్రజల సంక్షేమం. ఇందుకుగాను ఎన్నో పథకాలను రూపొందించి అమలు చేసింది. అందులో కొన్ని ముఖ్యమైనవి. ఆసరా పెన్షన్, SC లకు భూమి కొనుగోలు, కళ్యాణలక్ష్మీ, తెలంగాణ తాగునీటి సరఫరా పథకాలు మొదలగునవి. ఇవే కాకుండా ‘బంగారు తెలంగాణ’ సాధన లక్ష్యంగా మరెన్నో పథకాలకు రూపకల్పన చేస్తున్నది.

Telangana TSBIE TS Inter 2nd Year Commerce Study Material 5th Lesson ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ Textbook Questions and Answers.

TS Inter 2nd Year Commerce Study Material 5th Lesson ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఎంట్రప్రిన్యూర్ను నిర్వచించి, వారి లక్షణాలను వివరించండి.
జవాబు.
ఎంట్రప్రిమ్యార్ అర్థం: ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనే పదం ఫ్రెంచి మూలమైన “entrependre” అనే పదం నుండి ఆవిర్భవించింది. దాని అర్థం ఒక కొత్తపనిని చేపట్టడం. అనగా నష్టం భరించి ఒక కొత్త సంస్థను స్థాపించడమనే కార్యాన్ని చేపట్టేవాడే ఎంట్రప్రిన్యూర్.

ఎంట్రప్రిన్యూర్ నిర్వచనాలు:
1) రిచర్డ్ కాంటిల్లన్ ప్రకారం “నిశ్చితమైన ఖరీదుకు కొన్న ఒక వస్తువును అనిశ్చితమైన ధరకు అమ్మడం, ఈ విధంగా అమ్మడంలో గల లాభ నష్టాలకు సంబంధించిన సమంజసమైన నిర్ణయాలను తీసుకోవడమే కాకుండా వనరులను వినియోగంలోకి తెచ్చే వ్యక్తిని ఎంట్రప్రిన్యూర్ గా నిర్వచించవచ్చు.

2) జె.బి. సే ప్రకారం ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనేవాడు ఒక ఆర్థిక ఏజెంట్. భూమి, శ్రమ, పెట్టుబడి అనే ఉత్పత్తి కారకాలను సంఘటీకృత పరిచి, వాటికి ఉపయోగించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేసిన వస్తువు యొక్క విలువను నిర్ధారించి దానిలో వేతనాలు, అద్దె, వడ్డీ, లాభాలు అనే భాడీలను విడివిడిగా గుర్తించడమే గాకుండా, తన పెట్టుబడికి పునరుపయోగం కలిగే విధంగా నిర్వహించేవాడు”.

ఎంట్రప్రిన్యూర్ లక్షణాలు:
1. నవకల్పన: నవకల్పన అనగా కొత్త పనులను చేయడం లేదా పాత పనులను కొత్త పద్ధతిలో చేయడం. ఎంట్రప్రిన్యూర్ ప్రస్తుతం లేని ఒక అంశాన్ని ఊహించి, దాన్ని విశ్లేషించి అమలుపరుస్తాడు. పాత భావాలకు స్వస్తి చెప్పడం, కొత్త పద్ధతులకు నాంది పలకడం అతని ముఖ్య లక్షణం.

2. రిస్కు భరించడం: కొత్త వ్యాపారాలేవైనా రిస్కు ఎక్కువగా కలిగి ఉంటాయి. ఈ కొత్త వ్యాపారాలలో ఎంట్రప్రిన్యూర్లు విజయం పొందవచ్చు లేదా ఓటిమి చవిచూడవచ్చు. రెండింటికి సిద్ధం కావడమే రిస్కును భరించడం.

3. ఆత్మవిశ్వాసం: ఎంట్రప్రిన్యూర్లకు ఆత్మవిశ్వాసమే మొదటిమెట్టు. వారు తమశక్తి సామర్థ్యాల మీద నమ్మకం ఉంచి పోటీని, అనిశ్చిత పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడమే కాకుండా, పరిస్థితులను తమకనుకూలంగా మార్చుకోగలమనే ధీమా కలిగి ఉంటారు.

4. కఠిన శ్రమ: ఎంట్రప్రిన్యూర్లు కఠిన శ్రమ చేస్తారు. ఇంతకంటే ఎక్కువ శ్రమ చేసేవారు ఉండరనడం అతిశయోక్తి కాదు. అవసరమైన పరిజ్ఞానం, చొరవ, చాకచక్యం కలిగి కఠిన శ్రమ చేయడం వల్ల, వీరి శ్రమకు అత్యధిక విలువ సమకూరుతుంది. లక్ష్యసాధన కోసం వారు ఎన్ని గంటలైనా వరుసగా శ్రమ చేస్తారు.

5. లక్ష్య స్థాపన: లక్ష్యాలను నిర్ణయించుకొని, వాటిని సాధించడానికి కృషి చేసయడంలోనే ఎంట్రప్రిన్యూర్ నిజమైన సంతృప్తిని పొందుతాడు. కానీ అన్ని లక్ష్యాలను అతడు పరిపూర్ణంగా సాధించలేకపోవచ్చు. అలాంటి సందర్భాలలో వారు తమ లక్ష్యాలను లేదా వాటి సాధనకు అవలంభించే పద్ధతులను పనర్నిర్మించుకొని తిరిగి కృషి చేయడం మొదలుపెడతారు. అంతేకాకుండా ఒక లక్ష్యాన్ని సాధించగలిగిన ఒక ఎంట్రప్రిన్యూర్ వెంటనే మరొక లక్ష్యాన్ని రూపొందించుకోవడం పరిపాటి.

6. జవాబుదారీతనం: ఎంట్రప్రిన్యూర్లు జయాపజయాలను సమానంగా స్వీకరిస్తారు. లక్ష్యాలను సాధించగలిగిన వారికి ప్రశంసలు, ఓడినవారికి నిందలు పరిపాటి. నిజమైన ఎంట్రప్రిన్యూర్ ఓటమిని విజయానికి మెట్టుగా భావించి కొనసాగించవలసి ఉంటుంది. వారు సంపాదించిన లాభాలే వారు సాధించిన విజయాన్ని సూచిస్తాయి.

7. నాయకత్వం:
1) మనిషి యొక్క ఆదర్శవంతమైన గుణానికి ప్రాతినిధ్యం వహించేదే నాయకత్వం ప్రకారం నాయకత్వం అంటే మేనేజర్ తన ఆధీనాధికారులను ఉత్ప్రేరణ చేసే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం.

2) ఒక నిర్దిష్టమైన లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి తమ శాయశక్తులను ఉపయోగించడానికి నాయకుడు తనను అనుసరించే వారికి నిర్దేశకతను, మార్గదర్శకాన్ని చూపిస్తూ, వారిని ప్రభావితం చేస్తాడు. సమిష్టికృషికి ఔత్సాహికుని నాయకత్వం ఒక శక్తిగా పనిచేస్తుంది. మానవ వనరులను సక్రమంగా వినియోగించడానికి నాయకత్వం ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది. కాబట్టి ఔత్సాహికుడు విజయవంతమైన ఔత్సాహికుడిగా రాణించాలంటే, అతను తప్పకుండా మంచి నాయకత్వపు గుణాలను కలిగి ఉండాలి.

8. నిర్వహణ నైపుణ్యాలు: ఔత్సాహికునికి నిర్వహణ నైపుణ్యాల అవసరం చాలా ఉంది. నిర్వహణ నైపుణ్యంలో విత్త నిర్వహణ, కార్యాలయ నిర్వహణ, ఉత్పత్తి నిర్వహణ, మార్కెటింగ్ నిర్వహణ, ఫ్యాక్టరీ నిర్వహణ మొదలయిన వ్యాపకాలన్నీ ఇమిడి ఉంటాయి. ఇందుకుగాను ఔత్సాహికులు నిర్వహణ నైపుణ్యాల కింద వివిధ అంశాలను పెంపొందించుకోవాలి. స్పష్టమైన విధానాన్ని బాగా ఆలోచించి, నిర్ణయించి రూపొందించాలి, వివిధ విభాగాలలో పనిచేసే సిబ్బందియొక్క విధులు, బాధ్యతలు, అధికారాలు మరియు హక్కుల మధ్య సమతౌల్యతను సాధించాలి.

ప్రశ్న 2.
ఎంట్రప్రిన్యూర్ విధులను వివరించండి.
జవాబు.
1. నవకల్పన:

1. ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనే పదం ‘నవకల్పన’తో ముడిపడి ఉంటుంది. “నవకల్పన” అంటే కొత్తపనులను చేయడం, లేదా పాతపనులను ఒక కొత్త పద్ధతిలో చేయడం.
2. ఇందులో కొత్త వస్తువుల ఉత్పత్తి, కొత్త మార్కెట్లు సృష్టి, కొత్త ఉత్పత్తి పద్ధతులను అమలులోకి తేవడం, ముడిసరుకుల సప్లైలో కొత్త మార్గాలను అన్వేషించడం, ఒక కొత్త వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని రూపొందించడం మొదలయినవి కలసి ఉంటాయి.

2. రిస్కు భరించడం:

1. వినియోగదారుల అభిరుచులలో, ఉత్పత్తి పద్ధతులలో, ప్రభుత్వ విధానాలలో మార్పులు రావడం వల్ల, కొత్త వస్తువులు కనుగొనడం వల్ల చేస్తున్న వ్యాపారాలకు నష్టాలు ఏర్పడవచ్చు. ఈ నష్టాలను భరించడానికి ఎంట్రప్రిన్యూర్ సిద్ధంగా ఉండాలి.
2. పై మార్పులవల్ల ప్రయోజనాలు కలిగితే వీటిని ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనుభవిస్తాడు. కాబట్టి నష్టాన్ని కూడా అతనే భరించాలి.
3. జె.బి.సే ప్రకారం రిస్ను భరించడమనేది ఎంట్రప్రిన్యూర్ ప్రత్యేక విధి.

3. వ్యవస్థీకరణ, నిర్వహణ:

1. ఎంట్రప్రిన్యూర్ తాను అందించదలచిన వస్తుసేవల రకాలు, వాటి స్వభావాలు ముందుగా నిర్ణయించవలసి ఉంటుంది. భూమి, శ్రమ, పెట్టుబడి అనే ఈ ఉత్పత్తి కారకాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉంటాయి. ఎంట్రప్రిన్యూర్ వాటిని సేకరించి వస్తువు సేవల ఉత్పత్తికి వీలుగా వాటిని మలచుకొనవలసి ఉంటుంది.
2. వ్యాపార సంస్థ పరిమాణంలో గానీ, స్థల నిర్ణయంలోగానీ, ఉత్పత్తి పద్ధతులలోగానీ అవసరమైన మార్పులు చేయడమేగాక, రోజువారీ నిర్వహణకు అవసరమైన ఉత్పత్తి ప్రణాళికలు, అమ్మకాల ‘నిర్వహణ, సిబ్బంది నిర్వహణకు సంబంధించిన విధులను కూడా అతడు చేపట్టవలసి ఉంటుంది.
3. ఆల్ఫ్రెడ్ మార్షల్ ప్రకారం వ్యవస్థీకరణ, నిర్వహణ అనేవి ఎంట్రప్రిన్యూర్ ముఖ్య విధులు.

4. వ్యాపార ప్రణాళికలు:
1) ఔత్సాహికుడు ఒక క్రమబద్ధమైన పద్ధతిని రూపొందించి, వాస్తవ విషయాలను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి, వాటి పరిణామాలను ఊహిస్తూ భవిష్యత్ను అంచనా వేయాలి.

2) వ్యాపార కార్యకలాపాలను ప్రణాళికీకరణ చేయడానికి, ముడిసరుకు అవసరాన్ని గుర్తించడం, సిబ్బంది అవసరాలను అంచనావేయడం, ఉత్పత్తి షెడ్యూళ్ళను నిర్ణయించడం, అమ్మకాలు, ఇన్వెంటరీ, వ్యాపార ప్రకటనలు, బడ్జెట్ల కేటాయింపు వినియోగదారుల అవసరాలు, పోటీదారులు బలాలు, బలహీనతలు మొదలయినవి అధ్యయనం చేయాలి.

3) క్రమబద్ధమైన వ్యాపార ప్రణాళికీకరణను రూపొందించాలంటే, ఔత్సాహికుడు తప్పకుండా వ్యాపార లక్ష్యాలను, విధానాలను, వ్యాపార సరళిని, కార్యక్రమాలను, బడ్జెట్లను దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.

4) సరైన ప్రణాళికను రూపొందించడం ద్వారా వ్యయాలను తగ్గించుకోవడమే కాకుండా, క్రమరీతిలో వ్యాపార కార్యకలాపాలను చేపట్టవచ్చు. ముందుగా నిర్ణయించిన విధంగా వ్యాపారానికి మార్గదర్శకం ఏర్పడుతుంది. తద్వారా ఇతర నిర్వహణ విధులు సమర్థవంతంగా నిర్వర్తించబడతాయి. కాబట్టి ఔత్సాహికులు ఈ వ్యాపార ప్రణాళికీకరణ విధులకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఇవ్వవలసి ఉంటుంది.

5. నిర్ణయాలు తీసుకోవడం:

1. ఔత్సాహికుడు నిర్వర్తించాల్సిన మరొక ముఖ్యమైన విధి, నిర్ణయాలు తీసుకోవడం.
2. సంస్థ కార్యకలాపాలకు సంబంధించి ఎప్పటికప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకోవలసిన పరిస్థితులు ఏర్పడుతుంటాయి. వ్యాపార సంస్థను కొనసాగించడానికి లేదా నిర్వహించడానికి అనేక నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.
3. ఏ వ్యాపారసంస్థ అయినా విజయవంతం కావాలంటే, పురోగతిని సాధించాలంటే ఔత్సాహికుని నిర్ణయాలు ఎక్కువగా వ్యాపారాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

ప్రశ్న 3.
వివిధ రకాల ఎంట్రప్రిన్యూర్ల గురించి వివరంగా తెలపండి.
జవాబు.
L డానఫ్ ప్రకారం ఎంట్రప్రిన్యూర్ల వర్గీకరణ: అమెరికాలోని వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన ఒక అధ్యయనంలో డాన్హాఫ్ ఎంట్రప్రిన్యుర్లు నాలుగు రకాలుగా విభజించినాడు.

1. నవకల్పన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు
2. అనుకరణ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు
3. నిదానపు ఎంట్రపిన్యూర్లు
4. స్థిర చిత్తపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.

1. నవకల్పన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: నవకల్పన కర్త ఘంపీటర్ దృష్టిలో ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటే కొత్తరకపు వస్తువులను ప్రవేశపెట్టడం, కొత్త ఉత్పత్తి పద్ధతులను అవలంభించడం, కొత్తమార్కెట్లను రూపొందించే వ్యక్తి. కొత్తగా ప్రయోగాలు చేసి, విజయవంతమైన వాటిని విస్తరింపజేసి, ఆకర్షణీయ అవకాశాలన్నింటిని అమలుపరచడం ఇతడికి నిత్యకృత్యం.

2. అనుకరణ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: వీరు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో కనిపిస్తారు. వీరు కొత్త వస్తువుల రూపకల్పనలు చేయలేక, విజయవంతమైన ఇతరుల వస్తువులను అనుకరిస్తూ వాటిని పోలిన వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తారు.

3. నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: వీరు రెండు రకాలకు చెందరు. వీరు బహు జాగ్రత్తగా ఉండే వ్యక్తులు, వేగవంతమైన మార్పులను వీరు అంగీకరించరు. వారి పూర్వికులు, సీనియర్లు అవలంభించిన మార్గాలను సులభంగా వాడతారు. కొత్త పద్ధతులు, కొత్తభావాలు, ఒకే మారు కాకుండా నిదానంగా అమలు పరుస్తారు. వీరు రిస్కు తీసుకోవడంలో వెనుకంజవేస్తారు.

4. స్థిరచిత్తపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు వీరు నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు కంటే మొండివారు. మార్పులను ఏమాత్రం అంగీకరించరు. ఈ కారణంగా ఆధునిక రంగంలో వీరు వెనుకబడి ఉంటారు. వ్యాపారాలను మూసివేయడానికైనా సిద్ధపడతారు.

II. ఇతర రకాల ఎంట్రప్రిన్యూర్లు:
1. వ్యక్తిగత ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: వ్యక్తిగత ఎంట్రప్రిన్యూర్లు ఎక్కువగా చిన్న తరహా వ్యాపార సంస్థను నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. ఒక వ్యాపారసంస్థను స్థాపించి, దానికవసరమైన మూలధనాన్ని సమకూర్చి దానికి సంబంధించిన ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అవలంబించి, అందులో ఉన్న రిస్కును భరించేందుకు సిద్ధపడిన ఒక వ్యక్తిని వ్యక్తిగత ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటారు.

2. సంస్థాగత ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: సంక్లిష్టమైన వ్యవస్థ కలిగిన భారీతరహా సంస్థలను, పరిశ్రమలను స్థాపించడానికి ఒక వ్యక్తి యొక్క శక్తి సరిపోనప్పుడు కొంతమంది వ్యక్తుల సమూహంగానీ, ఒక సంస్థగానీ ఈ పనిని చేపట్టవచ్చు. ఈ విధమైన సంస్థాగత ఎంట్రప్రిన్యూర్లకు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, మూలధనం సేకరించడం సులభం. అంతేగాక ఎంత ఎక్కువ రిస్కునైనా భరించి, మార్పులను అమలుపరచడం కూడా వీరికి సాధ్యం.

3. వారసత్వపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: వారసత్వపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు భారతదేశంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. వారి కుటుంబ వ్యాపారాన్ని వారసత్వంగా స్వీకరించి నడిపిస్తుంటారు. వీరిని రెండవతరపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు అని కూడా అంటారు.

4. నిర్బంధపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: కొన్ని సందర్భాలలో కొన్ని పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల ఎంట్రప్రిన్యూర్లుగా మారిన వారిని “నిర్బంధ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు” అంటారు. సాధారణంగా సంపన్న కుటుంబాలకు చెందిన నిరుద్యోగ వ్యక్తులు, వ్యవసాయ రంగం నుంచి ఇతర రంగాలపట్ల ఆకర్షితులైన వారు, నాన్-రెసిడెంట్ ఇండియన్స్ ఈ వర్గానికి చెందుతారు.

5. వ్యాపార ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: వారికున్న గత అనుభవంవల్ల గానీ, శిక్షణద్వారా గానీ ఒక కొత్త వస్తువునుగానీ, సేవనుగానీ, అందించాలనే ఉద్దేశం కలిగిన వ్యక్తిని వ్యాపార ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటారు. ఇతడు తనకు కలిగిన భావం ఆధారంగా ఒక చిన్న సంస్థనైనా ప్రారంభించి, తన భావానికి కార్యరూపం ఇచ్చేందుకు కృషి చేస్తాడు.

6. పారిశ్రామిక ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: ఇతడు ఉత్పత్తిదారు పరిశోధన ద్వారాగానీ, ఇతర రకాలుగాగానీ వినియోగదారుల అవసరాలను, కోరికలను అంచనావేసి, తదనుగుణంగా వస్తువులను ఉత్పత్తి చేసేవాడిని పారిశ్రామిక ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటారు.

7. స్వచ్ఛమైన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: స్వచ్ఛమైన ఎంట్రప్రిన్యూర్ తన లక్ష్యసాధనకై, తన సామర్ధ్య నిరూపణకై కృషి చేస్తాడు. తనకంటూ ఒక గుర్తింపు, హోదా సంపాదించుకోవాలని ఆకాంక్షిస్తూ అందుకు తన శాయశక్తులా కృషిచేస్తాడు.

8. ప్రేరేపిత ఎంట్రప్రిన్యూర్లు: ప్రభుత్వంగానీ, ప్రభుత్వేతర సంస్థలుగానీ అందించే ఆర్థిక, ఆర్థికేతర సహాయాన్ని రాయితీలను, సబ్సిడీలను, శిక్షణలను, ఇతర ప్రయోజనాలను పొందడానికై ప్రేరేపించబడి ఎంట్రప్రిన్యూర్గా అవతరించే వ్యక్తిని ప్రేరేపిత ఎంట్రప్రిన్యూర్, అంటారు.

ప్రశ్న 4.
ఎంట్రప్రిన్యూర్, ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ల మధ్య వ్యత్యాసాలు తెలుపండి.
జవాబు.
ఎంట్రప్రిన్యూర్

1. ఎంట్రప్రిన్యూర్ ఒక వ్యక్తి.
2. ఎంట్రప్రిన్యూర్ పరిపాలనాకర్త.
3. ఎంట్రప్రిన్యూర్ రిస్క్ ను భరిస్తాడు.
4. ఎంట్రప్రిన్యూర్ నవకల్పన కర్త.
5. ఎంట్రప్రిన్యూర్ ఉత్పత్తికారకాల సమ్మేళన పరుస్తాడు.
6. ఎంట్రప్రిన్యూర్ ప్రారంభకుడు, చొరవ తీసుకునే వ్యక్తి.
7. ఎంట్రప్రిన్యూర్ నాయకుడు.

ఎంట్రప్రిన్యూర్ షిప్

1. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ ఒక కార్యాచరణ ప్రణాళిక.
2. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ అనేది ఒక పరిపాలనాంశం.
3. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ రిష్తో కూడిన చర్య.
4. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ నవకల్పన ప్రక్రియ.
5. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ ఉత్పత్తికారకాల వినియోగ ప్రక్రియ.
6. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ అనేది సంస్థను ప్రారంభం చేయడం, చొరవతీసుకునే చర్య.
7. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ అనేది నాయకత్వమే.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
వ్యాపార ప్రణాళికీకరణ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు.
1) ఔత్సాహికుడు ఒక క్రమబద్ధమైన పద్ధతిని రూపొందించి, వాస్తవ విషయాలను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి, వాటి పరిణామాలను ఊహిస్తూ..భవిష్యత్ను అంచనా వేయాలి.

