Srinivas

These TS 6th Class Science Important Questions 4th Lesson What Do Animals Eat? serves as a valuable tool for students to prioritize their studying and revision efforts.

TS 6th Class Science Important Questions 4th Lesson What Do Animals Eat?

Question 1.
Define the following. Give examples.
(a) Herbivores
(b) Carnivores
(c) Omnivores
(Or)
How many types of animals are there on asis of their food habit?
(Or)
Write down the modes of getting food mais.
Answer:
(a) Herbivores: Animals that depend oni’ on plants for food are called herbivores.
Eg: Sheep, cow, goat

(b) Carnivores: Animals that depend on other animals for food are called
Carnivores. Eg: Lion, tiger, dog.

(c) Omnivores: AnimaIs that take food from plants and animals are called
omnivores. Eg: Man, bear.

Question 2.
Write a few lines about skaters. How do they capture the food?
Answer:

• Pond skaters are the insects which feeds on other insects.
• We can find pond skaters near a pond.
• They move quickly from one side of the pond to another to catch an insect that falls in water.
• They detect ripples produced in water by any other insect trapped on the outer surface.
• They compare the ripples on the opposite side of the pond, caused by legs of the insect struggling to move out, calculate the distance and sets out to grab it.

Question 3.
Can we call the crows as natural scavengers? (Or)
How do the crows help us cleaning the environment?
Answer:
Crows that live in our surroundings usually eat waste and rotten food material dead animal etc. They keep our surroundings clean in this manner. So they are called natural scavengers.

Question 4.
Write a few lines about rumination of herbivores. (Or)
How does the cow collect its food ? Write the process of digestion in it.
Answer:
Animals like cows, chew food very fast and swallow and store it in a part of their stomach. After sometime they take food material back from the stomach to the mouth and chew it again. This process is called “rumination”.

Question 5.
Do you know about nocturnals ? Write about them.
Answer:
Some animals search for their food only at night. Cockroaches, desert lizards, rats, owls, bats, moths, crickets etc., get their food at night only. During day time they hide in dark places. These type of animals are called “nocturnals”.

Question 6.
What are the ways by which animals take their food in?
Answer:
Sucking, licking, pecking, chewing, peeling, swallowing are all the ways by which animals take their food in.

Question 7.
Prepare a food chain by using the following animals. (Lion, Grass, Deer)
Answer:
Grass → Deer → Lion

Question 8.
Write the differences between Herbivores – Carnivores
Answer:

Question 9.
Describe one food chain with examples.
Answer:
Grass → Insects → Frog → Snake → Hawk

• Grass is a primary producer. It gets food naturally. They prepare their food on their own.
• Insects are primary consumers. They feed on plants.
• Frog feeds on insects. Frog is considered a secondary consumer.
• Snake eats frogs. Snake is a tertiary consumer in the food chain.
• Hawk is the top most consumer that eats snake.

Question 10.
Name some animals which use tongue for taking the food.
Answer:
Frog, lizard, garden lizard etc.

Question 11.
Make a food chain with these organisms.
Grass, Wolf, Goat.
Answer:
Grass → Goat → Wolf.

Question 12.
Write food habits of four animals and compare each other.
Answer:

Question 13.
Explain how woodpecker and parrot get their food.
Answer:
Woodpecker:

• The food of woodpecker consists of insects, nuts, seeds, ants etc.
• It has sharp, hard and long beak to collect food.
• Woodpeckers sometimes drill and make holes in the bark of tree trunks to collect the insects. These birds are generally called omnivores based on food habits.

Parrot:

• Parrots are also omnivorous. They eat both small insects/meat and fruits.
• They use their hooked beak to collect the food.

Question 14.
How do bats search food material in the night?
Answer:

• Bats are not blind. But at night their ears are more important than their eyes.
• As they fly they make ultrasonic sounds.
• The returning echoes give the bats information about the food.
• This system of finding prey is called echo location.

Question 15.
What is a food chain ? Write any three food chains present in your surroundings.
Answer:
Food chain: Group of organisms each dependent on the next as a source of food is called food cham.
Eg: Grass → grasshopper → garden lizard
Plants → goat → man
Insects → frog → snake

Question 16.
Can you imagine the wonder world of ants?
(Or)
What do you learn from ants?
Answer:

1. Ants do a lot of things. Their colony has large ant forces to do the work.
   There are mainly workers, soldiers, female and male ants.
2. The workers collect and maintain food stock for others in the colony along with several other duties.
3. Just as we keep cows for milk, ants keep a type of insect called aphids.
4. Ants are known for their discipline.

Question 17.
What happens if any organism disappears from food chain?
Answer:

1. If any organism disappears from the food chain, then the organisms in the next trophic level dependent on these organisms will die due to unavailability of food.
2. The population of organisms in the below trophic level will increase.

Question 18.
What will happen if leaches lack suckers?
Answer:
Leaches obtain their food by sucking. Naturally their food is blood of animals.
If suckers are absent leaches cannot get their food.

Question 19.
Rat → Cat → Dog
If cat is eliminated from the above food chain what consequences occur?
Answer:
If cat is eliminated from the given food chain the following consequences will occur.

1. Rat population will increase. As a result, crops are destroyed by rats. When crops are destroyed food production ultimately will decrease. Therefore people may suffer from food scarcity.
2. Elimination of cat will lead to struggle in the dog’s population. But dogs may go for another prey such as other animals meat. Some how they may struggle if they depend completely on cat for food.

Question 20.
You can see many animals in your surroundings. Discuss them with your friends. Make a list of what they usually eat and also write down what they usually do to find their food. Keep adding to this list as you observe animals around you everyday.
(Or)
Animals identify their food by sense, smell, sight, hearing, taste and touch. Give one example for each sense.
(Or)
Prepare a list of any 8 animaIs I birds which you have seen in your surroundings and their food habit.
Answer:

Question 21.
Think about any three animals and their food habits, tabulate information about food groups on which they feed.
Answer:
There are three food groups namely plants, animals and the third group both plants and animals. We can make the following table based on the food groups with suitable examples.

Question 22.
Find out the body parts of the given animals and birds which help in collecting or capturing food.
1. Hen
2. Cow
3. Dog
4. Frog
5. Snake
6. Man
7. Lizard
8. Vulture
9. Lion
10. Humming bird
You have to visit the surroundings or watch the animal environment related channels or visit internet to get accurate information. (Or) Complete the following table.

Answer:

Question 23.

Write any four food chains of your choice.
Answer:

• Grains → Rat → Snake → Eagle
• Grass → Deer Tiger
• Grass → Sheep → Tiger
• Grass → Cow → Lion

Question 24.

(i) Which birds are “Carnivores”?
Answer:
Vultures

(ii) Which bird has sharp claws and why do they use them?
Answer:
Vultures have sharp claws to tear the flesh.

(iii) What is the difference between vulture and parrot, in collecting food?
Answer:
Vulture is carnivorous. Parrot is omnivorous.

(iv) Why is beak long and strong in woodpeckers?
Answer:
To remove layers of bark and eat ants and pets.

Question 25.

(i) Make two food chains by using above information.
Answer:
Rabbit → Man → Tiger
Rat → Cat → Dog

(ii) Name any two animals that eat plants.
Answer:
Cow, goat

(iii) What do the dog and tiger eat?
Answer:
Meat

(iv) Give two examples of omnivores.
Answer:
Crow, human

Question 26.
Observe the following table and answer the questions given below.
Answer:

(i) Which food group members have less advantage in finding food? Why do you think so?
Answer:
Carnivores. Because they depend on only animals for food.

(ii) Give examples for herbivores.
Answer:
Cow, buffalo, goat, rabbit

(iii) Write down the example for animals which eat both plants and animals.
Answer:
Human beings, dog, cat

(iv) Write down what happens if all the animals eat only plants.
Answer:
Plants number will decrease. Animals will struggle from lack of oxygen.

Question 27.
Observe the given food web and answer the following questions.

(i) Write food chain starting with grass.
Answer:
Grass → Deer → Fox

(ii) Which animal consumes more number of other animals?
Answer:
Tiger and lion

(iii) Which animal stands as herbivore?
Answer:
Deer

(iv) How many other animals use hen as a prey?
Answer:
Four animals

Question 28.
Name of the plants and its parts from which we get different kinds of food ingredients we use in daily food.
Answer:

(i) Which animals use the tongue for food collection ?
Answer:
Frog, wall lizard.

(ii) Which body part is useful for blood sucking in leech?
Answer:
Suckers

(iii) Aves collect the food with the help of
Answer:
Beak

(vi) Ducks have teeth in the mouth like cow and lion ? But what is the difference in the food collection ?
Answer:
Teeth in duck are used as filters. But in cow and lion they are used for eating food.

Question 29.

(i) What are the types the organisms depending on food habits ?
Answer:
Herbivores, Carnivores, Omnivores

(ii) What are omnivores ?
Answer:
Animals depending on plants and animals.

(iii) Frog, deer, hen belong to
Answer:
Omnivores

(iv) Give the examples for carnivores.
Answer:
Fox and tiger

Question 30.
Read the following table and answer the questions.

(i) Why are rabbit and deer called herbivores ?
Answer:
They eat only plant parts.

(ii) Give two more examples to carnivores.
Answer:
Tiger, vulture, cat, fox

Question 31.
Herbivores eat plants. Eg : Rabbit
Carnivores eat other animals. Eg : Lion
Omnivores eat both plants and animals. Eg : Human being
(i) Give examples of Herbivores and Carnivores.
Answer:
Rabbit, sheep, goat, cow etc., are herbivores.
Tiger, lion, fox, wolf etc., are carnivores.

(ii) Write the difference between lion and human being.
Answer:
Lion is a carnivore.
Human being is an omnivore.

Question 32.
Classify the animals given based on the type of food they take.
Tiger, Deer, Cow, Lion.
Answer:

Question 33.
Observe the following diagram. What does it explain ?
Answer:
The given picture tells us the food chain in pond.
We can see that eggs and larvae are eaten by fish and frogs.
Fish and frogs are food for a crane.
When crane dies its body will be decomposed by microbial organisms.

Question 34.
Draw the diagrams of beaks of a. Eagle b. Sparrow c. Duck d. Hen. Write their food material.

Answer:
a. Eagle’s food material is snake, rats, chicks.
b. Sparrow’s food is grains and small insects.
c. Duck’s food material is grains, small fish
d. Hen feeds on grains and small insects.

Question 35.
See the following. Draw connections to show which animal is eaten by whom. (Or) How does the food web form?

Or
Draw any one food chain.
Answer:

Question 36.
Prepare a food chain by filling the blanks in the given flow chart.

Answer:

Question 37.
Draw the diagram of any one omnivore.
Answer:

Question 38.
Draw a food chain from below given animals.
Frog, Insect, Eagle, Snake.
Answer:
Insect → Frog → Snake → Eagle

Question 39.
I live on both land and in water. Who am I ? How do I collect the food?
Answer:
Frog lives on both land and in water. Hence it is called an amphibian. Frog collects the food with its long sticky tongue.

Question 40.
How do you appreciate the difference in beaks of birds, to suit their food collection?
Answer:

• Birds in different areas depend on type of food material available in their places.
• Different birds are able to collect food with their beaks.
• Beak of one bird is different from beak of another bird. This make them to collect specific type of food.
• Some birds use their beak for collecting different food material.
• Even though birds have only beak to collect the food they show their capacity of food collection only through beaks.

Question 41.
Which body parts are used by lion to collect and eat food?
Answer:
Fore limb and its claws for killing the prey, sharp canine teeth for tearing the flesh.

Telangana SCERT TS 8th Class Hindi Guide Pdf 12th Lesson बढ़ते क़दम Textbook Questions and Answers.

TS 8th Class Hindi 12th Lesson Questions and Answers Telangana बढ़ते क़दम

प्रश्न :

प्रश्न 1.
चित्र में दिखायी दे रहे महापुरुष का नाम बताओ।
उत्तर :
चित्र में दिखायी दे रहे महापुरुष का नाम महात्मा गाँधीजी हैं।

प्रश्न 2.
वे क्या कर रहे हैं ?
उत्तर :
वे डायरी लिख रहे हैं।

प्रश्न 3.
तुम्हें लिखना कैसा लगता है ? अपने शब्दों में बताओ।
उत्तर :
मुझे लिखना बहुत अच्छा लगता है। मैं पढ़ने से लिखना ही अधिक पसंद करता हूँ।

सुनो – बोलो :

प्रश्न 1.
इस डायरी की घटनाओं के आधार पर बताओ समीना कैसी लडकी है?
उत्तर :
इस डायरी की घटनाओं के आधार पर बताये तो समीना एक अच्छी लड़की है। वह बड़ों का आदर करती है। साथियों से मिजजुलकर रहती है। बडों की सेवा करती है। गुरुजनों की आज्ञा का पालन करती है।

प्रश्न 2.
समीना के पाठशाला न जाने के क्या कारण हो सकते हैं ?
उत्तर :
समीना के माँ की तबीयत ठीक नहीं है। उसे माँ का काम करना पड रहा होगा। या दीदी की सहता करना पड रहा होगा।

पढ़ो :

अ. नीचे दिये गये वाक्य पढ़िए। इनके अर्थवाले वाक्य पाठ में रेखांकित कीजिए।

प्रश्न 1.
मैं अपने मित्रों से मिलना चाहती हूँ।
उत्तर :
और फिर ममता रवि, शमीम से भी तो कई दिनों से नहीं मिली।

प्रश्न 2.
भय के कारण पूछ न सकी।
उत्तर :
मुझे तो कुछ समझ में नहीं आ रहा था कि क्या करना है। पहले डर के मारे पूछा नहीं। फिर थोडी देर बाद पूछा तो अध्यापिका जी ने मेरी ओर देखते हुए पूछा – “समीना ! कल तुम क्यों नहीं आयी।?”

आ. नीचे दिये गये वाक्यों में गलत पहचानकर सही लिखिए।

प्रश्न 1.
आज मैं पाठशाला खेलना चाहती है।
उत्तर :
आज मैं पाठशाला जाना चाहती हूँ।

प्रश्न 2.
सरकार का तारा है – “सब पढ़ें – सब बढ़ें।”
उत्तर :

सरकार का नारा है – “सब पढ़ें – सब बढ़ें”।

लिखो :

अ. नीचे दिये गये प्रश्नों के उत्तर लिखिए।

प्रश्न 1.
समीना के घर की स्थिति कैसी थी ?
उत्तर :
समीना के घर में उसकी माँ की तबीयत ठीक नहीं थी समीना को माँ का काम करना पडता था। इसलिए वह एक सप्ताह से स्कूल नहीं जाती है। हर दिन समीना को दीदी की सहायता भी करनी पडती है।

प्रश्न 2.
‘सब पढ़ें – सब बढ़ें’ इस नारे से आप क्या समझते हो ?
उत्तर :
‘सब पढ़ें – सब बढ़ें’ का अर्थ है सभी लोगों को खूब पढ़कर आगे बढ़ना चाहिए। देश को उन्नति के पथ पर ले जाना चाहिए।

आ. प्रधानाध्यापक जी ने बच्चों को क्या बताया होगा?
उत्तर :
प्रधानाध्यापक जी ने बच्चों को बताया होगा कि भारत सरकार 01 अप्रैल, 2010 से बच्चों के लिए शिक्षा का अधिकार कानून अमल में ला रही है। इस कानून के अनुसार 6 से 14 वर्ष के सभी बच्चों को निशुल्क और अनिवार्य रूप से शिक्षा पाने का अधिकार है। उन्हें अपनी पढ़ाई के लिए एक पैसा भी खर्च नहीं करना होगा। भारत सरकार हर बच्चे के चेहरे पर खुशी देखना चाहती है।
आगे उन्होंने कहा कि सरकार पौष्टिक भोजन, बालिका शिक्षा, पेयजल की सुविधा, खेल सामग्री, खेल का मैदान, पोषाक, निशल्क पाठ्य पुस्तकें और विविध प्रकार की सुविधाएँ प्रोत्साहन आदि दे रही हैं। सरकार चाहती है कि भारत का हर नागरिक पढा-लिखा बनें। सौ प्रतिशत साक्षरता दर प्राप्त करें। सरकार का नारा है – ‘सब पढ़ें – सब बढ़ें।’ जिस दिन भारत का हर बच्चा शिक्षित होकर अच्छा नागरिक बनेगा, उसी दिन हमारे महापुरुषों के सपने साकार होंगे। जयहिंदा”

शब्द अंडार :

अ. नीचे दिये गये शब्दों के वचन बदलिए। वाक्य प्रयोग कीजिए।
उदा : कहानी – मुझे पंचतंत्र की कहानियाँ पसंद है।
छुट्टी, खुशी, ताली, समिति

आ. पाठ में समीना के दोस्तों के नाम दिये गये हैं। आप अपने दोस्तों के नाम लिखिए।
उत्तर :
गोपाल, गौरी, शंकर, रहीम, विनय, सुरेश, हरीष आदि मेरे दोस्तों के नाम है।

सृजनात्मक अभिव्यक्ति :

अ. अभी अपने समीना की डायरी पढ़ी। डायरी की घटनाएँ बताते हुए मित्र को पत्र लिखिए।

निज्जामाबाद,
दि : ××××

प्रिय मित्र कैलाश,
में यहाँ कुशल हुँ। आशा करता हूँ कि तुम भी वहाँ सकुशल हो।
में मुख्यत : इस पत्र में समीना की डायरी के बारे में लिखना चाहता हूँ।
पहले दिन की डायरी (20 सितंबर, 2012 गुरुवार) में लिखे समाचार से हमें मालूम होता हैं कि समीना की माँ की तबीयत ठीक न होने के कारण समीना एक सप्ताह से पाठशाला नही गयी है उसे घर में माँ का काम करना पडता था। एक दिन वह पाठशाला जाना चाहती है और अपने दोस्त रवि, ममता और शमीम से मिलना चाहती है । लेकिन उसकी दीदी कुछ मदद करने उसे रोकती है।
दूसरे दिन की डायरी (21 सितंबर, 2012 शुक्रवार) में लिखी समाचार से हमें मालूम होता है कि समीना इस दिन पाठशाला जाने तैयार है। लेकिन बारिश के कारण देर हो जाती हैं।
पाठशाला में उसे आज लोमडी की कहानी लिखनी थी। लेकिन उसे कुछ न समझ में आया। उसने डर के मारे अध्यापिका से कुछ नहीं पूछा। अध्यापिका ने उसे स्कूल न आने का कारण पूछकर उसे हर दिन स्कूल आने को समझाती है। श्याम और सायना तो कहानी लिख देते। रवि और इरफ़ान एक दूसरे के बाल खींचने के कारण अध्यापिका उन्हें डांटती हैं।
दस मिनिट की छुट्टी में समीना, शमीम खूब सारे बातें करते हैं। शाम को खूब खेलते हैं।
तीसरे दिन की डायरी (22 सितंबर, 2012 शनिवार) में लिखे समाचार से हमें यह मालूम होता है कि उस दिन पाठशाला में पाठशाला सामिति की बैठक हुई। सरपंच और प्रधानाध्यापक जी बातचीत की। इसमें बच्चों के लिए शिक्षा का अधिकार कानून जो भारत सरकार के द्वारा 01 अप्रैल, 2010 से अमल में लाया गया। उसके बारे में बातचीत हुई। इसमें प्रधानाध्यापक जी बताते हैं कि 06 से 16 वर्ष के सभी बच्चों को निशुल्क अनिवार्य शिक्षा पाने का अधिकार है।
में आशा करता हूँ कि तुम भी इसे अवश्य पढे।
बडों को मेरा नमस्कार।

तुम्हारा प्यारा मित्र,
××××

पता :
के. कैलाश,
पिता. कुटुंबराव,
घर – 10-20-30,
मंदिर वीधि, हैदराबाद।

प्रशंसा :

अ. डायरी लिखना अच्छी आदत है, इस पर अपने विचार लिखिए।
उत्तर :
डायरी लिखना अच्छी आदत है। दिन में घटी सभी घटनाओं के बारे में सूक्ष्म रूप से डायरी में लिखते हैं। इससे हमें यह जानकारी मिलती है हम किस दिन क्या किये हैं। देश के महान लोग जो भी हुए वे सभी डायरी लिखने का आदत रखते थे। डायरी लिखने से हर दिन हमने क्या कार्य किये हैं, उनमें अच्छे कितने हैं बुरे कितने हैं। इसका आत्म विश्लेषण कर सकते हैं। हमारे व्यवहार में परिवर्तन ला सकते हैं। मुख्य विषय, तिथि उसमें लिख सकते हैं। उस साल घटी सभी घटनाओं को हम जब चाहे तब पढ़ सकते हैं।

वर्यिजना कार्य :

अ. अपनी पाठशाला के पुस्तकालय से किसी महापुरुष की डायरी पढ़िए। उसके मुख्य अंश लिखिए।
उत्तर :
हमारी पाठशाला के पुस्तकालय से ‘गाँधीजी की आत्मकथा’ नामक एक किताब मिली है। उसमें ‘मेरा छात्र जीवन” एक है। इसमें गाँधीजी के छात्र जीवन के कुछ अंश वर्णित हैं। बचपन में गाँधीजी का मन व्यायाम में, खेल में, क्रिकेट में नही लगता था। इसका एक कारण गाँधीजी का झेंपूपन था। लेकिन अब बडे होने के बाद गाँधीजी बहुत पछताते थे। और इस प्रकार कहते थे कि “अब मैं देखता हूँ कि कसरत की ओर वह अरुचि मेरी भूल थी। उस समय मेरे गलत विचार थे कि कसरत का शिक्षा से कोई संबंध नहीं है।बाद में मेंने समझा कि व्यायाम और शारीरिक शिक्षा के लिए भी विद्याध्ययन में उतना ही स्थान होना चाहिए जितना मानसिक शिक्षा को है। इस प्रकार गाँधीजी ‘मेरा छात्र – जीवन’ नामक आत्म कथा में व्यायाम के संबंध में अपने विचार व्यक्त किए हैं।