2) వ్యాపార కార్యకలాపాలను ప్రణాళికీకరణ చేయడానికి, ముడిసరుకు అవసరాన్ని గుర్తించడం, సిబ్బంది అవసరాలను అంచనావేయడం, ఉత్పత్తి షెడ్యూళ్ళను నిర్ణయించడం, అమ్మకాలు, ఇన్వెంటరీ, వ్యాపార ప్రకటనలు, బడ్జెట్ల కేటాయింపు వినియోగదారుల అవసరాలు, పోటీదారులు బలాలు, బలహీనతలు మొదలయినవి అధ్యయనం చేయాలి.

3) క్రమబద్ధమైన వ్యాపార ప్రణాళికీకరణను రూపొందించాలంటే, ఔత్సాహికుడు తప్పకుండా వ్యాపార లక్ష్యాలను, విధానాలను, వ్యాపార సరళిని, కార్యక్రమాలను, బడ్జెట్లను దృష్ఠిలో ఉంచుకోవాలి.

4) సరైన ప్రణాళికను రూపొందించడం ద్వారా వ్యయాలను తగ్గించుకోవడమే కాకుండా, క్రమరీతిలో వ్యాపార కార్యకలాపాలను చేపట్టవచ్చు. ముందుగా నిర్ణయించిన విధంగా వ్యాపారానికి మార్గదర్శకం ఏర్పడుతుంది. తద్వారా ఇతర నిర్వహణ విధులు సమర్థవంతంగా నిర్వర్తించబడతాయి. కాబట్టి ఔత్సాహికులు ఈ వ్యాపార ప్రణాళికీకరణ విధులకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఇవ్వవలసి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 2.
ఎంట్రప్రిన్యూర్ రిస్కున్ను భరించే విధులు ఏమిటి ?
జవాబు.

1. వినియోగదారుల అభిరుచులలో, ఉత్పత్తి పద్ధతులలో, ప్రభుత్వ విధానాలలో మార్పులు రావడం వల్ల, కొత్త వస్తువులు కనుగొనడం వల్ల చేస్తున్న వ్యాపారాలకు నష్టాలు ఏర్పడవచ్చు. ఈ నష్టాలను భరించడానికి ఎంట్రప్రిన్యూర్ సిద్ధంగా ఉండాలి.
2. పై మార్పులవల్ల ప్రయోజనాలు కలిగితే వీటిని ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనుభవిస్తాడు. కాబట్టి నష్టాన్ని కూడా అతనే
   భరించాలి.
3. జె.బి.సే ప్రకారం రిస్ను భరించడమనేది ఎంట్రప్రిన్యూర్ ప్రత్యేక విధి.

ప్రశ్న 3.
నవకల్పన అనే విధితో ఏ విధంగా సృష్టించడం విభేదిస్తుందో తెలపండి.
జవాబు.

1. నవకల్పన అంటే కొత్త పనులను చేయడం, లేదా పాత పనులను ఒక కొత్త పద్ధతిలో చేయడం ఇందులో కొత్త వస్తువులు ఉత్పత్తి, కొత్త మార్కెట్ల సృష్టి, కొత్త ఉత్పత్తి పద్దతులను అమలులోకి తేవడం మొదలైనవి ఇమిడి ఉంటాయి.
2. సృష్టించడం అంటే కొత్త భావాలు, సిద్ధాంతాలను రూపొందించడం, కొత్త పద్ధతులు కనుగొనడం.
3. సృష్టించడంలో కొత్త పద్ధతులను, సిద్ధాంతాలను కనుగొంటే నవకల్పనలో ఆ కనుగొన్న కొత్త సిద్ధాంతాలను, పద్ధతులను వాణిజ్యపరంగా వినియోగంలోకి తేవడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 4.
డానఫ్ ఔత్సాహికులను ఏ విధంగా వర్గీకరించాడో తెలియజేయండి.
జవాబు.
అమెరికాలోని వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన ఒక అధ్యయనంలో డాన్హాఫ్ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు నాలుగు రకాలుగా విభజించినాడు.

1. నవకల్పన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు
2. అనుకరణ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు
3. నిదానపు ఎంట్రపిన్యూర్లు
4. స్థిర చిత్తపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.

ఎ. నవకల్పన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు:

1. నవకల్పన ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటే కొత్తరకపు వస్తువులను ప్రవేశపెట్టడం. కొత్త ఉత్పత్తి పద్ధతులను అవలంబించడం, కొత్త మార్కెట్లను రూపొందించే వ్యక్తి.
2. కొత్తగా ప్రయోగాలు చేసి, విజయవంతమైన వాటిని విస్తరింపజేసి, ఆకర్షణీయ అవకాశాలన్నింటినీ అమలుపరచడం ఇతడికి నిత్యకృత్యం.

బి. అనుకరణ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు:

1. వీరు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో కనిపిస్తారు. వీరు కొత్త వస్తువుల రూపకల్పనలు చేయలేక, విజయవంతమైన ఇతరుల వస్తువులను అనుకరిస్తూ వాటిని పోలిన వస్తువులనే ఉత్పత్తి చేస్తుంటారు.
2. ఇతర దేశాలలో, ఇతర మార్కెట్లటో విజయవంతమైన వస్తువులు, అభివృద్ధి చెందని దేశాలలో పూర్తిగా వినియోగించే అవకాశం లేనపుడు అలాంటి వస్తువులలో స్వల్పమైన మార్పులను చేసి ఈ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు తమ దేశాలలో తమ మార్కెట్లలో ప్రవేశపెడతారు.

సి. నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు:

1. నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు బహు జాగ్రత్తగా ఉండే వ్యక్తులు. వేగవంమైన మార్పులను వీరు అంగీకరించరు.
2. వారి పూర్వీకులు, సీనియర్లు అవలంబించిన మార్గాలను సులభంగా వీడలేరు. కొత్త పద్ధతులు, కొత్త భావాలను ఒకేమారు కాకుండా నిదానంగా అమలుపరుస్తుంటారు. వీరు రిస్కు తీసుకోవడంలో వెనుకంజ వేస్తారు.

డి. స్థిర చిత్తపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు:

1. వీరు నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్ల కంటే మొండివారు. మార్పులను ఏమాత్రం అంగీకరించరు.
2. ఈ కారణంగా ఆధునిక రంగంలో వీరు వెనుకబడి ఉంటారు. వ్యాపారాలను మూసివేయడానికైనా సిద్ధపడతారు. కానీ మార్పులకు అంగీకరించరు.

అతి స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనే పదం ఫ్రెంచి మూలమైన “entrependre” అనే పదం నుండి ఆవిర్భవించింది. అంటే ఒక కొత్త పనిని చేపట్టడం అని అర్థం. అనగా నష్టం భరించి ఒక కొత్త సంస్థను స్థాపించడమనే కార్యాన్ని చేపట్టే వాడే ఎంట్రప్రిన్యూర్.
2. జె.బి. సే ప్రకారం ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనేవాడు ఒక ఆర్థిక ఏజెంట్. భూమి, శ్రమ, పెట్టుబడి అనే ఉత్పత్తి కారకాలను సంఘటీకృతపరిచి, వాటిని ఉపయోగించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేసిన వస్తువు యొక్క విలువను నిర్థారించి దానిలో వేతనాలు, అద్దె, వడ్డీ, లాభాలు అనే భాగాలను విడివిడిగా గుర్తించడమే గాకుండా, తన పెట్టుబడికి పునరుపయోగం కలిగే విధంగా నిర్వహించేవాడినే ఎంట్రప్రిన్యూర్ గా పేర్కొనవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
సంస్థ నిర్వచనం.
జవాబు.

1. నష్టభయంతో కూడిన, సంక్లిష్టమైన, కష్టతరమైన పనిని అనేక మంది చేపట్టే వ్యాపకాన్ని లేదా ప్రాజెక్టును, ఎంట్రప్రెస్’గా నిర్వచించవచ్చు.
2. సాహసంతో కూడిన వ్యాపారాన్ని చేయడానికి సృష్టించబడిన వ్యవస్థనే ‘ఎంటర్ప్రైస్’ అంటారు. వ్యాపార వ్యవస్థలో ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యాపకం లేదా ఆర్థిక సంబంధం కలిగిన వ్యవహారంగా పేర్కొంటారు.
3. ఔత్సాహికుడు చేపట్టే వ్యాపారాన్నే ‘ఎంటర్ప్రైస్’ లేదా “వ్యాపార సంస్థగా” పేర్కొంటారు.

ప్రశ్న 3.
ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్.

1. ఉత్పత్తికారకాలను అత్యల్పస్థాయిలో వినియోగించి, వాటివల్ల ప్రయోజనాలను అత్యధిక స్థాయిలో పొందగలడమనే శక్తి లేదా సామర్థ్యమే ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ అని పేర్కొనవచ్చు.
2. ఎ.హెచ్.కోల్ ప్రకారం “ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్. అంటే ఒక వ్యక్తిగానీ, వ్యక్తుల సముదాయం గానీ చేపట్టిన ఒక అర్థవంతమైన చర్య. ఆర్థిక వస్తుసేవల ఉత్పత్తి లేదా పంపిణీలను ప్రారంభించడం లేదా నిర్వహించడం ద్వారా లాభార్జన కోసం, ఉద్దేశించినదే “ఎంట్రప్రిన్యూర్”.
3. దేశ ఆర్థిక కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం, రిస్క్ ను భరించడం, ఏదో ఒక కొత్తదనాన్ని సృష్టించడం, వనరులను సమీకృతం చేసి వాటి మధ్య సమన్వయాన్ని సాధించడమనేది ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ ముఖ్య విధులు.

ప్రశ్న 4.
సమతుల్య ప్రాంతీయాభివృద్ధి.
జవాబు.
అభివృద్ధి చెందని వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో పరిశ్రమలు స్థాపించి వెనుకబడిన ప్రాంతాలను అభివృద్ధి చేయడాన్నే సమతుల్య ప్రాంతీయాభివృద్ధి అంటారు.
ఒక దేశం అభివృద్ధి చెందాలి అంటే ఆ దేశ సమతుల్య ప్రాంతీయాభివృద్ధి ఎంతో అవసరం.

ప్రశ్న 5.
నాయకత్వం.
జవాబు.

1. మనిషి యొక్క ఆదర్శవంతమైన గుణానికి ప్రాతినిధ్యం వహించేదే నాయకత్వం, ప్రకారం నాయకత్వం అంటే మేనేజర్ తన ఆధీనాధికారులను ఉత్ప్రేరణ చేసే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం.
2. ఒక నిర్దిష్టమైన లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి తమ శాయశక్తులను ఉపయోగించడానికి నాయకుడు తనను అనుసరించే వారికి నిర్దేశకతను, మార్గదర్శకాన్ని చూపిస్తూ, వారిని ప్రభావితం చేస్తాడు. సమిష్టికృషికి ఔత్సాహికుని నాయకత్వం ఒక శక్తిగా పనిచేస్తుంది. మానవ వనరులను సక్రమంగా వినియోగించడానికి నాయకత్వం ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 6.
నవకల్పన.
జవాబు.

1. “నవకల్పన” అంటే కొత్తపనులను చేయడం, లేదా పాతపనులను ఒక కొత్త పద్ధతిలో చేయడం.
2. ఇందులో కొత్త వస్తువుల ఉత్పత్తి, కొత్త మార్కెట్లు సృష్టి, కొత్త ఉత్పత్తి పద్ధతులను అమలులోకి తేవడం, ముడిసరుకుల సప్లైలో కొత్త మార్గాలను అన్వేషించడం, ఒక కొత్త వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని రూపొందించడం మొదలయినవి కలసి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 7.
అనుకరణ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. వీరు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో కనిపిస్తారు. వీరు కొత్త వస్తువుల రూపకల్పనలు చేయలేక, విజయవంతమైన ఇతరుల వస్తువులను అనుకరిస్తూ వాటిని పోలిన వస్తువులనే ఉత్పత్తి చేస్తుంటారు.
2. ఇతర దేశాలలో, ఇతర మార్కెట్లటో విజయవంతమైన వస్తువులు, అభివృద్ధి చెందని దేశాలలో పూర్తిగా వినియోగించే అవకాశం లేనపుడు అలాంటి వస్తువులలో స్వల్పమైన మార్పులను చేసి ఈ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు తమ దేశాలలో తమ మార్కెట్లలో ప్రవేశపెడతారు.

ప్రశ్న 8.
నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు బహు జాగ్రత్తగా ఉండే వ్యక్తులు. వేగవంతమైన మార్పులను వీరు అంగీకరించరు.
2. వారి పూర్వీకులు, సీనియర్లు అవలంబించిన మార్గాలను సులభంగా వీడలేరు. కొత్త పద్ధతులు, కొత్త భావాలను ‘ఒకేమారు కాకుండా నిదానంగా అమలుపరుస్తుంటారు. వీరు రిస్కు తీసుకోవడంలో వెనుకంజ వేస్తారు.

ప్రశ్న 9.
స్థిరచిత్తపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. వీరు నిదానపు ఎంట్రప్రిన్యూర్ల కంటే మొండివారు. మార్పులను ఏమాత్రం అంగీకరించరు.
2. ఈ కారణంగా ఆధునిక రంగంలో వీరు వెనుకబడి ఉంటారు. వ్యాపారాలను మూనివేయడానికైనా సిద్ధపడతారు. కానీ మార్పులకు అంగీకరించరు.

ప్రశ్న 10.
నిర్బంధ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. కొన్ని సందర్భాలలో కొన్ని పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల ఎంట్రప్రిన్యూర్లుగా మారిన వారిని “నిర్బంధ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు’ అంటారు.
2. సాధారణంగా సంపన్న కుటుంబాలకు చెందిన నిరుద్యోగ వ్యక్తులు, వ్యవసాయ రంగం నుంచి ఇతర రంగాలపట్ల ఆకర్షితులైన వారు, నాన్-రెసిడెంట్ ఇండియన్స్ ఈ వర్గానికి చెందుతారు.

ప్రశ్న 11.
పారిశ్రామిక ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. పారిశ్రామిక ఎంట్రప్రిన్యూర్లు ఉత్పత్తిదారులు.
2. పరిశోధన ద్వారా గాని, ఇతర రకాలుగా వినియోగదారుల అవసరాలను, కోరికలను అంచనావేసి, తదనుగుణంగా వస్తువులను ఉత్పత్తి చేసేవారిని పారిశ్రామిక ఎంట్రప్రిన్యూర్లు అంటారు.

ప్రశ్న 12.
స్వచ్ఛంద ఎంట్రప్రిన్యూర్లు..
జవాబు.

1. స్వచ్ఛంద ఎంట్రప్రిన్యూర్లు తమ నమ్మకాన్ని సామర్ధ్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని వ్యాపారాన్ని ప్రారంభిస్తారు.
2. వీరు ప్రేరేపిత ఎంట్రప్రిన్యూర్లకు భిన్నమైన వారు. స్వచ్ఛంద ఎంట్రప్రిన్యూర్లు ఇతరులచే ప్రేరేపించబడరు.

ప్రశ్న 13.
స్వచ్ఛమైన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.

1. స్వచ్ఛమైన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు తమ లక్ష్యసాధనకై, తమ సామర్ధ్య నిరూపణకై కృషి చేస్తారు.
2. తమకంటూ ఒక గుర్తింపు, హోదా సంపాదించుకోవాలని ఆకాంక్షిస్తూ అందుకు తమ శాయశక్తులా కృషి చేస్తారు.

ప్రశ్న 14.
కార్పోరేట్ ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.

1. ఒక కంపెనీని ప్రారంభించే వ్యక్తిని కార్పొరేట్ ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటారు. ఇతడినే వ్యవస్థాపకుడు అని కూడా
   అంటారు.
2. ఇతడు కంపెనీల చట్టం కింద ఒక కంపెనీని రూపొందించి, నమోదుచేయించి, దానికి న్యాయబద్ధమైన అస్తిత్వాన్ని కల్పించడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 15.
ప్రేరేపిత ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.
ప్రభుత్వంగాని, ప్రభుత్వేతర సంస్థలు గానీ అందించే ఆర్థిక, ఆర్థికేతర సహాయాన్ని, రాయితీలు, సబ్సిడీలను, శిక్షణలను, ఇతర ప్రయోజనాలను పొందడానికై ప్రేరేపించబడి ఎంట్రప్రిన్యూర్గా అవతరించే వ్యక్తిని ప్రేరిపిత ఎంట్రప్రిన్యూర్ అంటారు.

ప్రశ్న 16.
వృత్తిరీత్యా ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.
వీరు కొత్త వ్యాపారాలను ప్రారంభించడమే వృత్తిగా కలిగి ఉంటారు. ఒక వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించి దాన్ని మరొకరికి అమ్మివేసి, మరొక వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించే సన్నాహాలు మొదలుపెడతారు. స్వయంగా స్థాపించిన వ్యాపారాన్నైనా నిర్వహణ చేసే ఆసక్తి వీరికి ఉండదు.

ప్రశ్న 17.
పాత తరం ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.
జవాబు.
వీరు తమకు రావలసిన ఆర్ధిక లాభాలను గురించి తప్ప, సంస్థ వృద్ధిని కూడా పట్టించుకోరు. సంస్థలో వృద్ధి లేకున్న తమకు గరిష్ఠ లాభాలుంటే చాలని కోరుకుంటారు.

ప్రశ్న 18.
చిన్న తరహా పరిశ్రమ ఔత్సాహికులు.
జవాబు.
పరిశ్రమ వర్గీకరణ ఆధారంగా ఔత్సాహికులను భారీ తరహా, మధ్యతరహా, చిన్నతరహా పారిశ్రామిక ఎంట్రప్రిన్యూర్లుగా విభజించారు. వారికున్న గత అనుభవం వల్లగాని, శిక్షణద్వారా గారి ఒక కొత్త వస్తువునుగాని సేవనుగానీ అందించాలనే ఉద్దేశం కలిగి చిన్న తరహా పరిశ్రమలు స్థాపించే ఔత్సాహికులను చిన్న తరహా పరిశ్రమ ఔత్సాహికులు అంటారు.

Telangana TSBIE TS Inter 2nd Year Accountancy Study Material 2nd Lesson కన్సైన్మెంట్ ఖాతాలు Textbook Questions and Answers.

TS Inter 2nd Year Accountancy Study Material 2nd Lesson కన్సైన్మెంట్ ఖాతాలు

అతిస్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు:

ప్రశ్న 1.
కన్సైన్మెంట్ అంటే ఏమిటి ?
జవాబు.

1. కన్సైన్మెంట్ అంటే “సరుకును పంపడం” అని అర్థం.
2. ఒక ప్రదేశంలో గల అమ్మకందారుడు వివిధ ప్రదేశాలలో గల ఏజెంట్లకు సరుకులను పంపి తన తరుపున మరియు తన బాధ్యతపై అమ్మకాలు జరిపే ప్రక్రియను “కన్సైన్మెంట్” అంటారు.

ప్రశ్న 2.
కన్సైన్మెంట్ పార్టీలు.
జవాబు.
కన్సైన్మెంట్లో ఇద్దరు పార్టీలు ఉంటారు. వారు

1. కన్సైనార్ : కన్సైన్మెంట్పై సరుకులను పంపే వ్యక్తి కన్సైనార్ లేదా యజమాని అని అంటారు.
2.  కన్సైనీ : సరుకులను ఎవరికయితే పంపించడం జరుగుతుందో వారిని కన్సైనీ లేదా ఏజంట్ అని అంటారు.

ప్రశ్న 3.
ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్.
జవాబు.

1. కన్సైనార్ సరుకును కన్సైన్మెంట్పై పంపినప్పుడు, దానితోపాటు తన ప్రతినిధికి ఒక నివేదికను పంపుతాడు, దీనినే ‘ప్రొఫార్మా ఇన్వాయిస్’ అంటారు.
2. ఈ నివేదికలో సరుకు వివరాలు, గుణగణాలు, పరిమాణం, ధరలు, ఖర్చులు మొదలైనవి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 4.
అకౌంట్ సేల్స్.
జవాబు.

1. కన్సైనీ తాను అమ్మిన సరుకు వివరాలను చూపుతూ కన్సైనార్కు నిర్ణీత కాలాల్లో ఒక నివేదికను పంపుతాడు. దానినే అకౌంట్ సేల్స్ అంటారు.
2. దానిలో సరుకు అమ్మకం వివరాలతో పాటు ఖర్చులు, భీమా, గిడ్డంగి ఖర్చులు, కన్సైనీ కమీషన్, బయానా మొదలైనవి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 5.
డెలిక్రెడరీ కమీషన్.
జవాబు.

1. సరుకు అరువుపై అమ్మినప్పుడు బాకీలు వసూలు చేసే బాధ్యత కన్సైనీ స్వీకరిస్తే అతనికి అదనంగా కమిషన్ ఇస్తారు. దీన్నే ‘డెల్డరీ కమీషన్’ అంటారు.
2. ఈ కమీషన్ చెల్లించినప్పుడు ఏవైనా బాకీలు వసూలు కాక రానిబాకీలుగా ఏర్పడితే దానికి బాధ్యత కన్సైనీదే కాని కన్సైనారి కాదు.

ప్రశ్న 6.
ఓవర్ రైడింగ్ కమీషన్/అదనపు కమీషన్.
జవాబు.

1. సాధారణ కమీషన్తో పాటు కన్సైనార్, కన్సైనీకి కొంత కమిషన్ను అదనంగా చెల్లించినట్లయితే దీన్ని అదనపు కమీషన్ అంటారు.
2. ముఖ్యంగా మార్కెట్లో కొత్త వస్తువులను ప్రవేశపెట్టినప్పుడు కన్సైనీ వస్తువుల అమ్మకంలో ఎక్కువ శ్రద్ధ వహించడానికి
   ఈ కమీషన్ను చెల్లిస్తారు. దీన్నే ఓవర్ రైడింగ్ కమీషన్ అని కూడా అంటారు.

ప్రశ్న 7.
ఇన్వాయిస్ ధర.
జవాబు.
కన్సైనార్ సరుకులను కన్సైనీ ఖరీదు ధర కంటే అధిక ధరకు పంపవచ్చు. ఈ ధరను “ఇన్వాయిస్ ధర” లేదా “అమ్మకంధర” అంటారు.

ప్రశ్న 8.
లోడింగ్.
జవాబు.

1. ఇన్వాయిస్ ధరకు మరియు ఖరీదు ధరకు మధ్యగల తేడాను “లోడింగ్” లేదా “ఖరీదు ధరపై అధిక మొత్తం” అని అంటారు.
2. లోడింగ్ = ఇన్వాయిస్ ధర – ఖరీదు ధర.

ప్రశ్న 9.
సాధారణ నష్టం.
జవాబు.

1. సరుకు ఆవిరి అయిపోవడం, కారి పోవడం. సరుకును చిన్న ముక్కలుగా విభజన చేసేటప్పుడు సంభవించే నష్టాన్ని సాధారణ నష్టం అంటారు.
2. ఇది సహజమైనది, తప్పించుకోలేనటువంటిది.

ప్రశ్న 10.
అసాధరణ నష్టం.
జవాబు.

1. సరుకు కాలిపోవడం ప్రమాదానికి గురికావడం, దొంగిలించబడడం, లూటి చేయబడటం అసమర్థత లేదా అజాగ్రత్త వల్లగాని సంభవించే నష్టాలను అసాధరణ నష్టం అని అంటారు.
2. ఇది అసహజమైనది మరియు ఊహించనటువంటిది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు:

ప్రశ్న 1.
కన్సైన్మెంట్కు అమ్మకానికి మధ్య గల తేడాలు ఏమిటి ?
జవాబు.

ప్రశ్న 2.
అమ్మకం కాకుండా ఉన్న నిల్వ సరుకును ఏవిధంగా లెక్కిస్తారో తెల్పండి.
జవాబు.
కన్సైన్మెంట్లోని అమ్ముడుపోని సరుకును కన్సైన్మెంట్ సరుకు అంటారు. దీనిని లెక్కించి కన్సైన్మెంట్ ఖాతాలోని క్రెడిట్ వైపున చూపిస్తారు.

భారత గణక ప్రమాణాల ప్రకారం కన్సైన్మెంట్లో అమ్ముడుపోని సరుకును ఖరీదు ధర లేదా మార్కెట్ ధర ఏది తక్కువైతే దాని ప్రకారం విలువ కడతారు. సాధారణంగా ఖదీదు ధర మార్కెట్ ధర కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి అమ్ముడు పోని సరుకును ఖరీదు ధర ప్రకారం ఈ క్రింది విధంగా లెక్కిస్తారు.

అమ్ముడు పోని సరుకు = కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ చెల్లించిన పునరావృతం కాని ఖర్చులు + కన్సైనీ చెల్లించిన పునరావృతం కాని ఖర్చులు × అమ్ముడు పోని సరుకు యూనిట్లు / మొత్తం సరుకు యూనిట్లు.

ప్రశ్న 3.
కన్సైన్మెంట్లో అసాధారణ నష్టాన్ని ఏవిధంగా లెక్కిస్తారు.
జవాబు.
అసాధారణ నష్టం :

1. అగ్నిప్రమాదంవల్ల కాని, దొంగతనంవల్ల కాని దోపిడీ వల్లకాని, అజాగ్రత్తవల్ల కాని, అసమర్థత వల్ల కాని, వరదల వల్ల కాని, రవాణాలో ప్రమాదం వల్ల కాని సంభవించే సరుకు నష్టాన్ని అసాధారణ నష్టం అంటారు.
2. ఈ నష్టం అసహజమైనది మరియు ఊహించనటువంటిది. ఈ నష్టం మానవుని యొక్క నియంత్రణకు లోబడి ఉండదు.
3. ఈ నష్టాన్ని భీమా చేసుకొనవచ్చు. కొన్నిసార్లు భీమా కంపెని ఇలాంటి నష్టాలకు పూర్తిగా కాని, పాక్షికంగా కాని – నష్టపరిహారాన్ని చెల్లిస్తుంది. అసాధారణ నష్టాన్ని ప్రత్యేకంగా లెక్కించి కన్సైన్మెంట్ ఖాతాలో క్రెడిట్వైపు చూపుతారు.
4. ఈ అసాధారణ నష్టాన్ని లెక్కించే విధానం అమ్ముడుపోని సరుకు లెక్కించే విధానాన్ని పోలి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
కన్సైనార్, కన్సైనీ చెల్లించే కొన్ని ప్రత్యక్ష పరోక్ష ఖర్చులను తెల్పండి.
జవాబు.

ప్రశ్న 5.
కన్సైనార్ పుస్తకాలలో కన్సైన్మెంట్ ఖాతా నమూనాను చూపండి.
జవాబు.

Textual Examples:

ప్రశ్న 1.
శ్యామ్ తన ఏజెంట్ సంపత్కు కౌ 7000 ఖరీదు గల సరుకులను కన్సైన్మెంట్ మీద పంపాడు. శ్యామ్ రవాణా 750, చెల్లించాడు. సంపత్ 120 ఖర్చులు చెల్లించి సరుకు విడిపించుకొన్నాడు. శ్యామ్కు బయానా 4500 లకు బ్యాంకు డ్రాఫ్ట్ పంపించాడు. సంపత్ సరుకు మొత్తాన్ని కౌ 12,000కు అమ్మాడు. అతను కమీషన్ 5% సంపత్ ఇవ్వవలసిన మొత్తానికి రమేషు డ్రాఫ్ట్ పంపించాడు. పై వ్యవహారాలకు ఇద్దరి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
రమేష్ పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు (Consignor)

ప్రశ్న 2.
రజని, రాధకు ₹ 10,000 లు విలువ గల సరుకును కన్సైన్మెంట్పై 5% కమీషన్కు అమ్మటానికి పంపారు. కన్సైనార్ రవాణాకు ₹ 2000 చెల్లించాడు. రజనీ, రాధ నుంచి ఈ వివరాలతో అకౌంటు సేల్స్ వచ్చింది.
స్థూల అమ్మకాలు ₹ 15,000
అమ్మకపు ఖర్చులు ₹ 900
కమీషన్ ₹ 750
ఇరువురి పుస్తకాలలో ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.
ఆవర్జా ఖాతాలు:

గమనిక : బాకీ నిల్వ చెల్లించినట్లుగా చెప్పనందున, నిల్వ ఉన్నట్టుగా భావించాలి.

ప్రశ్న 3.
మహబూబ్నగర్లోని మనోజ్ మనోహరబాద్ లోని మహిజిత్కి ₹ 30,000 విలువ చేసే బొమ్మలను కన్సైన్మెంట్ పై పంపించాడు. బొమ్మలను పంపిచడానికి ₹ 3,000 ఫ్రైట్ చెల్లించాడు. మహజిత్ చెల్లించిన బండి ఖర్చులు ₹ 400, గోడౌన్ ఖర్చులు ₹ 750 చెల్లించి, 80 బొమ్మలను అమ్మాడు. ముగింపు సరుకు విలువను లెక్క కట్టండి.
జవాబు.
అమ్మకం కాని సరుకు విలువ లెక్కింపు :
అమ్ముడు కాని సరుకు = కన్సైన్మెంట్ పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైని చెల్లించిన పునరావృతం కాని ఖర్చులు × మిగిలిన సరుకు / మొత్తం సరుకు
= 30,000+ 3,000+ 400 × \(\frac{20}{100}\)
ముగింపు సరుకు విలువ = 6,680.

ప్రశ్న 4.
సిరిసిల్లాలోని శ్రీరామ్, సిద్ధిపేటలోని శ్రీకర్కు కన్సైన్మెంట్ మీద ₹ 60,000 ల విలువగల పుస్తకాలను పంపాడు. శ్రీరామ్ ₹ 2,000 ప్రైట్, బీమా కోసం ₹ 1,200 చెల్లించినాడు. శ్రీకర్ సరుకు తీసుకుపోవటానికి రవాణాకు ₹ 500. కూలీకి ₹ 400. ఆక్ట్రాయి కింద 300 చెల్లించాడు. 3/4 వంతు పుస్తకాలను మాత్రమే అమ్మాడు. ముగింపు సరుకు విలువను లెక్క కట్టండి.
జవాబు.
అమ్మకం కాని సరుకు విలువ లెక్కింపు :
అమ్మకం కాని సరుకు విలువ = కన్సైన్మెంట్ మీద పంపిన సరుకు విలువ + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైసైనీ చెల్లించిన పునరావృతం కాని ఖర్చులు × మిగిలిన సరుకు / మొత్తం సరుకు
= 60,000 + (2,000 + 1,200) + (50 + 400 + 300) × \(\frac{1}{4}\)
= 60,000+ 3,200 + 1,200 × \(\frac{1}{4}\)
= 64,400 × \(\frac{1}{4}\)
ముగింపు సరుకు = 16,100.

ప్రశ్న 5.
బెంగుళూరులోని ప్రీతి హైదరాబాద్ లోని రామాబ్రదర్స్కు 100 సెల్ఫోన్లను కన్సైన్మెంట్పై పంపాడు. ప్రతి సెల్ ఫోన్ ధర ₹ 2,100. ప్రీతి ఫ్రైట్, బీమాకు ₹ 5,000 చెల్లించారు. రామ్ బ్రదర్స్ చెల్లించిన అద్దె ₹ 2,400. ప్రకటన ఖర్చులు ₹ 1,300. రామ్ బ్రదర్స్వరు 90 సెల్ఫోన్లను ఒక్కొక్కటి ₹ 2,600 చొప్పున అమ్మారు. రామ్ బ్రదర్స్ అమ్మకాల మీద రావలసిన కమీషన్ 5%. పై వ్యవహారాలకు ప్రీతి పుస్తకాలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలు చూపండి. లాభాన్ని కనుక్కోండి.
జవాబు.
ప్రీతి పుస్తకాలలో ఆవర్జా ఖాతాలు :

రామ్ బ్రదర్స్ పుస్తకాలలో ఆవర్జాఖాతాలు :

ముగింపు సరుకు విలువ లెక్కింపు :
ముగింపు సరుకు = కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైనీ అనుపాత ఖర్చులు + మిగిలిన సరుకు / మొత్తం సరుకు
= 2,10,000 + (2,000 + 3,000) × \(\frac{10}{100}\)
= 2,10,000 + 5,000 × \(\frac{10}{100}\)
= 2,15,000 × \(\frac{10}{100}\)
= 21,500.

గమనిక :
కన్సైనీ చెల్లించిన అద్దె మరియు ప్రకటన ఖర్చులు పునరావృతమయ్యే ఖర్చులు, కాబట్టి వాటిని పరోక్ష ఖర్చులుగా భావించి ముగింపు సరుకు విలువలో తీసుకోరాదు.

ప్రశ్న 6.
సాయి కం. బాబా కంపెనీకి మందుల కేసులను ఒక్కొక్కటి ₹ 1,000 చొప్పున 100 మందుల కేసులను కన్సైన్మెంట్్ప పంపాడు. బాబా కం. మొత్తం అమ్మకాలపై 5% సాధారణ కమీషన్ మినహాయించుకున్నాడు. సాయి కం. వారు ₹ 5,000 లను బీమా మరియు రవాణాకు చెల్లించాడు. మార్గ మధ్యలో 5 కేసులను పూర్తిగా నష్టపోయాయి. అందుకు బీమా కంపెనీ లను ₹ 4,500 మొత్తం పరిష్కారం క్రింద చెల్లించడం జరిగింది. బాబా & కం. 95 మందుల కేసులను ఒక్కొక్కటి ₹ 13,000 లకు అమ్మడం జరిగింది. బాబా & కం. పునరావృతం అయ్యే ఖర్చులు ₹ 4,000 చెల్లించారు. సాయి & కం. పుస్తకాలలో కన్సైన్మెంట్ ఖాతా, బాబా & కం. ఖాతా మరియు అసాధారణ నష్టం ఖాతా తయారు చేయండి.
జవాబు.
సాయి & కం (Consignor) పుస్తకాలలో ఆవర్జా ఖాతాలు :

వర్కింగ్ నోట్స్ :
అసాధారణ నష్టం లెక్కింపు :
అసాధారణ నష్టం = కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు × మిగిలిన సరుకు / మొత్తం సరుకు
= 1,00,000 + 5,000 × \(\frac{5}{100}\)
= 1,05,000 × \(\frac{5}{100}\)
= 5,250.

ప్రశ్న 7.
మనోహర్ 100 టన్నుల ₹ 15,000 విలువ చేసే బొగ్గును ప్రసాద్కు పంపుతూ ₹ 4,680 ఫ్రైట్ ఖర్చులు చెల్లించాడు. ప్రసాద్ 80 టన్నుల బొగ్గును అమ్మి, 4 టన్నుల బొగ్గు ‘తరుగు’ వచ్చినట్లు తెలియచేసాడు. ముగింపు సరుకు లెక్కించండి.
జవాబు.
అమ్మకం కాని సరుకు యూనిట్లు = 100 (మొత్తం యూనిట్లు) – 4 (సాధారణ నష్టం యూనిట్లు) – 80 (యూనిట్లు అమ్మినవి)
= 16 యూనిట్లు.
అమ్మకం కాని సభకు = కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + పునరావృతం కాని ఖర్చులు కన్సైనివి × మిగిలిన యూనిట్లు / మొత్తం యూనిట్లు సాధారణ యూనిట్లు
= 15,000+ 4,680 + 0 × \(\frac{16}{100-4}\).

ప్రశ్న 8.
రాము 400 కిలోల నెయ్యిని కిలో ఒక్కొంటికి ₹ 250 చొప్పున అతని ఏజెంట్ ప్రసాద్కు పంపిస్తూ, అతను ₹ 4,000 ఫ్రైట్, ₹ 2,128 బీమా ఖర్చులు చెల్లించాడు. మార్గ మధ్యలో 4 కిలోల నెయ్యి కారిపోయి వృథా అయిపోయింది. (సాధారణ నష్టంగా పరిగణిస్తారు). 350 కిలోల నెయ్యిని ప్రసాద్ కిలో ఒక్కింటికి జవాబు. ₹ 350 చొప్పున అమ్మివేస్తూ అమ్మకాలపై 10% కమీషన్ను మినహాయించుకున్నాడు. ప్రసాద్ అమ్మకం ఖర్చులు ₹ 7,500 చెల్లించాడు. రామ్ పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలు చూపండి.
జవాబు.
రాము (కన్సైనార్) పుస్తకాలలో ఆవర్జా ఖాతాలు :

వర్కింగ్ నోట్స్ :
ముగింపు పరుకు లెక్కింపు :
అమ్మతం కాని సరుకు = 400 (మొత్తం కిలోలు) – 4 (సాధారణ నష్టం కిలోలు) – 350 (అమ్మిన కిలోలు) = 46
ముగింపు సరుకు = కన్సైన్మెంట్ పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైనీ పునరావృతం కాని ఖర్చులు × మిగిలిన యూనిట్లు / మొత్తం యూనిట్లు – సాధారణ యూనిట్లు
మొత్తం యూనిట్లు – సాధారణ నష్టం యూనిట్లు = 1,00,000 + 6,128 + 0 × \(\frac{46}{400-4}\)
= 1,06,128 × \(\frac{46}{396}\)
= 12,328.

ప్రశ్న 9.
మూర్తి ఆగ్రాలోని మాధురికి ₹ 1,000 విలువచేసే సరుకును ఖరీదుపై 20% కలిపి ఇన్వాయిస్ ధరతో పంపడమైనది. మూర్తి ₹ 500 ఖర్చులు చెల్లించాడు. మూర్తి 6,000కు మాధురిపై అడ్వాన్సు నిమిత్తం బిల్లు రాశాడు. మాధురి రవాణా ₹ 600, ఇతర ఖర్చులు ₹ 400 చెల్లించినది. మాధురి మొత్తం సరుకును ₹ 18,500 అమ్మివేయడం జరిగింది. అమ్మకాలపై కమీషన్ 5% మినహాయించుకుంది. ఇద్దరు పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.
కన్సైనార్ పుస్తకాలలో ఆవర్జా ఖాతాలు :

కన్పైనీ మాధురి పుస్తకాలలో :
పంపిన సరుకు ఇన్వాయిస్ ధర :
ఇన్వాయిస్ ధర, అపలు ధర మీద 20% ఎక్కువ. అంటే అసలు ధర ₹ 100 అయితే ఇన్వాయిస్ ధర (100+20) = 120
అసలు ధర = 100
ఇన్వాయిస్ ధర = 120 (100+20)
అసలు ధర = 10,000

ఇన్వాయిస్ ధర లెక్కింపు :
లోడింగ్ = అసలు ధర × \(\frac{\%}{100}\)
= 10,000 × \(\frac{20}{100}\) = 2,000
ఇన్వాయిస్ ధర = అసలు ధర + లోడింగ్ = 10,000+ 2,000 = 12,000.

ప్రశ్న 10.
శ్రేయన్ రావు, విద్వాన్ రావు ₹ 20,000 లు విలువ చేసే సరుకును ఖరీదుపై 20% కలిపి ఇన్వాయిస్ ధరతో పంపడమైంది. శ్రేయన్ రావ్ ఫ్రైట్ ₹ 480. రవాణాకు ₹ 320 చెల్లించాడు. విద్వాన్ రావ్ పంపిన అకౌంట్ సేల్స్ ప్రకారం క్రింది వివరాలు తెలియజేశాడు. 3/4వ వంతు సరుకును ₹ 21,000 లకు అమ్మాడు. అతడు ₹ 700 ఖర్చులకు చెల్లించాడు. విద్వాన్ రావు చెల్లించవలసిన కమీషన్ ₹ 1,200. ఇద్దరు పుస్తకాలలో అవసరమైన ఖాతాలు చూపండి.
సాధన.
పంపిన సరుకు ఇన్వాయిస్ ధర :
ఇన్వాయిస్ ధర అసలు ధర మీద 20% ఎక్కువ. అసలు ధర ఇచ్చారు. కాని ఇన్వాయిస్ ధర ఇవ్వలేదు.
ఇన్వాయిస్ ధర లెక్కింపు :
లోడింగ్ = అసలు ధర × \(\frac{\%}{100}\)
= 20,000 × 20,000 × \(\frac{20}{100}\)
= 4,000
ఇన్వాయిస్ ధర = అసలు ధర + లోడింగ్ = 20,000 + 4,000 = 24,000

ముగింపు సరుకు విలువ లెక్కింపు :
ముగింపు సరుకు = కన్సైన్మెంట్్ప పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైనీ ప్రత్యక్ష ఖర్చులు × మిగిలిన సరుకు / మొత్తం సరుకు
ముగింపు సరుకు ఇన్వాయిస్ ధర = 24,000 + 800 + 0 × \(\frac{1}{4}\)
సరుకు రిజర్వు = లోడింగ్ × \(\frac{1}{4}\)
= 4,000 × \(\frac{1}{4}\) = 1,000.

Textual Problems:

అభ్యాసాలు:

A. లఘు సమస్యలు :

ప్రశ్న 1.
సరుకు యొక్క ఖరీదు ధర ₹ 20,000. కాని వాటి యొక్క ఇన్వాయిస్ ధర ₹ 24,000. అధిక మొత్తాన్ని కనుక్కోండి.
జవాబు.
అధిక మొత్తాన్ని లెక్కించుట :
అధిక ధర = సరుకు ఇన్వాయిస్ ధర – సరుకు అయిన ధర
అధిక ధర = 24,000 – 20,000 = 4,000.

ప్రశ్న 2.
కన్సైన్మెంట్పై పింపిన సరుకు ఖరీదు ధర ₹ 20,000. కాని ఇన్వాయిస్ ధరను ఖరీదు ధరపై 10% అధిక మొత్తంగా నిర్ణయించడం జరిగింది. సరుకు యొక్క ఇన్వాయిస్ ధరను కనుక్కోండి.
జవాబు. సరుకు ఖరీదు ధర = 20,000
ఇన్వాయిస్ ధర = ఖరీదు ధర + ఖరీదు ధరపై 10%
ఇన్వాయిస్ ధర = 20,000 + 20,000 × \(\frac{10}{100}\)
= 20,000 + 2,000
ఇన్వాయిస్ ధర = 22,000

ప్రశ్న 3.
‘జీవన్ సూర్య’ కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు యొక్క ఇన్వాయిస్ ధర ఔ 15,000. ఇన్వాయిస్ ధర ఖరీదు ధరకంటే 20% ఎక్కువగా గలదు. సరుకుల యొక్క ఖరీదు ధరను కనుక్కోండి.
జవాబు.
సరుకు ఖరీదు ధరను లెక్కించుట
సరుకు యొక్క ఇన్వాయిస్ ధర = 15,000
ఇన్వాయిస్ దర ఖరీదు ధర కంటే 20% ఎక్కువగా ఉంది.
అధిక మొత్తం = ఖరీదు ధర × \(\frac{20}{120}\)
= 15,000 × \(\frac{20}{120}\) = 2,500
ఖరీదు ధర = ఇన్వాయిస్ ధర – అధిక మొత్తం (లోడింగ్)
15,000 – 2,500 = 12,500.