भाषा की बात :

अ. नीचे दिया गया अनुच्छेद पढ़िए।
उत्तर :
एक सप्ताह से मैं पाठशाला नहीं गयी थी – माँ का काम जो करना पड़ता था। आज मैं पाठशाला जाना चाहती थी। पता नहीं गुरूजी ने क्या-क्या पढ़ा दिया होगा? और फिर ममता, रवि, शमीम से भी तो कई दिनों से नहीं मिली। पर दीदी ने कहा कि माँ की बीमारी के बाद आज काम पर जाने का उनका पहला दिन है। इसलिए तू यहीं रहकर मेरी मदद कर। वैसे तो में दीदी की सहायता हमेशा करती हूँ। जो भी हो काम ज़्यादा होने के कारण आज मैं स्कूल नहीं जा पायी। काम करते – करते दिन कैसे गुज़र गया, इसका पता ही नहीं चला।
ऊपर दिये अनुच्छेद में आज, यहीं, वैसे और ज़्यादा जैसे क्रिया – विशेषण के भेदों के उदाहरण हैं। क्रिया-विशेषण के चार भेद हैं –

1. स्थानवाचक क्रिया – विशेषण : जो क्रिया की स्थान संबंधी विशेषता प्रकट करते है, उसे स्थानवाचक क्रिया-विशेषण कहते है। उदा : रामू यहाँ बैठता है।
2. कालवाचक क्रिया – विशेषण : जो क्रिया के होने का समय बतायें, उसे कालवाचक क्रियाविशेषण कहते हैं। उदा : रामू आज आता है।
3. परिमाणवाचक क्रिया – विशेषणः जो क्रिया के परिमाण को प्रकट करें, उसे परिमाणवाचक क्रिया – विशेषण कहते है। उदा : रामू बहुत खेलता है।
4. रीतिवाचक क्रिया – विशेषण : जो क्रिया के रीति का संकेत करें, उसे रीतिवाचक क्रियाविशेषण कहते है। उदा : रामू ऐसा खेलता है।

क्रिया-विशेषण भेदों का प्रयोग करते हुए पाँच वाक्य लिखिए।
उत्तर :
1. यहाँ लड़कियाँ आपस में डाँटने लरी।
2. कल में ज़रूर यह काम करूँगा।
3. अधिक भोजन मत खाइए।
4. जैसे काम करें, वैसे ही फल मिले।
5. वह जोर दार भाषण दे रहा है।

विचार – विमर्श :

बच्चों की सुरक्षा के लिए सरकार ने POCSO कानून बनाया। जिसमें बच्चों को तंग करने, शारीरिक और व्यक्तिगत नियम तोडने पर कई साल की सज़ा है। यदि कोई जानबूझकर इन्हें तोडे तो हमारा दोष नहीं। उसे हम ‘नहीं’, ‘रुको’ कह सकते हैं। मौका मिलने पर दूर जाकर किसी भरोसेमंद बड़े व्यक्ति की रहायता से असुरक्षित व्यक्ति से वच सकते हैं। ऐसे असुरक्षित व्यक्ति को उसके व्यवहार पर शर्मिदगी नी चाहिए। इन्हें रोकें। ऐसे कौन-कौन से सुरक्षित व्यक्ति है जिनसे तुम सहायता ले सकते हो?
उत्तर : द्यार्थी कृत्य।

Essential Material for Examination Purpose :

I. पढ़ो :
पठित – गद्यांश :

नीचे दिये गये गद्यांश को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर एक वाक्य में लिखिए।

1. आज माँ की तबीयत कुछ टीक है । सुबह जब में उठी तो देखा कि बे काम पर निकल चुकीं थीं। एक सप्ताह से मैं पाठशाला नहीं गयी थी – माँ का काम जो करना पड़ता था । आज में पाटशाला जाना चाहती थी । पता नहीं गुरुजी ने क्या – क्या पढ़ा दिया होगा ? और फिर ममता, रचि, शमीम से भी तो कई दिनों से नहीं मिली। पर दीदी ने कहा कि माँ की बीमारी के बाद आज काम पर जाने का उनका पहला दिन है । इसलिए तू यहाँ रहकर मेरी मदद कर । बैसे तो में दीदी की सहायता हमेशा करती हूँ। जो भी हो काम ज्यादा होने के कारण आज मैं स्कूल नहीं जा पायी। काम करते – करते दिन कैसे गुज़र गया, इसका पता ही नहीं चला ।

प्रश्न :
1. किसकी तबीयत खराब थी ?
2. वह कितने दिनों से पाठशाला नहीं गई थी ?
3. दोस्तों के नाम क्या थे ?
4. . वह किसकी सहायता हमेशा करती थी ?
5. यह गद्यांश किस पाठ से है?
उत्तर :
1. माँ की तबीयत खराब थी।
2. वह एक सप्ताह से पाठशाला नहीं गई थी।
3. उसके दोस्तों के नाम ममता, रवि और शमीम थे।
4. वह अपनी दीदी की सहायता हमेशां करती थी ।
5. यह गद्यांश ‘बढ़ते कदम’ पाठ से है।

II. लोमड़ी की कहानी लिखनी थी। मुझे तो कुछ समझ में नहीं आ रहा था कि क्या करना है । पहले डर के मारे पूछा नहीं । फिर थोड़ी देर बाद पूछा तो अध्यापिका जी ने मेरी ओर देखते हुए पूछा – “समीना ! कल तुम क्यों नहीं आयी ?”‘ तो में ने उन्हें पाठशाला न आने का कारण बताया। तब उन्होंने मुझे हर दिन पाठशाला आने के लिए समझाया। फिर कहानी पढ़ने को कहा। में पढ़ने लगी। मज़ेदार लगी। में तो पढ़ ही रही थी पर श्याम और सायना ने तो अपनी कहानी उत्तर – पुस्तिका में लिख भी ली थी।

प्रश्न :
1. किसकी कहानी लिखनी थी ?
2. यह डायरी कौन लिख रही है?
3. अध्यापिका ने समीना को क्या पढ़ने को कहा ?
4. समीना को कहानी कैसी लगी ?
5. किसने कहानी उत्तर पुस्तिका में लिख ली थी ?
उत्तरः
1. लोमड़ी की कहानी लिखनी थी।
2. यह डायरी समीना लिख रही है।
3. अध्यापिका ने समीना को कहानी पढ़ने को कहा।
4. समीना को कहानी मज़ेदार लगी।
5. श्याम और सायना ने कहानी उत्तर पुस्तिका में लिख ली थी।

अपठित – गद्यांश :
निम्न लिखित गद्यांश पढ़कर दिये गये प्रश्नों के उत्तर एक वाक्य में दीजिए।

I. सरदार सुजानसिंह देवगढ रियासत के दीवान थे। राजा भी अपने इस नीतिकुशल दीवान का आदर करते थे। चालीस वर्ष तक सेबा करने के बाद एक दिन सुजानसिंह ने राजा के पास आकर प्रार्थना की – मुझे सेवानियृत्ति देने की कृपा करें। यह सुनकर राजा ने नये दीवान चुनने का भार सुजानसिंह को ही सौंप दिया।

प्रश्न :
1. सुजान सिंह कौन थे ?
2. सुजानसिंह ने कितने वर्ष तक सेवा की ?
3. मुझे सेवा निवृत्ति देने की बात किसने कही ?
4. नये दीवान चुनने का भार सुजानसिंह को किसने सौंपा ?
5. सुजानसिंह किस रियासत के दीवान थे ?
उत्तर:
1. सुजान सिंह देवगढ़ रियासत के दीवान थे।
2. सुजान सिंह ने चालीस वर्ष तक सेवा की।
3. सेवा निवृत्ति देने की बात दीवान सुजान सिंह ने की।
4. नये दीवान चुनने का भार सुजान सिंह को राजा ने सौंपा।
5. सुजानसिंह देवगढ़ रियासत के दीवान थे।

II. यमुना के तट पर खडा लालकिला एक ऐतिहासिक किला है। इसकी जीवन कथा बडी रोचक है। मुगल बादशाह शाहजहाँ ने आगरे की गर्मी से ऊबकर एक गर्म जगह खोजने का हुकुम दिया। तदनुसार दिल्ली शहर के बाहर यमुना के किनारे एक स्थान चुना गया। वह नूरगढ नाम से प्रसिद्ध था और वहाँ मुगल सेना का जमाव होता था। वहीं 12 मई, 1639 ई. को लालकिले की नींव डाली गयी। इसके निर्माण के लिए देश के कुशल कारीगरों और सिल्पियों को बुलाया गया और लाल पत्थर तथा संगमरमर दूर – दूर से लाये गये।

प्रश्न :
1. लालकिला कहाँ है?
2. लालकिले को किसने बनवाया ?
3. लालकिला किस नाम से प्रसिद्ध है ?
4. लालकिला नींव कब हुई ?
5. लालकिला किस पत्थर से बनाया गया ?
उत्तर:
1. लाल किला दिल्की शहर के बाहर यमुना नदी के तट पर है।
2. लाल किले को मुगल बादशाह शाहजहाँ ने बनवाया।
3. लाल किला नूरगढ़ नाम से प्रसिद्ध है।
4. लाल किला की नीव 12 मई, 1639 ई को हुई।
5. लाल किला लाल पत्थर और संगमरमर से बनाया गया।

II. लिखो :

लघु प्रश्न :

प्रश्न 1.
तुम अपनी पाठशाला में क्या – क्या करते हो?
उत्तर :
में अपनी पाठशाला में अध्यापकों के पाठ सुनता हूँ। छात्रों से खूब खलेता हूँ। खाली समय में दोस्तों के साथ विज्ञान संबंधित या गणित के बारे में बातचीत करता हूँ।

प्रश्न 2.
समीना की कक्षा में और तुम्हारी कक्षा में क्या अंतर है ? बताओ।
उत्तर :
समीना की कक्षा तो छोटी हैं। मेरी कक्षा तो बडी है। हमारी कक्षा में साठ लडके और पैंतीस लडकियाँ है। बहुत बडा श्यामपट है।

प्रश्न 3.
समीना अध्यापक से डर रही थी। क्यों?
उत्तर :
जब समीना एक सप्ताह के बाद स्कूल गई तब स्कूल में लोमडी की कहानी लिखनी थी। उसे तो कुछ भी समझ में नहीं आया। समीना इस प्रकार सोचती है कि अगर वह्, कहानी के बारे में पूछे तो अध्यांपिका डाँटेगी। इसलिए वह् डर रही थी।

लघु निबंध प्रश्न :

प्रश्न 1.
इस पाठ को अपने शब्दों में बताओ।
उत्तर :
यह एक डायरी पाठ है। इस डायरी को समीना ने लिखा है। इसका सारांश इस प्रकार है – समीना कुछ दिनों से (एक सप्ताह से) पाठशाला नहीं जाती है। उसकी माँ की तबीयत ठीक नहीं हैं। इसलिए वह घर में रहकर माँ के काम करती है।
आज ही उसकी माँ की तबीयत कुछ ठीक है समीना पाठशाला जाना चाहती है। तो उसकी दीदी आज एक दिन के लिए न जांने को कहती है।
समीना अपने दोस्त ममता, रवि और शमीम से भी नहीं मिलती। इसलिए पाठशाला में क्या पढ़ाया इसके बारे में उसे पता नहीं चलता।
शुक्रवार के दिन समीना पाठशाला गयी। वह वर्षा के कराण देर से पाठशाला पहुँची सब छात्र लोमडी की कहानी लिखते है। समीना चुप बैठी रही। तो अध्यापिका ने उससे पाठशाला न आने का कारण पूछकर समझाती है कि हर दिन पाठशाला जरूर आना श्याम और सायना कहानी लिख डाले। दस मिनिट की छुट्टी में सब खूब सारे बातें करते हैं। शाम को खूब खेलते हैं।
शनिवार के दिन तो पाठशाला में पाठशाला समिति की बैठक होती है। सरपंच भी आते हैं। सरपंच और प्रधानाध्यापक दोनों ने बारी -बारी में छात्रों से बातचीत करते हैं।
उन दोनों ने 01 अप्रैल, 2010 से भारत सरकार से अमल में लाये शिक्षा का अधिकार कानन के बारे में बातचीत करते हैं। निशुल्क शिक्षा के बारे में बताते हैं। सरकार का नारा -‘सब पढे-सव वते के बारे में वे बताते हैं।

సారాంశము :

20 సెప్టెంబరు, 2012,
గురువారం
ఈరోజు అమ్మ. ఆరోగ్యం కొంచెం బాగున్నది. ఉదయాన్నే నేను లేచినప్పుడు ఆమె పని మీద వెళ్ళడం నేను చూచితిని. ఒక వారం రోజుల నుండి నేను పాఠశాలకు వెళ్ళుటలేదు. అమ్మ పని చేయవలసి వచ్చుచున్నది. ఈరోజు నేను బడికి వెళ్ళదలచితిని. గురువుగారు ఏమేమి చదివించారో తెలీదు. అంతేకాక మమత, రవి, శమీమ్లను కూడా చాలా రోజులనుండి నేను కలవలేదు. అమ్మ జబ్బు పడిన తర్వాత ఈరోజు తను పనికి వెళ్ళడం మొదటి రోజు కదా ! అందువల్ల నీవు ఇక్కడే ఉండి నాకు సహాయం చేయమని అక్క నాతో అన్నది. నేను అక్కకు ఎల్లప్పుడూ సహాయం చేస్తూనే ఉంటాను అనుకోండి. ఏది ఏమైనప్పటికీ పని ఎక్కువగా ఉన్నందున నేను ఈరోజు బడికి వెళ్ళలేకపోయాను. పనిచేస్తూ చేస్తూ రోజు ఎలా గడచిపోయిందో నాకు తెలవనే తెలవదు.
21 సెప్టెంబరు, 2012
శుక్రవారం
ఈరోజు నేను పాఠశాలకు బయలుదేరినప్పుడు వర్షం సన్నసన్నగా పడుచున్నది. వర్షం ఆగేంతవరకు ఉండడం. వలన ఆలస్యమైనది. సమయం పది గంటలైనది. నేను సంచి తీసుకుని బడికి పరుగెత్తాను. అయినప్పటికీ ఆలస్యమైనది. అందరూ తమ తమ పనులలో నిమగ్నమైయుండిరి.
–
నక్క కథ వ్రాయవలసి ఉన్నది. నేనేమి చేయాలో నాకు అర్థం కావడం లేదు. మొదట భయం కారణంగా అడగలేదు. కొంచెం సమయం తర్వాత అడిగితే ఉపాధ్యాయురాలు నా వైపు చూస్తూ “సమీనా ! నిన్న నీవు ఎందుకు రాలేదు? ” అని అడిగెను. అప్పుడు నేను పాఠశాలకు రాని కారణం చెప్పితిని. అప్పుడు ఆమె నన్ను ప్రతిరోజు పాఠశాలకు రావలసినదిగా నచ్చచెప్పినారు మళ్ళీ కథ చదవమని చెప్పినారు.
నేను చదవసాగాను. మజాగా అనిపించింది. నేను చదువుతూ ఉండగానే శ్యామ్ మరియు సాయ్ని ఇరువురు తమ సమాధాన పత్రాలలో కథ వ్రాసివేసిరి. వాళ్ళు ఉపాధ్యాయురాలికి చూపించసాగిరి. రవి, ఇర్ఫాన్లిద్దరూ అదే సమయంలో ఒకరి జుట్టు మరొకరు గుంజుకొనుచుండిరి (పీక్కొనుచుండిరి.) ఉపాధ్యాయురాలు వారిని తిట్టినది.
ఇంతలో పది నిమిషాల విరామం లభించింది. నేను శమీమ్ మరియు మమతలతో బాగా మాట్లాడితిని. సాయంత్రం బాగా ఆడుకొంటిమి. రోజు ఎలా గడిచినదో తెలియనే తెలీదు.

22 సెప్టెంబరు, 2012
శనివారం
నేను ఈరోజు సమయానికి పాఠశాల చేరితిని. పాఠశాలలో పాఠశాల సమితి సమావేశం ఉన్నది. సర్పంచ్ కూడా వచ్చియుండిరి. మమ్మల్నందరినీ వరండాలో కూర్చోబెట్టిరి. ప్రధానోపాధ్యాయులు మరియు సర్పంచ్గా రులిరువురూ వంతుల వారీగా మాతో మాట్లాడిరి. ప్రధానోపాధ్యాయులవారు భారత ప్రభుత్వం 01 ఏప్రిల్, 2010 నుండి పిల్లల విద్యాహక్కు చట్టం అమలులోకి వచ్చినది. ఈ చట్టం అనుసరించి 6 నుండి 14 సం॥ల వయస్సు గల పిల్లలందరికి ఉచిత అనివార్య విద్యను పొందు అధికారం కలదు. వారికి తమ చదువు నిమిత్తం ఒక పైసా కూడా ఖర్చు పెట్టవలసిన అవసరం లేదు. భారత ప్రభుత్వం ప్రతి పిల్లవాని ముఖాన సంతోషాన్ని చూడగోరుచున్నది. అప్పుడే సాయ్నీ ప్రధానో పాధ్యాయుల వారిని “ప్రభుత్వం మన కోసం ఏమేమి సౌకర్యాలను కల్పించుచున్నది?” అని ప్రశ్నించెను. అప్పుడు ప్రధానోపాధ్యాయుల వారు అతనిని ప్రశ్నించినందులకు పొగిడిరి. ఇంకా ఆయన అన్నారు కదా ప్రభుత్వం పౌష్టిక భోజనం, బాలికా విద్య, ఆటవస్తువులు, ఆటస్థలము, దుస్తులు, ఉచిత పాఠ్యపుస్తకాలు మరియు వివిధ రకాల సౌకర్యాలు మరియు ప్రోత్సాహాలను కల్పించుచున్నది. ప్రభుత్వం భారత ప్రతి పౌరుడు విద్యావంతుడు కావాలని కోరుకుంటోంది. నూటికి నూరు శాతం అక్షరాస్యతను కోరుచున్నది. ప్రభుత్వం యొక్క నినాదం ఏమనగా ‘అందరూ చదవాలి అందరూ ఎదగాలి’. ఏ రోజున భారతదేశపు ప్రతి పిల్లవాడు చదువుకొని మంచి పౌరుడవుతాడో ఆ రోజునే మన దేశంలోని మహాపురుషుల కలలు సాకారమౌతాయి (నెరవేరతాయి). జైహింద్.

ప్రధానోపాధ్యాయుల వారి మాటలు విని మేమందరం కరతాళధ్వనులు చేసితిమి. నేను ఈ రోజు చాలా సంతోషంగా ఉన్నాను. నేను ఇంటికి తిరిగి వచ్చి తల్లిదండ్రులకు, అక్కకు ప్రధానోపాధ్యాయులవారు చెప్పిన అన్ని విషయాలను చెప్పితిని.

वचन :

• बच्चा – बचे
• पुस्तक – पुस्तके
• बीमारी – बीमार्टियां
• पाठशाला – पाठशालाएँ
• लडका – लडके
• पैसा – पैसे
• बात – बाते
• कहानी – कह्मानियाँ
• छुी – छद्टियाँ
• सुविधा – सविधाएँ
• पुरुष – पुरुष
• गुर – गुरुजन
• खुीशी – खुशियाँ

लिंग :

• गुरु – गुरुआनी
• माँ – बाप
• पुरुष – स्ती
• नर – मादा
• प्राध्यापक – प्राध्यापिका
• बच्चा – बच्ची
• माता – पिता
• बालक – बालिका
• अध्यापक – अध्यापिका
• प्रधानाध्यापक – प्रधानाध्यापिका
• पुत्र – पुत्री
• छात्र – छात्रा

पर्यायवाची शब्द :

• कानून – शासन
• शिक्षा – विद्या
• प्रश्न – सवाल
• माता – मॉं, जननी
• सुबह – प्रातः काल
• बारिश – वर्षा
• वर्ष – उम्र
• पढ़ाई – विद्या
• प्रशंसा – स्तुति
• पिता – बाप
• गुरु – अध्यापक
• कहानी – कथा
• बच्चे – लड़के
• प्रधानाध्यापक – प्राध्यापक, हेडमारटर
• खेल – क्रीडा
• तबीयत – तंदुरुस्त, स्वारथ्य
• पाठशाला – स्कूल, मदरसा
• उत्तर – जवाब

उल्टे शब्द :

• आज × कल
• हल्का × जोर
• खुशी × दुखी
• शिक्षित × अशिक्षित
• ठीक × गलत
• डर × निडर
• सुविधा × असुविधा
• सुबह × शाम
• साकार × निराकार
• शुल्क × निशुल्क
• प्रशंसा × निदा
• पहला × अंतिम, आख़िरी

उपसर्ग :

• पाठशाला – पाठ
• विविध – वि
• पढ़ाई – पढ़
• निशुल्क – नि
• साकार – सा
• मज़ेदार – मजे
• अनुसार – अनु
• पेयजल – पेय
• प्रतिशत – प्रति
• अधिकार – अधि
• अनिवार्य – अ
• सुविधा – सु
• साक्षरता – सा

प्रत्यय :

• नागरिक – इक
• साक्षरता – ता
• साकार – कार
• बीमारी – ई
• शिक्षित – इत
• प्रतिशत – शत
• बैठक – क
• सहायता – ता
• पढ़ाई – आई
• पौष्टिक – इक
• मज़ेदार – दार

संधि :

• समझाना = समझ + आना
• निशुल्क = नि: + शुल्क
• साक्षरता = स + अक्षरता
• साकार = स + आकार
• प्रधानाध्यापक = प्रधान + अध्यापक
• नागरिक = नागर + इक
• मह्रापुरुष = महा + पुरुष

वाक्य प्रयोग :

1. मदद – मैं हमेशा अपनी माँ की मदद करती हूँ।
2. छुट्टी – अभी दस मिनिट की छुट्टी दी गयी।
3. अधिकार – हर एक नागरिक को कई अधिकार मिलते हैं।
4. साकार – हरिश्चंद्र सत्य का साकार रूप हैं।

मुहावरे वाले शब्द :

1. भागना = दूर जाना, पीछे हट जाना।
वह समस्याओं से सदा दूर भाग जाता है।
2. देर हो जाना =नियत समय के बाद में
पाठशाला जाने में मुझे आज बहुत देर हो गयी।
3. समझा जाना = निपटना
सारी बातें अध्यापिका जी से समझा जायेगी।
4. यश फैलना = नाम कमाना
हम अच्छे काम किये तो मृत्यु के बाद भी हमारी यश फैलेगी।

शब्दार्थ (అర్ధములు) (Meanings) :

These TS 6th Class Science Important Questions 13th Lesson Learning How to Measure are crafted to align with the curriculum, ensuring students are well-prepared for assessments.