ప్రశ్న 4.
500 కేసులను కేసు ఒక్కింటికి ₹ 150 చొప్పున కన్సైన్మెంట్పై పంపించడం జరిగంది. కన్సైనార్ ₹ 2,000లను బీమా మరియు ఫ్రైట్ నిమిత్తం చెల్లించడమైంది. కన్సైనీ ₹ 2,000లను రవాణా కొరకై మరియు ₹ 1,000లను జీతాల కొరకై చెల్లించడమైంది. కన్సైనీ 400 కేసులను అమ్మడం జరిగింది. అమ్మకం కాని సరుకు యొక్క విలువను కనుక్కోండి.
జవాబు.
అమ్మకం కాని సరుకు లెక్కించుట :
మొత్తం సరుకు = 500 కేసులు
(-)అమ్మిన సరుకు = 400 కేసులు
మిగిలిన సరుకు = 100 కేసులు

అమ్మకంకాని సరుకు విలువ :
అమ్మకంకాని సరుకు ధర (100 × 150) = 15,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు : (\(\frac{200}{500}\) × 100) = 400
(+) కన్సైనీ ఖర్చులు : (రవాణ) (\(\frac{200}{500}\) × 100) = 400
∴ అమ్మకం కాని సరుకు విలువ = 15,800

ప్రశ్న 5.
‘హర్దిక్ పాటిల్’ ₹ 50,000 ఖరీదు గల సరుకును ‘విద్వాన్ పాటిల్’కు కన్సైన్మెంట్పై పంపించడం జరిగింది. ₹ 5,000 మరియు ₹ 2,000లను వరుసగా పునరావృతం అయ్యే మరియు పునరావృతం కాని ఖర్చుల నిమిత్తమై చెల్లించాడు. విద్వాన్ పాటిల్ 3/4 వంతు సరుకును అమ్మడం జరిగింది. అమ్మకం కాని సరుకు విలువను కనుక్కోండి.
జవాబు.
అమ్మకం కాని సరుకు లెక్కించడం :
కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు = 50,000
అమ్మిన సరుకు = 3/4
∴ అమ్మకం కాని సరుకు = 1/4

అమ్మకం కాని కన్సైన్మెంట్ సరుకు విలువ :
అమ్మకం కాని సరుకు ధర (50,000 × \(\frac{1}{4}\)) = 12,500
(+) కన్సైనార్ పునరావృతం కాని ఖర్చులు = 500
(+) కన్సైనీ పునరావృతం కాని ఖర్చులు = –
కన్సైన్మెంట్ సరుకు విలువ = 13,000.

ప్రశ్న 6.
‘నిధి 100 బేళ్ళ కాటన్ నన్ను బళు ఒక్కింటికి ₹ 1,000 చొప్పున ‘శ్రీకరి’కి కన్సైన్మెంట్పై పంపడం జరిగింది. నిధి ₹ 5,000 ఖర్చుల కొరకై చెల్లించాడు. శ్రీకరి ₹ 6,000 అను ప్యాకింగ్ కొరకై మరియు ₹ 2,000లను అద్దె కొరకై చెల్లించినది. ‘శ్రీకరి’ 80 బేళు ఒక్కింటికి ₹ 1,500 చొప్పున అమ్మడం జరిగింది. కన్సైన్మెంట్ సరుకు యొక్క విలువను కనుక్కోండి.
జవాబు.
పంపిన సరుకు = 100 బేళు
(-) అమ్మినవి = 80
మిగిలిన సరుకు = 20

అమ్మకం కాని సరుకు విలువ:

అమ్మకం కాని సరుకు ధర (20 × 1,000) = 20,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు
[100 – 5,000 20 – ?] [\(\frac{5,000}{100}\) × 20] = 10,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు (ప్యాకింగ్)
[100 – 6,000 20 – ?] [\(\frac{6,000}{100}\) × 20
అమ్మకం కాని సరుకు విలువ = 22,200.

ప్రశ్న 7.
ఈ క్రింది సమాచారం ఆధారంగా ముగింపు సరుకు యొక్క విలువ కనుక్కోండి.
కన్సైన్మెంట్్ప పంపిన సరుకు యూనిట్ల సంఖ్య : 5,000
యూనిట్ ఒక్కింటికి ఖరీదు – ₹ 10
కన్సైనార్ చెల్లించిన ఖర్చులు – ₹ 4,000
కన్సైనీ చెల్లించిన ఖర్చులు – ₹ 1,000
కన్సైనీచేత అమ్మబడిన యూనిట్ల సంఖ్య: 4,000
జవాబు.
మొత్తం పంపిన సరుకు = 5,000
అమ్మిన సరుకు = 4,000
మిగిలిన సరుకు = 1,000

అమ్మకం కాని సరుకు విలువ కట్టడం
అమ్మకం కాని సరుకు ధర (10,000 × 10) = 10,000
(+) కన్నైనార్ ఖర్చులు (4,000 × \(\frac{1,000}{5,000}\)) = 800
(+) కన్సైనీ ఖర్చులు = –
అమ్మకం కాని సరుకు విలువ = 10,800.

ప్రశ్న 8.
‘అనిష’ కన్సైన్మెంట్పై ‘ప్రసన్న’కు పంపిన సరుకు ఖరీదు ₹ 20,000 ‘అనిష’ రవాణా మరియు కార్టేజి కొరకై చెల్లించిన మొత్తం ₹ 5,000 మార్గమధ్యలో 1/5 వంతు సరుకు అగ్ని ప్రమాదం వల్ల నష్టపోవడం జరిగింది. అసాధారణ నష్టం మొత్తాన్ని కనుక్కోండి.
జవాబు.
కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు 20,000
అగ్ని ప్రమాదం వల్ల నష్టపోయిన సరుకు = 20,000 × \(\frac{1}{5}\) = 4,000
అసాధారణ నష్టం = (కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు) × నష్టపోయిన సరుకు / మొత్తం సరుకు
= (20,000 + 5,000) × \(\frac{4,000}{20,000}\)
= 25,000 × \(\frac{4,000}{20,00}\)
= 25,000 × \(\frac{1}{5}\)
అసాధారణ నష్టం = 5,000.

ప్రశ్న 9.
100 టన్నుల బొగ్గును టన్ను ఒక్కింటికి ₹ 900 చొప్పున కన్సైన్మెంట్పై పంపించడం జరిగింది. కన్సైనార్ చెల్లించిన ఫ్రైట్ చార్జీలు ₹ 5,000. లోడింగ్ మరియు అన్లోడింగ్ చేయడంలో 5 టన్నులు బొగ్గు నష్టం జరిగింది అని భావించడమైనది. 75 టన్నుల బొగ్గును టన్ను ఒక్కింటికి ₹ 1,200 చొప్పున అమ్మడం జరిగింది. అమ్మకం కాని సరుకు యొక్క విలువను కనుక్కోండి.
జవాబు.
కన్సైన్మెంటుపై పంపిన మొత్తం బొగ్గు = 100 టన్నులు
(-) లోడింగ్ మరియు అన్ లోడింగ్ నష్టపోయిన బొగ్గు = 5 టన్నులు
(-) అమ్మిన బొగ్గు = 75 టన్నులు
అమ్మకం కాని బొగ్గు = 20 టన్నులు

అమ్మకం కాని బొగ్గు విలువను లెక్కించుట :
(కన్పైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైనీ పునరావృతం కాని ఖర్చులు) × అమ్మకం కాని సరుకు / మొత్తం సరుకు – సాధారణ నష్టం
= [(100 × 900) + 5,000 + 0] × \(\frac{20}{100-5}\)
= (90,000 + 5,000) × \(\frac{20}{95}\)
= 95,000 × \(\frac{20}{95}\)
= 20,000.

B. అభ్యాసాలు :

ప్రశ్న 1.
‘మానస’ ₹ 60,000 విలువ కలిగిన సరుకును ‘సుహాస్’కు కన్సైన్మెంట్పై పంపారు. సుహావ్ మొత్తం సరుకును ₹ 75,000 లకు అమ్మాడు. మానసా రవాణా ఖర్చులు ₹ 4,000 చెల్లించడమైంది. సుహాన్ బండ ఖర్చులు ₹ 2,000లు చెల్లించారు. సుహాన్ కమీషన్ ₹ 3,000లు మినహాయించుకొని మిగిలిన పైకానికి తయారుచేసి బాంకు డ్రాఫ్టు పంపాడు. ఇరువురి పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు రాసి, అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలు తయారుచేయండి.
సాధన.
మానస పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు:

ప్రశ్న 2.
హైదరాబాద్లోని ‘హరి’ సూరత్ లోని ‘సుమలత’కు కన్సైన్మెంట్ పద్ధతిపై ₹ 30,000ల విలువ కలిగినప సరుకును ₹ 15,000లకు 2 నెలల బిల్లును రాశారు. పంపారు. ‘హరి’ సరుకును పంపడానికి ₹ 1,500 చెల్లించి సుమలతపై బిల్లును బాంకులో ₹ 14,500లకు డిస్కౌంట్ చేశాడు. సుమలత నుంచి వచ్చిన అకౌంట్సేల్స్ ప్రకారం మొత్తం సరుకును ₹ 38,000లకు సుమలత అమ్మారు. కమీషన్ ₹ 2,000 పోను మిగిలిన మొత్తానికి బాంకు డ్రాప్టుపంపినట్లు తెలియజేశారు. ఇరువురి పుస్తకాలలో చిట్టాపద్దులు రాసి, అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.
హరి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు:

ప్రశ్న 3.
కామారెడ్డి ‘అర్జున్’ కరీంనగర్ లోని ‘విఠల్’ కలిసి కన్సైన్మెంట్ వ్యాపారం చేస్తున్నారు. విఠల్ ₹ 20,000 విలువ చేసే సరుకును అర్జున్కు కన్సైన్మెంట్పై పంపారు. విఠల్ ఫ్రైట్ ₹ 800, భీమాకు ₹ 700 చెల్లించాడు. అర్జున్ అమ్మకానికి చెల్లించాడు. అర్జున్ మొత్తం సరుకును ₹ 30,000 లకు అమ్మాడు. అమ్మకాలపై కమీషన్ 5% మినహాయించుకున్నాడు. ఇద్దరి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలు చూపండి.
సాధన.

ప్రశ్న 4.
సికింద్రాబాద్లోని ‘శివాభిరామ్’ విజయవాడలోని అనిల్కు ఒక్కొక్కటి ₹ 500 ఖరీదు గల 100 మందుల పెట్టెలను కన్సైన్మెంట్ పై పంపాడు. ‘శివాభిరామ్’ ఫ్రైట్ మరియు బీమాకు కౌ ₹ 2,500 చెల్లించాడు. అనిల్ ₹ 20,000 అడ్వాన్స్ శివాభిరామ్కు పంపాడు. అనిల్ నుంచి ఈ క్రింది వివరాలు చూపుతూ శివాభిరామ్కు అకౌంట్సేల్స్ వచ్చింది.
సాధన.

ప్రశ్న 5.
కరీంనగర్లో ‘కార్తిక్’ ₹ 80,000 విలువ కలిగిన ఆటవస్తువులను ‘సుప్రీత్’కు కన్సైన్మెంట్పై పంపారు. కార్తీక్ బీమా కింద ₹ 2,000 చెల్లించాడు. సుప్రీత్ రవాణా కోసం ₹ 1,000లు, గిడ్డంగి అద్దె ₹ 1,500 చెల్లించాడు. 80% సరుకు అమ్మకం జరిగింది. ముగింపు సరుకు విలువను కనుక్కోండి.
సాధన.
ముగింపు సరుకును లెక్కించుట :
మొత్తం సరుకు 80,000 (అమ్మిన సరుకు 80% )
అమ్మకం కాని సరుకు (80,000 × \(\frac{20}{100}\)) = 16,000
(కూడుము : కన్సైనార్ ఖర్చులు 2,000 × \(\frac{20}{100}\)) = 400
(కూడుము : కన్సైనీ ఖర్చులు పునరావృతం కానివి)
రవాణా = 1,000 × (1,000 × \(\frac{20}{100}\)) = 200
ముగింపు సరుకు = 16,600.

ప్రశ్న 6.
1-1-2020న శ్రీనివాస్ నగర్ లోని ‘శ్రీను’ అల్వాల్లోని ‘అరుణ్’ ₹ 30,000 విలువ కలిగిన సరుకు కన్సైన్మెంట్ పై ₹ 2,000లు చెల్లించారు. 31-3-2020న అరున్ కింది వివరాలతో
పంపారు. ‘శ్రీను’ బండి ఖర్చులు, ఇతర ఖర్చులు అకౌంట్ సేల్స్ పంపారు.
a. 50% సరుకును ₹ 25,000 లకు అమ్మాడు.
b. అరుణ్ చేసిన ఖర్చులు ₹ 1,750.
c. అరుణ్కు అమ్మకాలపై 6% కమీషన్ ఇవ్వాలి.
మిగిలిన మొత్తానికి బాంకు డ్రాఫ్టు జతపరచింది. ఇరువురి పుస్తకాలలో అవసరమైన చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.
శ్రీను పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు:

వర్కింగు నోటు :
ముగింపు సరుకు లెక్కించుట :
కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు [30,000 × \(\frac{1}{2}\)] = 15,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు [2,000 × \(\frac{1}{2}\)] = 1,000
ముగింపు సరుకు విలువ = 16,000.

ప్రశ్న 7.
1-1-2020 హైదరాబాద్లోని ‘బాలాజీ’, సోలాపూర్ లోని ‘శివాజి’కి కౌ 50,000ల విలువ కలిగిన సరుకును కన్సైన్మెంట్పై పంపారు. ‘బాలాజి’ బండి, ఇతర ఖర్చుల కింద 24,000 చెల్లించారు. 31-3-2020న ‘శివాజి’ క్రింది వివరాలతో అకౌంటే సేల్స్ పంపాడు.
a. 3/4 వ వంతు సరుకును 48,000 లకు అమ్మాడు.
b. ‘శివాజి’ చేసిన ఖర్చులు ₹ 1,200.
c. ‘శివాజి’కి అమ్మకాలపై 5% కమీషన్ పోను మిగతా డ్రాప్టు పంపాడు.
బాలాజీ పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
ముగింపు సరుకు (కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ) లెక్కించుట :
మొత్తం సరుకు = 50,000
అమ్మిన సరుకు 3/4, అమ్మకం కాని సరుకు 1/4
కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు (50,000 × \(\frac{1}{4}\)) = 12,500
(2,900 × \(\frac{1}{4}\)) = 600
ముగింపు సరుకు విలువ = 13,100

ప్రశ్న 8.
న్యూఢిల్లీలోని అమిత్ & కం. ఒక్కొక్కటి ₹ 2,500 ఖరీదు గల 50 సెల్ఫోన్లను హైదరాబాద్ లోని తేజ కంపెనీకి కన్సైన్మెంట్ పై పంపారు. వారు బీమా ఖర్చులు ₹ 500 ఫ్రైట్ ఖర్చులు ₹ 2,500 చెల్లించారు. తేజ కంపెనీ నుంచి 40 సెల్ఫోన్లు ఒక్కొక్కటి ₹ 3,000 లకు అమ్మినట్లు తెలియజేస్తూ అకౌంట్సేల్స్ వచ్చింది. తేజ కంపెనీ తాను చెల్లించిన కింది ఖర్చులను మినహాయించుకున్నాడు.
అమ్మకపు ఖర్చులు : ₹ 1,600.
కమీషన్ : ₹ 3,000.
కన్సైనీ నుంచి మిగిలిన మొత్తానికి డ్రాఫ్టు వచ్చింది. ఇరువురి పుస్తకాలలో ముఖ్యమైన ఆవర్జా ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ ముగింపు సరుకు లెక్కించుట :
మొత్తం సెల్ఫోన్లు = 50
(-) అమ్మినవి = 40
మిగిలిన ఫోన్లు = 10
అమ్మకం కాని ఫోన్లు ధర (2,500 × 10) = 25,000
(కూడుము) కన్సైనార్ ఖర్చులు = 600

ముగింపు సరుకు విలువ = 25,600.

ప్రశ్న 9.
ఆగ్రాలోని ‘నవీన్’ వరంగల్లోని ‘శ్రావణ్’కు 50 TV సెట్లను ఒక్కొక్కటికి ₹ 15,000 చొప్పున కన్సైన్మెంట్ పై పంపాడు. అతడు ఈ క్రింది ఖర్చులను చెల్లించాడు. ఫ్రైట్ ₹ 2,000, సరుకు ఎక్కించడానికి, దించడానికి ₹ 2,000 బీమా ₹ 5,000. శ్రావణ్ 45 టి. విలన₹ు 7,50,000 లకు అమ్మాడు. అద్దె ₹ 10,000 చెల్లించాడు. కాని వారి ఒక్క ఒప్పందం ప్రకారం ఈ ఖర్చులు కూడా ‘శ్రావణ్’ చెల్లించాలి. కన్సైనీ అమ్మిన ప్రతి టి.వి.కి ₹ 200 చొప్పున కమీషన్ చెల్లించాలి. శ్రావణ్ చెల్లించవలసిన మొత్తం సొమ్మును బాంకు డ్రాఫ్టు ద్వారా పంపాడు. ఇరువురి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ ముగింపు సరుకు :
మొత్తం T.V సెట్లు = 50
మిగిలిన T.V సెట్లు = 45
అమ్మిన T.V సెట్లు = 5
అమ్మకం కాని T.V సెట్ల ధర (5 × 15,000) = 75,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు = 900

(+) కన్సైనీ పుసరావృతం కాని ఖర్చులు = –
కన్సైన్మెంట్ ముగింపు సరుకు విలువ = 75,900.

ప్రశ్న 10.
హైదరాబాద్లోని ‘అఖిల్’ ₹ 20,000 విలువ కలిగిన సరుకును కామారెడ్డిలో ‘అనిల్’కు కన్సైన్మెంట్పై పంపాడు. అఖిల్ రవాణా ₹ 1,000, బీమా ఖర్చులు ₹ 500 చెల్లించాడు. అనిల్ ₹ 5,000 బయానాగా పంపాడు. అఖిల్కు 2 నెలల తరువాత క్రింది వివరాలతో అకౌంట్ సేల్స్ వచ్చింది.
a. సగం సరుకును ₹ 24,000 లకు అమ్మాడు. ఇందులో 4,000 అరువు అమ్మకాలు
b. అమ్మకం ఖర్చులు ₹ 1,200.
c. అమ్మకాలపై సాధారణ కమీషన్ 8%, డెలిక్రెడరీ కమీషన్ 2%.
ఇరువురి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఆవర్జా ఖాతాలు చూపండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
‘కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ : అమ్మకం కాని సరుకు = (20,000 × \(\frac{1}{2}\)) = 10,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు = (1,500 × \(\frac{1}{2}\)) = 750
కన్సైన్మెంట్ సరుకు విలువ = 10,750.

ప్రశ్న 11.
మెదక్ లోని ‘మనస్వి’ ఎల్లారెడ్డిలో ‘వేదాగ్నా’కు 50 మందు పెట్టెలను కన్సైన్మెంట్పై పంపారు. ఒక పెట్టె యొక్క అసలు ధర ఔ 800 కాని ఇన్వాయిస్ ధర కౌ 1,000. మనస్వి సరుకు పంపడానికి 2,500 చెల్లించింది. వేదాగ్నా 25,000 బయానాగా మనస్వికి చెల్లించారు. వేదాగ్నా పంపిన అకౌంట్ సేల్స్ ప్రకారం 40 పెట్టెలను ఒక్కింటికి కౌ 1,000, చొప్పున అమ్మినట్లు తెలియజేశారు. వేదాగ్నా అమ్మకం ఖర్చులు కౌ 1,000 కమీషన్ – కౌ 1,500 లు అయ్యాయి. మనస్వి పుస్తకాలలో చిట్టా పద్దులు రాయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
I. కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ (ముగింపు సరుకు) లెక్కించుట :
కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు = 50 పెట్టెలు
అమ్మిన సరుకు = 40 పెట్టెలు
అమ్మకం కాని సరుకు = 10
మిగిలిప సరుకు ధర (10 × 1,000) = 10,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు = 500

ముగింపు సరుకు విలువ = 10,500.

II. కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు
(ఇన్వాయిస్ ధర – అసలు ధర) × మొత్తం సరుకు
(1,000 – 800) × 50 = 20 × 50 = 10,000.

III. సరుకు రిజర్వు (ఇన్వాయిస్ ధర – అసలు ధర) × మిగిలిన సరుకు
= (1,000 – 800) × 10
= 200 × 10 = 20,000

ప్రశ్న 12.
కొచ్చిన్ లోని ‘రాగామయి’ హైదరాబాదులోని ‘శ్రీ చరణి’కి ₹ 200 కేసుల అయుర్వేదిక్ మందులను కన్సైన్మెంట్పై పంపారు. కేసు ఒక్కొక్కింటికి అసలు ధర ₹ 400. ఇన్వాయిస్ ధర ₹ 500. రాగమయి ప్యాకింగ్, రవాణా ఖర్చులు నిమిత్తం ₹ 1,200 చెల్లించారు. శ్రీచరణి పంపిన అకౌంట్ సేల్స్ ప్రకారం 180 కేసులను ఒక్కింటికి ₹ 520 చొప్పున అమ్మినట్లు, ఫ్రైటు ఖర్చులు శౌ 800 చెల్లించినట్లు తెలిపారు. శ్రీచరణికి అమ్మకాలపై కమీషన్ 5% చెల్లించాలి. రాగామయి పుస్తకాలలో కన్సైన్మెంట్ ఖాతా, కన్సైనీ ఖాతా తయారుచేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
I. కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ (ముగింపు సరుకు) లెక్కించుట :
మొత్తం సరుకు = 200 కేసుల ఆయుర్వేదిక్ మందులు
అమ్మిన సరుకు = 180 కేసుల ఆయుర్వేదిక్ మందులు
మిగిలిన సరుకు = 20 కేసుల ఆయుర్వేదిక్ మందులు
మిగిలిన సరుకు ధర (20 × 500) = 10,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు :

(+) కన్సైనీ ఖర్చులు : 200 ఆయుర్వేదిక్ మందులకు 800
20 ” ?
(\(\frac{800}{200}\) × 20) = 80
కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ = 10,200.

II. కన్సెన్మెంటుపై పంపిన సరుకు = ఇన్వాయిస్ ధర = అసలు × మొత్తం సరుకు “
(ఇన్వాయిస్ ధర – అసలు ధర) × మొత్తం సరుకు = (500 – 400) × 200
= 100 × 200
= 20,000 (cr).

III. సరుకు రిజర్వు = (ఇన్వాయిస్ ధర-అసలు ధర) × మిగిలిన సరుకు
= (500 – 400) × 20 = 2,000
= 100 × 200 = 20,000.

ప్రశ్న 13.
నాగపూర్ లోని ‘రజని’ ₹ 40,000 ఖరీదు చేసే సరుకును ఖరీదుపై 25% కలిపి రవాణా ఖర్చులు ₹ 1,500 బీమా ఖర్చులు ₹ 500 ఖర్చు చేసి పాట్నాలోని ‘ప్రవీణ్’కు పంపారు. రజని ₹ 20,000లకు 3 నెలల బిల్లును ప్రవీణ్ పై రాసి అంగీకారం పొందారు. రజని పొందిన అకౌంట్సేల్స్ ప్రకారం మొత్తం సరుకును ప్రవీణ్ ₹ 60,000లకు అమ్మాడు. ప్రవీణ్ అమ్మకం ఖర్చులు ₹ 1,000 అతనికి కమీషన్ అమ్మకాలపై 5% మినహాయించుకొని మిగతా మొత్తానికి చెక్కు పంపాడు. ఇద్దరి పుస్తకాలలో అవసరమైన ఖాతాలు చూపండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
సరుకు ఖరీదు = 40,000
ఇన్వాయిస్ = ఖరీదు + లోడింగ్
లోడింగ్ = 40,000× 25%
= 40,000 × \(\frac{25}{100}\)
= 10,000
ఇన్వాయిస్ ధర = 40,000 ÷ 10,000 = 50,000.

ప్రశ్న 14.
‘రీప్తిక రెడ్డి’ ఆదిలాబాద్ లోని ‘రిషిక రెడ్డికి ఇన్వాయిస్ ధరగా నిర్ణయించారు. రిప్తిక రెడ్డి ₹ 30,000 విలువ కలిగిన సరుకును పంపారు. అసలు ధరకు 20% కలిపి ₹ 800 రవాణా, బీమా ఖర్చులు చెల్లించాడు. రిషిక రెడ్డి పంపిన అకౌంట్ సేల్స్ ప్రకారం 3/4వ వంతు సరుకును ₹ 28,000 లకు అమ్మడమైంది. అమ్మకం ఖర్చులు ₹ 700, 5% కమీషన్ను తగ్గించుకొని మిగతా నిల్వకు బాంకు డ్రాఫ్టు పంపాడు. ఇద్దరు పుస్తకాలలో అవసరమైన ఖాతాలు చూపండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
1. ఇన్వాయిస్ ధర = అసలు ఖరీదు + 20% ఖరీదు పై
= 30,000 + (30,000 × \(\frac{20}{100}\))
= 30,000 + 6,000 = 36,000.

2. కన్సైన్మెంటు సరుకు నిల్వ (అమ్మకం కాని సరుకు)
అమ్మకం కాని సరుకు (36,000 × \(\frac{1}{4}\)) = 9,000
(÷) కన్సైనార్ ఖర్చులు (8000 × \(\frac{1}{4}\)) = 200
అమ్మకం కాని సరుకు విలువ = 9,200.

3. సరుకు రిజర్వు (6000 × \(\frac{1}{4}\)) = 1500.

ప్రశ్న 15.
తేది 01-1-2020న శ్రీనగర్ లోని ‘శ్రీనివాస్’, కాన్పూర్ లోని ‘కిరణ్’కు ₹ 10,000 కేసుల ఖరీదు ₹ 75,000 ప్యాక్ చేయబడిన పండ్లను అమ్మకాలపై 25% లాభం వచ్చే విధంగా కన్సైన్మెంట్పై పంపడమైనది. శ్రీనివాస్ ₹ 6,000 ఫ్రైట్ నిమిత్తం చెల్లించాడు. కిరణ్ ఖర్చులు ₹ 4,000 భరించాడు. జూన్ 30, 2020న 8,000 కేసులను ₹ 82,000 లకు అమ్మాడు. కిరణ్ కు అమ్మకాలపై 5% కమీషన్ లభిస్తుంది. మిగిలిన మొత్తానికి డిమాండ్ డ్రాఫ్టు జతపరచటమైంది. శ్రీనివాస్ పుస్తకాలలో వివిధ ఖాతాలు తయారు చేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
1) ఇన్వాయిస్ ధర = ఖరీదు + లాభము (అమ్మకంపై 25%)
= 75,000 + 1/4th అమ్మకాల మీద (లేదా) ఖరీదుపై 1/3
= 75,000 + \(\frac{1}{3}\) × 75,000
= 75,000 + 25,000
ఇన్వాయిస్ ధర = 1,00,000.

2) అమ్మకం కాని సరుకు (కన్సైన్మెంటు సరుకు ఖాతా) :
అమ్మకం కాని సరుకు (1,00,000 × \(\frac{2000}{10,000}\)) = 20,000
(+) కన్సైనార్ ఖర్చులు (6,000 × \(\frac{2000}{10,000}\)) = 1,200
అమ్మకం కాని సరుకు = 21,200.
3) సరుకు రిజర్వు = (25,000 × \(\frac{2000}{10,000}\)) = 5,000.

ప్రశ్న 16.
‘అరుణ్’, ‘తరుణ్’కు 100 కుట్టు యంత్రాలను కన్సైన్మెంట్పై పంపాడు. ఒక్కొక్క యంత్రం అసలు ధర ₹ 300. కాని కన్సైనార్ అసలు ధరపై 25% కలిపి ఇన్వాయిస్ ధరను నిర్ణయించారు. కంపెనీ ఇతర ఖర్చులు ₹ 800లు చెల్లించారు. యంత్రాలు తీసుకున్న తరువాత తరుణ్ 950 ఫ్రైట్, గిడ్డంగి అద్దె ₹ 1,100 చెల్లించారు. సంవత్సరం చివరన తరుణ్ 80 యంత్రాలను ఒక్కొక్కటి ₹ 410 చొప్పున అమ్మినట్లు తెలియజేశారు. తరుణ్కు అమ్మకాలపై 5% కమీషన్ చెల్లించాలి. అరుణ్ పుస్తకాలలో అవసరమైన ఖాతాలు తయారుచేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
1) ఇన్వాయిస్ ధర = ఖరీదు + 25% ఖరీదు పై
= 30,000 + 30,000 × \(\frac{25}{100}\)
= 30,000 + 7,500 = 37,500.

2) అమ్మకం కాని సరుకు లెక్కించుట :
అమ్మకం కాని యంత్రాలు
(20 × 375) = 7,500
(+) కన్ సైనార్ ఖర్చులు (800 × \(\frac{20}{100}\)] = 160
(+) కన్సైనీ ఖర్చులు పునరావృతంకానివి [950 × \(\frac{20}{100}\)] = 190
అమ్మకం కాని సరుకు = 7,850
3) సరుకు రిజర్వు = 20 × 75 = 1,500.

ప్రశ్న 17.
హైదరాబాదులోని ‘అనూహ్యపథకం’ వారు 500 శానిటైజర్ సీసాలను, సీపా ఒక్కింటికి ₹ 50చొ॥న ‘నిత్య & కం’ సికింద్రాబాదు వారికి కన్సైన్మెంటుపై పంపారు. ‘అనూహ్య & కం’ వారు చెల్లించిన ఖర్చులు ₹ 5,000. ‘5’ శానిటైజర్ సీసాలు రవాణా మార్గ మధ్యలో అజాగ్రత్త వలన పూర్తిగా పాడైపోగా, బీమా కంపెనీ వారు ₹ 2,500 క్లెయిమ్ ఇవ్వడానికి అంగీకరించారు.
‘నిత్య & కం.’ వారు మిగతా సరుకును స్వీకరించి, ₹ 1,200 ఖర్చులకై చెల్లించారు. 495 శానిటైజర్ సీసాల మొత్తాన్ని ₹ 40,000 లకు అమ్మారు. ‘నిత్య & కం’ వారు అమ్మకాలపై 5% కమీషను మినహాయించుకొని మిగతా మొత్తాన్ని బాంకు ద్వారా పంపారు. ‘అనూహ్యా & కం’, పుస్తకాలలో కన్సైన్మెంటు ఖాతా, మరియు నిత్య కం. ఖాతాను తయారుచేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
అసాధారణ నష్టం = (కన్సైనీకి పంపిన సరుకు విలువ + కన్సైనార్ ఖర్చులు) ×
= (25,000 + 5,000) × \(\frac{5}{500}\)
= 30,000 × \(\frac{5}{500}\) = 300

ప్రశ్న 18.
‘రాజా ఆయిల్ మిల్స్’ కామారెడ్డి, విజయ్ డీలర్స్ ఎల్లారెడ్డి వారికి ‘500’ కిలోల నెయ్యి కిలో ఒక్కింటికి ధర రూ.లు 800 చొ॥న కన్సైన్మెంటుపై పంపారు. వివిధ ఖర్చులకై రాజా ఆయిల్ మిల్స్ వారు ₹ 5,000 చెల్లించారు. ప్రమాదము జరగడం వల్ల మార్గమధ్యంలో ’50’ కిలోల నెయ్యి పూర్తిగా పాడైపోయింది. విజయ్ డీలర్స్ వారు మిగతా సరుకును స్వీకరించి, మొత్తం సరుకును ₹ 5,00,000 లకు అమ్మారు. అందుకైన ఖర్చులు ₹ 12,000 చెల్లించారు. అమ్మకాలపై కమీషన్ 5% లెక్కించాలి. విజయ్ డీలర్స్ మిగతా సొమ్మును పంపడమైంది. రాజా ఆయిల్మిల్స్ పుస్తకాలలో అవసరమైన ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
అసాధారణ నష్టం
(కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు × (పాడయిన సరుకు / మొత్తం సరుకు)
= (4,00,000+ 5,000)× \(\frac{50}{100}\)
= 4,05,000 × \(\frac{50}{100}\)
= 4,05,000.

ప్రశ్న 19.
‘పవన్’ కుమార్’, హైదరాబాదు వారి 50 కేసుల సరుకును కేసు ఒక్కింటికి 500 చొ॥న ‘కిరణ్ కుమార్’ నిజామాబాదుకు కన్సైన్మెంటు పంపుతూ, ఖర్చులకై ₹ 500 చెల్లించారు. కిరణ్ కుమార్ చెల్లించిన ఖర్చులు ₹ 400. రవాణాలో 4 కేసుల సరుకు పూర్తిగా పాడైనవి. మిగతా సరుకును కిరణ్ కుమార్ ₹ 30,000 అమ్మి, తనకు రావలసిన అమ్మకాలపై 5% కమీషన్ మినహాయించుకొని మిగతా సొమ్మును బాంకు డ్రాఫ్టు పంపాడు. పవన్ కుమార్ పుస్తకాలలో అవసరమైన ఖాతాలను తయారుచేయండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
అసాధారణ నష్టం = (కన్సైన్మెంటుపై పంపిన సరుకు విలువ + కన్సైనార్ ఖర్చులు × (నష్టపోయిన సరుకు / మొత్తం సరుకు)
= (25,000 + 500) × \(\frac{4}{50}\)
= 25,500 × \(\frac{4}{50}\)
= 2,040.

ప్రశ్న 20.
జనవరి 1, 2020 నాడు భారత్ కోల్ కంపెనీ లిమిటెడ్ వారు విజయ్ డీలర్స్, విజయవాడ వారికి 400 టన్నుల బొగ్గును టన్ను ఒక్కింటికి ₹ 180 చొప్పున కన్సైన్మెంట్ పై పంపడం జరిగింది. కంపెనీ వారు ఫ్రైట్ మరియు బీమా నిమిత్తమై ₹ 6,000 చెల్లించడమైనది. జనవరి 10, 2020 నాడు విజయ్ సరుకులను పొంది, 31 మార్చి, 2020 నాడు క్రింది విషయాలను నివేదించడం జరిగింది.
1. బొగ్గును లోడింగ్ మరియు అన్లోడింగ్ చేయటం వల్ల 10 టన్నుల బొగ్గు బరువు తగ్గినది (దీనిని సాధారణ నష్టంగా భావించడమైనది).
2. 380 టన్నుల బొగ్గును టన్ను ఒక్కింటికి ₹ 250 చొప్పున అమ్మడం జరిగింది.
3. అతను ₹ 3,000 లను గిడ్డంగి అద్దె మరియు అమ్మకం ఖర్చుల నిమిత్తమై చెల్లించాడు.
విజయ్ డీలర్స్ వారికి రావలసిన కమీషన్ ₹ 4,000 భారత్ కోల్ కంపెనీ లిమిటెడ్ వారి పుస్తకాలలో అసరమైన ఖాతాలను చూపండి.
సాధన.

వర్కింగు నోటు :
ముగింపు సరుకు విలువ లెక్కించడం:
అమ్మకం కాని సరుకు = మొత్తం సరుకు – సాధారణ నష్టం – అమ్మిన సరుకు
= 400 టన్నులు – 10 టన్నులు – 380 టన్నులు
అమ్మకంకాని సరుకు = 10 టన్నులు
∴ ముగింపు సరుకు విలువ : (కన్సైన్మెంట్పై పంపిన సరుకు + కన్సైనార్ ఖర్చులు + కన్సైనీ పునరావృతం కాని ఖర్చులు) × (మిగిలిన యూనిట్లు / మొత్తం యూనిట్స్ – సాధారణ నష్టం)
= (72,000 + 6,000 + 0) × \(\frac{10}{400-10}\)
= (78,000) × \(\frac{10}{390}\)
∴ ముగింపు సరుకు విలువ = 2,000.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 6 Setting up a Business to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 6 Setting up a Business

→ The knowledge of rules and regulations of state and central governments will help the entrepreneurs to draw a plan to setting up an enterprise.

→ The various steps to be followed by entrepreneurs to set a business enterprise have been classified into two stages –

1. Preliminary stages
2. Implementation Stage

→ Process of setting up of a business at a preliminary stage.

• Step-1 Decision to be self-employed
• Step-2 Study and Scanning Business Environment
• Step-3 Selection of idea
• Step-4 Deciding Organisational Structure
• Step-5 Preparation of Project Report
• Step-6 Project Appraisal stage
• Step-7 Selection of Location and Site
• Step-8 Provisional Registration
• Step-9 Enquire for Machinery and Technology

→ Process of setting up of a business at the implementation stage.

• Step-1 Statutory Licences/clearance
• Step-2 Arrangement of Finance
• Step -3 Application for Financial Assistance
• Step-4 Building construction and civil works
• Step-5 Placement of order for plant and machinery and other fixed assets and procurement
• Step-6 Power and water connection
• Step-7 Procurement of personnel and their training
• Step-8 Raw material procurement
• Step-9 Installation and commissioning of plant and machinery
• Step-10 Marketing
• Step-11 Permanent Registration
• Step-12 Profit Generation and Repayment of loan

→ The government of Telangana State is providing different opportunities to entrepreneurs of various categories to set up their own enterprises.

→ A number of incentives and infrastructural facilities are afforded to the entrepreneurs of fulfilling their aspirations of becoming self-employed.

→ Telangana State Government gives special support to SC and ST entrepreneurs through TS-PRIDE.

→ Startup is a company that is in the first stage of its operations. The startup company are age, type, turnover, originality and innovation and scalable.

→ The registration process includes incorporation, registering and uploading documentation.

TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 6 వ్యాపారాన్ని నెలకొల్పడం

→ ఔత్సాహికులు వ్యాపార సంస్థలను నెలకొల్పడానికి అనేక లాంఛనాలు, నియమాలు రూపొందించబడినవి.

→ సంస్థ నమోదుకు సంబంధించి పాటించాల్సిన నియమ నిబంధనలను. రెండు దశలలో వర్గీకరించవచ్చు. అవి: ఎ) ప్రాథమిక దశ, బి) అమలు పరిచే దశ..

→ ప్రాథమిక దశలో పాటించాల్సిన విధాన క్రమం:

• 1వ దశ: స్వయం ఉపాధికై నిర్ణయం
• 2వ దశ: వ్యాపార పరిసరాల అవగాహన
• 3వ దశ: ఆలోచనల ఎంపిక
• 4వ దశ: వ్యవస్థాపక నిర్మాణ నిర్ణయం
• 5వ దశ: ప్రాజెక్టు రిపోర్టు తయారి
• 6వ దశ: ప్రాజెక్టు తులనాత్మక పరిశీలన
• 7వ దశ: ప్రదేశ నిర్ణయం
• 8వ దశ: తాత్కాలిక నమోదు
• 9వ దశ: యంత్ర పరికరాలు మరియు సాంకేతికతలపై విచారణ.

→ అమలు పరిచే దశలో ఉన్న విధివిధానాలు:

1. శాసనాత్మక లైసెన్స్ పొందడం,
2. విత్త ఏర్పాట్లు,
3. విత్త సహాయానికి దరఖాస్తు పద్ధతి
4. భవన నిర్మాణం, సివిల్ పనులు,
5. ప్లాంట్లు, యంత్రాలు, ఇతర స్థిరాస్తులకోసం ఆర్డరు చేయటం, సేకరించడం,
6. విద్యుచ్ఛక్తి, నీటి కనెక్షన్లు,
7. సిబ్బందిని చేర్చుకోవడం మరియు శిక్షణ
8. ముడిసరుకు సేకరణ
9. యంత్రాలను స్థాపన ప్రారంభించడం
10. మార్కెటింగ్,
11. శాశ్వతమైన నమోదు
12. లాభాలను ఆర్జించి అప్పును తిరిగి చెల్లించడం

→ తెలంగాణ రాష్ట్ర పభుత్వం వివిధ రకాల ఔత్సాహికులు తమ వ్యాపార యూనిట్లను నెలకొల్పుకోడానికి అనేక అవకాశాలు కల్పిస్తుంది.

→ ఔత్సాహికులు స్వయం ఉపాధిని పొందడమే కాకుండా అనేక మందికి ఉపాధి కల్పించడానికి, తమ ఆలోచనలకు కార్యరూపం కలిగించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనేక ప్రోత్సాహకాలను, మౌళిక వసతులను కల్పిస్తుంది.

→ వ్యాపార కార్యకలాపాలను ఆరంభించే క్రమాలలో మొదటిదశలో ఉన్న సంస్థను అంకుర సంస్థలు అంటారు.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 3 National Income, Poverty and Unemployment to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 3 National Income, Poverty and Unemployment

→ Several estimates of national income were prepared by dada bhai naoroji (1868, william Digby (1899), Findlay shirras (1911, 1922 and 1931) shah and khambatta (1921), Dr. .R. . Rao (1925-29) and R.C. Desai (1931-40).

→ C.S.O. is estimating national income by adopting the product method in primary sectors and secondary sectors, the income method in the tertiary sector or the expenditure method in construction.

→ The growth of per capita income at constant prices is an indicator of the change, in the standard of living people.

→ Sectoral contribution to national income – contribution of the primary sector – contribution of the secondary sector-contribution of the tertiary sector.

→ After the introduction of economic reforms the share of the private sector in the national income increased from 76.8 in 2000 – 01 to 78.8 in 2010.

→ Two basic causes of income inequalities: The existing system is based on the institution of private poverty, and low of inheritance.

→ Poverty is a situation where a part of the society is unable to satisfy even the basic minimum necessities such, as food, shelter, and clothing.

→ Causes of poverty: Concentration of economic power under exploitation of natural, resources, heavy population pressure, unemployment, poor education, inflation, low technology, capital deficiency, failure of plans, economic reforms, and social factors.

→ Types of unemployment: Structural disguised, seasonal, cyclical, technological, and fictoral unemployment.

→ Causes of unemployment: jobless growth, increase in labour force, inappropriate technology, inappropriate educational system, neo-liberal economic policy.

→ To overcome the problem of unemployment the gest took many measures to provide employment and alleviation underemployment and poverty. For instance, SFDA, MFAL, DPAP, IRDF, NREP, RLECP, and MGNRES. etc.

TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 3 జాతీయాదాయం, పేదరికం, నిరుద్యోగిత

→ ఒక దేశంలో ఒక సంవత్సరకాలంలో ఉత్పత్తి అయిన అంతిమ వస్తు సేవల నికర విలువను జాతీయాదాయం అంటారు. రెండు మార్లు లెక్కించకుండా నిర్ణీత కాల వ్యవధిలో ఉత్పత్తి చేయబడిన వస్తు సేవల మొత్తం పరిమాణాన్ని జాతీయాదాయపు అంచనా మదింపు చేస్తుంది.

→ 1950–51, 2012-13 మధ్య కాలాలను పరిగణనలోకి తీసుకొన్నప్పుడు ఆర్థిక వ్యవస్థ పని తీరును సమీక్షించినపుడు మొదటి, రెండవ ప్రణాళికలలో నిర్దేశించబడిన లక్ష్యాల దృష్ట్యా, వ్యవస్థ పని తీరు నిరాశాజనకంగా ఉందని చెప్పవచ్చు. తలసరి నికర జాతీయోత్పత్తిలో పెరుగుదల రేటు చాలా తక్కువగా
ఉంది.

→ మన దేశంలో ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగాలు రెండు కలిసి జాతీయాదాయాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. మన దేశంలో 1951కి పూర్వం జాతీయాదాయంలో ప్రభుత్వ రంగం వాటా చాలా తక్కువగా ఉంది. పంచవర్ష ప్రణాళికలు ప్రవేశ పెట్టినప్పటి నుంచి ప్రభుత్వ ఆర్థిక కార్యకలాపాలు క్రమంగా పెరగడం వల్ల జాతీయాదాయంలో ప్రభుత్వ రంగం వాటా క్రమంగా పెరిగింది.

→ మన దేశంలోని నికర దేశీయోత్పత్తి ప్రస్తుతం సేవల రంగం యొక్క వాటా మిగతా రంగాల వాటా కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అనగా 2013-14లో సేవా రంగం వాటా 59.9% గా వ్యవసాయ రంగం వాటా 13.9 మరియు పారిశ్రామిక రంగం వాటా 26.2%గా ఉంది.

→ భారత దేశంలో ఆదాయ అసమానతలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అయితే మన దేశంలో వీటికి సంబంధించిన దత్తాంశాన్ని కూర్చడానికి అధికారిక సంస్థ లేదు.
కారణాలు –

1. భూ యాజమాన్యంలోని అసమానతలు
2. ప్రైవేటు కార్పోరేటు రంగంలో అస్తుల కేంద్రీకరణ
3. వృత్తిపరమైన తేడాలు
4. ద్రవ్యోల్బణం
5. పరపతి సౌకర్యాలలో అసమానతి
6. పట్టణాల వైపు ప్రైవేటు పెట్టుబడి
7. ప్రభుత్వపాత్ర.

→ నివారణ చర్యలు :

1. భూ సంస్కరణ అమలు
2. ఏకస్వామ్య వ్యాపార కార్యక్రమాల నియంత్రణ
3. ఉపాధి వేతన విధానాలు
4. సాంఘిక భద్రతా చర్యలు
5. కనీస అవసరాల పథకం
6. గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలన పథకాలు
7. పన్నుల వ్యవస్థ.