TS 6th Class Science Important Questions 13th Lesson Learning How to Measure

Question 1.
Who created the metric system of measurement?
Answer:
The French

Question 2.
What is the Si unit of length?
Answer:
Metre.

Question 3.
Arrange the following lengths in their increasing magnitude:
1 metre, 1 centimeter, 1 kIlometer, 1 millimeter
Answer:
Increasing order of magnitude:
1 mm; 1 centimeter, 1 kilometer, 1 metre.

Question 4.
We often make an error ¡n reading a scale. What is it?
Answer:
Parallax error.

Question 5.
Mention a few conventional ways for rough measurements.
Answer:
Stride, hand – span, foot – span, cubit etc.

Question 6.
What are the fundamental units to measure the solids and liquids when you purchase from the market?
Answer:
We use grams, kilograms and quintals for measuring solids.
We use millilitres (ml) and litres for measuring liquids.

Question 7.
What do we use to measure the area according to need and requirement of the situation?
(Or)
What are the units generally used to measure the areas?
Answer:
We use m² (square metre), mm² (square millimeter), foot² (square foot), cm²
(square centimeter) etc., to measure areas according to need and requirement of the situation.

Question 8.
How can you decide the size of two sheets of unequal size – one bigger and the other smaller?
Answer:
The size of the sheet is decided by measuring its area.

Question 9.
How can we decide the correct method of measurement?
Answer:
If we use conventional methods to measure a ‘certain length’, we get different values, when different persons measure. So the method is not correct. But if we use a metre scale to measure that length, we get the same value, even when different persons measure. So this method is correct. It means, we have to use a ‘standard length’ to make measurements of lengths. So this is the correct method of measurement.

Question 10.
What precautions should we take, while using a metre scale for measuring length?
Answer:
Precautions:

• The scale should be placed exactly along the length to be measured.
• Zero point on the scale should coincide with the starting point of the length to be measured.
• Our eye must be vertically above the point of coincidence of scale where the measurement is to be taken.
• The ends of the scale should be perfect. They should not be worn out.
• The length of the object should be measured at least more than twice. The average of these readings give the correct length of the object.

Question 11.
What is a measuring cylinder? Mention some of its uses.
Answer:

• A measuring cylinder is made of glass or plastic.
• It is cylindrical in shape.
• Graduations are marked on it from bottom to top.
• Measuring cylinders with different capacities,10 ml, 50 ml, etc. are available.

Uses:

• It can be used to measure the volumes of liquids such as kerosene, milk, oils, water etc.
• We can also measure the volumes of solids. Ex : Sand, clay, Kalakanda etc.

Question 12.
Why is a metre scale used to measure the length of the cloth?
Answer:

• Metre scale is a scale of fixed length. So it is used as a standard unit for measuring.
• A cubit or a hand span is not a standard length. Because this length varies from person to person. So these conventional units can’t be used to measure lengths, accurately.

Question 13.
What happens if each country has its own scale?
Answer:
If each country has its own scale which differs from others, it leads to a lot of problems in trade and commerce between the countries. This may lead to quarrels breaking out among the countries.

Question 14.
Read the following information and prepare any two questions.
Finally in France, it was decided that a certain length of rod made of a special material (Platinum-Iridium) would be called a metre. The metre was divided into 100 equal parts and these parts were called centimetre. Each centimeter was further divided into ten equal parts called millimetre. Now we are using this as a standard measurement for length throughout the world. This original scale is (preserved in a museum in France.
Answer:

• What are the units used for measuring length?
• What is the fundamental unit of length?
• How can we use scale for measuring the things?
• When do we use units like centimetres, metres etc.?

Question 15.
What questions you would ask your teacher to clarify your doubts on standard measures of units and conventional measurements (cubit, etc.)
Answer:

• What is the importance of knowing the difference between standard units and conventional methods?
• What would happen if we use of foot and palm to measure the areas.
• What are the uses of knowing standard units of measurement?
• Do all the people use only standard units?

Question 16.
Write some examples where we use instruments to measure the lengths and some examples where we do not use any instruments, but use foot, hand-span, palms etc. to measure the length.
Answer:
Cases where we use instruments : Stitching of clothes, door curtains, land measurements, house measurements, carpentry, road measurements, plumbing, masonry etc.

Question 17.
How do you measure the height of your classmate using a meter scale?
Answer:
Method:

• He is asked to stand with his back against a wall.
• A mark is made on the wall exactly on his head.
• Now, the distance is measured from the floor to this mark on the wall, with a scale. It gives the height of that boy.

Question 18.
How can you measure the thickness of a coin?
Answer:
Method:

• Take about 10 one rupee coins of same size.
• Place them exactly one upon the other.
• The total thickness is measured with a scale.
• This total thickness is divided by the number of coins, 10.
• Then we get the thickness of a single coin.

Question 19.
How do you measure the length of a curved path?
Answer:
The length of a curved line cannot be directly measured with a metal scale. A thread is used to measure its length.

Method:

• Alpins are fixed at the ends of the curved line to be measured.
• A long thick piece of cotton thread is taken.
• A knot is tied with the thread at the first point A of the alpin A.
• The cotton thread is moved along points B, C, D and E.
• Care is taken to see that the thread coincides with the curve at each point. while moving along the line.
• When the thread reached the extreme end of the curved path, it is cut at that point.
• Now the thread is stretched along a metre scale. The length of the thread gives the length of the curved line.

Question 20.
How can you measure the area of a regular surface, using a graph paper?
Answer:
Method:

• Take a card board. Cut from it, a small rectangle of length 3 cm and breadth 2 cm.
• Place the cardboard on a centimeter graph paper.
• Draw its outline with the help of a sharp pencil.
• Remove the cardboard and mark the shape as ABCD
• Count the number of squares inside the outline. The no. of small squares is 6.
• The area of each small square = 1 cm². So the area of the rectangular card board = 6 cm²

Question 21.
How can you measure the area of a leaf surface?
Answer:

The leaf is placed on a graph paper as shown in the figure. The boundary of the leaf is marked on the graph paper with a pencil. Later the leaf is removed to find the outline or boundary of the leaf on graph paper. The number of complete squares are counted (each of 1 cm² area) inside the boundary.

The squares inside the boundary, which are half or greater than half are also counted. They are added to the number of complete squares. The total number of squares inside the boundary gives the area of the leaf. If there are n’ squares inside the boundary the area of the leaf becomes n cm².

Question 22.
Measure the length of one side of a table using your hand-span. Ask your classmates to do the same. Record the length of the table in terms of number of hand-spans in table.

Write the results you got while measuring the length of a table in your classroom. Answer the following questions.
(i) Who got more number of hand-spans?
(ii) Why is there a difference in number of hand-spans though you measured the same table?
Answer:

• Ramu and Latha got more number of hand spans.
• The length of fingers are short in Ramu and Latha.

Question 23.
Answer the following:

(i) How do you select a suitable instrument to measure length ?
(ii) If you want to measure the thickness of an eraser, which of the instruments shown in figure is more suitable and why?
(iii) Can we measure these longer distances (such as length between your house and school, between two villages or countries or cities or towns)?
(iv) If not, how are these distances measured ?
(v) What instruments are used ?
(vi) Is there any other way to measure very large distances?

Answer:
(i) The measuring instrument depends on device or material.
(ii) Scale is used to measure the length and width of the eraser.
(iii) We can not measure longer distances by using the instruments shown in the figure.
(iv) Longer distances are measured in kilometers.
(v) Longer distances are measured by distance meters or survey chains.
(vi) Technology is highly developed. Now-a-days scientists, Engineers and surveyers take the help of satellites with the help of GPS (Global positioning system) to measure the longer distances.

Question 24.
Write the information you collected about foot-span measurement.
Answer the following:
(i) Is the number of foot- spans same when different students measure the length of class room?
(ii) Who got more number of foot – spans?
(iii) Who got least number of foot – spans ? Why?
Answer:

(i) No. The number of foot – spans are not same.
(ii) Ramu and Latha got more number of foot – spans.
(iii) Karthik got least number of foot spans. Because the length of the foot-span is larger than other students.

Question 25.
Mrs. John is constructing a house. She needs sand and enquired about prices. The supplier informed her that two tractor loads of sand costs ₹ 4000/- and one lorry load of sand costs about ₹ 4000/-.
Read the passage and answer the questions.
(i) Which deal is cheaper for Mrs. John ? A lorry load or two tractor loads of sand?
(ii) How can you decide which load has more quantity of sand?
Answer:
(i) A lorry load is cheaper.
(ii) The volume of lorry is more than the volume of tractor.

Question 26.
Draw the diagram of “measuring cylinder”. Which is used in the measuring of volume of irregular solids (bodies)?
Answer:

Question 27.
Observe the drawing chart figures given below.
Can you decide which is the bigger and which is the smaller sheet by observing them? If not what method do you adopt to decide the bigger one or smaller one?
Answer:
We cannot decide which one is bigger and which one is smaller by observing them. We will use graph to measure their area. By using graph we will decide the bigger one and smaller one of them.

Question 28.
Observe the given pictures (a) and (b) Answer the following:

(i) Which figure has more area and why?
Answer:
Both are same. Because the area of both the figures are same.

(ii) Are all the parts in both figures equal?
Answer:
Yes.

(iii) What is the shape of the smaller part in each diagram?
Answer:
Square shape.

(iv) Is the length and breadth of each
Answer:
smaller part equal?

Question 29.

1. What do you measure in this experiment?
Answer:
To know the volume of irregular bodies.

2. What are the apparatus required to conduct this experiment?
Answer:
Measuring jar, thread, stone, water

3. What is the relation between the volume of stone and increase in water level?
Answer:
As the stone is immersed water level rises in the jar.

4. What precautions do you take while conducting this experiment?
Answer:
Stone should not touch the bottom and edge of the jar.

Question 30.
How do we get benefitted by using standard units in our daily life?
Answer:
Using standard units of measurements has many advantages.

• We can get accurate lengths of items such as clothes, ropes, sheet from ships. This will satisfy everyone equally.
• Using same measurements throughout the world brings standardisation of length in every sector.
• Standard units erase confusion over measuring lengths anywhere else in the world.

These TS 6th Class Science Important Questions 12th Lesson Simple Electric Circuits are crafted to align with the curriculum, ensuring students are well-prepared for assessments.

TS 6th Class Science Important Questions 12th Lesson Simple Electric Circuits

Question 1.
Why the position of cells affects the working of a torch-light?
Answer:
If the cells are wrongly placed in their positions, the circuit does not complete. Electricit does not flow in the circuit. Then the torch light did not work.

Question 2.
Can you describe a torch cell?
Answer:

• The cell consists of a cylindrical metal can. It is heavy in C weight because it is filled with some chemicals.
  
• There is a carbon rod in its centre. This carbon rod protrudes on one end of the can.
• It is covered with a small metal cap. This is the positive terminal of the other side.
• This metal disc is the negative terminal of the cell. The entire can is sealed.

Question 3.
What does a torch light bulb contain? How does it differ from an electric bulb?
Answer:
Torch bulb : A torch bulb consists of a glass chamber fixed on a metal hase.
Two metal wires are firmly fixed. One wire is attached to the metal cap. The other wire is attached base at the centre of the metal cap. These wires act as two terminals. These two terminals do not touch each other.

Electric bulb : The arrangement in an electric bulb is different. In this bulb,the two metal wires are attached to the two teminals at the bottom of the metal cap. The bulb contains a filament made of tungsten metal. It is a thin spring-like wire. It is attached to the two metal wires inside the glass chamber.

Question 4.
Why do bulbs have two terminals?
Answer:

• In an electric bulb, there are two metal wires.
• One end of each wire, forms a terminal. Thus, there will be two terminals.
• Current enters or leaves the wires in the bulb through these terminals.
• Current enters the bulb through one of these terminals and leaves the bulb through the other terminal so there are two terminals in a bulb.

Question 5.
How does a bulb glow with the help of a cell?
Answer:

• Both the electric cell and the bulb have two terminals each.
• One terminal of the cell is connected to a terminal of the bulb by a conducting wire.
• The other terminal of the cells is connected to the other terminal of the bulb by mother conducting wire. Then the bulb glows.

Question 6.
Name the different parts of a torch-light.
Answer:
The parts of a torch-light are: A hollow cylindrical barrel, cells, bulb, reflector, glass cover, switch and a metal spring.

Question 7.
What does a torch consist ?
Answer:
Torch consists a hollow cylindrical barrel. Cells are fitted in it. At one end of it there is a lid with screw. The lid can be unscrewed and removed, if required.

Question 8.
What makes the torch bulb to glow?
Answer:

• The open-end of the barrel is closed with the lid and the switch is put ON.
• Circuit completes and current flows in the circuit.
• Then the bulb glows.

Question 9.
What is the material of the filament in a ‘filament bulb’?
Answer:
Tungsten

Question 10.
What material do you find in electric wires?
Answer:
Metal (usually copper)

Question 11.
Can electric current pass through a sheet of thermocole?
Answer:
No.

Question 12.
Can we use jute string in place of metal wire, to make a circuit?
Answer:
No.

Question 13.
What are the materials required for producing electric circuits to make the bulb glow ?
Answer:
A bulb, a wire, power (cell or electricity) switch, drawing pins, etc are required for producing electric circuits to make the bulb glow.

Question 14.
What are conductors and insulators? Give two examples. (or)
What are conductors and insulators? Separate the following substances as conductors and insulators.
[Iron nail, piece of paper, piece of metal, bangle, hairpin, eraser]
Answer:
Conductors : Substances which allow electric current to flow through them are called conductors.
Insulators : Substances which do not allow electric current to flow through them are called insulators.

Question 15.
How are the bulbs in our houses connected?
Answer:
The electric supply vires in our house are called live and neutral. They are connected to the two terminals of the bulb through a switch. The switch is used to close or open the electric circuit.

Question 16.
What is the use of a torch-light?
Answer:
Torch-light is used as a source of light.

Question 17.
Why don’t we use electric wires without removing the plastic covering?
Answer:
Plastic is a non-conductor of electricity. So it should be removed and then the metal wire connected.

Question 18.
Why are we advised to wear rubber chappals while working with electricity?
Answer:
Rubber works as a non-conductor of electricity. So we are advised to wear rubber chappals while working with electricity.

Question 19.
What happens if the two terminals of a cell are connected with a single wire?
Answer:
The cell gets discharged soon. Thus electrical energy gets wasted.

Question 20.
Can you find why the bulb glows only when cells are placed in particular position?
Answer:
Yes. For the electricity to pass, opposite ends of the two cells should be in direct contact with each other. Then only the circuit completes.

Question 21.
Write the material required, procedure and observations to prepare a simple electric circuit.
Answer:
Aim : To prepare an electric circuit with available material.
Required material : Insulated wires, battery or cell, bulb, switch (drawing pins) wooden plank or thermacol sheet etc.
Procedure:

• Three pieces of plastic covered vires are taken.
• At least two centimeters of plastic covering is removed at both ends of the wire pieces.
• Now one end of two tips are attached to a bulb and other end is attached to a cell and a switch.
• Switch is prepared with the safety pin at A and B on wooden plank.
• The third vire piece is attached between the cell and switch point B.
• It should be seen that the safety pin is attached at point B.
• It should he done in such a way that one end of the pin is in contact with B and the other end is left free.
• Now both ends A and B are connected with safety pin.

Observation : When safety pin is connected between A and B the switch is ON. Then the bulb glows.
When safety pin is disconnected from A the switch is OFF. Then the bulb stops glowing.

Question 22.
The wires are connected in different forms as shown in figures A, B, C, D, E and F. In each case, record whether the bulb glows or not. Give reason.
Answer:
figures

Question 23.
An open circuit is given. Different objects are given. Insert the objects one by one in the gap between the open terminals A and B. With each insertion, check whether the bulb glows or not. Record your observations in the table provided.
Answer:

Question 24.
Draw a sketch of torch-light.
Answer:

Question 25.
Arrange the two cells in a torch in as many ways as you can. In which cases does the bulb glow and in which cases it doesn’t?
Answer:
The two cells in a torch can be arranged in the following four ways.

Bulb glows in cases : A and D.
Bulb does not glow in cases: B and C.

Question 26.
List out the daily activities in which we use electricity. Give two suggestions to save electricity.
Answer:
The daily activities in which we use electricity.

• Getting air through fans and ACs.
• Storing the food material through refrigerators.
• Getting water from wells through motar pump sets.
• Using electricity for travelling and transportation through vehicles, electric trains etc.
• Grinding the food material with the help of mixers and grinders.
• Ironing the shirts.

Suggestions to save electricity:

• Switch off the fan and lights whenever you leave the home.
• Check up the water taps and keep them in good condition to avoid wastage of water. So that the electricity used for water supply will he saved.
• Everyone should see that keeping electrical circuits such as switches, plugs, bulbs etc., in good condition.
• It is very good to use LED bulbs instead of using tungsten filament candle bulbs and tube lights.

Question 27.
(a) Make an Electric Circuit with the following picture.

Answer:

(b) When did the bulb not glow in the circuit?
Answer:
When the circuit broke, the bulb did not glow.

Telangana SCERT TS 8th Class Hindi Guide Pdf 11th Lesson हार के आगे जीत है Textbook Questions and Answers.

TS 8th Class Hindi 11th Lesson Questions and Answers Telangana हार के आगे जीत है

प्रश्न :

प्रश्न 1.
चित्र में क्या दिखाई दे रहा है ?
उत्तर :
चित्र में अपाहिज लोगों का फुटबॉल खेल दिखायी दे रहा है।

प्रश्न 2.
वे क्या कर रहे हैं ?
उत्तर :
वे सभी फुटबॉल खेल खेल रहे हैं।

प्रश्न 3.
इसे देखने पर हमारे मन में क्या विचार उठते हैं ?
उत्तर :
इसे देखने पर हमारे मन में यह विचाए उठते हैं कि अपाहिजों को भी मन होता है, कुछ आशाएँ ओर आकांक्षाएँ होती हैं। उन आशाओं और आकांक्षाओं को सफल बनाने में हमें उन्हें सहयोग देना चाहिए।

सुनो – बोलो :

प्रश्न 1.
पाठ का शीर्षक कैसा लगा और क्यों?
उत्तर :
पाठ का शीर्षक “हार क आगे जीत है” सही लगा। क्योंकि हर हार के आगे जीत अवश्य होता है। यदि आज हारे तो कल गा एक न एक दिन जरूर जीत मिलेगी।

प्रश्न 2.
शारीरिक रूप से कमः गोर लोगों को किन कठिनाइयों का सामना करना पडता है ?
उत्तर :
शरीरिक रूप से कमज़ो लोगों को कई कठिनाइयों का सामना करना पडता है। वे किसी काम को नहीं कर सकते। न फिर सक। हैं। न चल सकते हैं। कुछ लोग ऐसे होते हैं, जो न सुन सकते हैंन बोल सकते और न देख सकते हैं। से लोग कहीं न जा सकते हैं।

पढ़ो :

अ. नीचे दिये गये वाक्य पढ़िए। किसने कहा बताइए।

आ. चित्र देखिए। उससे जुडे वाक्य पाठ में दूँढ़िए। रेखांकित कीजिए।

उत्तर :
…………. उसको चार वर्ष की उम्र में पोलियो हो गया था। तब से वह बैसाखियों के सहारे चलती थी। डॉक्टरों ने जवाब दे दिया था कि वह कभी भी ज़मीन पर अपने कदम सीधे नहीं रख पायेगी।
…………. पहली दौड़ 100 मीटर की थी। इसमें विल्मा ने जुत्ता को हराकर अपना पहला स्वर्ण पदक जीता। दूसरी दौड़ 200 मीटर की थी। इसमें भी विल्मा ने जुत्ता को दूसरी बार हराया और उसने दूसरा स्वर्ण पदक जीता।
………… विल्मा ने गिरी हुई बेटन उठायी और यंत्र की तरह तेज़ी से दौड़ी तथा जुत्ता को तीसरी बार भी हराया और अपना तीसरा स्वर्ण पदक जीता।
………….. यह उसके कठोर परिश्रम का ही परिणाम था कि उसने 1960 के के रोम ओलम्पिक में 100 व 200 मीटर की दौड़ और 400 मीटर की रिले दौड़ में स्वर्ण पदक जीते । और एक ही ओलम्पिक में तीन स्वर्ण पदक जीते । और एक ही ओलम्पिक में तीन स्वर्ण पदक जीतने वाली पहली अमेरिकी एथलीट बनी।

लिखो :

अ. नीचे दिये गये प्रश्नों के उत्तर लिखिए।

प्रश्न 1.
विल्मा की माँ ने उसे प्रेरणा नहीं दी होती तो क्या होता ? सोचकर लिखो।
उत्तर :
विल्मा की माँ प्रेरणा नहीं दी होती तो विल्मा ऐसी अपाहिज की तरह् ही रह जाती थी। विल्मा की सफलता में उसकी माँ का बडा हाथ था। माँ सदा उसके साथ रहकर उसमें आत्मविश्वास जगाती रही। इस प्रकार विल्मा की सफलता में उसकी माँ की प्रेरणा अधिक थी।

प्रश्न 2.
विल्मा का जीवन प्रेरणादायक है। कैसे?
उत्तर :
विल्मा का जीवन बडा प्रेरणादायक है। पोलियो से पीडित होकर बैसाखियों से चलनेवाली होने पर भी ओलंपिक क्रीडाओं में भाग लेकर एक ही ओलंपिक में तीन स्वर्ण पदक पायी।
इसलिए हम कह सकेंगें कि विल्मा का जीवन प्रेरणादायक है।

आ. इस पाठ का सारांश अपने शब्दों में लिखिए।
उत्तर :
विल्मा ग्लोडियन रुडाल्फ़ का जन्म सन् 1940, जून 23 को अमेरिका के टेनेसी प्रांत में एक रेलवे मजदूर के घर में हुआ। विल्मा की माँ घर-घर जाकर झाडू पोछा लगाती थी। विल्मा नौ वर्ष तक ज़मीन पर कभी पाँव रखकर नहीं चल सकी। क्योंकि उसको 4 वर्ष की उम्र में पोलियो हो गया था। तब से वह बैसाखियों के सहारे चलती थी। उसकी माँ बडी धर्मपरायण और सकारात्मक मनोवृत्ति वाली साहसी महिला थी।
विल्मा दुनिया की सबसे तेज़ धावक बनने की इच्छा व्यक्त की। तो माँ ने उसे प्रोत्साहन दी। माँ ने उससे कहा कि “ईश्वर में विश्वास, स्वयं पर भरोसा, मेहनत और लगन से तुम सब कुछ प्राप्त कर सकते हो।”
माँ की प्रेरणा व हिम्मत से 9 वर्ष की उम्र में बैसाखियाँ उतार फेंकी और चलना प्रारंभ किया। इस प्रयन्न में कई बार ज़ख्मी हुई, दर्द झेली। उसने हिम्मत नहीं हारी। आखिर वह बैसाखियों के बिना चलने में कामयाब हो गयी।
इस प्रकार वह पहली दौड प्रतियोगिता में, उसके बाद दूसरी, तीसरी और चोथी दौड प्रतियोगिताओं में भी आखिरी स्थान पायी।
15 वर्ष की उम्र में विल्मा टेनेसी स्टेट विश्वविद्यालय गयी। वहाँ वह एड टेंपल नाम के एक कोच से मिली। उससे दौड की कला सीखने लगी।
आखिर वह दिन आया। विल्मा ओलंपिक में हिस्सा ली। 100 मीटर, 200 मीटर और 400 मीटर की रिले रेस में जुत्ता से मुकाबला करके तीनों में ख्वर्ण पदक पाया। इस प्रकार 1960 के रोम ओलंपिक में दुनिया की सबसे तेज़ धावक बन गयी। वह उसके कठोर परिश्रम का परिणाम था।

शब्द भंडार :

अ. अर्थ लिखिए।
जैसे – धावक – जो तेज़ दोड़ता है, उसे धावक कहते हैं।
ओलंपिक, रिले दौड़, बेटन, पोलियो

आ. भारतीय ओलंपिक विजेताओं के चित्र देखो। किसी एक के वारे में लिखिए।

उत्तर :
1. कसाबा दादू साहेब जादव :कसाबा दादू साहेब जादव” भारत देश की ओर से प्रथम ओलम्पिक विजेता।
2. लिएंडर एड्रियन पेस : लिएंडर एड्रियन पेस (बंगाली 17 जून) 1973 में ज़न्मे एक भारतीय पेशेवर टेनिस खिलाडी है जो वर्तमान में सुविधाओं डबल्स में घटनाओं एटीपी दूर और डेविस कप टूर्नामेंट, सात युगल और छह मिश्रित युगल ग्रेंड स्लैंम खिताब जीता है वह भारत का सर्वोच खेल सम्मान के प्राप्तकर्ता है। राजीव गाँधी खेल रत्र पुरसकार 1996-1997 में, अर्जुन पुरस्कार, 1990 में अपने उत्कृष्ट योगदान के लिए भारत में टेनिस और पद्म पुरखकार 2001 में, पेस पुरुष युगल में 2012 में ओंस्ट्रेलियन ओपन जीतने के बाद करियर ग्रेंड स्लैम पूरा किया।
3. कर्णम मलेश्षरी : एक भारतीय भारोत्तोलक। उसे पहली बार वह ‘राष्ट्रीय जूनियर चैम्पियनशिप वज़न उठाने भाग लिया, और पहले खड़ी थी।
4. राजवर्धन सिंह राठौर: राजवर्धन सिंह राठौर (29 जनवरी 1970 में जन्म, जैसलमेर, राज्यस्थान) एक भारतीय शूटर जो पुरुषों में रजत पदक जीता डबल ट्रैप में 2004 के ग्रीष्मकालीन ओलंपिक।
5. विजयेंदर : भारतीय स्टार मुक्केबाज़ विजयेंदर सिंह 75 किलोग्राम वर्ग के कार्टर फ़ाइनल में पहुँच गए हैं। विजयेंदर … पहले राउंड में विजयेंदर सिंह ज़्यादा आक्रमक नही रहे बल्कि उन्होंने विरोधी को पढ़ते हुए जवाबी हमलों पर ध्यान दिया।

परियोजना कार्य :

तुम अपने मनपसंद खिलाड़ी के बारे में नीचे दी गयी जानकारियाँ लिखो।
1. खिलाड़ी का नाम, 2. खेल, 3. कितने वर्षों से खेल रहा है?, 4. सम्मान, 5. क्यों पसंद है?

प्रशंसा :

खेल में हार – जीत लगी रहती है। हार के प्रति आप कैसी प्रतिक्रिया व्यक्त करोगे?
उत्तर :
खेल में हार – जीत लगी रहती है। हार के प्रति मैं इस प्रकार अपनी प्रतिक्रिया को व्यक्त करूँगा – खेल में दो पक्ष होते हैं। एक जीतेगा और दूसरा हारेगा। इसमें नाराज़गी या वैर भाव की क्या बात ? इस बार हार जाए तो अगली बार जीतूँगा। जीतने की कोशिश करूँगा। विपक्षी अगर जीतता है तो उसके खेल को समझूँगा और उसकी सराहना करूँगा। अपनी हार से भी सीखूँगा और अपनी जीत से भी सीखूँगा।

सृजनात्मक अभिव्यक्ति :

विल्मा का साक्षात्कार लेने के लिए एक प्रश्नावली तैयार कीजिए।
उत्तर :
1. क्या आपकी माता जी से ही आपको प्रेरणा मिली है ?
2. आप किस कक्षा से चलने योग्य बने ?
3. आपका पहला धावक कब शुरू हुआ?
4. आप किस साल के ओलिंपिक में भाग ली थी ?
5. आप जैसे अपाहिजों को आपका संदेश क्या है ?
6. ख्वर्ण पदक जीतने पर आपकी अनुभव कैसी थी ?

भाषा की बात :

रेखांकित शब्द के स्थान पर बेटा, भाई, वहन, मित्र, छात्र शब्दों का प्रयोग करते हुए वाक्य फिर से लिखिए।
“मेरी बेटी, जो तुम चाहो प्राप्त कर सकती हो।”
जैसे : “मेरे बेटे, जो तुम चाहो प्राप्त कर सकते हो।”
उत्तर :
“मेरे भाई, जो तुम चाहो प्राप्त कर सकते हो।”
” मेरी बहन, जो तुम चाहो प्राप्त कर सकती हो।”
“मेरे मित्र, जो तुम चाहो प्राप्त कर सकते हो।”
“मेरे छात्र, जो तुम चाहो प्राप्त कर सकते हो।”

Essential Material for Examination Purpose : 

1. पढ़ो :
पठित – गद्यांश

नीचे दिये गये गद्यांश को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर एक वाक्य में लिखिए।

माँ की प्रेरणा व हिम्मत से 9 वर्ष की विल्मा ने बैसाखियाँ उत्तर फेंकी ब चलना प्रारम्भ किया। अचानक बैसाखियाँ उतार देने के बाद चलने के प्रयास में कई बार ज़ख्मी होती रही, दर्द झेलती रही, लेकिन उसने हिम्मत नहीं हारी और कोई सहारा नहीं लिया गया। आखिरकार एक साल के बाद बह बिना बैसाखियों के चलने में कामयाब हो गयी। इस प्रकार आठयीं कक्षा में आते आते उसने अपनी पहली दौड़ प्रतियोगिता में हिस्सा लिया और बह सबसे पीछे रही।

प्रश्न :
1. किसकी प्रेरणा से विल्मा ने बैसाखियाँ फेंक दीं ?
2. विल्मा क्यों ज़स्मी होती रही ?
3. विल्मा को बिना बैसाखियों के चलना सीखने में कितना समय लगा ?
4. विल्मा ने किस कक्षा में पहली दौड़ प्रतियोगिता में भाग लिया ?
5. यह गद्यांश किस पाठ से है ?
उत्तर :
1. माँ की प्रेरणा से विल्मा ने बसाखियाँ फेंक दी।
2. बिना बैसाखियों के चलने के प्रयास में विल्मा ज़ख्मी होती रही।
3. विल्मा को बिना बैसाखियों के चलना सीखने में एक साल लगा।
4. विल्मा ने आठवी कक्षा में पहली दौड़ प्रतियोगिता में भाग लिया।
5. यह गद्यांश ‘हार के आगे जीत है’ पाठ से है।

II. यह उसके कठोर परिश्रम का ही परिणाम था कि उसने 1960 बे रोम ओलिम्पिक में 100 व 200 मीटर की दौड़ और 400 मीटर की रिले दौड़ में स्वर्ण זदक जीते । और एक ही ओलिम्पिक में तीन स्वर्ण पदक जीतने वाली पहली अमेरिकी एथलीट बनी। रोम से लौटने पर पूरा अमेरिका उस लड़की के स्वागत में खड़ा था, जो कभी अपने पैरों पर भी खड़ी नहीं हो सकत्ती थी। उन्हीं के बीच में थी उसकी माँ, जिसकी बजह से आन वह इस मुकाम पर पहुँची थी ।

प्रश्न :
1. उपर्युक्त पंक्तियाँ किसके बारे में है?
2. विल्मा किस देश की रहने वाली थी?
3. विल्मा ने ओलंपिक में कितने स्वर्ण पदक जीते ?
4. 1960 में ओलंपिक खेल कहाँ हुए थे ?
5. विल्मा को सफलता किसकी वजह से मिली थी ?
उत्तर :
1. उपर्युक्त पंक्तियाँ विल्मा के बारे में हैं।
2. विल्मा अमेरिका की रहने वाली थी।
3. विल्मा ने ओलंपिक में तीन स्वर्ण पदक जीते।
4. 1960 में ओलंपिक खेल रोम में हुए थे।
5. विल्मा को सफलता उसकी माँ की वजह से मिली थी।

III. अमेरिका के टेनेसी प्रान्त में एक रेलवे मज़दूर के घर में 23 जून, 1940 में बिल्मा ने जन्म लिया, जिसकी माँ घर – घर जाकर झाडू – पोछा लगाती थी। वह नौ वर्ष तक ज़मीन पर कभी पाँव रख कर नहीं चल सकी, क्योंकि उसको चार वर्ष उम्र में पोलियो हो गचा था। तब से बह बैसाखियों के सहारे चलती थी।

प्रश्न :
1. अमेरिका के किस प्रान्त में विल्मा का जन्म हुआ?
2. विल्मा का जन्म कब हुआ है?
3. विल्मा की माँ क्या करती थी ?
4. विल्मा को किस उम्र में पोलियो हो गया था ?
5. विल्मा किसके सहारे चलती थी ?
उत्तर :
1. अमेरिका के टेनेसी प्रान्त में विल्मा का जन्म हुआ।
2. विल्मा का जन्म 23 जून, 1940 में हुआ।
3. विल्मा की माँ घर – घर जाकर झाडू – पोछा करती थी।
4. विल्मा को चार वर्ष की उम्र में पोलियो हो गया था।
5. विल्मा बैसाखियों के सहारे चलती थी।

अपठित – गद्यांश :

नीचे दिये गये गद्यांश को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर एक वाक्य में लिखिए।

I. मनुष्य एक सामाजिक प्राणी है। वह समाज में रहता है और समाज में ही जीवन यापन करता है। एक व्यक्ति के दूसरे व्यक्ति के साथ पारस्परिक संबंध होते हैं। कई व्यत्तियों के आपसी व्यवहार से एक समाज का निर्माण होता है। अतः व्यक्ति से समाज, समाज से राष्ट्र, राष्ट्र से राज्य और राज्य से विश्व की परिकल्पना होती है। इसीलिए हमारे यहाँ प्राचीन काल से ‘बसुधैब कुटुंबकमू’ की धारणा मान्य रही है। विश्य में मनुष्य के अपने आपसी ब्यवहार से व्यत्तितात संबंध बनते और बिगड़ते रहे हैं। मनुष्य के कई प्रकार के आपसी संबंधों में एक संबंध है लैंगिक संबंधा यह मनुष्य में एड्रस रोग का प्रमुख कारण है। विश्व को एड्स की बीमारी से दूर रखने के लिए आघश्यक है कि इस रोग के बारे में समाज में जागरूकता लाई जाए।

प्रश्न :
1. मनुष्य कहाँ रहता है और वह कहाँ जीवन यापन करता है ?
2. एक समाज का निर्माण कैसा होता है?
3. प्राचीन काल से किसकी धारणा मान्य रही है ?
4. मनुष्य के कई प्रकार के आपसी संबंधों में एक संबंध क्या है?
5. विश्व की परिकल्पना कैसी होती है?
उत्तर
1. मनुष्य समाज में रहता है और वह समाज में ही जीवन यापन करता है।
2. कई व्यक्तियों के आपसी व्यवहार से एक समाज का निर्माण होता है।
3. प्राचीन काल से “वसुधैव कुटुंबकम” की धारणा मान्य रही है।
4. मनुष्य के कई प्रकार के आपसी संबंधों में एक संबंध लैंगिक संबंध है।
5. व्यक्ति से समाज, समाज से राष्ट्र, राष्ट्र से राज्य और राज्य से विश्व की परिकल्पना होती है।

II. हमें तीन चीज़ों की ज़रूरत है – खाना, कपडा और मकान। खाने की चीज़े जैसे अनाज, तरकारी आदि हमें किसान देते हैं। किसान गाँवों में रहते हैं। बे पहले खेत जोतते हैं। बाद में पानी सींचते हैं और बीज बोते हैं। थोडे दिनों के बाद फ़सल काटते हैं और गाडियों में लादकर दुकानों को भेजते हैं। बहाँ से हम अनाज को खरीदकर खाते हैं। वे ही किसान तरकारी भी पैदा करते हैं।

प्रश्न :
1. किसान कहाँ रहते हैं?
2. हमें किन – किन चीज़ों की जरूरत हैं?
3. खाने की चीजें हमें कौन देते हैं?
4. हम अनाज को कहाँ से खरीदकर खाते हैं?
5. हमें किसान क्या – क्या देते हैं?
उत्तर :
1. किसान गाँव में रहते हैं।
2. हमें तीन चीजों की ज़रूरत है – खाना, कपडा और मकान।
3. खाने की चीज़ें हमें किसान देते हैं।
4. हम अनाज को दुकानों से खरीदकर खाते हैं।
5. हमें किसान खाने की चीज़ें जैसे अनाज, तरकारी आदि देते हैं।

II. लिखो :

लघु प्रश्न :

प्रश्न 1.
विल्मा की तुम्हें कौन – सी बात सबसे अच्छी लगी और क्यों ?
उत्तर :
विल्मा को चार वर्ष की उम्र में पोलियो हो गया था। डॉक्टरों ने अपनी निस्सहायता प्रकट करने पर भी उसने स्वयं पर भरोसा रखकर मेहनत और लगन से धैर्य के साथ बैसाखियाँ उतारकर चलना आरंभ किया। इस प्रयास में कई बार ज़खी होने पर भी अपने लक्ष्य को नहीं छोडना मुझे बहुत अच्छी लगी। क्योंकि वह अपनी माँ की बातों पर और खुद अपने पर विश्वास रखते हुए आगे बढी। और कामयाब हो गई।

प्रश्न 2.
पोलियो का विज्ञापन ‘दो बूँद ज़िंदंगी की’ से आप क्या समझते हैं?
उत्तर :
“दो बूंद ज़िंदगी की’ यह विज्ञापन बहुत सोच समझकर रखा गया है। पोलियो को समूल निर्मूलन करने की उद्देश्य से सरकार मुफ़्त में वैक्सिन दे रहा है। पाँच साल से कम उम्र के बच्चों के लिए दो बूँद देने से ज़िंदगी भर पोलियो से मुक्त रह सकते हैं।

प्रश्न 3.
अपने पैरों पर खडे होने का अर्थ पता लगाकर, दो वाक्य लिखो।
उत्तर :
अपने पैरों पर खडे के दो अर्थ बता सकते हैं। एक तो अपने पैरों पर खडे होने का अर्थ बिना सहारे अपने आप अपने पाँव पर खडे रहना। दूसरा तो यह है कि किसी दूसरों की सहायता के बिना अपने आप का पालन – पोषण करलेना भी अपने पैरों पर खडे होने का अर्थ है।

लघु निबंध प्रश्न :

प्रश्न 1.
ओलंपिक में विल्मा का मुकाबला किससे था ? इस मुकाबले में उसका प्रदर्शन कैसा था?
उत्तर :
ओलंपिक में विल्मा का मुकाबला दुनिया के सबसे तेज़ दौडनेवालों में एक “जुत्ता हेन” से था जिसे कोई भी हरा नहीं पाया था। पहली दौड 100 मीटर में विल्मा ने जुत्ता को हराकर अपना पहला स्वर्ण पदक जीता। दूसरी दौड 200 मीटर में भी उसने दूसरी बार हराकर स्वर्ण पदक जीता। तीसरी दौड 400 मीटर की रिले रेस थी और विल्मा का मुकाबला एक बार फिर जुत्ता से ही था। रिले में रेस का आखरी हिस्सा टीम का सबसे तेज़ खिलाडी ही दौडता है। जब अंत में विल्मा की दौडने की बारी आई उससे बेटन छूट गयी। लेकिन विल्मा ने देख लिया कि दूसरे छोर पर जुत्ता हेन तेज़ी से दौडी चली आ रही है। विल्मा ने गिरी हुई बेटन उठाई और यंत्र की तरह तेज़ी से दौडी तथा जुत्ता को तीसरी बार भी हराया और अपना तीसरा स्वर्ण पदक जीता।

సారాంశము :

శారీరకంగా, మానసికంగా, ఆత్మపరంగా ఎవరైతే బలవంతులుగా ఉంటారో వారి అడుగులను (పాదాలను) విజయం (సఫలత) ముద్దు పెట్టుకుంటుంది. శక్తి కోసం శారీరక ఆరోగ్యం అవసరం. నిశ్చిత పరిస్థితుల్లో సమయంపై మన ప్రదర్శన కోసం మానసిక సమతౌల్యం కావాలి. విలువలకు అనుగుణంగా జీవించుటకు ఆత్మబలం కావాలి. ఈ మూడింటి శక్తి సామర్థ్యాలకు మరో పేరే విల్మా గ్లోడియన్ రుడాల్ఫ్,
అమెరికాలోని టెనెసీ ప్రాంతంలో ఒక రైల్వే కూలి వాని ఇంట 23 జూన్, 1940లో విల్మా జన్మించింది. ఆమె తల్లి ఇంటింటికి వెళ్ళి కసువు ఊడ్చే ఉద్యోగం చేసేది. ఆమె (విల్మా) 9 సం॥ల వయస్సు వచ్చేవరకు నేలపై ఎప్పుడూ కాలుపెట్టి నడవలేదు. ఎందుకనగా తన నాల్గవయేట తనకు పోలియో వ్యాధి సోకినది. అప్పటి నుండి ఆమె చేతికర్రల సహాయంతో నడవసాగింది. వైద్యులు ఆమె ఎప్పటికీ తన అడుగులను నేలపై సక్రమంగా వేయలేదని చెప్పిరి.
ఆమె తల్లి చాలా ధర్మపరాయణురాలు (ఆధ్యాత్మిక చింతన కల్గిన స్త్రీ). సకారాత్మక మనోవృత్తి కల్గిన సాహస వనిత (మహిళ), తల్లి ఆదర్శవాద మాటలు విన్న విల్మా “అమ్మా ! నేనేమి చేయగలను నడవనే లేనప్పుడు?” అని అన్నది.
“నా కుమార్తె ! నీవు ఏది కోరుకుంటే దాన్ని పొందగలవు” అని అమ్మ ఆత్మవిశ్వాసంతో చెప్పింది. అప్పుడు విల్మా “మరి నేను ఈ ప్రపంచంలో అందరికంటే వేగవంతంగా పరుగెత్తు అథ్లెట్ను కాగలనా ?” అని వెంటనే ప్రశ్నించినది. అది విన్న తల్లి ఎందుకు కాలేవు కుమారి ?. నీపై నాకు పూర్తి విశ్వాసం (నమ్మకం) ఉంది” అని చెప్పింది “దృఢ విశ్వాసం.
“ఎలాగమ్మా? వైద్యులు చెప్పే మాటలను బట్టి నేను నడవడం అసంభవం కదా! ” – అని విల్మా కరుణ స్వరంతో తన తల్లితో చెప్పింది.
“భగవంతునిపై నమ్మకం (విశ్వాసం), తన మీద భరోసా, పరిశ్రమ పట్ల ఇష్టంతో నీవు ఏది కోరుకుంటే అది పొందగలవు” అని తల్లి విల్మాతో అంటూ విల్మాను తన ఒడిలోకి తీసుకుంది.
తల్లి ఇచ్చిన ప్రేరణ మరియు ధైర్యంతో 9 సం॥ల విల్మా చేతికర్రలను తీసివేసి నడవడం ప్రారంభించింది. అకస్మాత్తుగా (ఒక్కసారిగా) చేతికర్రలను తీసివేసి నడిచే ప్రయాసలో ఎన్నోసార్లు గాయపడినది. నొప్పిని ఓర్చుకున్నది. కానీ ఆమె