→ సమాజంలోని ఒక సమూహం తన కనీస జీవితావసరాలైన తిండి, బట్ట, గూడు తీర్చుకోలేని స్థితిని పేదరికం అంటారు. ఇవి రెండు రకాలు. 1. సాపేక్ష పేదరికం 2. నిరపేక్ష పేదరికం

→ అమలులో ఉన్న వేతన రేటు వద్ద వ్యక్తికి పని చేయాలనే కోరిక ఉన్నప్పటికి అతనికి ఉద్యోగ అవకాశం లభ్యం కాకపోవడాన్నే నిరుద్యోగిత అంటారు. ఇదీ పలురకాలుగా ఉంటుంది.
కారణాలు :

1. ఉపాధి రహిత వృద్ధి
2. శ్రామిక శక్తితో పెరుగుదల
3. ప్రతికూల సాంకేతికత
4. ప్రతికూల విద్యావ్యవస్థ
5. నవ్య ఆర్థిక సరళీకరణ విధానాలు మొదలగునవి.

→ ఈ పేదరికాన్ని, నిరుద్యోగాన్ని తొలగించడానికి ప్రభుత్వం పలు చర్యలు చేపట్టింది. అందులో ముఖ్యమైనవి SFDA, MFAL, DAAP, IRDP, NREP, RLEGP, MGNREGS మొదలగునవి.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Political Science Notes Chapter 3 Union Government to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Political Science Notes Chapter 3 Union Government

→ The President is the Constitutional Head of the State.

→ The Executive powers of the union are vested in the President.

→ The Vice President is elected by all the members of Parliament in accordance with the system of proportional representation by means of Single Transferable Vote.

→ The Vice President acts as the Ex – officio chairman of Rajya Sabha.

→ The President appoints the Leader of the majority, party in the Lok Sabha as Prime Minister.

→ The Prime Minister is the head of the Government. He is the key stone of the Cabinet arch.

→ The union council of ministers remain in office as long as they enjoy the support of the majority of the members of Lok Sabha.

→ The union council of ministers led by the Prime Minister is collectively responsible to the Parliament for all their acts of omissions and commissions.

→ Indian Parliament is Bicameral. It consists of two houses.They are 1. Lok Sabha, 2. Rajya Sabha.

→ Quorum is required to conduct the business of the house, which is 1/10 of the total number of members of the House.

→ The Supreme Court was inaugurated on January 28, 1950 at New Delhi.

→ At Present there are a chief Justice and 30 other Judges in the Supreme Court.

→ There are 24 High Courts in India.

TS Inter 2nd Year Political Science Notes Chapter 3 కేంద్ర ప్రభుత్వం

→ కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారం భారత భూభాగమంతటికి వర్తిస్తుంది.

→ కేంద్ర ప్రభుత్వం క్రింది మూడు భాగాలతో ఏర్పడుతుంది. అవి:-

1. కేంద్ర కార్యనిర్వాహక శాఖ
2. కేంద్ర శాసన నిర్మాణశాఖ
3. కేంద్ర న్యాయశాఖ.

→ కేంద్ర కార్యనిర్వాహకశాఖ i) భారత రాష్ట్రపతి ii) భారత ఉపరాష్ట్రపతి iii) భారత ప్రధానమంత్రి iv) కేంద్ర మంత్రిమండలి అనే భాగాలను కలిగి ఉంటుంది.

→ కేంద్ర శాసన నిర్మాణశాఖ i) లోక్సభ ii) రాజ్యసభ, iii) భారత రాష్ట్రపతితో కూడి ఉంటుంది.

→ కేంద్ర న్యాయశాఖ అంటే సుప్రీంకోర్టు. ఇది ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ఇతర న్యాయమూర్తులను కలిగి ఉంటుంది.

→ భారత రాష్ట్రపతి దేశ ప్రథమ పౌరుడు, రాజ్యాధినేత.

→ రాష్ట్రపతి దేశంలో మూడు రకాల అత్యవసర పరిస్థితులను ప్రకటించవచ్చు. (352, 356, 360 అధికరణల ద్వారా) ఉపరాష్ట్రపతి రాజ్యసభకు అధ్యక్షుడిగా (ఛైర్మన్) వ్యవహరించును.

→ ప్రధానమంత్రిని రాష్ట్రపతి నియమించును. లోక్సభలో మెజార్టీ పార్టీ నాయకుడు ప్రధానిగా నియమించబడును.

→ ప్రధానమంత్రి ప్రభుత్వాధినేత. కేంద్ర మంత్రిమండలికి కీలకమైన వ్యక్తి.

→ కేంద్ర మంత్రిమండలిలో మూడు రకాలైన మంత్రులు ఉంటారు. అంటే కేబినెట్ మంత్రులు, సహాయ మంత్రులు, డిప్యూటీ మంత్రులు.

→ కేబినెట్ అనే పదం రాజ్యాంగంలో 1978లో 44వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా చేర్చబడింది.

→ భారత పార్లమెంట్లో రెండు సభలు కలవు. అవి: 1) లోక్ సభ 2) రాజ్యసభ.

→ భారత సుప్రీంకోర్టు ఒక ప్రధాన న్యాయమూర్తిని, 30 మంది న్యాయమూర్తులను కలిగి ఉంది.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 5 Entrepreneurship to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 5 Entrepreneurship

→ Entrepreneur is an economic agent who unites all means of production to maximize his profits by innovations.

→ An entrepreneur should be one who bears, innovates or initiates and organizes the business.

→ Innovation, Risk Taking, Self-confidence, hard work, Goal setting, Accountability, Leadership, Managerial skills, etc., are the important characteristics of an Entrepreneur.

→ Modern writers have emphasised that an entrepreneur is supposed to perform functions, like Innovation, Risk Bearing, Organisation and Management, Business planning and decision-making.

→ Danhof has classified entrepreneurs into 4 types

1. Innovating entrepreneurs
2. Adoptive or imitative entrepreneurs
3. Fabian Entrepreneurs and
4. Drone entrepreneurs

→ The term entreprise means the actions as someone who shows some initiative by taking a risk by setting up, inverting in and running a business.

→ Entrepreneurship plays an important role in the development of a society. It is the barometer of overall economic, social and industrial growth of the country.

TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 5 ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్

→ ఎంట్రప్రిన్యూర్ అనే పదం ఫ్రెంచి మూలమైన “entrependre” అనే పదం నుండి ఆవిర్భవించింది. దీని అర్థం కొత్త పనిని చేపట్టడం.

→ నష్టం భరించిఒక కొత్త సంస్థను స్థాపించడమనే కార్యాన్ని చేపట్టేవాడే ఎంట్రప్రిన్యూర్/ఔత్సాహికుడు.

→ ఎంట్రప్రిన్యూర్ క నవకల్పన, రిస్కూ భరించడం, ఆత్మవిశ్వాసం, జవాబుదారీతనం, నాయకత్వం, నిర్వహణ నైపుణ్యం వంటి లక్షణాలు ఉంటాయి.

→ ఆధునిక కాలంలోని రచయితలు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు నవకల్పన, రిస్కూభరించడం, వ్యవస్థీకరణ, నిర్వహణ, వ్యాపార ప్రణాళికీకరణ, మరియు నిర్ణయాలు తీసుకోవడం మొదలైన విధులు నిర్వర్తించ వాల్సి ఉంటుందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

→ డన్ హోఫ్ ప్రకారు ఎంట్రప్రిన్యూర్లను నాలుగు రకాలుగా వర్గీకరించవచ్చు. అవి :

1. నవకల్పన ఎంట్రప్రిన్యూర్లు
2. అనుకరణ ఎట్రప్రిన్యూర్లు
3. నిదానపు ఎట్తు ప్రిన్యూర్లు
4. స్థిర చిత్తపు ఎంట్రప్రిన్యూర్లు.

→ ఏదేశపు ఆర్థికాభివృద్ధిలోనైనా ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ యొక్క పాత్ర అత్యంత విశిష్టమైనది. ఎంట్రప్రిన్యూర్షిప్ పారిశ్రామికాభివృద్ధికి, మూలధన సేకరణలో, సమతౌల్య ప్రాంతీయాభివృద్ధిలో, ఉపాధి కల్పనలో, జీవన ప్రమాణ స్థాయి పెరగుదలలో ప్రముఖపాత్రను కలిగి ఉంది.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 1 Economic Growth and Economic Development to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 1 Economic Growth and Economic Development

→ The increase in the real output of goods and services is called economic growth. It is progressive changes in the socio-economic structure of a country.

→ Economic development is a process where an economy’s real national income increases over a long period of time.

→ Objectives of Economic development – High rate of growth, Economic self-reliance, Social justice, Modernization, Economic stability, Inclusive growth.

→ Indicators of Economic Development, National income, per Percapita income, Real National income, PQLI, HDI, GDI, GEM, SPI, and MPI.

→ Factors Hindering Economic development – Lack of national resources, lower rate of growth of human capital, poor infrastructure, vicious circle of poverty.

→ Factors promoting economic development – Economic factors, non – Economic factors.

→ Characteristics of developed economies – the significance of the industrial sector, High rate of capital formation, use of High production Techniques, low growth of population, per capita gross National income.

→ Characteristics of developing economies – Low level of income, the predominance of agriculture, capital deficiency, technological backwardness, inadequate infrastructure, high population, high rate of literacy, High infant mortality rate, traditions, joint family system.

TS Inter 2nd Year Economics Notes Chapter 1 ఆర్థిక వృద్ధి, ఆర్థికాభివృద్ధి

→ దీర్ఘకాలంలో వస్తు సేవల వాస్తవిక ఉత్పత్తి పెరుగుదలను తెలియజేయడాన్ని ఆర్థికవృద్ధి అంటారు.

→ ఆర్థికాభివృద్ధి అనేది ఆర్థిక వృద్ధి కంటే చాలా విస్తృతమైన భావన. ఇది ఒక దేశంలోని ఆర్థిక వృద్ధితో పాటు, సాంఘిక, ఆర్థిక, వ్యవస్థాపూర్వక మార్పులను సూచించును.

→ ఆర్థికాభివృద్ధి లక్ష్యాలు:

1. అధిక వృద్ధి రేటు,
2. ఆర్థిక స్వావలంబన,
3. సామాజిక న్యాయం,
4. ఆధునికీకరణ,
5. ఆర్థిక స్థిరత్వం,
6. సమ్మిళిత వృద్ధి.

→ ఆర్థికాభివృద్ధి సూచికలు:

1. జాతీయాదాయం
2. తలసరి ఆదాయం
3. నిజ జాతీయాదాయం
4. భౌతిక జీవన ప్రమాణ సూచిక
5. మానవ అభివృద్ధి సూచిక
6. లింగ సంబంధ అభివృద్ధి సూచిక
7. బహుపార్శ్వ పేదరిక సూచిక.

→ ఆర్థికాభివృద్ధి నిరోధకాలు:

1. సహజ వనరుల కొరత,
2. అల్పమానవ మూలధన వృద్ధి రేటు,
3. అవస్థాపనా సదుపాయాల కొరత,
4. పేదరిక విషవలయాలు.

→ ఆర్థికాభివృద్ధిని ప్రోత్సహించే కారకాలు: ఆర్థిక కారకాలు, ఆర్థికేతర కారకాలు.

→ అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్షణాలు: పారిశ్రామిక రంగ ప్రాధాన్యత, అధిక స్థాయిలో మూలధన కల్పన, ఆధునిక ఉత్పత్తి, సాంకేతికత, నైపుణ్యం, తక్కువ జనాభా వృద్ధి, తలసరి స్థూల జాతీయాదాయం.

→ అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల లక్షణాలు: అల్పఆదాయం, వ్యవసాయ రంగ ప్రాధాన్యత, మూలధన లోటు, సాంకేతికంగా వెనుకబడి ఉండటం, తక్కువ అవస్థాపనా సదుపాయాలు, అధిక స్థాయిలో జనాభా వృద్ధి, నిరక్షరాస్యత, శిశు మరణాల రేటు అధికం, సంప్రదాయ హద్దులు, దృక్పథాలు, ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Political Science Notes Chapter 2 Fundamental Rights and Directive Principles of State Policy to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Political Science Notes Chapter 2 Fundamental Rights and Directive Principles of State Policy

→ Fundamental Rights are enriched in Part-Ill of the constitution covering articles from 12 to 35.

→ In 1978, the 44 constitutional amendments deleted the right to property from the list of Fundamental Rights.

→ Right to constitutional remedies is the very soul and heart of the constitution:

→ Through the 42nd Constitutional Amendment Act -10 fundamental duties were incorporated in Part- IV of the constitution.

→ Article 19 provides now to Indian citizens with six kinds of Freedom.

→ The directive principles of state policy are included in Part – IV of the constitution covering articles 36 to 51.

→ The directive principles are classified into three categories i.e., Socialist, Gandhian and Liberal principles.

→ The 42nd amendment gave precedence to directive principles than to fundamental rights.

→ Directive principles are considered as New Year greeting by Sri Naseeruddin.

TS Inter 2nd Year Political Science Notes Chapter 2 ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశక సూత్రాలు

→ ప్రాథమిక హక్కులను రాజ్యాంగంలోని 3వ భాగంలో 12వ అధికరణం నుండి 35వ అధికరణం వరకు ప్రస్తావించారు.

→ ప్రాథమిక హక్కులు ప్రజాస్వామ్యాన్ని అర్థవంతం చేస్తాయి.

→ రాజ్యాంగం రూపొందించినప్పుడు 7 ప్రాథమిక హక్కులుండేవి. ఇప్పుడు 6 ప్రాథమిక హక్కులు మాత్రమే కలవు.

→ 44వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల జాబితా నుండి తొలగించి చట్టబద్ధమైన హక్కుగా రూపొందించారు. 300 (ఎ) అధికరణం ఆస్తి హక్కుకు సంబంధించినది.

→ ప్రాథమిక హక్కులలోని రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు అత్యంత విలువైనది. ఈ హక్కు ద్వారా పౌరులు తమ హక్కులకు భంగం వాటిల్లితే న్యాయస్థానాల ద్వారా రక్షణ పొందవచ్చు. ఉన్నత న్యాయస్థానాలు రిట్లను జారీచేసి పౌరుల హక్కులను కాపాడతాయి.

→ 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా రాజ్యాంగానికి 10 ప్రాథమిక విధులు చేర్చబడ్డాయి.

→ ప్రాథమిక విధులను స్వరణ్ సింగ్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన ఒక సంఘం సూచించింది.

→ ప్రాథమిక విధులను న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయడానికి వీలులేదు.

→ 19వ అధికరణం ప్రకారం పౌరులకు ఆరు రకాల స్వాతంత్ర్యాలు ఉంటాయి.

→ డాక్టర్ అంబేద్కర్ రాజ్యాంగ పరిహార హక్కును “ప్రాథమిక హక్కులకు ఆత్మవంటి”దని వర్ణించాడు.

→ భారత రాజ్యాంగం 4వ భాగంలో ఆదేశక సూత్రాలను పేర్కొనడం జరిగింది.

→ భారతదేశాన్ని ఒక సంక్షేమ రాజ్యంగాను, వర్గరహిత రాజ్యంగాను ఏర్పరచడమే ఈ నియమాల లక్ష్యం.

→ ఆదేశక సూత్రాలు రాజ్యకలాపాల పరిధిని విస్తృతం చేశాయి.

→ ఈ సూత్రాలు శాసనపరమైనవి కావు. వీటిని అమలు జరపడంలో ఆయా ప్రభుత్వాలకు విచక్షణాధికారాలు ఉన్నాయి.

→ వీటిని సామ్యవాద సూత్రాలు, గాంధేయవాద సూత్రాలు, ఉదారవాద సూత్రాలుగా వర్గీకరించడం జరిగింది.

→ 42, 44వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టాల ద్వారా ఆదేశక సూత్రాలకు ప్రాథమిక హక్కుల కంటే ఎక్కువ ప్రాధాన్యము ఉందని తెలిసింది.

Telangana TSBIE TS Inter 2nd Year Commerce Study Material 10th Lesson నిర్వహణ విధులు Textbook Questions and Answers.

TS Inter 2nd Year Commerce Study Material 10th Lesson నిర్వహణ విధులు

వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రణాళిక నిర్వచనంలోని ముఖ్యమైన అంశాలు ఏమిటో వివరించండి ?
జవాబు.
ప్రణాళిక నిర్వచనంలోని ముఖ్యమైన అంశాలు:
1) ఒక పనిని ఏవిధంగా, ఎలా చేయాలో ముందుగా నిర్ణయించడమే ప్రణాళిక. ప్రణాళిక అనేది నిర్వహణ విధులలో ప్రాథమికమైంది.

2) ఏదైనా ఒక పనిని చేపట్టబోయేటప్పుడు, ఒక నిర్వాహకుడు అలాంటి లక్ష్యం సాధించడానికి కార్యకలాపాలను సూత్రప్రాయంగా క్రమపరచాలి. అందువల్ల ప్రణాళిక, సృజనాత్మకతకు, కల్పనకు చాలా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నది అని చెప్పవచ్చు.

3) ప్రణాళిక వల్ల ప్రస్తుతమున్న స్థితి నుంచి చేరవలసిన స్థితికి వంతెనలాగా తోడ్పడుతుంది. నిర్వాహకులు అన్ని దశలలోనూ ప్రణాళిక కొనసాగించే ప్రక్రియ. ప్రణాళికలో వివిధ ప్రత్యామ్నాయ పరిస్థితులలో తీసుకొనవలసిన నిర్ణయాలు ఉంటాయి.

4) యాజమాన్యం చేపట్టే చర్యలకు, నిర్ణయాలకు ఏర్పరచిన లక్ష్యాలు దిశానిర్దేశం చేస్తాయి. ముందుగా నిర్ణయించిన లక్ష్యాలకు యదార్థమైన మార్గాన్ని చూపడానికి ప్రణాళిక ఏర్పాట్లను చేస్తుంది.

5) లక్ష్యాలను సాధించడానికి రూపకల్పన చేసేది, పనిని ఏ విధంగా, చేయాలనే సాధ్యాసాధ్యాలు నిర్ణయించేది, తీసుకొనే చర్యలకు కార్యరూపాన్ని చూపేది ప్రణాళిక.

6) భవిష్యత్లో ఏర్పడే ఘటనలకు, ప్రణాళికలు ముందు జాగ్రత్త ప్రయోజనాల్ని కల్పిస్తాయి.

7) ప్రణాళికలో అనేక దశలు ఈ క్రింది విధంగా ఉంటాయి.

• సంస్థలోని ప్రతి విభాగానికి లక్ష్యాలను ముందుగా నిర్ణయించుకోవాలి.
• పథకాలను అమలుపరచడానికి మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.
• పని క్రమాన్ని, పని విధానం కొనసాగించడానికి తగిన ప్రమాణాలు ఏర్పరచుకోవాలి.
• సంస్థ మొత్తానికి బడ్జెట్లను తయారు చేసుకొని, ఉత్పత్తి, అమ్మకాల, నగదుకు సంబంధించిన విభాగాల కోసం ప్రత్యేక బడ్జెట్లను రూపొందించవలసి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 2.
మారుతున్న పర్యావరణంలో ప్రణాళికీకరణ పని చేస్తుందని నీవు భావిస్తున్నావా ? (or) ప్రణాళికీకరణ ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
జవాబు.
ఒక పనిని ఏ విధంగా, ఎలా చేయాలో ముందుగా నిర్ణయించడమే ప్రణాళిక. భవిష్యత్లో ఏర్పడే ఘటనలకు, ప్రణాళికలు ముందు జాగ్రత్త ప్రయోజనాల్ని కల్పిస్తాయి.

మారుతున్న పర్యావరణంలో ప్రణాళికీకరణ ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.
వివిధ కారణాల దృష్ట్యా అత్యంత ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉన్నది. ప్రణాళిక ప్రాముఖ్యతను కింది విధంగా చెప్పవచ్చు.

1. లక్ష్యాలపై దృష్టి: సంస్థలోగల వివిధ విభాగాల లక్ష్యాలను ప్రణాళిక ద్వారా రూపొందించవలసి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, లక్ష్యాలను సాధించడం కోసం ప్రణాళిక ఎంతైనా అవసరం. వేగంగా మారుతున్న మార్కెట్ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా భవిష్యత్ అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని నిర్వాహకులు అనేక విషయాలను పరిగణనలోనికి తీసుకోవలసి ఉంటుంది.

2. ఆదాపూర్వకంగా కార్యాచరణ వ్యాపారాన్ని నైపుణ్యవంతంగా నడిపించడానికి ప్రణాళిక విశేషంగా దృష్టి సారిస్తుంది. ఒక పనిని ఎలా చేయాలి ? ఎవరు చేయాలి ? ఏవిధంగా చేయాలి ? ఎప్పుడు చేయాలి అనే వాటిని ప్రణాళిక నిర్ణయిస్తుంది. ప్రణాళికీకరణ వల్ల సంస్థ లక్ష్యాలను సమిష్టి కృషితో సాధించుకుంటారు. వారి మధ్య సమన్వయ లోపం లేకుండా, పనులను విభజించకుండా సంయుక్త నిర్దేశకత్వం ఉంటుంది. సంస్థకు లభించే వనరులన్నీ సమర్ధవంతంగా ఉపయోగించడం
జరుగుతుంది.

3. అనిశ్చితిని, మార్పును తగ్గిస్తుంది: భవిష్యత్ అనిశ్చితం కాబట్టి వ్యాపార పర్యావరణం, ఆర్థిక విధానాలు, వనరుల సప్లయిలలో మార్పుల వల్ల వ్యాపారం అనిశ్చిత స్థితిలోకి నెట్టివేయబడుతుంది. వీటికి తోడుగా సాంకేతిక మార్పులు కూడా మార్కెట్లో చోటు చేసుకోవచ్చు. కాని ప్రణాళికీకరణ వల్ల సంస్థ అనిశ్చిత పరిస్థితులను భవిష్యత్ కాలంలో సమర్ధవంతంగా, విజయవంతంగా ఎదుర్కొనగలుగుతాయి. తద్వారా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సంస్థ పురోగతిని సాధించడానికి వీలు కలుగుతుంది.