ఎన్నడూ ధైర్యం వీడలేదు ఎవరి సహాయం (ఊతం) తీసుకోలేదు. చివరకు ఒక సం॥రం తర్వాత ఆమె చేతికర్రలు లేకుండానే నడవడంలో విజయం పొందింది. ఈ విధంగా 8వతరగతిలోనికి ప్రవేశిస్తూనే పరుగు పందెంలో పాల్గొని చివరి స్థానాన్ని పొందింది. తర్వాత రెండవ, మూడవ, 4వ పరుగు పందెములలో పాల్గొన్నది. వాటిలో కూడా చివరి స్థానాన్నే పొందింది. కానీ ఆమె వెనుతిరగలేదు. నిరంతరం పరుగుపందెంలో పాల్గొంటూనే ఉన్నది. చివరకు ఆమె ఒకరోజున పరుగు పందెంలో ప్రథమ స్థానాన్ని పొందినది.
15 సం॥ల వయస్సులో విల్మా టెనెసీ విశ్వవిద్యాలయం వెళ్ళినది. ఆమె అక్కడ ఎడ్ టెంపల్ అను పేరు గల ఒక కోచ్్ను కలసినది. ఆమె అతనితో తన కోరిక ప్రపంచంలో అందరికంటే బాగా పరుగెత్తు అథ్లెట్గా అవతరించ కాంక్షిస్తున్నట్లు చెప్పినది. అప్పుడు ఆయన “నీ ఈ కోరికను (కోరిక శక్తిని) ఎవ్వరూ ఆపలేరు, అంతేకాదు నేను కూడా నీకు తోడుగా ఉండి సహాయం చేస్తాను, నీకు నేను పరుగు పందెంలోని మెలకువలను నేర్పుతాను” అని చెప్పెను.

చివరకు ఆ రోజు రానే వచ్చింది. విల్మా ఒలింపిక్లో పాల్గొనబోవుచున్నది. ఒలింపిక్స్లో ప్రపంచంలోని బాగా పరుగెత్తు వాళ్ళతో తలపడవలసి ఉంటుంది. విల్మా జుత్తాహేన్ తో తలపడవలసి ఉన్నది. ఆమెను ఎవరూ ఓడించలేకపోయిరి. మొదటి పరుగు 100 మీటర్లది. దీనిలో ఆమె జుత్తాహేన న్ను ఓడించి తన మొదటి స్వర్ణ పతకమును పొందినది. రెండవ పరుగు 200 మీటర్లది. దీనిలో కూడా విల్మా, జుత్తాను రెండవసారి కూడా ఓడించినది. రెండవ స్వర్ణ పతకాన్ని కూడా పొందినది. మూడవ పరుగు 400 మీటర్ల రిలే పరుగు పందెం. మరలా విల్మా, జుత్తాతోనే పోటీ పడనున్నది. రిలే పరుగు పందెంలో చివరి భాగం టీంలోని అందరి కంటే వేగంగా పరుగెత్తు ఆటగాడే పాల్గొనును. విల్మా టీంలోని ముగ్గురూ రిలే పరుగు పందెంలో ప్రారంభపు మూడు భాగాలలో పరుగెత్తి తేలికగా బేటన్ మార్చుకున్నారు. విల్మా వంతు వచ్చినపుడు ఆమె చేతిలోని బేటన్ క్రింద జారిపడిపోయింది. కానీ విల్మా రెండవ వైపున జుత్తాహేన్ వేగంగా పరిగెత్తుకు రావడం చూసెను. విల్మా క్రింద పడిన బేటన్ తీసికొని యంత్రం వలే వేగంగా పరుగెత్తెను. ఆమె జుత్తాను మూడవసారి కూడా ఓడించెను. మూడవ బంగారు పతకాన్ని కూడా సాధించెను. ఈ విషయం చరిత్ర పుటల్లో నమోదు చేయబడినది. ఒక పోలియో పీడితులైన మహిళ 1960లో జరిగిన రోమ్ ఒలింపిక్స్ క్రీడల్లో ప్రపంచం మొత్తంలో వేగవంతమైన అథ్లెట్ అయినది.

ఇది ఆమె కఠోర పరిశ్రమ పరిణామానికి తార్కాణం. 1960లో జరిగిన రోమ్ ఒలింపిక్ లో 100 మీ. 200 మీ. మరియు 400 మీ. రిలే పరుగులో స్వర్ణపతకం మొత్తం 3 స్వర్ణ పతకాలు సాధించిన మొట్టమొదటి అమెరికన్ అథ్లెట్ అయినది. రోమ్ నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత అమెరికా యావత్తూ తన కాళ్ళపై తాను నిలబడలేని ఆ బాలికకు నిలబడి స్వాగతం పలికినది. వారి మధ్యలోనే విల్మా అమ్మగారు (ఎవరి ప్రేరణ వల్ల ఈ ఉన్నత స్థితిని పొందినదో) కూడా ఉన్నది.

वचन :

• सफलता – सफलताएँ
• घर – घर
• बात – बातें
• इच्छा – इच्छाएँ
• पन्ना – पन्ने
• परिश्थिति – परिस्थितियों
• बैसाखी – बैसाखियाँ
• बेटी – बेटियाँ
• हिस्सा – हिस्से
• क्षमता – क्षमताएँ
• महिला – महिलाएँ
• प्रतियोगिता – प्रतियोगिताएँ
• खिलाडी – खिलाडियाँ

लिंग :

• मॉं – बाप
• कवि – कवइत्री
• ईश्वर् – ईश्वर्र
• आदमी – औरत
• महिला – पुरुष
• बेटा – बेटी
• माता – पिता
• लडकी – लडका
• धावक – धाविका
• नौकर – नौकरानी

उपसर्ग :

• निश्चित – नि:
• संतुलन – सं
• प्रतियोगिता – प्रति
• परिस्थिति – परि
• अनुरूप – अनु
• निर्त्तर – निर
• प्रदर्शन – प्र
• धर्मपरायण – धर्म
• शुरुआत – शुरु

प्रत्यय :

• परिश्रम – श्रम
• शुरुआती – ई
• शारीरिक – इक
• अनुरूप – रूप
• आदर्शवादी – वादी
• तीसरी – ई
• आसानी – ई
• तंदुरस्ती – ई
• साहसी – ई
• प्रेरणा – आा
• खिलाडी – ई
• प्रतियोगिता – ता
• मार्निक – इक
• मनोवृत्ति – वृत्ति

उल्टे शब्द :

• मजचूत × कमज़ोर
• जवाब × प्रश्न
• साहसी × डरपोक
• पूरा × अधूरा
• मेहनत × आलस
• हार × जीत
• सफलता × विफलता
• सीधा × टेढा
• प्राप्त × अप्राप्त
• विश्वास × अविश्वास
• हिम्मत × डर
• आसानी × मश्किल
• जन्म × मृत्यु
• सकारात्मक × नकारात्मक
• तेज़ × मंद
• संभव × असंभव
• पहली × आखिरी
• कठोर × कोमल

पर्यायवाची शब्द :

• तन – शरीर, काय
• समय – काल
• ज़मीन – पृथ्वी, धरती
• महिला – स्त्री, औरत
• मेहनत – परिश्रम
• सफलता – कामयाब
• आखिरी – अंतिम
• पन्ना – पृष्ठ
• सफलता – विजय
• घर – मकान
• डॉक्टर – वैद्य
• बेटी – पुत्री
• स्वयं – खुद
• हिस्सा – भाग
• इच्छा – चाह
• स्वागत – निमंत्रण
• तंदुरस्त – स्वारथ्य
• मॉं – माता, जननी
• जवाब – उत्तर
• दुनिया – विश्व, संसार
• हिम्मत – धैर्य
• प्रतियोगिता – होड
• स्वर्ण – हैम, कांचन
• मुकाम – स्थान

संधि विच्छेद :

• शारीरिक = शरीर + इक
• सकारात्मक = सकार + आत्मक
• आदर्शवादी = आदर्श + वादी
• विद्यालय = विद्या + आलय
• धार्मिक = धर्म + इक
• मनोवृत्ति = मनः + वृत्ति
• साह्सी = साहस + ई
• आत्मविश्वास = आत्म + विश्वास
• धाविका = धावक + इका

वाक्य प्रयोण :

1. हिम्मत – वह बड़ा हिम्मत वाला है।
2. मुकाबला – को – कभी हमें कष्टों से भी मुकाबला करना पडता है।
3. र्वागत – जो जीतेगा उसे ही स्वागत मिलेगा।
4. हमेशा – हमेशा सच ही बोलना चाहिए।
5. हिस्सा लेना – हर प्रतियोगिता में वह हिस्सा लेती रहती है।

मुहावरे वाले शब्द :

1. कदम रखना = प्रवेश पाना, किसी रथान पर पहुँचना
वह तहाँ कदम रखता है वहाँ पदक अवश्य मिलता है।
2. जवाज दे देना = डॉक रों द्वारा रोगी का अन्य जगह ले जाने को कहना।
डॉक्त रों ने जवाब दे दिया कि वह कभी भी ज़मीन पर कदम नहीं रख पायेगी।
3. जवाब देना = नौकी से अलग करना
उसदे: मालिक ने उसे नौकरी से जवाव दे दी।
4. हिस्सा लेना = भागञ, शामिल होना
हर ईतियोगिता में वह हिस्सा लेती रही।
5. मुकावले होना = तुल्य या बराबरी होना
उसके मुकाबले में कौन खड़े हो सकते हैं ?
6. हार चुकाना = विफ़न होना
वह हार प्रतियोगिता में हरा जा चुकता है।
7. हार मानना = अपर य या पराजय स्वीकार करना
वह। सपना हार न मानने वाला है।
8. कदम चूमना = पाँव छूना, चरण स्पर्श करना, सम्मान करना
जो विजय होते हैं सब उसके कदमों को चूमते हैं।

शब्दार्थ (అర్ధములు) (Meanings) :

ఏ కులం? TS 7th Class Telugu 9th Lesson Questions and Answers Telangana

బొమ్మను చూడండి – ఆలోచించండి – మాట్లాడండి.

ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
పై బొమ్మలో ఎవరెవరున్నారు?
జవాబు.
పై బొమ్మలో ఉపాధ్యాయిని, ఒక విద్యార్థి, ఒక విద్యార్థిని ఉన్నారు.

ప్రశ్న 2.
నల్లబల్లపైనున్న పద్యం ఏ శతకంలోనిది?
జవాబు.
నల్లబల్లపైనున్న పద్యం వేమన శతకంలోనిది.

ప్రశ్న3.
ఆ పద్యం ఏ సందేశాన్నిస్తుంది?
జవాబు.
ఏ కులంలో పుట్టారన్నది ముఖ్యంకాదు, మంచి గుణములు కలవారా, కాదా అన్నది గమనించాలి అని ఆ పద్యం సందేశాన్నిస్తుంది.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (TextBook Page No.86)

ప్రశ్న 1.
కార్మికుల ఆరోగ్యం ఎందుకు క్షీణిస్తున్నది?
జవాబు.
కొలిమి దగ్గర పనిచేస్తుంటే ఆ సెగలకు పొగలకు కార్మికుల పేగులు కాలిపోతున్నాయి. బొగ్గుగనులలో తవ్వుతుంటే కమ్ముకునే దుమ్ము గొంతులోకి పోయి ఊపిరాడకపోవటం, దగ్గతూ ఉండటం జరుగుతుంది. అలా కార్మికుల ఆరోగ్యం క్షీణిస్తున్నది.

ప్రశ్న 2.
ఈ “మాడు చెక్కలే తింటూ మాగాణం దున్నినప్పుడు” అని కవి అనడంలో ఉద్దేశం ఏమిటి?
జవాబు.
మాగాణం అంటే శ్రేష్ఠమైన భూమి. అందులో వ్యవసాయం చేస్తే నాణ్యమైన పంటే చేతికందుతుంది. అంత కష్టపడి అటువంటి మంచి పంట పండించి మనకందించే రైతుకు తినడానికి ఏమీ మిగలడం లేదు. అడుగుబొడుగూ మిగిలినది ఏదో తింటాడు అని చెప్పటం కవి ఉద్దేశం.

ఆలోచించండి – చెప్పండి (TextBook Page No.87)

ప్రశ్న 1.
రామకోటి రాసే కాగితాన్నీ, పూలబుట్టను కష్టపడి తయారుచేసిన వారిపట్ల మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?
జవాబు.
కార్మికుడు కాగితాలు తయారుచేసే ఫ్యాక్టరీలో పనిచేస్తే కాగితాలు పుస్తకాలుగా తయారుచేస్తే ఆ పుస్తకాలలో మనం రామకోటి రాసుకుంటాం. మనమెంతో పుణ్యాత్ములమనుకుంటాం. అలాగే పూలబుట్టలు అల్లి తెచ్చిపెడితే వాటిలోకి పూలుకోసుకుని పూజలు చేసి పుణ్యం సంపాదించుకున్నాం అనుకుంటాం. కాని మనం పుణ్యం సంపాదించగలగడానికి సౌకర్యం కలిగించిన వారిని మాత్రం మర్చిపోతాం. నా ఉద్దేశంలో అవి తయారు చేసినవారే గొప్ప పుణ్యాత్ములు

ప్రశ్న 2.
శ్రామికులు కూటికి ఎందుకు ఇబ్బంది పడుతున్నారు?
జవాబు.
శ్రమకు తగ్గ జీతం, ప్రతిఫలం శ్రామికుడికి రావడంలేదు. ముఖ్యంగా కుండలుచేసే కుమ్మరి గురించి చెప్పుకోవాలి. మనం తినే అన్నం వండుకోవడానికి కుండ కావాలి. ఆ కుండ తయారు చేయడానికి కుమ్మరి ఉండాలి. కానీ ఆ కుమ్మరికి కుండలు తయారీ డబ్బులు కూడా రాక, తిండికి ఇబ్బంది పడడం విచిత్రం.

ప్రశ్న 3.
ఈ “పాత రోత రథం విరిగిపోయింది” అని కవి అన్నాడు కదా! దీనిని సమర్థిస్తూ మాట్లాడండి.
జవాబు. కొంతమంది పెత్తందార్లు కార్మికులను కర్షకులను తమ చేతికింద మనుషులుగా చేసుకొని వెట్టిచాకిరీ చేయిస్తూ వారికి కూటికి గతిలేకుండా చేస్తున్నారు. మాయమాటలు చెప్పి ఆ అమాయకులను మోసం చేస్తున్నారు. కాని కాలం మారింది. మెల్లగా వారిలోనూ చైతన్యం వచ్చింది. ఇప్పటిదాకా సాగిన జులుం ఇకపై సాగదు. అని చెప్పడానికి కవి “పాతరోత రథం విరిగిపోయింది” అన్నాడు.

ప్రశ్న 4.
శ్రీ శ్రామికులందరు చేయి చేయి కలిపి నిలబడితే ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు.
అన్ని వృత్తులవారూ ఏకమై చేయి చేయి కలిపితే స్వార్థపరుల ఆటలు సాగవు. సమసమాజం ఏర్పడుతుంది. ఆ నవసమాజంలో అందరూ సుఖంగా ఉంటారు.

ఇవి చేయండి

I విని, అర్థం చేసుకొని, ఆలోచించి మాట్లాడడం

1. “ఏకులమబ్బీ….” అనే పాట ఉద్దేశం ఏమై ఉంటుంది? చర్చించండి.
జవాబు.
అన్ని వృత్తుల వారూ సమానమే. కులాలు మతాలు పేరుతో వారిని వేరుచేసి చూడటం తప్పు. వారు చేసే సేవల వల్లనే సమాజంలో ఎవరికీ ఏ కష్టం రాకుండా జీవితం సాఫీగా గడిచిపోతోంది. కాబట్టి కులాల మధ్య స్వార్థంతో అనైక్యతను సృష్టించకూడదు అని సమాజానికి గుణపాఠం చెప్పటమే ఈ పాట ఉద్దేశం.

2. పాఠంలో కవి చెప్పినట్లుగానే శ్రామికుల జీవితాలు ఉన్నాయా? దీనిమీద అభిప్రాయాలు తెలుపండి.
జవాబు.
ఈ పాఠంలో కవి చెప్పినట్లుగానే శ్రామికుల జీవితాలు కష్టాల కడలిలో కొట్టుకు పోతున్నాయి. పగలూ రాత్రీ కష్టపడినా చాలినంత కూలి లేక చాలీచాలని తిండితో శ్రామికులు పస్తులతో బతుకు గడుపుతున్నారు. ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేసే వారు రకరకాలుగా బాధలు పడుతూ అనారోగ్యం పాలౌతున్నారు. వారి కష్టాన్ని పట్టించుకొనే వారుగాని ఆదరించే వారుగాని లేరు. ఇవన్నీ గమనించిన తరువాతే కవి ఆ విధంగా చెప్పాడు.

II. ధారాళంగా చదవడం – అర్థం చేసుకొని ప్రతిస్పందించడం

1. మనిషి జీవనగమనమంతా శ్రామికులమీద ఆధారపడి నడుస్తుంది. మనిషి లౌకిక జీవన పార్శ్వాలన్నీ శ్రామికుల స్పర్శతో చైతన్యవంతమవుతాయి. పొద్దున్నే లేవగానే అవసరమయ్యే నీళ్ళు మన ఇంట్లోకి రావడానికి వెనుక ఎవరి శ్రమ దాగివున్నదో ఆలోచించామా? వేడివేడి చాయ్, కాఫీలు తాగే రుచి వెనుక పాలుపోసే పాలవాడిని గుర్తుచేసుకుంటామా? ఇల్లూ వాకిలిని పరిశుభ్రంగా ఉంచేవారిని, మనం వేసుకునే ఉతికిన దుస్తులు, ఇస్త్రీ మడతల వెనుక ఉన్న శ్రమ సౌందర్యాన్ని తలచుకున్నామా? అందమైన పూల తోటల పరిమళాలు, అపురూప శిల్ప సంపదలతో విలసిల్లే దేవాలయాల వాతావరణం వెనుక దాగిన కార్మికశక్తులను స్మరించుకున్నామా? ఇట్లా అడుగడుగునా మన అవసరాలకు, విలాసాలకు ఉపయోగపడే శ్రామికులు, కార్మికులు, వివిధ కులవృత్తులవాళ్ళు తీవ్రమైన సామాజిక వివక్షతకు గురౌతున్నారు.

చేసిన పనికి తగిన వేతనం లేక, సరైన గౌరవమూ లభించక శ్రమదోపిడికి, నిరాదరణకు గురౌతూ మానసిక వేదనలను అనుభవిస్తున్నారు. వారిపట్ల సమాజ దృక్పథం మారవలసిన అవసరమున్నది. ఆయా వృత్తుల వెనుక వున్న సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని సామాజిక బాధ్యతను మనం గుర్తించాలి. శ్రామికుల స్వేదంతో ప్రపంచం కదులుతుందన్న సత్యాన్ని గౌరవిద్దాం.

పై పేరా ఆధారంగా పట్టికను నింపండి.

జవాబు.

2. ఈ పాఠంలోని ప్రాసపదాలు రాయండి.

జవాబు.
ఉదా :
1. పెట్టినపుడు, ఎత్తినపుడు; ఇటుక చేసి, కొండ్రలేసి, ఇచ్చినపుడు చేసినపుడు, చిమ్మినపుడు, త్రవ్వినపుడు, దున్నినపుడు, చెక్కినపుడు;
2. పాత – రోత, ఎండలు – బండలు

III. స్వీయరచన

1. కింది ప్రశ్నలకు ఐదేసి వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.

అ) “చెమటోడ్చే మనుషులు చేయి కలిపి నిలబడితే” అనడంలో కవి ఉద్దేశం ఏమిటి?
జవాబు.
ఈ సమాజంలో కులాలు మతాలు పేరుతో జనాన్ని వేరుచేసి చూడటం, ఎక్కువ తక్కువ అంటూ వర్గీకరించటం జరుగుతున్నది. ఈ భేదాల మూలంగా శ్రామికుల మధ్య విభేదాలు కల్పించి అనైక్యతను సృష్టిస్తున్నారు. వారి సేవలందుకుంటున్నప్పుడు కనబడని హెచ్చుతగ్గులు మిగతా సమయాలలో గుర్తురావడం బాధాకరం. ఆ శ్రామికులంతా ఏకమై కలిసికట్టుగా ఉన్నప్పుడు ఈ స్వార్థపరుల ఆటలు సాగవు అని కవి చెబుతున్నాడు.

ఆ) శ్రమ చేసేవారికి సమాజంలో తగిన గౌరవం లభిస్తుందా? అభిప్రాయం రాయండి.
జవాబు.
శ్రమ చేసేవారికి సమాజంలో తగిన గౌరవం లభించటం లేదు. కనీసం వారిని మనుషులుగా కూడా గుర్తించడంలేదు. వారిచేత ఊపిరాడకుండా చాకిరీ చేయిస్తారు. తగిన కూలి మాత్రం ఇవ్వరు. వారు తిన్నారా? పస్తులున్నారా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా, రోగాలతో బాధపడుతున్నారా? ఇవేవీ పట్టించుకోని స్వార్థపూరితమైన సమాజం మనది. అందుకే మన సమాజంలో శ్రమకు గుర్తింపులేదు.

ఇ) పాత కబుర్లకు చెదలు పట్టాయని కవి అంటున్నాడు. ఎందుకు అట్లా అన్నాడో ఆలోచించి రాయండి.
జవాబు.
మన సమాజంలో ఇప్పటికీ బూజుపట్టిన సాంప్రదాయాలనూ ఆచారాలనూ పాటించే మూర్ఖులున్నారు. కులాలు-వాటిలో శాఖలు- ఎచ్చుతగ్గులు, మతాలు అంటూ రకరకాల భేదాలను కల్పించి సమాజాన్ని ముందుకు పోనివ్వరు. ఇలాంటి పాత కబుర్లకు కాలం చెల్లిపోయింది. సమాజంలో వస్తున్న మార్పులను అందరూ గుర్తించి పాటించాలి. అందరూ సమానమే అనే భావం కలిగి ఉండాలి. కలిసిమెలిసి ఉంటూ శాంతిని నెలకొల్పాలి అని కవి భావిస్తున్నాడు. అందుకే పాతకబుర్లకు చెదలు పట్టాయన్నాడు.

ఈ) పాఠం ఆధారంగా కవికి గల సామాజిక భావన ఎటువంటిదో రాయండి.
జవాబు.
కవి మన సమాజంలో కులమత భేదాలు నశించిపోవాలని కోరుకుంటున్నాడు. ఏ వృత్తియైనా గౌరవప్రదమైనదే. ఇతరుల ఉపయోగం కోసమే ఆయా వృత్తులు సాగిస్తున్నారు ఆ శ్రామికులు. మన అవసరాలు తీరుస్తున్న వారిని మనమెంతో గౌరవించాలి. వారి పనిలోని నేర్పరితనాన్ని గుర్తించి ప్రోత్సాహపరచాలి. అప్పుడు వారెంతో ఆనందిస్తారు. అలాగే వారి శ్రమకు తగిన ప్రతిఫలాన్ని ఇవ్వాలి. అని కవి భావిస్తున్నాడు.

2. కింది ప్రశ్నలకు పది వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.

అ. ‘సమాజంలో మనుషులంతా ఒక్కటే’ అనే వాక్యాన్ని సమర్థిస్తూ రాయండి.
జవాబు.
సమాజంలో మనుషులంతా ఒక్కటే. వారిలో కుల మత వర్ణ వర్గ విభేదాలు లేవు. అన్నీ మనుషులు వాళ్ళ స్వార్థం కోసం కల్పించుకున్నవే. నేతపనివారు బట్టలు తయారుచేయకపోతే మన పరిస్థితి ఏమిటి? రైతు పత్తి పండించకపోతే నేతపని వారికి దారమెక్కడిది? రైతు పంటలు పండించాడు. అన్నం వండుకోడానికి కుండలు కావాలి కదా! కుమ్మరి వాడు ఆ కుండలు చేసి ఇస్తాడు. అతడికి సారె ఎక్కడిది? వడ్రంగి చక్రం తయారు చేయాలి. కమ్మరి దానికి పట్టా తయారు చేయాలి.

రైతు పొలం దున్నటానికి, పంట వెయ్యడానికి, కొయ్యడానికి కావలసిన పనిముట్లు కొడవలి, నాగలి, గొడ్డలి. ఇవన్నీ కమ్మరి, వడ్రంగి తయారు చెయ్యాల్సిందే. ధాన్యం మొయ్యాలంటే చెరగాలటే మేదరి బుట్టలు చేటలు అల్లాల్సిందే. కాళ్ళు కాలకుండా నడవాలంటే ఒకరు చెప్పులు కుట్టాల్సిందే. వానలో తడవకుండా ఉండాలంటే ఒకరు మేడలు కట్టాల్సిందే. వీరందరికీ ఎవరైనా మంచి చెడూ చెప్పేవారొకరు. వీరికి కష్టాలొస్తే కాపాడటానికొకరు. ఇలా సమాజంలోని మనుషులంతా ఒకరిమీద ఒకరు ఆధారపడి బతుకుతుంటే వీరిలో ఎక్కువ తక్కువలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి. కాబట్టి మనుషుల మధ్య తేడాలేదు. అందరూ సమానమే.

IV. సృజనాత్మకత/ప్రశంస

1. మీ పాఠశాలలో ఈ గేయాన్ని అభినయించి చూపండి.

జవాబు.
విద్యార్థులు చేయవలసిన పని

(లేదా)

ఈ పాఠం స్ఫూర్తిగా తీసుకొని వివిధ పనులు చేసేవారి ప్రాధాన్యత తెలిపేటట్లు చిన్న కవిత/గేయం రాయండి.

i) పొలాల నన్నీ, హలాల దున్నీ, ఇలాతలంలో హేమం పిండగ
జగానికంతా సౌఖ్యం నిండగ
విరామ మెరుగక పరిశ్రమించే,
బలం ధరిత్రికి బలి కావించే,
కర్షకవీరుల కాయం నిండా
కాలువకట్టే ఘర్మజలానికి, ఘర్మజలానికి, ధర్మజలానికి,
ఘర్మజలానికి ఖరీదు లేదోయ్!
నరాల బిగువూ,
కరాల సత్తువ
వరాల వర్షం కురిపించాలని,
ప్రపంచ భాగ్యం వర్థిల్లాలని
గనిలో, వనిలో, కార్ఖానాలో
పరిమిస్తూ,
పరిప్లవిస్తూ,
ధనికస్వామికి దాస్యం చేసే,
యంత్రభూతముల కోరలు తోమే,
కార్మికవీరుల కన్నుల నిండా
కణకణ మండే,
గలగల తొణకే
విలాపాగ్నులకు, విషాదాశ్రులకు
ఖరీదుకట్టే షరాబు లేడోయ్!
కావున – లోకపుటన్యాయాలూ, కాల్చే ఆకలి, కూల్చే వేదన
దారిద్ర్యాలూ, దౌర్జన్యాలూ పరిష్కరించే, బహిష్కరించే
బాటలు తీస్తూ, పాటలు వ్రాస్తూ నాలో కదలే నవ్యకవిత్వం
కార్మికలోకపు కల్యాణానికి,
శ్రామికలోకపు సౌభాగ్యానికి
సమర్పణంగా, సమర్చనంగా-
త్రిలోకాలలో, త్రికాలాలలో
శ్రమైక జీవన సౌందర్యానికి సమానమైనది లేనేలేదని కష్టజీవులకు కర్మ వీరులకు
నిత్యమంగళం నిర్దేశిస్తూ,
స్వస్తివాక్యములు సంధానిస్తూ,
స్వర్ణవాద్యములు సంరావిస్తూ,
వ్యథార్త జీవిత యథార్థదృశ్యం
పునాదిగా ఇక జనించబోయే
భావివేదముల జీవనాదములు
జగత్తుకంతా చవులిస్తానోయ్
కమ్మరి కొలిమి, కుమ్మరి చక్రం,
జాలరి పగ్గం, సాలెల మగ్గం,
శరీర కష్టం స్ఫురింపజేసే
గొడ్డలి, రంపం, కొడవలి, నాగలి
సహస్ర వృత్తుల, సమస్త చిహ్నలు
నా వినుతించే
నా విరుతించే,
నా వినిపించే నవీనగీతికి,
నా విరచించే నవీన రీతికి,
భావ
భాగ్యం!
ప్రాణం!
ప్రణవం!

ii)
సమరం
సూర్యుడు ఉదయించగానే, మొదలౌతుందీ సమరం
మట్టిబొట్టు పెట్టుకొని, ఆయుధాలు పట్టుకొని
సమరానికి సాగుతారు, గుంపులుగా సైనికులు
దేనికోసమీ సమరం?, ఏమి గెలుచుకుంటారు?
కాలేకడుపులకోసం, పిడికెడు మెతుకులకోసం
సాగే ఈ సమరంలో, గెలిచేదేముంటుంది?
ఒక్కపూట అర్ధాకలి, ఒక్కపూట పస్తులు
ఎవరా సైనికులంటే, శ్రామికులూ కార్మికులూ
ఎవరు వారి శత్రువులు? కాలుతున్న కడుపులు
ఏవి వారి ఆయుధాలు? కొడవలి నాగలి రంపం
కత్తి సుత్తి ఉలి గొడ్డలి, చేతులలో నైపుణ్యం.

V. పదజాల వినియోగం.

1. కింద ఇచ్చిన వాక్యాలలో గీత గీసిన పదాలకు అర్థాలను రాయండి.

అ) మా నాయనమ్మ ఆరోగ్యం క్షీణించింది.
జవాబు.
క్షీణించింది = తరిగి పోయింది.

ఆ) నేను మా బడిదగ్గర కమ్మరి కొలిమిని చూశాను.
జవాబు.
కొలిమి = కమ్మరివారు ఇనుమును కాల్చడానికి మంటపెట్టిన చోటు

ఇ) పొలంలోని కొండ్రలు చక్కని గీతలవలె ఉన్నాయి.
జవాబు.
కొండ్రలు = భూమి దున్నిన సాళ్ళు
గీతలవలె = చారలవలె

ఈ) మా వీధిలోని కుక్కకు తిండి లేక డొక్కలెండిపోయినాయి.
జవాబు.
డొక్క = కడుపు

ఉ) పిల్లలు కబుర్లలో పడిపోయారు.
జవాబు.
కబుర్లు = ముచ్చట్లు

ఊ) మన దేశంలో కూడు లేనివారు ఉండరాదు.
జవాబు.
కూడు = బువ్వ

2. కింది పదాలను ఉపయోగించి సొంత వాక్యాలు రాయండి.
అ) కల్లబొల్లి = _________
జవాబు.
కల్లబొల్లి = మోసం చేసే
కల్లబొల్లి కబుర్లు చెప్పి మోసం చేసేవారి నుండి జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

ఆ. ఆ) పాతరోత = _________
జవాబు.
పాతరోత పాతది అసహ్యంగా ఉంటుంది.
కొత్త వింత అని పాత రోత అనీ నిరసించడం తప్పు.

ఇ) చెమటోడ్చి = _________
జవాబు.
చెమటోడ్చి = కష్టపడి
చెమటోడ్చి పనిచేసినా కడుపునిండా తిండిలేని పేదలు ఎంతోమంది ఉన్నారు.

ఈ) విగ్రహాలు = _________
జవాబు.
విగ్రహాలు = శిల్పాలు
రాళ్ళతో విగ్రహాలు చెక్కే కళ శిల్పకళ.

3. కింది వాక్యాలు చదువండి. ప్రతివాక్యంలోనూ ప్రకృతి-వికృతి పదాలు ఉన్నాయి. వాటిని గుర్తించండి.

అ. కొందరు పిల్లలు పశువులను మేపుతున్నారు. మరికొందరు పసరాలతో ఆడుతున్నారు.
జవాబు.
పశువు (ప్ర) – పసరం (వి)

ఆ. జాతరలో రథం తిప్పుతరట! ఆ అరదం అందంగా ఉంటుందట!
జవాబు.
రథం (ప్ర) – అరదం (వి)

VI. భాషను గురించి తెలుసుకుందాం.

1. కింది పదాలను విడదీయండి. సంధుల పేర్లు రాయండి.

ఉదా : ఎవరితడు = ఎవరు + ఇతడు (ఉకార సంధి)

అ) డొక్కలెండి = _________
జవాబు.
డొక్కలు + ఎండి (ఉకార సంధి)

ఆ) బుట్టలల్లి = _________
జవాబు.
బుట్టలు + అల్లి (ఉకార సంధి)

ఇ) గుడ్డలుతికి = _________
జవాబు.
గుడ్డలు + ఉతికి (ఉకార సంధి)

ఈ) రాముడెప్పుడు = _________
జవాబు.
రాముడు + ఇప్పుడు (ఉకార సంధి)

2. ఈ కింది పదాలను కలుపండి. సంధుల పేర్లు రాయండి.

ఉదా : వెలుగును + ఇచ్చెను = వెలుగునిచ్చెను (ఉకార సంధి)

అ) కులాలు + అని = _________
జవాబు.
కులాలని (ఉకార సంధి)

ఆ) కూటికి + ఇంత = _________
జవాబు.
కూటికింత (ఉకార సంధి)

ఇ) కొండ్రలు + ఏసి = _________
జవాబు.
(ఉకార సంధి)

ఈ) కబుర్లు + అని = _________
జవాబు.
కబుర్లని (ఉకార సంధి)

ఉ) అంది + ఇచ్చు = _________
అందిచ్చు (ఇకార సంధి)

3. కింది పట్టిక ఆధారంగా సరైన ప్రత్యయాలతోటి ఖాళీలు పూరించండి.

అనగనగా ఒక రాజ్య _________ (1) ఆ రాజ్యము _________ (2) ప్రజల _________ (3) కులాలు, మతాలు లేవు. వారంతా ఒకరి _________ (4) ఒకరు త్యాగాలు చేసుకుంటారు. వారి _________ (5) మంచివారు ప్రపంచం _________ (6) ఎవరూ లేరు. అన్నదానం _________ (7) పుణ్యం వస్తుందని ఆ ఊరి రాజు _________ (8) అన్నదానం చేయబడింది. కాని ఆ అన్నదానాని _________ (9) ఎవరూ రాలేదు. కారణం ఆ ఊరిప్రజలు ఎవరు కష్టపడి సంపాదించుకున్నది వారే తింటారు. ఇది విని రాజు సంతోషపడ్డాడు. _________ (10) ప్రజలారా ! మీరంతా ధన్యులు. మీ _________ (11) నా జేజేలు అన్నాడు రాజు.
కు, ఓ, చేత, కి, ము, వలన, లో, కొరకు, కంటె, తో
జవాబు.
అనగనగా ఒక రాజ్యము. ఆ రాజ్యములో ప్రజలకు కులాలు, మతాలు లేవు. వారంతా ఒకరి కొరకు ఒకరు త్యాగాలు చేసుకుంటారు. వారి కంటే మంచివారు ప్రపంచంలో ఎవరూ లేరు. అన్నదానం వలన పుణ్యం వస్తుందని ఆ ఊరి రాజు చేత అన్నదానం చేయబడింది. కాని ఆ అన్నదానానికి ఎవరూ రాలేదు. కారణం ఆ ఊరిప్రజలు ఎవరు కష్టపడి సంపాదించుకున్నది వారే తింటారు. ఇది విని రాజు సంతోషపడ్డాడు. ఓ ప్రజలారా ! మీరంతా ధన్యులు. మీకు నా జేజేలు అన్నాడు రాజు.

ప్రాజెక్టు పని

కుల వ్యవస్థను రూపుమాపేందుకు కృషిచేసిన ఒక సంఘసంస్కర్త గురించి, మీ పాఠశాల గ్రంథాలయం నుండి సమాచారం సేకరించండి, వారి గురించి నివేదిక రాయండి. ప్రదర్శించండి.

బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ :
పూర్వకాలంలో కులవ్యవస్థ బాగా పాతుకుపోయి ఉండేది. అంటరానితనం అనేది భూతంలాగా భయపెడుతూ బాధిస్తూ ఉండేది. బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ బాల్యంలో ఎన్నో కష్టాలను అనుభవించి, అవమానాలకు గురియై, సమాజానికి ఎదురు తిరిగాడు. పట్టుదలతో పెద్దచదువులు చదివాడు. దళితులలో ఆత్మవిశ్వాసం పెంచాడు. వారిని చైతన్యవంతులను చేశాడు. రాజ్యాంగ నిర్మాణసంఘానికి అధ్యక్షుడై దళితులకు కొన్ని హక్కులు కల్పించాడు. రిజర్వేషన్లు, రాయితీలు కల్పించాడు. ఆ విధంగా కులాల వ్యవస్థను కదిలించి అణగద్రొక్కబడ్డవారిని తల ఎత్తుకొని జీవించేలా ప్రోత్సహించాడు. అలా అందరికీ ఆరాధ్య దైవమైనాడు.

TS 7th Class Telugu 9th Lesson Important Questions ఏ కులం?

ప్రశ్న 1.
రైతు చేసే కష్టాన్ని వివరించండి.
జవాబు.
రైతు తన కడుపుమాడుతున్నా లెక్కచేయకుండా భూమి చదును చేసి నాట్లు వేస్తాడు. పగలూ రాత్రీ కష్టపడి పొలంలో పంట పండించి ధాన్యపు రాసులను బస్తాల కెత్తుతాడు. ప్రజలందరి ఆకలి తీరుస్తాడు. అతనికి చివరికి మిగిలేది మాడిపోయిన మాడు అన్నమే. దానితోనే సరిపెట్టుకుంటూ కష్టపడుతూ మాగాణి పొలాలను దున్ని నాణెమైన పంటలు పండిస్తున్నాడు రైతు.

ప్రశ్న 2.
“మనుషులంతా ఒక్కటే” అనడానికి ఉదాహరణగా మీకు తెలిసిన ఒక సంఘటన గాని, కథగాని రాయండి.
జవాబు.
కోట్లాదిమంది ప్రజలు తమ ఆరాధన స్థలాలకు రోజూ వెళ్తూ ప్రార్థనలు చేస్తూ ఉంటారు. శక్తి కొద్దీ కానుకలిస్తారు. కాని భగవంతుడికి వీటన్నిటికంటే దయాదాక్షిణ్యాలు, జాలి, కరుణ కలిగిన వాళ్ళు, దానధర్మాలు చేసేవాళ్ళు అంటేనే ఇష్టం.
మనిషి మనిషికీ మధ్య అసూయాద్వేషాలు, ఓర్వలేనితనం, మోసాలు ద్వేషాలు, నేరాలు అడ్డుగోడలైనాయి.

మానవత్వం మరుగున పడిపోయింది. సమత, మమత అంతరించాయి. ఒక శివరాత్రినాడు శివాలయానికి తండోపతండాలుగా వచ్చారు. ఆ జనసమ్మర్దంలో ఒక కళ్ళులేని బిచ్చకత్తె కాలుజారి పడిపోయింది. ఆమె చేతిలో గిన్నె గోతిలో పడిపోయింది. అవ్వ స్పృహకోల్పోయింది. అక్కడికొచ్చిన మంత్రులు, అధికారులు, పెద్దమనుషులు ఎవ్వరూ ఆమెను పట్టించుకోలేదు. గుడిలో గంట ఎవరు కొట్టినా మోగటం లేదు. ఇద్దరు పిల్లలు ఆమె పరిస్థితి చూసి అక్కడికొచ్చారు.

అవ్వను లేపి కూర్చోబెట్టారు. దుమ్ము ధూళి దులిపి గాయానికి కట్టుగట్టారు. అవ్వనోట్లో చల్లని నీరు పోశారు. శివపూజకు తెచ్చిన అరటిపళ్ళు తినిపించారు. అవ్వ ఎంతో ఆనందంగా ఆ పిల్లల్ని మెచ్చుకొని దీవించింది. అంతే గుడిగంటలు గణగణా మ్రోగాయి. సమాజంలో నేడు అందరూ అలవరచుకోవలసింది ఇటువంటి మానవత్వమే.