4. నియంత్రణ సులువుగా జరుగుతుంది: అర్ధవంతమైన ప్రణాళిక వల్ల సిబ్బందిపై సరైన రీతిలో నియంత్రణ చేయవచ్చు. వాస్తవ పనిని, అంచనా వేసిన ఫలితాలను బేరీజు వేసుకోవాలి. ఒకవేళ వాస్తవ ఫలితాలు అంచనా వేసిన ఫలితాలకంటే భిన్నంగా నమోదయితే భవిష్యత్ ప్రణాళికకు తగిన చర్యలు తీసుకోవలసి ఉంటుంది. అందువల్ల సరియైన నియంత్రణ కోసం తగిన ప్రణాళిక అవసరం ఎంతైనా ఉంటుంది. ప్రణాళిక లేనిదే నియంత్రణ లేదు.

ప్రశ్న 3.
ప్రణాళికలో ముందుచూపు ఇమిడి ఉంటే, అది ఎందుకు విజయాన్ని అందించదు ? (లేదా) ప్రణాళికీకరణ పరిమితులను వివరించండి.
జవాబు.
ప్రణాళికలో ముందు చూపు ఇమిడి ఉంటుంది కాని కొన్ని కారణాల వల్ల ప్రణాళికలు విజయాన్ని అందించలేవు. ప్రణాళికలో అనేక పరిమితులు ఉన్నాయి. వాటివల్ల ప్రణాళికలు విజయాన్ని అందించలేవు.

ప్రణాళిక – పరిమితులు:
1) అనిశ్చితమైన భవిష్యత్తు: భవిష్యత్తులో సంభవించగల అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రణాళికను రూపొందించడం జరుగుతుంది. కాని భవిష్యత్లోని అవరోధ కారణాలను కచ్చితంగా ఊహించడం కష్టమవుతుంది. ప్రణాళిక అంచనా వేసిన ఫలితాలను అందించలేదు. ఈ పరిమితిని అధిగమించాలంటే సరియైన సమాచారాన్ని సేకరించి, దాని విశ్వసనీయతను నిర్ధారణ. చేయడంతోపాటు భవిష్యత్ అంచనాలకై సాంకేతిక పద్ధతులను వాడవలసి ఉంటుంది.

2) కఠినమైనది: ప్రణాళికలో పథకాలను, కార్యక్రమాలను, విధానాలను ముందుగా నిర్ణయిస్తారు. దీన్ని అందరూ అమలు చేయాలి. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, చొరవ అణచివేయబడతాయి. అంతేకాక ప్రణాళికలోని అంశాలు కఠినంగానూ, మార్చడానికి వీలు లేకుండా ఉంటాయి.

3) వ్యయమైంది: ప్రణాళికను రూపొందించడానికి ఎంతో సమయం, వ్యయం అవసరం, ప్రణాళికీకరణ వ్యయంతో కూడుకున్నది. అందువల్ల చిన్న సంస్థలు ప్రణాళిక తయారు చేయడానికి, అమలు చేయడం కోసం అయ్యే వ్యయాలను భరించలేవు.

4) నిధుల పెట్టుబడి: ఇదివరకే సంస్థలో ఆస్తుల స్థాపనకై అయిన వ్యయాలు, సిబ్బందికి శిక్షణ ఇవ్వడానికైన వ్యయాలు భవిష్యత్ ప్రణాళికల తయారీకి అవరోధంగా మారతాయి. భవిష్యత్ ప్రణాళికలు తయారు చేయవలసి వస్తే, గతంలో పెట్టిన పెట్టుబడిని ఎలా రాబట్టుకోవాలి అనే దృక్పథం తప్ప ఇంకే విషయమూ యాజమాన్యం వారు ఆలోచించరు.

5) బహిర్గత అంశాలు: అంతర్గతంగా ఏర్పాటు చేసుకున్న ప్రణాళికలకు యాజమాన్యం వారి నియంత్రణలో లేని బహిర్గత అంశాలు తోడవుతాయి. వాటి కార్యకలాపాలు జాతీయ స్థాయిలోని కార్మిక విధానాలు, కార్మిక సంఘాల నుంచి వచ్చే ఒత్తిడులను బట్టి కొనసాగుతాయి. ప్రణాళికలోని పరిమితులు ప్రభుత్వం రూపొందించిన నియమాలను బట్టి, న్యాయపరమైన అంశాల కారణంగా వెల్లడి అవుతాయి.

ప్రశ్న 4.
ప్రణాళిక రకాలు ఏమిటో వివరిచండి ?
జవాబు.
నిర్వాహకులు రూపొందించే ప్రణాళికలు రెండు రకాలుగా వర్గీకరించారు.
1. వ్యూహాపరమైన ప్రణాళిక: వ్యాపార రంగంలో ఏర్పడే వాతావరణ మార్పులను బట్టి దీర్ఘకాలిక ఏకీకృత ప్రణాళికలను రూపొందించవలసి ఉంటుంది. ఈ ప్రణాళికలో దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలను సాధించడానికి వ్యూహరచన చేయబడుతుంది. వ్యూహాపరమైన ప్రణాళికకు కాలపరిమితి ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో రాగల సమస్యలను గుర్తించి ప్రణాళిక తయారుచేస్తారు.

2. కార్యరూప ప్రణాళిక: కార్యరూప ప్రణాళికలు వ్యూహాల అమలు కోసం స్వల్పకాలానికి తయారుచేస్తారు. సంస్థ కార్యకలాపాల మనుగడ కోసం స్వల్పకాల ప్రణాళికలను ఏర్పాటు చేయవలసి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 5.
వ్యవస్థీకరణను నిర్వచించి, దానిలోని దశలను తెలియపరచండి.
జవాబు.
1) మానవ ప్రయత్నాలను సమన్వయపరచి, వనరులను ఏకం చేసి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఏర్పరచే ప్రక్రియే వ్యవస్థీకరణ

2) వ్యవస్థీకరణలో వ్యక్తులు చేపట్టవలసిన కార్యకలాపాలను నిర్ధారించడం జరుగుతుంది. ఈ కార్యకలాపాలను వివిధ వర్గాలుగా ఏర్పాటు చేయవలసి ఉంటుంది. ప్రతి వర్గానికి చెందిన ఆయా విభాగాలకు కేటాయింపు పనులను చేయడం జరుగుతుంది. ప్రతి విభాగంలోని వ్యక్తులకు విధులు, బాధ్యతలను నిర్వచించడం జరుగుతుంది.

3) ఆచార్య అర్విక్ ప్రకారం ఏ ఉద్దేశం కోసం కార్యకలాపాలను నిర్ధారించుకున్నామో వాటిని ‘వివిధ వర్గాలకు కేటాయించే క్రమమే వ్యవస్థీకరణ అని చెప్పబడింది.

వ్యవస్థీకరణలోని దశలు:
1) పనిని గుర్తించి విభజించడం: ఒక సంస్థ గతంలో నిర్ధారించిన విధంగా పనిని గుర్తించి విభజించడం వ్యవస్థీకరణలో మొదటి దశ. సంస్థలోని పనిని మొత్తం సిబ్బంది విభజించుకుని చేసిన పనిని తిరిగి చేయడాన్ని నివారించడం ఎంతైనా శ్రేయస్కరం.

2) విభాగీకరణ: ఒక పనిని నిర్వహించడానికి కార్యకలాపాల విభజన జరిగిన తరువాత, ఒకే స్వభావం గల పనిని ఏకీకృతం చేసి అప్పగించాలి. అలాంటి విభాగీకరణ ప్రత్యేకతకు దారితీస్తుంది. ఈ కార్యకలాపాల విభజననే విభాగీకరణ అంటారు. విజయవంతమయ్యే విభాగీకరణ కోసం వివిధ అంశాలను పరిగణలోనికి తీసుకోవలసి ఉంటుంది.

3) బాధ్యతలను అప్పగించడం: సంస్థలో ఉన్న స్థాయిలను బట్టి వివిధ విభాగాలకు కేటాయించవలసిన పనులను నిర్వచించడం ఎంతో అవసరం. ఏర్పడిన ప్రతి విభాగానికి ఒక అధిపతిని నియమించాలి. అటు తరువాత వారి సామర్ధ్యం, నేర్పరితనం ఆధారంగా పనులను కేటాయించాలి.

4) నివేదికలను సమర్ధించే సంబంధాలను ఏర్పాటు చేయడం: సంస్థలోని పనులను సిబ్బందికి కేటాయించడంతో పాటు ప్రతీ వ్యక్తి తాను చేపట్టవలసిన పనులు మరియు ఎవరికి జవాబుదారి అవుతాడో తెలుసుకొని ఉండాలి. ఈ విధమైన సత్సంబంధాలు ఉండడం వల్ల విభాగాలలోని వ్యక్తుల మధ్య సమన్వయం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 6.
నియంత్రణను నిర్వచించి, దాని ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
జవాబు.

1. నియంత్రణ అంటే ఒక సంస్థ ఏర్పరచిన నియమ నిబంధనల మేరకు ప్రతి కార్యాచరణ తగిన విధంగా నడిచేటట్లు చేయడం.
2. నిర్వహణ శాస్త్రం సూచించిన చివరి విధి నియంత్రణ. సంస్థలో ఏర్పరచిన ప్రమాణాలతో వాస్తవ కార్యాలను పోల్చాలి. ఏదైనా తేడా గమనించినట్లయితే తగిన నివారణాత్మక చర్యలను తీసుకుని సంస్థ ప్రమాణాలను పాటించే దిశగా ప్రయత్నించాలి.

నియంత్రణ – ప్రాముఖ్యత:
1) సంస్థ లక్ష్యాలను సాధించడం: సంస్థ నెరవేర్చుకునే లక్ష్యాలను, వాటి పురోగతిని నియంత్రణ విధానం కొంతమట్టుకు కొలిచే సాధనంగా పనిచేస్తుంది. అంతేకాక వ్యత్యాసాలేమైనా ఉంటే దిద్దుబాటుకై తేలికైన మార్గాన్ని చూపుతుంది. సంస్థను సరియైన మార్గంలో నడిపి లక్ష్యాలను చేరడానికి సహాయకారిగా ఉంటుంది.

2) ప్రమాణాల ఖచ్చితత్వాన్ని నిర్ణయించడం: మేలైన నియంత్రణ విధానం ద్వారా యాజమాన్యం ఖచ్చితమైన ప్రమాణాలను నెలకొల్పుతుంది. సమర్ధవంతమైన నియంత్రణ విధానం ద్వారా పరిణమిస్తున్న మార్పులను శ్రద్ధగా గమనిస్తూ, తదనుగుణంగా సంస్థ యొక్క ప్రమాణాలను పునఃపరిశీలన చేయవలసి ఉంటుంది.

3) సమర్ధవంతమైన వనరుల వినియోగం: మేలైన నియంత్రణ ఆచరణలో నిర్వాహకుడు వినియోగించే వనరుల దుబారా, పాడయ్యే విధానాన్ని నిరోధిస్తుంది. ప్రతి కార్యక్రమంను ముందుగా నిర్ణయించిన ప్రమాణాల ఆధారంగా చేపట్టవలసి ఉంటుంది. ఈ నియంత్రణ వల్ల వనరులను నైపుణ్యవంతంగా వినియోగించుకోవడం సాధ్యపడుతుంది.

4) సిబ్బంది ప్రేరణను మెరుగుపరచడం: ఒక మంచి నియంత్రణ విధానం ద్వారా సంస్థలోని సిబ్బంది చేయవలసిన పనిని ముందుగానే తెలుసుకుని, ప్రమాణాలను అనుసరించి ప్రశంసించబడే విధంగా నిర్వర్తించబడుతుంది.

5) క్రమశిక్షణను చేపట్టడం ఒక సంస్థలోని నియంత్రణా విధానాన్ని దానిలోగల క్రమశిక్షణ, క్రమమైన పని విధానాన్ని బట్టి సృష్టించవలసి ఉంటుంది. సిబ్బంది మోసపూరితమైన నడవడిని తగ్గించి వారు చేపట్టే కార్యకలాపాలను తగిన సమయాలలో తనిఖీ చేస్తుంది.

ప్రశ్న 7.
POSDCORB అంటే ఏమిటి ? దాని ఉపయోగాలు, పరిమితులను వివరించండి.
జవాబు.

1. లూథర్ గల్లిక్, ప్రధాన అధికారి యొక్క కార్యకలాపాలను ఏడు రకాలైన కార్యాలుగా అభివర్ణించారు.
2. గల్లిక్ తెలిపిన నిర్వహణ విధులను POSDCORB అని అంటారు.
3. POSDCORB అనగా ప్రణాళిక (Planning), వ్యవస్థీకరణ (Organising), సిబ్బందీకరణ (Staffing), నిర్దేశం (Directing), సమన్వయాధికారం (Co-ordinating), నివేదిక (Reporting), బడ్జెటింగ్ (Budgeting).

I) POSDCORB ఉపయోగాలు:
1) ఒక సంస్థ దాని లక్ష్యాలను సాధించడానికి ప్రారంభదశగా ఈ నిర్వహణ విధులను అన్వయిస్తుంది.
2) ఒక సంస్థ రూపకల్పనలో గల కార్యకలాపాలను నెరవేర్చేదిశగా ఈ నిర్వహణ విధులు సహాయాన్ని’ అందిస్తాయి.

II) POSDCORB పరిమితులు:
1) మార్క్ మూర్ అనే నిష్ణాతుడు POSDCORB ను మానసదృష్టి కలదిగా భావించాడు. అతని దృష్టిలో ఒక సంస్థ తన వినియోగదారులకు అందించే సేవలు ఆ సంస్థలో గల వాతావరణాన్ని బట్టి ఉంటాయని అర్థం చేసుకోవాలి.

2) డా|| లూయిస్ మెరియమ్ చెప్పినట్లు POSDCORB పదంలో లోపించిన అంశం ఏమిటంటే వాటికి సంబంధించిన పరిజ్ఞానం. నిర్వాహకులు ఏదో ప్రణాళికను వేసి, వ్యవస్థీకరించి, ఆదేశాలు జారీ చేస్తారు కాని ఏ లక్ష్యాలపై దృష్టి పెడుతున్నారో తెలుసుకోవడం కష్టం.

ప్రశ్న 8.
వ్యవస్థీకరణ యొక్క ప్రాముఖ్యత ఏమిటో సవివరంగా వివరించండి.
జవాబు.
వ్యవస్థీకరణ: ఏ ఉద్దేశం కోసం కార్యకలాపాలను నిర్ధారించుకున్నామో వాటిని వివిధ వర్గాలకు కేటాయించే ప్రక్రియను వ్యవస్థీకరణ అంటారు.

వ్యవస్థీకరణ – ప్రాముఖ్యత:
ఏ సంస్థ అయినా విజయవంతంగా కొనసాగడానికి వ్యవస్థీకరణ విధిని ఖచ్చితంగా అమలు పరచవలసి ఉంటుంది. వ్యవస్థీకరణ వల్ల సంస్థ అనేక సమస్యలను అధిగమించి, నిలదొక్కుకుని, వృద్ధి పొందవచ్చు. వ్యవస్థీకరణ ప్రాముఖ్యత కింద వివరించబడినది.
1) ప్రత్యేకీకరణ ప్రయోజనాలు: శ్రామిక శక్తికి కేటాయించవలసిన పనులను బట్టి వ్యవస్థీకరణ క్రమమైనదిగా ఉంటుంది. వ్యక్తుల సామర్థ్యాన్ని ఆధారం చేసుకుని పనులను నిర్వర్తిస్తారు. కాబట్టి పని భారం తగ్గి ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది. చేసే పనులు అనేక పర్యాయాలు చేయడం వల్ల అనుభవం పెరిగి ప్రత్యేకీకరణకు దారి తీస్తుంది.

2) స్పష్టమైన కార్యసంబంధాలు: సంస్థలో పనిచేసే సిబ్బంది మధ్య సంబంధాలను గుర్తించడం ద్వారా సమాచారాన్ని ఎవరు ఎవరికి నివేదించాలని స్పష్టమవుతుంది. దీనివల్ల సమాచారాన్ని, సూచనలను చేరవేయడంలో అస్పష్టతను తొలగించవచ్చు.

3) అభిషణీయమైన వనరుల వినియోగం: వ్యవస్థీకరణ వల్ల లభ్యమయ్యే ఆర్థిక, మౌలిక మరియు మానవ వనరుల వినియోగం సక్రమంగా జరుగుతుంది. దానితో వనరుల దుర్వినియోగం తగ్గించబడి గందరగోళాన్ని నిరోధిస్తుంది.

4) మార్పుల ఆమోదం: వ్యవస్థీకరణ ప్రక్రియ ఒక వ్యాపార సంస్థలో జరిగే మార్పులను ఆమోదిస్తుంది. దీనివల్ల వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని సముచిత రీతిలో సవరించడం జరుగుతుంది. తద్వారా వివిధ మార్పులు జరుగుతున్నప్పటికీ సంస్థ ఎదుగుదల, మనుగడకు అవసరమయిన స్థిరత్వాన్ని కల్పిస్తుంది.

5) సమర్ధవంతమైన పరిపాలన సంస్థలోని ఉద్యోగ బాధ్యతలను స్పష్టంగా నిర్వచించడానికి వ్యవస్థీకరణ సహాయపడుతుంది. ఈ విధానం గందరగోళాన్ని, నకలు చేయడాన్ని తొలగిస్తుంది. దానితో పరిపాలనలో సౌలభ్యమేర్పడి, నిర్వహణలో సామర్థ్యాన్ని సంపాదించడానికి వీలవుతుంది.

6) సిబ్బంది వృద్ధి: వ్యవస్థీకరణ నిర్వాహకుల మధ్య సృజనాత్మకతను పెంపొందిస్తుంది. సమర్థవంతమైన అధికారదత్తత వల్ల ప్రతీ నిర్వాహకుడి పని భారం తగ్గి, క్షేత్రస్థాయి సిబ్బందికి తగిన పనులను కేటాయిస్తుంది ఈ విధమైన పనిభారం తగ్గింపు కేవలం పరిమితమైన సామర్థ్యం కోసమేకాక నిర్వాహకులు క్రొత్తపద్ధతులను వృద్ధిపరచి లక్ష్యాలను నిర్ధారించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది.

స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రణాళికను రూపొందించేటప్పుడు సంస్థ నిర్వాహకులు పరిగణించవలసిన ముఖ్యమైన లక్షణాలు ఏమిటి ?
జవాబు.
ఒక పనిని ఏవిధంగా, ఎలా చేయాలో ముందుగా నిర్ణయించడమే ప్రణాళిక. భవిష్యత్లో ఏర్పడే ఘటనలకు, ప్రణాళికలు ముందు జాగ్రత్త ప్రయోజనాల్ని కల్పిస్తాయి. ప్రణాళికను రూపొందించేటప్పుడు సంస్థ నిర్వహకులు పరిగణించవల్సిన ముఖ్యమైన అంశాలు:

1. సంస్థలోని ప్రతి విభాగానికి లక్ష్యాలను ముందుగా నిర్ణయించుకోవాలి.
2. పథకాలను అమలు పరచడానికి మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.
3. పని క్రమాన్ని, పని విధానం కొనసాగించడానికి తగిన ప్రమాణాలు ఏర్పరచుకోవాలి.
4. సంస్థ మొత్తానికి బడ్జెట్లను తయారుచేసుకొని, ఉత్పత్తి అమ్మకాల, నగదుకు సంబంధించిన విభాగాల కోసం ప్రత్యేక బడ్జెట్ రూపొందించుకోవాలి.

ప్రణాళిక లక్షణాలు:
1) ప్రణాళిక · ఒక వివేకవంతమైన ప్రక్రియ: ప్రతి నిర్వాహకుడు తన మనసులో ‘మునిగే ముందు చూడు’ అని తనను తానే ప్రశ్నించుకోవాలి. ఏ కార్యాన్నైనా ప్రారంభించకముందే ప్రణాళికకు సంబంధించిన పనులు చేయడానికి పూనుకోవాలి. నిర్వాహకుడు తగిన వాస్తవాలను సేకరించి సంస్థ లక్ష్యాలను సాధించే విధంగా వ్యవస్థీకరించవలసి ఉంటుంది. లక్ష్యాలను ఏర్పరచే దిశలో ప్రతి నిర్వాహకుడు వివేకవంతమైన ప్రక్రియ చేబడతాడు.

2) లక్ష్యం ఆధారంగా ప్రణాళిక: సంస్థ రూపొందించే ప్రణాళికలన్నీ లక్ష్యానికి వలయంగా ఏర్పడతాయి. ప్రతి ప్రణాళిక లక్ష్యాల సాధన దిశగా అనుకూలమైన మద్దతును ఇవ్వాలి. లక్ష్యం లేనిదే ప్రణాళికకు అర్థం లేదు. లక్ష్యాలను దృష్టిలో పెట్టుకోకుండా తీసుకునే ప్రతి చర్య శూన్యమైన అభ్యాసం అవుతుంది.

3) నిర్వహణ ప్రక్రియలో ప్రణాళిక ఒక ప్రాథమిక విధి: ఒక సంస్థ యొక్క ప్రణాళిక కార్యం నిర్వహణ శాస్త్రాలు అన్నింటిలోకి ప్రాథమిక విధి. మిగిలిన నిర్వాహక విధులన్నీ కూడా ప్రణాళికను రూపొందించిన తరవాత అమలుపరుస్తారు. దీనితో ప్రణాళికలో సమూల మార్పులకు ఆస్కారం ఉంటుంది.

4) ప్రణాళిక నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది: ప్రణాళికలో నైపుణ్యం అంతర్భాగం. తక్కువ వ్యయంతో స్వల్ప వనరులను ఉపయోగించి ప్రారంభించిన కార్యాన్ని అత్యంత లాభసాటిగా మార్చడానికి తోడ్పడే మెళకువనే ప్రణాలిక అనవచ్చు. దాని కోసం నిర్వాహకుడు ఒక పనిని నైపుణ్యవంతంగా నిర్విర్తించడానికి గల ప్రత్యామ్నాయాలను పరిశీలించి నిర్ధారణ చేయాలి.