పర్యాయపదాలు

• ఇల్లు = గృహం, సదనం, నివాసం, ఆవాసం
• బండ = శిల, రాయి
• పూజ = అర్చన, సపర్య
• రథం = తేరు, స్యందనం
• విగ్రహం = ప్రతిమ, ప్రతిబింబం, ప్రతికృతి, ప్రతినిధి
• సన్యాసి = భిక్షువు, జడధారి, యతి, ముని
• పశువు = జంతువు, మృగము

నానార్థాలు

• కులం = వంశం, జాతి, శరీరం, ఊరు, ఇల్లు, నేతిపొట్ల, దేశం, పిల్లి
• పశువు = గొర్రె, బలికి ఇచ్చు మృగం, మేడిచెట్టు, ప్రమథగణం

ప్రకృతులు -వికృతులు

ప్రకృతి – వికృతి

• పశువు – పసరం
• శిఖ – సెగ
• కులం – కొలం
• రాశి – రాసి
• రథం – అరదం

సంధులు

• కులమబ్బీ = కులము + అబ్బీ = ఉత్వసంధి
• మతము + అబ్బీ = ఉత్వ సంధి
• రాసులెత్తి = రాసులు + ఎత్తి = ఉత్వ సంధి
• గొట్టాలై = గొట్టాలు + ఐ = ఉత్వ సంధి
• పెట్టినపుడు = పెట్టిన + అపుడు = అత్వసంధి
• చేసినపుడు = చేసిన + అపుడు = అత్వసంధి
• ఎత్తినపుడు = ఎత్తిన + అపుడు = అత్వసంధి
• చెమటోడ్చే = చెమట + ఓడ్చే = అత్వసంధి
• మాదే = మాది + ఏ = అత్వసంధి

సమాసములు

• పొగగొట్టాలు = పొగయొక్క గొట్టాలు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
• బొగ్గుట్టలు = బొగ్గుల యొక్క గుట్టలు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
• ధాన్యరాసులు = ధాన్యము యొక్క రాసులు – షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
• చెమటోడ్చు బట్టల = చెమటను ఓడ్చు – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
• బుట్టలల్లి = బుట్టలను అల్లి – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం
• కూటికింత = కూటి కొరకు ఇంత – ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం

I. కింద ఇచ్చిన వాక్యాలలో గీతగీసిన పదాలకు అర్థాలను రాయండి.

1. వేసవి ఎండలవేడి కొలిమిలో పెట్టినట్లున్నది.
జవాబు.
కొలిమి = ఇనుము కాల్చే నిప్పులు మండే చోటు

2. మాగాణంలో వరి బాగా పండుతుంది.
జవాబు.
మాగాణం = తరిపొలం

3. వేసవిలో మల్లెపూలు రాసులు మంచి వాసన వెదజల్లుతాయి.
జవాబు.
రాసులు = కుప్పలు

4. పశువులను ప్రేమగా చూడాలి.
జవాబు.
పశువుల = జంతువులు

5. ఎండలలో బండలు కాలిపోతుంటాయి.
జవాబు.
బండలు = రాళ్ళు

II. కింది పదాలను ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.

1) దగ్గు
జవాబు.
దగ్గు ఎక్కువగా వస్తుంటే మందువాడాలి.

2) పూజ
జవాబు.
ఈ రోజు గుడిలో ప్రత్యేకమైన పూజ ఉన్నది

3) కాగితాలు
జవాబు.
మనం కాగితాల పై రాసుకుంటాము.

4) చేయి కలిపి
జవాబు.
ఏ పనియైనా అందరూ చేయి కలిపితే తేలికగా అయిపోతుంది.

III. కింది వాక్యాలలోని ప్రకృతి వికృతి పదాలను గుర్తించి రాయండి.

1) అడవిలో అగ్నిశిఖలు వ్యాపించినాయి. ఆ సెగలకు చెట్లు మాడిపోయాయి.
జవాబు.
శిఖ (ప్ర) – సెగ (వి)

2) కులంలో గుణవంతుడైన కొడుకుంటే ఆ కొలం ప్రసిద్ధమౌతుంది.
జవాబు.
కులం (ప్ర) – కొలం (వి)

3) దేవుని రథం బయలుదేరింది. ఆ అరదాన్ని భక్తులంతా లాగారు.
జవాబు.
రథం (ప్ర) – అరదం (వి)

IV. కింది వాక్యాలలోని గీతగీసిన పదాలకు పర్యాయపదాలు గుర్తించండి.

1) రవి ఇల్లు మా గృహం పక్కనే ఉంది. వారి నివాసానికి నేను వెళుతూ ఉంటాను.
జవాబు.
ఇల్లు – గృహం, నివాసం

2) సన్న్యాసి అంటే అన్ని కోరికలను వదిలేసినవాడు. కాని ఈ కాలంలో జడధారులు అంతా మోసగాళ్ళే. ఆ దొంగ యతులను నమ్మకూడదు.
జవాబు.
సన్న్యాసి – జడధారి, యతి

V. క్రింది పదాలను విడదీసి సంధిపేరు రాయండి.

1. బుట్టలల్లి
జవాబు.
బుట్టలు + అల్లి = ఉత్వసంధి

2. గొట్టాలై
జవాబు.
గొట్టాలు + ఐ = ఉత్వసంధి

3. కూటికింత
జవాబు.
కూటికి + ఇంత = ఉత్వసంధి

4. చెమటోడ్చి
జవాబు.
చెమట + ఓడ్చి= ఉత్వసంధి

VI. క్రింది పదాలకు విగ్రహవాక్యం రాసి ఏ సమాసాలో రాయండి.

1. చెమటోడ్చి
జవాబు.
చెమటను ఓడ్చి = ద్వితీయాతత్పురుష సమాసం

2. పొగగొట్టాలు
జవాబు.
పొగ యొక్క గొట్టాలు = షష్ఠీతత్పురుష సమాసం

3. కూటికింత
జవాబు.
కూటి కొరకు ఇంత = చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం

గేయం – అర్థాలు – భావాలు

ఏ కులమబ్బీ!
మాదే మతమబ్బీ!!

1. మట్టి పిసికి ఇటుక చేసి
ఇల్లు కట్టి పెట్టినపుడు
డొక్క లెండి కొండ్ర లేసి
ధాన్యరాసులెత్తినపుడు ॥ఏ॥

అర్థాలు
అబ్బీ = ఓ అబ్బాయీ
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = ఏమి కులం ?
అబ్బీ = ఓ అబ్బాయీ
ఏ మతం = మాది ఏ మతం?
మట్టి పిసికి = మట్టిని మెత్తగా పిసికి
ఇటుక చేసి = ఇటుక రాయి తయారుచేసి
ఇల్లు కట్టి పెట్టినపుడు = మీకు ఇళ్ళు కట్టి ఇచ్చినపుడు
డొక్కలు + ఎండి = ఆకలితో డొక్కలు ఎండిపోయి
కొండ్రలు + ఏసి = పొలాలు వేసి పంటలు పండించి
ధాన్యరాసులు = ధాన్యపు కుప్పలను
ఎత్తినపుడు= బస్తాల కెత్తినపుడు
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = ఏమి కులం?

భావం : మట్టిని మెత్తగా తొక్కి, పిసికి, ఇటుకలను తయారుచేసి, ఇల్లు కట్టేవారిది ఏ కులం? కడుపు మాడ్చుకొని, దున్నిన చాలులో పంటను పండించి, ధాన్యరాసులను బస్తాలకు ఎత్తినపుడు రైతుదేకులం?! ఏ మతం?

2. పొగగొట్టాలై పేగులు
కొలిమి సెగలు చిమ్మినపుడు
దగ్గులతో క్షీణిస్తూ
బొగ్గుట్టలు త్రవ్వినపుడు ॥ఏ॥

కొలిమి సెగలు = మండే కొలిమి దగ్గర వచ్చే వేడిని
చిమ్మినపుడు = బయటికి వదిలినప్పుడు
పేగుల = కడుపులోని పేగులు
పొగగొట్టాలు+ఐ = పొగతో నిండిన గొట్టాలవలె మాడిపోయి
దగ్గులతో = ఊపిరాడని దగ్గుతో
క్షీణిస్తూ = ఆరోగ్యం దిగజారిపోతుంటే
బొగ్గు + గుట్టలు = బొగ్గు గనులను
త్రవ్వినపుడు = తొవ్వినపుడు
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = ఏ కులం?

భావం : ఫ్యాక్టరీలో పనిచేస్తున్నప్పుడు ఆ కొలిమి సెగలు తగిలి పేగులు మాడిపోతున్నాయి. బొగ్గు గుట్టలను తవ్వినపుడు దుమ్ము ధూళి వల్ల దగ్గుతో కార్మికుని ఆరోగ్యం క్షీణిస్తుంది. వీరిది ఏ కులం?! ఏ మతం?! ఇక్కడ కార్మికుని పేగులను పొగ గొట్టాలతో కవి పోల్చాడు)

3. మాడు చెక్కలే తింటూ
మాగాణం దున్నినపుడు
ఎండలలో బండలపై
విగ్రహాలు చెక్కినపుడు ॥ఏ॥

అర్థాలు
మాడు చెక్కలు + ఏ = మాడిపోయిన అన్నంచెక్కను
తింటూ = ఆహారంగా తీసుకుంటూ
మాగాణం = శ్రేష్ఠమైన పొలాలను
దున్నిన + అపుడు = సాగుచేసినపుడు
ఎండలలో = మండే ఎండల్లో
బండలపై = బండరాళ్ళపై
విగ్రహాలు = బొమ్మలను
చెక్కినపుడు = తయారుచేసినప్పుడు
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = ఏ కులం?

భావం: మాడిన అన్నం తింటూ కూడా నేలను దున్నుతూ వరిపంటను పండించే రైతుది ఏ కులం? మండే ఎండలో బండలను అందమైన ఆకృతులలో విగ్రహాలను చెక్కిన శ్రమజీవి శిల్పిది ఏ కులం?! ఏ మతం?!

4. పూజకు అందిచ్చు పూల
బుట్టలల్లి ఇచ్చినపుడు
రామకోటి రాసుకొనే
కాగితాలు చేసినపుడు ॥పా॥

అర్థాలు

పూజ = పూజ చేసుకోడానికి
పూల బుట్టలు = పూలు పెట్టుకొనే బుట్టలు
అల్లి = తయారుచేసి
ఇచ్చిన + అపుడు = ఇచ్చినప్పుడు
రామకోటి రాసుకొనే = రామకోటి రాసుకోడానికి
కాగితాలు చేసినపుడు = కాయితాలు తయారు చేసినప్పుడు
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = ఏ కులం?

భావం: దైవపూజకు తీసుకొని వెళ్ళే బుట్టలను అల్లి ఇచ్చిన వారిది ఏ కులం?! భక్తితో రామకోటి రాసుకునే వారికి కాగితాలన తయారుచేసే శ్రామికులది ఏ కులం? ఏ మతం?!

5. పశువు గొంతు కోసి మీకు
చెప్పులు కుట్టిచ్చినపుడు
కూటికింత కూడు లేక
కుండలు జేసిచ్చినపుడు ॥ఏ॥

అర్థాలు

పశువు = జంతువు యొక్క
గొంతుకోసి = పీకను కోసి
మీకు = మీకందరికి
చెప్పులు = కాళ్ళకు వేసుకొనే చెప్పులు
కుట్టి+ఇచ్చిన+అపుడు = తయారుచేసి ఇచ్చినప్పుడు
కూటికి = తినడానికి
ఇంత = కొంచెమైనా
కూడులేక = ఆహారం లేక
కుండలు = మట్టిపాత్రలను
చేసి+ఇచ్చినపుడు = తయారుచేసి ఇచ్చినప్పుడు
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = ఏమి కులం?

భావం : జంతువుల చర్మంతో చెప్పులు తయారుచేసి ఇచ్చిన వారిది ఏకులం?! ఏమతం?! బతకడానికి తిండిలేక జనం కోసం కుండలను తయారుచేసిన శ్రమజీవులది ఏ కులం?! ఏ మతం?!

6. సన్యాసులై వస్తే
క్షవరాలూ చేసినపుడు
మురికి గుడ్డలుతికి మల్లె
పూలు చేసి ఇచ్చినపుడు ॥ఏ॥

అర్థాలు

సన్యాసుళ్ళు+ఐ = సన్యాసుల్లాగా గడ్డాలు మీసాలు పెంచుకొని
వస్తే = మా దగ్గరి కొస్తే
క్షవరాలూ చేసినపుడు = జుట్టు కత్తిరించినప్పుడు
మురికి గుడ్డలు = మాసిపోయిన బట్టలు
ఉతికి = శుభ్రం చేసి
మల్లెపూలు చేసి = తెల్లగా మల్లెపూలలాగా చేసి
ఇచ్చిన+అపుడు = మీకిచ్చినప్పుడు
మాది = మా అందరిదీ
ఏ కులం = = ఏమి కులం?

భావం: గడ్డాలు, మీసాలు, జుట్టు పెంచుకొని వచ్చిన వారికి క్షవరాలు చేసేవారిది ఏ కులం?! మురికి బట్టలను మల్లెపువ్వులవలె తెల్లగా ఉతికి ఇచ్చేవారిది ఏ కులం?! ఏ మతం?! ఇట్లా వారి శ్రమను సమాజం వాడుకుంటుంది. వారు ప్రజల అవసరాలను తీరుస్తూనే ఉన్నారు.

7. చెల్లవు మీ కల్లబొల్లి
కబుర్లన్ని చెదలు పట్టె
ఆగదు మీ పాతరోత
రథం విరిగిపోయినది ॥ఏ॥

అర్థాలు

మీ = మీ యొక్క
కల్లబొల్లి = అబద్ధాల
కబుర్లు+అన్ని = మాటలన్నీ
చెల్లవు = ఇకపై సాగవు
చెదలు పట్టె = పాతబడి పుచ్చిపోయాయి
మీ పాత = మీ గతమంతా
రోత = అసహ్యమైనది
రథం విరిగిపోయింది = మీ ఆలోచనల రథం పాడైపోయింది
ఆగదు = మార్పు ఆగదు.

భావం: మీ కల్పిత మాటలకు కాలం చెల్లింది. అబద్ధాలతో ఉన్న మాటలను వినం. వాటికి చెదలుపట్టినాయి. ఆగకుండ సాగిన మీ పాత ఆలోచనల రథం విరిగిపోయింది.

8. కులాలనీ కులంలోని
శాఖలనీ వేరుజేస్తే
చెమటోడ్చే మనషులమూ
చేయి కలిపి నిలబడితే ॥ఏ॥

అర్థాలు

కులాలనీ = కులములనూ
కులంలోని = ప్రతి కులంలో ఉన్న
శాఖలనీ = భేదాలనూ
వేరు + చేస్తే = విడదీస్తే
చెమట + ఓడ్చే = కష్టపడి పనిచేసే
మనుషులమూ = మానవులము
చేయి కలిపి = ఐకమత్యంతో
నిలబడితే = సమూహంగా ఉంటే

భావం : కులాలను, కులాల్లోని అన్ని శాఖలను వేరుచేసి అనైక్యతను సృష్టించాలని చూసేవారికి, గుణపాఠంగా చెమటను చిందించే శ్రామికులు అందరూ చేయి చేయి కలిపి నిలబడతారు. అప్పుడే నవసమాజం, సమసమాజం ఏర్పడుతుంది.

పాఠం ఉద్దేశం

సమాజంలో అనేక కులాలవారు, తెగలవారు, వృత్తులవారు ఉన్నారు. కొందరు స్వార్థపరుల ఆలోచనల వల్ల వారు చీలిపోతున్నారు. వృత్తుల సేవలతోనే సమాజం సమతుల్యతను సాధిస్తుంది. అందుకే కులవృత్తుల సేవలను గుర్తించి తగిన గౌరవం అందించాలి. అప్పుడే సమసమాజ నిర్మాణం జరుగుతుందని తెలుపడమే ఈ పాఠం ఉద్దేశం.

పాఠ్యభాగ వివరాలు

ఈ పాఠం ‘గేయ’ ప్రక్రియకు చెందినది. ఇది మాత్రా ఛందస్సులో ఉంటుంది. రాగయుక్తంగా పాడుకోవడానికి వీలుగా ఉంటుంది. ప్రస్తుత పాఠ్యభాగం చెరబండరాజు రచించిన ‘జన్మహక్కు’ అనే కవితా సంపుటిలోనిది.

కవి పరిచయం

ప్రశ్న.
‘ఏ కులం?’ పాఠ్య రచయిత గూర్చి రాయండి.
జవాబు.
చెరబండరాజు అసలుపేరు బద్దం భాస్కరరెడ్డి. నల్లగొండజిల్లాలోని అంకుశాపురం ఇతని సొంతూరు. ఈయన ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేశాడు. 1965లో దిగంబర కవిగా మొదలై, 1970 తర్వాత విప్లవగేయాలు, కథలు, నవలలు రాశాడు. ‘గమ్యం’, ‘ముట్టడి’, ‘పల్లవి’ ఇతని కవితా సంకలనాలు. “కత్తిపాట” ఇతని పాటల సంకలనం. విప్లవ రచయితల సంఘం వ్యవస్థాపక సభ్యుడు. తెలుగు కవిత్వంలో పదునైన వ్యక్తీకరణకు మొక్కవోని దీక్షకు, ధిక్కారస్వరానికి ప్రతినిధి, ప్రతీక చెరబండరాజు.

ప్రవేశిక

మానవ శరీరంలోని ప్రతి అవయవానికి ప్రాధాన్యత ఉన్నది. ఏ అవయవానికి దెబ్బ తగిలినా, శరీరమంతా బాధపడుతుంది గదా! అవయవాలన్నీ కలిసి పనిచేసినప్పుడే శరీరం ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది. అదేవిధంగా కుటుంబ అభివృద్ధికి, గ్రామాభివృద్ధికి, దేశాభివృద్ధికి, అందరూ కలిసిమెలిసి ఉండాలి. ఐకమత్యంతో, సంఘీభావంతో ఎవరి బాధ్యతలు వారు నిర్వర్తించాలి. అందుకే కులాలు వేరైనా, వృత్తులు వేరైనా మనదంతా ఒకేజాతి – మనమంతా భారతీయులం. ‘ఐకమత్యమే మహాబలం’ అనే విషయాన్ని ఈ పాఠం చదివి తెలుసుకుందాం.

నేనివి చేయగలనా?

The multiple-choice format of TS 6th Class Science Bits with Answers 11th Lesson Water in Our Life allows students to practice decision-making and selecting the most appropriate answer.

TS 6th Class Science Bits 11th Lesson Water in Our Life

Question 1.
A unit for measuring volumes of liquids
A) gallon
B) litre
C) cusecs
D) all
Answer:
D) all

Question 2.
Water level in the reservoirs is measured in ………………….
A) miles
B) feet
C) centimetres
D) milli metres
Answer:
B) feet

Question 3.
Water released from dams and projects during floods is measured in
A) cusec
B) litres
C) gallons
D) A and C
Answer:
A) cusecs

Question 4.
Liquids are measured in ……………..
A) centimetres
B) milli metres
C) gallons
D) metres
Answer:
C) gallons

Question 5.
Long periods of less rainfall causes
A) floods
B) droughts
C) cyclones
D) mansoons
Answer:
B) droughts

Question 6.
One of the following is not a reason for scarcity of water
A) deforestation
B) lack of rains
C) drying of water bodies
D) heavy floods
Answer:
D) heavy floods

Question 7.
Excessive rainfall in an area leads to
A) drought
B) floods
C) migration
D) none
Answer:
B) floods

Question 8.
Factors responsible for floods are
A) Intensity and duration of rainfall
B) Soil condition
C) Presence of plants or trees on the ground
D) All of them
Answer:
D) All of them

Question 9.
Find the mis-matched pair
1. Water in reservoir is measured in – feet
2. Water released from dams – liters
3. Liquids are measured in – liters or milliliters
A) 1
B) Both 1 & 2
C) 2
D) 3
Answer:
C) 2

Question 10.
Read the following.
1. Sea water is readily available for drinking
2. River water should be purified before drinking
3. Water in ponds and puddles is usually fresh water
Find the correct sentences from above
A) 1 & 2
B) 2 & 3
C) 1
D) 1 & 3
Answer:
B) 2 & 3

Question 11.
One of the following is not a fresh water body?
1. Puddle
2. Pond
3. River
4. Ocean
A) 4
B) 3
C) 1
D) 2
Answer:
A) 4

Question 12.
The consequences of drought
1. Very difficult to get food and fodder
2. Drinking water is sufficient
3. People travel long distances for water
4. Soil becomes wet and fertile
A) 1 & 2 are correct
B) 2 & 4 are correct
C) 1 & 3 are correct
D) 3 & 4 are correct
Answer:
C) 1 & 3 are correct

Question 13.
Area of the earth’s surface covered by water.
A) 34
B) 23
C) 14
D) 13
Answer:
A) 34

Question 14.
The percentage of water by weight in the human body is…………
A) 50%
B) 60%
C) 70%
D) 80%
Answer:
C) 70%

Question 15.
Fruit that contains large amount of water.
A) Mango
B) Apple
C) Watermelon
D) Guava
Answer:
C) Watermelon

Question 16.
Of the water available on the earth, the percentage of fresh water ……………
A) 1%
B) 2%
C) 3%
D) 4%
Answer:
A) 1%

Question 17.
The taste of sea water is ……
A) sweet
B) salty
C) sour
D) bitter
Answer:
B) salty

Question 18.
Why don’t we drink sea water?
A) because of sweet taste
B) because of salinity
C) because of sour taste
D) sea water with more minerals
Answer:
B) because of salinity

Question 19.
If several borewells are dug and underground water is tapped constantly what will happen to the source of ground water?
A) depletion of ground water occurs
B) depletion of rain
C) sudden decrease in water level of rivers
D) sudden increase in underground waters
Answer:
A) depletion of ground water occurs

Question 20.
Why are people ready to pay money for water along with other commodities?
A) Water is available in excessive amounts.
B) Water scarcity occurs
C) Water bodies became dry
D) Water bodies became contaminated
Answer:
D) Water bodies became contaminated

Question 21.
Water level in well increases during rainy season. Why?
A) due to direct rainfall into the well
B) over flow of river water to wells
C) rise of ground water revel leads to rise in water level of wells
D) A or B options
Answer:
C) rise of ground water revel leads to rise in water level of wells

Question 22.
What will happen if the source of ground water is tapped constantly?
A) Ground water level decreases
B) Ground water level increases
C) More rainfall occurs
D) Earth will be free of pollution
Answer:
A) Ground water level decreases

Question 23.
What happens if there is less rainfall or too much rainfall?
A) Water bodies are filled with rain water
B) Scarcity of food and drinking water problem will arise
C) All the crops are grown easily
D) Water will be useful for several years
Answer:
B) Scarcity of food and drinking water problem will arise

Question 24.
i) Water level in the water bodies depends on rainfall.
ii) Water level in the water bodies go up in summer.
A) Both the sentences are true
B) Both the sentences are false
C) Sentence – (i) is false, sentence – (ii) is true
D) Sentence – (i) is true, sentence – (ii) is false
Answer:
D) Sentence – (i) is true, sentence – (ii) is false

Question 25.
i) Sea water is salty and is not fit for drinking.
ii) Water used by us in our daily life is not salty.
A) Both sentences are false
B) Both sentences are true
C) Sentence – (i) is true, sentence – (ii) is false
D) Sentence – (i) is false, sentence – (ii) is true
Answer:
B) Both sentences are true

Question 26.
What have you done to measure the amount of water wasted by you?
A) Measured the time the tap was left open
B) A bucket was kept under the tap while using water
C) Measured the water used and wasted by other students
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 27.
The sequence of steps properly involved in observing the quantity of water mentioned on the label?
i) Water bottles are collected
ii) Labels are observed
iii) Observing their quantity
A) i, ii, iii
B) iii, ii, i
C) ii, iii, i
D) i, iii, ii
Answer:
A) i, ii, iii

Question 28.
What activities are considered to measure the amount of water used by us daily?
1. Drinking
2. Toilets
3. Bathing
4. Washing
The related activities for measuring?
A) 1,2,3
B) 2,3,4
C) 1,2,3,4
D) 2&3
Answer:
C) 1,2,3,4

Question 29.
Tapping of ground water by………………. is a tough job.
A) digging pit
B) digging well or borewell
C) fish tank
D) reservoir
Answer:
B) digging well or borewell

Question 30.
Rainfall is less and farmers are largely dependent on irrigation using to raise crops.
A) underground water
B) river water
C) salty water
D) lake water
Answer:
A) underground water

Question 31.
You found that paid water is purchased in shops through
A) Packets
B) Disposable bottles
C) Cans
D) All the above
Answer:
D) All the above

Read the given lines.
Sea water is salty but water used by us for our daily purposes is not salty. Water in ponds, pudd’es, rivers is fresh water.