ప్రశ్న 2.
ప్రణాళిక ప్రక్రియలో ఇమిడి ఉన్న నిర్వహణ చర్యలు ఏమిటో వివరించండి. (లేదా) ప్రణాళికా ప్రక్రియలో గల దశలను వివరించండి.
జవాబు.
ప్రణాళికా దశలు:
1. వ్యాపార అవకాశాల అవగాహన: వాస్తవానికి వ్యాపారంలో అనేక అవకాశాలు ఉంటాయి. యాజమాన్యం. అలాంటి అవకాశాలపట్ల అవగాహన కలిగిఉండాలి. ఒక వ్యాపార అవకాశంపట్ల నిర్వాహకులకు ఉన్న అవగాహన కారణంగా . ప్రణాళికా ప్రయోజనం ఉన్నట్లు తయారు చేయాలి. అదే భవిష్యత్తులో సమస్యలకు పరిష్కారం శోధన సమస్యలను అధిగమిస్తుంది.

2. లక్ష్యాల నిర్ధారణ: ఒక సంస్థ యొక్క లక్ష్యాలను నిర్ధారించడం ప్రణాళికలోని రెండవదశ. యాజమాన్యం సాధించవలసిన లక్ష్యాలను క్లుప్తంగా తెలియజేయాలి. లక్ష్యాల నిర్ధారణ వల్ల ఏ పనిపై ఎక్కువ శ్రద్ధను కనబరచాలో తెలుస్తుంది. సంస్థ తన లక్ష్యాలను సాధించడానికి తగిన వ్యూహరచనలను, పథకాలను, విధానాలను, నియమాలను “ఏర్పరచుకోవాలి.

3. ప్రణాళికా సిద్ధాంతం – నిర్ధారణ: వస్తువులకున్న మార్కెట్, పెట్టుబడి మార్కెట్, ప్రభుత్వ పథకాలు, సాంకేతిక మార్పులలాంటి వివిధ కారకాలు, శక్తులు సంస్థ లాభాలపై ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. వ్యాపారంపై ప్రభావం చూపే ఎలాంటి కారకాలైనప్పటికీ యాజమాన్యం వాటిని ముందుగా అంచనావేసుకోవలసి వస్తుంది. ఇలాంటి నిర్ధారణకు రావాలంటే ముందు జాగ్రత్త ఎంతైనా అవసరం.

4. ప్రత్యామ్నాయ చర్యలను చేపట్టడం: ఆశించిన ఫలితాలను పొందడానికి అనేక ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు ఉంటాయి. ఆ విధంగా ప్రత్యామ్నాయ ఫలితాలను పొందడానికి గల ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను గుర్తించి సరైనది ఎన్నుకోవడం.

5. అవసరార్థం ప్రణాళికలు: ఆమోదయోగ్యమైన చర్యను ఎంపిక చేసి ప్రాథమిక ప్రణాళికను అనుబంధంగాను, తోడ్పాటుగాను ఉండటం కోసం ఈ ప్రణాళికలను ఏర్పాటుచేయవచ్చు. భవిష్యత్తులో సంస్థ లక్ష్యాలు సాధించడానికి సహాయపడతాయి.

ప్రశ్న 3.
సిబ్బందీకరణను నిర్వచించి, దానిలోని వివిధ దశలు వివరించండి.
జవాబు.
సిబ్బందీకరణ అంటే వ్యక్తులను వివిధ స్థాయిలలోని ఉద్యోగాలలో నియమించడం. శ్రామిక శక్తి, ప్రక్రియ ప్రణాళికా సిబ్బంది ఎంపికతో మొదలై నియామకం, శిక్షణ, వృద్ధి, పదోన్నతి, నష్టపరిహారం నిర్వహణ విశ్లేషణతో ముగుస్తుంది. సిబ్బందీకరణ దశలు:
1. సిబ్బంది అవసరాలను అంచనావేయడం: ఒక సంస్థ రూపకల్పన చేయబడినప్పుడు వివిధ స్థాయిలలో సిబ్బంది అవసరాలను అంచనావేయడం జరుగుతుంది. ప్రతి స్థాయిలో ఒక వ్యక్తికి గల అర్హత, నేర్పు, అనుభవాన్ని బట్టి నియామకం చేపట్టడం జరుగుతుంది. అందువల్ల సంస్థ పరిమాణం ఆధారంగా ఎంతమేరకు, ఏ రకమైన సిబ్బంది అవసరమో తెలుసుకోవచ్చు. కార్యభారం విశ్లేషణ చేయడంవల్ల సంస్థ సిబ్బంది సంఖ్యను అంచనావేసి సంస్థ లక్ష్యాలను సాధించడానికి తగిన చర్యలు తీసుకుంటూ నియామకాలు చేపట్టవచ్చు.

2. నియామకం: ఒక సంస్థకు కావలసిన భావి ఉద్యోగులను వెదికి, అభ్యర్థించే వ్యక్తులను తగిన ఉద్యోగాలలో నియమించి ప్రోత్సహించే ప్రక్రియనే నియామకం అంటారు. నియామకాలు చేపట్టడానికి ఫ్యాక్టరీ గేటు వద్దగాని, కార్యాలయపు నోటీసు బోర్డు వద్దగాని, పత్రికలలోగాని, ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాలలోగాని ప్రకటనలు చేయవచ్చు. దీనివల్ల కాబోయే ఉద్యోగార్థులను నిర్ధారించుకోవడానికి తగిన అవకాశాలు ఏర్పడతాయి.

3. ఎంపిక: నియామక ప్రక్రియలో సరైన వ్యక్తిని తెలుసుకోవడమే ఎంపిక. ఎంపిక వల్ల రెండు ముఖ్యమైన ప్రయోజనాలుంటాయి. మొదటిది సంస్థకు కావలసిన వ్యక్తులలో అత్యంత ప్రావీణ్యమైన వ్యక్తులు లభించడం మరియు రెండవది, సంస్థకు వారిపట్ల ఉన్న స్థాయిని తెలిపే చర్యలను చేపట్టడం. సంస్థ ఏర్పాటు చేసిన నియామక ప్రక్రియలో లిఖిత పూర్వక పరీక్ష మరియు మౌఖిక పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైన వారికి నియమనిబంధనలతో కూడిన నియామక పత్రాన్ని అందజేసి విధులలో చేరే తేదీని లేఖాపూర్వకంగా తెలియజేస్తారు.

4. స్థానీకరణ, పునఃశ్చరణ: ఒకే స్థానానికి నియమింపబడిన వ్యక్తి విధులకు హాజరయ్యే పత్రాన్ని సంస్థకు అందజేసిన తరువాత, అలాంటి వ్యక్తులకు కంపెనీకి సంబంధించిన అంశాలను వ్యక్తులను పరిచయం చేస్తారు. ఆ వ్యక్తిని తగిన విభాగానికి పంపి ఉద్యోగ బాధ్యతలను అప్పగిస్తారు. ఈ రకమైన ప్రక్రియల ద్వారా వ్యక్తులకు కంపెనీ పట్ల అవగాహన ఏర్పడుతుంది. స్థానీకరణ అంటే ఏ స్థాయికైతే ఒక వ్యక్తిని ఎంపిక చేస్తారో అదే స్థాయిలో అతనిని నియమించడం అన్నమాట.

5. శిక్షణ, వికాసం: ప్రతి ఉద్యోగికి ఉన్నత స్థానానికి చేరుకునే అవకాశం ఉండాలి. అలాంటి అవకాశాన్ని ఇవ్వడానికి శిక్షణ ద్వారా తగిన విధంగా నేర్చుకునే సదుపాయాన్ని సంస్థ కల్పించాలి. నిరంతరం విద్య నేర్చుకునే సదుపాయాలు అంతర్గతంగా శిక్షణ కేంద్రంలో ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. లేనట్లయితే బహిరంగ ప్రాంతాలలో గల శిక్షణా కేంద్రాల ద్వారా విషయ సమాచారాన్ని నేర్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది. శిక్షణా కార్యక్రమాల వల్ల నైపుణ్యాలు పెంచుకోవచ్చు.

ప్రశ్న 4.
ఉద్యోగుల ఎంపికకు పాటించాల్సిన విధాన క్రమాన్ని తెలియపరచండి.
జవాబు.

1. ఒక సంస్థలో మానవ వనరుల ఆవశ్యకాలను అర్ధం చేసుకోవడంతో సిబ్బందీకరణ ప్రక్రియ మొదలవుతుంది.
2. మానవ వనరుల కోసం సంస్థ అంతర్గతంగా లేదా బహిర్గత ఆధారాల ద్వారా గుర్తించవచ్చు.
3. నియామకాలు చేపట్టడానికి ఫ్యాక్టరీ గేటువద్ద గాని, కార్యాలయపు నోటీసు బోర్డు వద్దగానీ, పత్రికలలో గాని ప్రకటనలు చేయవచ్చు.
4. నియామక ప్రక్రియలో సరైన వ్యక్తిని తెలుసుకోవడాన్ని “ఎంపిక” అంటారు.
5. సంస్థ ఏర్పాటు చేసిన నియామక ప్రక్రియలో లిఖిత పూర్వక పరీక్ష మరియు మౌఖిక పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు.
6. సంస్థ పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణులైన వారికి నియమనిబంధనలతో కూడి నియామక పత్రాన్ని అందజేసి, విధులలో చేరే తేదీని లేఖ పూర్వకంగా తెలియజేస్తారు.
7. ఎంపిక అయిన వ్యక్తికి నైపుణ్యం ఉన్న వ్యక్తులతో శిక్షణ ఇస్తారు. ఈ విధంగా సిబ్బంది ఎంపికా విధానం కొనసాగును.

ప్రశ్న 5.
`నిర్దేశక సూత్రాలను వివరించండి.
జవాబు.
నిర్దేశ సూత్రాలు:
1. వ్యక్తుల అత్యున్నత కృషి: సంస్థ లక్ష్యాలను సాధించడానికి ప్రతివ్యక్తి తమవంతు కృషిని కనబరుస్తాడు. ఈ సూత్రం ద్వారా అనేక పద్ధతులను పాటించి వ్యక్తిగతంగా అత్యున్నత ప్రతిభను చూపడానికి కృషి చేయవలసి ఉంటుంది. సిబ్బందిలో గల నిగూఢమైన శక్తిని వెలికితీసి సంస్థ సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి వీలు ఉంటుంది.

2. లక్ష్యాల పొందిక: సాధారణంగా, సంస్థ లక్ష్యాలు, వ్యక్తిగత లక్ష్యాలు వేరుగా ఉండి వివాదాలకు కారణమౌతాయని ‘మనం గమనిస్తూ ఉంటాం. కాని మంచి నిర్దేశ సూత్రాల వల్ల లక్ష్యాల పొందిక ఏర్పడి వ్యక్తుల సహకారంతో పని నైపుణ్యం పెరుగును.

3. అనుగుణమైన నిర్దేశ సంకేతం: ఈ సూత్రం ప్రకారం సిబ్బందికి నిర్దేశించే సూచనలు వారి సామర్థ్యం, నడవడిలాంటి వాటిలో విచిత్రమైన మార్పులు చోటుచేసుకునే అంశాలు లెక్కలోనికి తీసుకుని వారికి ప్రోత్సాహాన్ని కలిపించాలి..

4. నిర్వాహక సమాచారం: సంస్థలోని అన్ని స్థాయిలలో సమర్థవంతమైన నిర్దేశ సూత్రాలను అమలుపరచడానికి సమాచారాన్ని అత్యంత శ్రద్ధతో అందించాలి. ఈ సూత్రం వల్ల క్షేత్రస్థాయి సిబ్బందిపట్ల పూర్తి అవగాహన ఏర్పడును.

5. లాంఛనప్రాయమైన వర్గాల వినియోగం: ప్రతి సంస్థలోను అధికార, అనధికార వర్గాలు ఉంటాయని నిర్వాహకులు తెలుసుకోవాలి. వీటిని అధికారులు గుర్తించి సమర్థవంతమైన నిర్దేశకత్వానికి ఈ వర్గాలను ఉపయోగించుకోవాలి.

6. ఆజ్ఞా ఏకత్వం: ఈ సూత్రం ప్రకారం సంస్థలోని సిబ్బంది ఓకే అధికారి నుంచి సూచనలు పొందవలసి ఉంటుంది. దీన్ని పాటించడం వల్ల సమర్థవంతమైన నిర్దేశంగా పరిగణించబడుతుంది.

7. నాయకత్వం నిర్వాహకులు, తమవద్ద గల క్షేత్రస్థాయి సిబ్బంది అసంతృప్తికి లోనుకాకుండా నాయకత్వ ప్రతిభ ప్రాభవాన్ని చూపుతూ సరిఅయిన మార్గంలో తీసుకెళ్ళాలి.

ప్రశ్న 6.
ప్రణాళిక అంటే ముందు చూపు, నియంత్రణ అంటే వెనక్కి చూడటం వ్యాఖ్యానించండి.
జవాబు.
1) ఒక పనిని ఏ విధంగా, ఎలా చేయాలో ముందుగా నిర్ణయించడమే ప్రణాళిక. ప్రణాళిక అనేది నిర్వహణ విధులలో ప్రాథమికమైంది.

2) ఒక సంస్థ ఏర్పరిచిన నియమ నిబందనల మేరకు ప్రతి కార్యాచరణ తగిన విధంగా నడిచేటట్లు పరిశీలన చేయడం

3) ప్రణాళికలో చేయబోయే పనికి నియమ నిబంధనలు తయారుచేస్తే, నియంత్రణలో వాస్తవ కార్యాలు నిబంధనలు ప్రకారం జరిగినవో లేదో, ఏవైనా వ్యత్యాసాలు ఉంటే వాటికి నివారణాత్మక చర్యలు తీసుకోవడం జరుగుతుంది. దీనిని బట్టి ప్రణాళిక అంటే ముందు చూపు, నియంత్రణ అంటే వెనక్కి చూడటం అని తెలుస్తుంది.

అతి స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రణాళిక లక్షణాలు.
జవాబు.
ప్రణాళిక లక్షణాలు:

1. ప్రణాళిక ఒక వివేకవంతమైన ప్రక్రియ.
2. లక్ష్యం ఆధారంగా ప్రణాళిక తయారు చేస్తారు.
3. నిర్వహణ ప్రక్రియలో ప్రణాళిక ఒక ప్రాథమిక విధి.
4. ప్రణాళిక నైపుణ్యం పెంపొందిస్తుంది.

ప్రశ్న 2.
వ్యవస్థీకరణ ప్రక్రియ.
జవాబు.

1. ఏ ఉద్దేశం కోసం కార్యకలాపాలను నిర్ధారించుకున్నామో వాటిని వివిధ వర్గాలకు కేటాయించే క్రమమే వ్యవస్థీకరణ అంటారు.
2. వ్యవస్థీకరణ ప్రక్రియ దశలు: a) పనికి గుర్తించి విభజించడం b) విభాగీకరణ c) సంస్థలోని వివిధ స్థాయి వారి విధులు, బాధ్యతలు అప్పగించడం d) నివేదికలను సమర్పించే సంబంధాలను ఏర్పరచడం.

ప్రశ్న 3.
వ్యవస్థ స్వరూపం.
జవాబు.
వ్యవస్థ రూపం:

1. పనిని గుర్తించడం.
2. విభాగీకరణ.
3. సంస్థలోని వివిధ స్థాయిల వారి విధులను, బాధ్యతను నిర్ధారించడం.
4. నివేదికలను సమర్పించే సంబంధాన్ని ఏర్పరచడం.

ప్రశ్న 4.
సిబ్బందీకరణ.
జవాబు.

1. వ్యక్తులను వివిధ స్థాయిలోని ఉద్యోగాలలో నియమించడాన్ని “సిబ్బందీకరణ” అంటారు.
2. సిబ్బందీకరణతో సరియైన వ్యక్తులను సరియైన స్థానంలో నియమించడం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 5.
సిబ్బంది ఆవశ్యకత.
జవాబు.

1. ఏ సంస్థలోనైనా పనిచేసే సిబ్బంది ఎంతో అవసరం. సిబ్బందీకరణతో సరియైన వ్యక్తులను సరియైన స్థానంలో నియమించడం జరుగుతుంది. దీని ద్వారా ఉన్నత ప్రమాణాలు గల పనితనం సృష్టించబడుతుంది.
2. అభిలషణీయమైన మానవ వనరుల, వినియోగానికి ఉపకరిస్తుంది. పరిమితికి మించిన సిబ్బందిని నివారించడం వల్ల హెచ్చు శ్రామిక వ్యయాన్ని తొలగించవచ్చు.

ప్రశ్న 6.
నిర్దేశం ప్రాముఖ్యత.
జవాబు.

1. సంస్థ లక్ష్యాలను సాధించడానికి నిర్దేశ సూచనలు ఎంతో అవసరం.
2. నిర్వాహకులు ఇచ్చే దిశగా నిర్దేశం ద్వారా సిబ్బంది ఎప్పుడు, ఏ విధంగా ఎలా అమలుపరచాలో తెలియజేస్తారు.
3. నిర్దేశం ద్వారా సంస్థలో సంభవించే మార్పులకు సూచనలు ప్రవేశపెట్టవచ్చు. సిబ్బంది సహాయ సహకారాలతో బాధ్యతాయుతమైన నిర్దేశ ప్రాబల్యం వల్ల సంస్థలో స్థిరత్వం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 7.
నియంత్రణ.
జవాబు.

1. నియంత్రణ అంటే ఒక సంస్థ ఏర్పరచిన నియమనిబంధనల మేరకు ప్రతి కార్యాచరణ తగిన విధంగా నడిచేటట్లు పరిశీలించడం.
2. నియంత్రణ, నిర్వహణ శాస్త్రం సూచించిన చివరి విధి.

ప్రశ్న 8.
ప్రణాళికకు, నియంత్రణకు మధ్యగల సంబంధం.
జవాబు.

1. నిర్వహణ శాస్త్రంలో మొదటి విధి ప్రణాళిక మరియు చివరి విధి నియంత్రణ.
2. ప్రణాళికలో ఏపనిని ఎలా చెయ్యాలో నియమనిబంధనలు రూపొందిస్తే, ఆ ‘నియమ నిబంధనలను పాటిస్తూ పని జరిగిందో లేదో పరిశీలించడం నియంణలోకి వస్తుంది.
3. ప్రణాళిక అంటే ముందుచూపు, నియంత్రణ అంటే వెనక్కి చూడటం అని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 9.
POSDCORB.
జవాబు.

1. లూథర్ గల్లిక్ ప్రకారం నిర్వహణ విధులను POSDCORB అని అమర్చడం జరిగింది.
2. POSDCORB అనగా ప్రణాళిక, వ్యవస్థీకరణ, నిర్దేశం, సిబ్బంది, సమన్వయం, రిపోర్టింగ్, బడ్జెట్లుగా చెప్పబడింది.

Here students can locate TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 3 Banking Services to prepare for their exam.

TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 3 Banking Services

→ Banking services include acivities such as banking, insurance, transpotation, warehousing, advertising.

→ The word ‘Bank’ in derived from French word ‘Banco’ which mean Bench.

→ Bank is an institution which attracts deposits for the purpose of lending to business and others.

→ 14 major banks on July 19, 1969, and 6 more major banks on 15 April 1980 are nationalized.

→ Acceptance of deposits; lending loans; agency services and general public utility services are major functions of commercial banks.

→ Deposits can be classified into fixed deposits, saving deposits, recurring deposits, current depos¬its, home save deposits and kiddy bank deposits.

→ The banks ae classified s scheduled and non scheduled banks.

→ E – Banking enables a customer to transact with his bank from anywhere.

→ ATM, Anywhere banking (tele banking, Internet banking) are the part of E – Banking.

→ The various types of payments facilitated by banks are cheque, NEFT, RTGS, IMPS and wallets.

TS Inter 2nd Year Commerce Notes Chapter 3 బ్యాంకింగ్ సేవలు

→ బ్యాంకు అనే పదం ఫ్రెంచ్ భాషలోని బాంకో (Banco) అనే పదం నుండి గ్రహించబడింది. ఫ్రెంచి భాషలో దీని అర్థం ‘బల్ల’.

→ బాంకు నిర్వచనం : ‘అప్పులు’ ఇవ్వడానికి లేదా పెట్టుబడులు పెట్టడానికి ప్రజల వద్ద నుంచి డిపాజిట్లను స్వీకరించి, తరువాత వారి అభ్యర్థన మేరకు చెక్కు, డ్రాఫ్ట్ మొదలైనవాటి ద్వారా తిరిగి చెల్లించే సంస్థ.

→ బ్యాంకుల ప్రధాన విధులు నాలుగు. అవి :
ఎ) ప్రజల నుంచి నగదు రూపంలో డిపాజిట్లను స్వీకరించడం.
బి) ప్రజలకు రుణాలు మంజూరు చేయడం.
సి) ఏజెన్సీ (ప్రతినిధి) సేవలు చేపట్టడం.
డి) సాధారణ ప్రయోజన సేవలను చేయడం.

→ ఈ-బాంకింగ్ : ఇది ఈ-కామర్స్లోలో అంతర్భాగం. ఈ-బాంకింగ్ అనగా ఎలక్ట్రానిక్ బ్యాంకింగ్. అనగా పనివేళలతో నిమిత్తం లేకుండా ఖాతాదారుడు ఎప్పుడైనా, ఎక్కడినుండైనా తన బ్యాంకుతో వ్యవహారాలు 800. (24 × 7)

→ భారతదేశ పరిధిలోని బ్యాంకులు అన్ని రిజర్వు బ్యాంకు అధీనంలో ఉండి, షెడ్యూల్డ్ మరియు నాన్ షెడ్యూల్డ్ బ్యాంకులుగా వర్గీకరించబడినాయి.

→ షెడ్యూల్డ్ బ్యాంకులను మరల సహకారబ్యాంకులు, వాణిజ్య బ్యాంకలు మరియు స్థానిక ప్రాంతీయ బ్యాంకులుగా వర్గీకరించబడినవి.