Question 32.
Which water is not useful for drinking?
A) sea water
B) ocean water
C) well water from saline sou
D) all the above
Answer:
D) all the above

Read the given lines
Water level in the water sources depends on rainfall. Water levels in wells go up in the rainy season and go down in the summer season. :

Question 33.
Generally the water level in water sources depends upon
A) Rainfall during rainy season
B) Rainfall during winter season
C) Rainfall during summer season
D) Rainfall during dry condition
Answer:
A) Rainfall during rainy season

Question 34.
What are the places in which water is widely used other than our domestic purposes?
A) Vehicle washing shed
B) Industries
C) Houses
D) A & B
Answer:
D) A & B

Question 35.
These districts are treated as drought prone areas
A) Anantapur
B) Prakasham
C) A and B
D) Vest Godavari
Answer:
C) A and B

Question 36.
The place is determined as drought hit area by no rain fall for a period of
A) 1 to 2 years
B) 2 or 3 years
C) 4 to 5 ears
D) 6 months to 1 year
Answer:
C) 4 to 5 ears

Question 37.
Read the passage and answer the question.
During droughts it is very difficult to get food and fodder. Drinking water is scarce. What will people do in drought hit areas? ( )
A) People migrate longer distances for work
B) People stay back to get water
C) Nothing will happen to people in drought hit areas
D) People pray to god to get rains
Answer:
A) People migrate longer distances for work

Question 38.

What is the method to be implemented in the place of ‘?‘ empty box?
A) cleaning
B) aeration
C) sublimation
D) distillation
Answer:
B) aeration

Question 39.
The above picture tells us

A) floods
B) walk in sea
C) tap water burst
D) water in the summer
Answer:
B) walk in sea

Question 40.
Everyone should have the aim for conserving this resource for future generations .
A) water
B) plastic
C) synthetic material
D) polymers
Answer:
A) water

Question 41.
These are the suitable slogans for conserving water resources …..
1. Save water for future
2. Use water unnecessarily as much as possible
3. Every drop of water counts – let us save
4. Let us save water – save our lives
Suitable slogans are
A) 1,2 & 3
B) 2,3 & 4
C) 1,3 & 4
D) 1,2 & 4
Answer:
C) 1,3 & 4

The multiple-choice format of TS 6th Class Science Bits with Answers 9st Lesson Plants: Parts and Functions allows students to practice decision-making and selecting the most appropriate answer.

TS 6th Class Science Bits 9th Lesson Plants: Parts and Functions

Question 1.
The main root part of the plant
A) Tap root
B) Fibrous root
C) Ciliated root
D) Fat root system
Answer:
A) Tap root

Question 2.
The roots present in grass
A) Tap root
B) Fibrous roots
C) Fat root system
D) Trunk root
Answer:
B) Fibrous roots

Question 3.
Roots which store food
A) storage roots
B) tuberous roots
C) hard roots
D) soft roots
Answer:
B) tuberous roots

Question 4.
One plant doesn’t possess tap root system
A) Neem
B) Rice plant
C) Guava
D) Mango
Answer:
B) Rice plant

Question 5.
This helps in anchoring the plant body to the soil
A) root
B) stem
C) branch
D) twig
Answer:
A) root

Question 6.
The number of root systems
A) 2
B) 1
C) 4
D) 3
Answer:
A) 2

Question 7.
The minerals present in the soil are absorbed by
A) Stem
B) Leaf
C) Root
D) Fruit
Answer:
C) Root

Question 8.
In some plants, food is stored in roots. These roots are called …………
A) Tap roots
B) Tuberous roots
C) Fibrous roots
D) None
Answer:
B) Tuberous roots

Question 9.
Example for Tuberous root
A) Carrot
B) Raddish
C) Beetroot
D) All
Answer:
D) All

Question 10.
The stalk like structure of leaf :
A) vein
B) midrib
C) palm
D) petiole
Answer:
D) petiole

Question 11.
…… acts as a skeleton of the leaf and gives it a shape and support
A) Petiole
B) Stalk
C) Venation
D) Midrib
Answer:
C) Venation

Question 12.
The flat portion of the leaf
A) Petiole
B) Edge
C) Midrib
D) Lamina
Answer:
D) Lamina

Question 13.
Which part connects leaf lamina with stem?
A) Petiole
B) Midrib
C) Vein
D) Edge
Answer:
B) Midrib

Question 14.
The long vein present in the middle of the leaf is
A) Midrib
B) Lamina
C) Vein
D) Petiole
Answer:
A) Midrib

Question 15.
Leaf prepares food by the process of
A) Digestion
B) Photosynthesis
C) Respiration
D) Excretion
Answer:
B) Photosynthesis

Question 16.
Reticulate venation is present in the plants having the following root system.
A) Tap Root system
B) Fibrous Root system
C) System of Rootlets
D) Adventitious root system
Answer:
A) Tap Root system

Question 17.
Carrot, sweet potato are good examples of ………….
A) leaves
B) storage stem
C) tuberous roots
D) All
Answer:
C) tuberous roots

Question 18.
One of the following parts is not an aerial part of the plant.
A) Leaves
B) Flower
C) Tuberous stem
D) Branch
Answer:
C) Tuberous stem

Question 19.
In a plant leaves and flowers grow from the
A) branch
B) stem
C) roots
D) apex
Answer:
B) stem

Question 20.
Branches are absent in this plant
A) Sugarcane
B) Tulasi
C) Hibiscus
D) Rose
Answer:
A) Sugarcane

Question 21.
We will see a on the stem of potato.
A) root
B) blade
C) patch
D) scar
Answer:
D) scar

Question 22.
These attract insects for pollination
A) flowers
B) fruits
C) seeds
D) leaves
Answer:
A) flowers

Question 23.
Potato is a modified.
A) root
B) leaf
C) stem
D) seed
Answer:
C) stem

Question 24.
One of the following is not a modified stem
A) Garlic
B) Carrot
C) Ginger
D) Potato
Answer:
B) Carrot

Question 25.
Colourful structures of the flower
A) Sepals
B) Pollens
C) Buds
D) Petals
Answer:
D) Petals

Question 26.
Example for parallel leaf venation having plant is
A) Mango
B) Neem
C) Jowar
D) Hibiscus
Answer:
C) Jowar

Question 27.
Banana oil is made from …………….
A) Bananas
B) Banyan tree
C) Petroleum
D) Banana plant
Answer:
C) Petroleum

Question 28.
Find the mis-matched pair …………….
(i) Grass – parallel venation
(ii) Mango – parallel venation
(iii) Sugarcane – parallel venation
(iv) Neem – reticulate venation
A) i
B) ii
C) iii
D) iv
Answer:
B) ii

Question 29.
Match the following.

A) 1 – a, 2 – b, 3 – c
B) 1 – b, 2 – c, 3 – a
C) 1 – b, 2 – a, 3 – c
D) 1 – c, 2 – a, 3 – b
Answer:
D) 1 – c, 2 – a, 3 – b

Question 30.
Find the odd one out regarding types of plants and their nature ( )

Answer:

Question 31.
Find the modified stems among the following

Answer:
C) i, iii, iv, v, vi

Question 32.
a) Stomata are bean shaped structures
b) They help in exchanging of food. Which is correct?
A) Both a & b are correct
B) a is correct h is wrong
C) Both a & b are wrong
D) a is wrong h is correct
Answer:
B) a is correct h is wrong

Question 33.
a) The arrangement of veins in the lamina is called venation
b) Venation acts like a skeleton of leaf.
A) Both a & b are wrong
B) a is wrong b is correct
C) a is correct b is wrong
D) Both a & b are correct
Answer:
D) Both a & b are correct

Question 34.
Scaly leaves are not present in
A) Grass
B) Mango
C) Paddy
D) A or C
Answer:
B) Mango

Question 35.
1) Water is released from plant in the form of vapours.
2) Excess water is released from the plant through the stomata.
3) Transpiration helps in removal of excess water from plants.
A) all sentences are correct
B) sentence I is correct
C) 2 & 3 are correct
D) All are wrong
Answer:
A) all sentences are correct

Question 36.
If leaves are absent in the mango tree,
A) the plant won’t prepare water
B) the plant will die
C) photosynthesis decreases
D) respiration increases
Answer:
B) the plant will die

Question 37.
Why do leaves have stomata?
A) To receive carbondioxide
B) To release oxygen
C) To prepare food
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 38.
………. carries the water absorbed by the roots to different parts of the plant
A) root
B) leaf
C) branch
D) stem
Answer:
D) stem

Question 39.
If transpiration is not done in the plants
A) the plants do not prepare food properly
B) the plants cannot maintain water percentage
C) water imbalance occurs in the plant
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 40.
The incorrect function of the leaf among the following statements.
A) Preparation of starch by photosynthesis
B) Exchange of gases through stomata
C) Elimination of water vapour through transpiration
D) Restrict water transportation
Answer:
D) Restrict water transportation

Question 41.
What would happen if stomata are absent in leaves?
A) Transpiration does not occur
B) No gas exchange occurs
C) Water transportation does not occur
D) All of the above
Answer:
D) All of the above

Question 42.
Leaf : Photosynthesis : Root ………..
A) Food preparation
B) Water preparation
C) Taking water and minerals
D) Food releasing
Answer:
C) Taking water and minerals

Question 43.
Pistils have three parts. They are
A) stigma, ovule, style
B) ovary, seed, petal:
C) petiole, stigma, style
D) stigma, style, ovary
Answer:
D) stigma, style, ovary

Question 44.
Why don’t all the plants have the same kind of leaves?
A) Based on the place and conditions the leaves are modified
B) Based on the stem they grow roots
C) Roots develop leaves
D) Stem produces leaves
Answer:
A) Based on the place and conditions the leaves are modified

Question 45.
Choose the correct answer
A) All roots are similar in paddy
B) Potato is a stern tuber
C) Grass has reticulate venation
D) Tamarind has fibrous root system
Answer:
A) All roots are similar in paddy

Question 46.
If you don’t know the name of a collected plant what would you do?
A) We will ask our teacher
B) We will ask the gardener
C) We will ask the farmer
D) Above all
Answer:
D) Above all

Question 47.
What is the nature of the root system that you observed in Tridax plant.
A) Tap root system – main root with lateral roots
B) Fibrous root system – main root with lateral roots
C) Tap root system — Root hairs
D) Lateral root system with tap roots
Answer:
A) Tap root system – main root with lateral roots

Question 48.
What is the purpose of adding ink in the tumbler?

A) In order to observe minerals and food that is absorbed by plant
B) In order to observe water and minerals absorbed by roots of plant
C) In order to cut the stem of a plant
D) In order to cut the leaves of a plant
Answer:
B) In order to observe water and minerals absorbed by roots of plant

Question 49.
What aspects are considered in observing the similarities among leaves of different plants? ( )
1. Leaf base, Petiole, Lamina
2. Leaf shape, Leaf edge
3. Leaf life, Place of leaf on stem
A) 1 and 3
B) 1 and 2
C) 2 and 3
D) 1,2 and 3
Answer:
B) 1 and 2

Question 50.
If you want to observe types of venation in leaves what leaves are to be collected?
A) Mango and Grass
B) Grass and Paddy
C) Grass and Hvdrilla
D) Mango and Guava
Answer:
A) Mango and Grass

Question 51.
Write the steps involved in observing stomata in leaves
1. Fleshy leaf is taken
2. Put a drop of water on it
3. Peel the outer layer of the leaf
4. Observe it under microscope
5. Place it on a slide.
A) 1, 2, 3, 4, 5
B) 5, 4, 3, 2, 1
C) 4, 5, 2, 3,1
D) 1, 3, 2, 5, 4
Answer:
D) 1, 3, 2, 5, 4

Question 52.
Where do we see traditional cottage industry where pictures of various mythological figures are drawn with bright colours on dried leaves
A) Warangal
B) Mahaboob nagar
C) Khammam
D) None
Answer:
A) Warangal

Question 53.
Read the given lines.
Some plants store food in roots and stems. Some plants like radish, carrot,beetroot store food materials in their roots. What is the special feature in the plants like radish, carrot, beetroot etc?
A) Roots of these plants store water
B) Roots of these plants store food
C) Stem of these plants store food
D) Leaf of these plants store food
Answer:
B) Roots of these plants store food

Question 54.

Based on the information studied by you what type of venation is seen in the plant Sapota? ( )
A) Parallel venation
B) Parallel venation or Reticulate venation
C) Reticulate venation
D) Horizontal venation
Answer:
C) Reticulate venation

Question 55.
Read the table

What types of root system is seen in plants like grass or rice? ( )
A) Tap root system
B) Fibrous root system
C) Tap root it Fibrous root system
D) Upper tap root system
Answer:
B) Fibrous root system

Question 56.
Read the given lines.
There are variations in the size and shape of plants but generally all plants havel roots, stems and leaves.
What do plants generally have?
A) Roots
B) Fruits & buds
C) Leaves & stem
D) All the above
Answer:
D) All the above

Question 57.
Read the given lines.
The long vein present in the middle of the leaf lamina is called midrib. The branches arising from the midrib are called veins. Veins in the leaf are very helpful in ?
A) Giving shape and support
B) Supply material
C) A & B
D) Taking gases
Answer:
C) A & B

Question 58.
Venation of the leaf in the picture is?

A) Reticulate
B) Parallel
C) Circular
D) Linear
Answer:
A) Reticulate

Question 59.
Find the type of venation.

A) Reticulate venatiori
B) Parallel venation
C) Palmate venation
D) Pinnate venation
Answer:
B) Parallel venation

Question 60.
The following diagram represents

A) Osmosis
B) Photosynthesis
C) Transpiration
D) Respiration
Answer:
C) Transpiration

Question 61.
The given picture of root system is present in

A) Mango – Tap root system
B) Grass – Tap root system
C) Neem – Fibrous root system
D) Palm tree – Tap root system
Answer:
A) Mango – Tap root system

Question 62.
What is the use of given diagram present in plants?

A) it is a stomata – for exchanging gases
B) It is a root – for exchanging food
C) It is a stomata – for transpiration
D) It is a leaf – for photosynthesis
Answer:
D) It is a leaf – for photosynthesis

Question 63.
……. helps in exchange of gases in trees
A) Stem
B) Root
C) Stomata
D) Branch
Answer:
C) Stomata

Question 64.
We enjoy the beauty of nature through these components of plant?
A) Leaf
B) Flowers
C) Roots
D) Stem
Answer:
B) Flowers

Question 65.
How do plants help us?
A) By giving food and air
B) By giving air and water
C) By cleaning environment
D) A and C
Answer:
D) A and C

Question 66.
Find the correct sentence on plants and their role in the nature.
A) They give air to breathe
B) They make us to survive on the earth
C) Both
D) They confront our lives
Answer:
C) Both

Question 67.
Leaves expel excess water through the stomata. What do we call this process?
A) Condensation
B) Melting
C) Evaporation
D) Transpiration
Answer:
D) Transpiration

Question 68.
Which of the following plant preserves food in the stem?
A) Ginger
B) Carrot
C) Beetroot
D) Radish
Answer:
A) Ginger

Regular practice with TS 6th Class Science Bits with Answers 8th Lesson Fibre to Fabric improves students’ confidence and readiness for assessments and examinations.

TS 6th Class Science Bits 8th Lesson Fibre to Fabric

Question 1.
Separation of seeds from the cotton is called
A) Ginning
B) twisting
C) weaving
D) spinning
Answer:
A) Ginning

Question 2.
Golden fibre
A) Cotton yarn
B) Chemical yarn
C) Wool
D) Jute yarn
Answer:
D) Jute yarn

Question 3.
This is not a plant fibre
A) Nylon
B) Hemp
C) Flax
Answer:
A) Nylon

Question 4.
Synthetic fibre
A) Silk
B) Jute
C) Acrylic
D) Hemp
Answer:
C) Acrylic

Question 5.
Which of the following was used to spin yarn?
A) Charka
B) Takli
C) Gear
D) A & B
Answer:
D) A & B

Question 6.
Cotton is obtained from
A) flowers
B) fruits
C) leaves
D) stems
Answer:
B) fruits

Question 7.
Cotton plants are usually cultivated in
A) Red soil
B) Sand
C) Black soil
D) Hill areas
Answer:
C) Black soil

Question 8.
Ginning is the process associated with
A) Cotton
B) Jute
C) Mango
D) Coconut
Answer:
A) Cotton

Question 9.
The fruits of the cotton plant are called
A) cotton bolls
B) coconut bolls
C) stems
D) roots
Answer:
A) cotton bolls

Question 10.
Arranging of yarn horizontally and vertically to make fabric
A) weaving
B) spinning
C) retting
D) none
Answer:
A) weaving

Question 11.
Looms operated by the electrical motors
A) Electric loom
B) Power loom
C) Handloom
D) Charka
Answer:
B) Power loom

Question 12.
Examples of the products made from Jute
A) Tables, door curtains
B) Buckets, Pens
C) Chairs, CPUs
D) Gunny bags, floor mats, chappals
Answer:
D) Gunny bags, floor mats, chappals

Question 13.
Read the table and choose the correct options for blanks.

A) Towels
B) Sarees
C) Parachutes
D) A & B
Answer:
D) A & B

Question 14.

Find the mismatched one from the above table.
A) a
B) b
C) c
D) a & c
Answer:
A) a

Question 15.
Match the following:
1) Cotton ( ) a) Moths
2) Polyester ( ) b) Heavier fabrics
3) Silk ( ) c) Light fabrics
A) 1 – c, 2 – a, 3 – b
B) 1 – c, 2 – b, 3 – a
C) 1 – b 2 – a, 3 – c
D) 1 – b, 2 – c, 3 – a
Answer:
D) 1 – b, 2 – c, 3 – a

Question 16.
Read the following sentences that explains natural fibres.
i) Absorb more water
ii) Less time taken to dry
iii) Very smooth to touch
iv) Chemicals are used to make
A) All are true
B) Only (i) is true
C) Only (iii) & (iv) are true
D) Only (i) & (iv) are true
Answer:
B) Only (i) is true

Question 17.
The following one is not a natural fibre
A) Cotton
B) Silk
C) Terylene
D) Decron
Answer:
C) Terylene

Question 18.
Silk : insect : : Wool
A) sheep
B) plant
C) cotton
D) snake
Answer:
A) sheep

Question 19.
Why do we dye the yarns?
A) to get soft enough to make fabric
B) to get strong enough to make hag
C) to make weak and soft
D) to get strong enough to make fabric
Answer:
D) to get strong enough to make fabric

Question 20.
Jute fibre is derived from which part of the jute plant?
A) Leaves
B) Peel of the stem
C) Root
D) Seed
Answer:
B) Peel of the stem

Question 21.
Find the odd one out regarding types of fibres.
A) Cotton
B) Wool
C) Silk
D) Terylene
Answer:
D) Terylene

Question 22.
Read the sentences:
a) Fabrics are not only used for making clothes.
b) The material used for making school bags Is a kind of fabric
A) Both (a) and (b) are correct
B) (a) is correct (b) is wrong
C) (a) is wrong (b) is correct
D) Both (a) and (b) are wrong
Answer:
A) Both (a) and (b) are correct

Question 23.
Pick the correct question for clarifying doubt on woollen fabrics
A) How do we collect woollen from plants?
B) Which animals fibre is used as wool?
C) How silk worm gives woollen?
D) Is cotton gives perfect wool?
Answer:
B) Which animals fibre is used as wool?

Question 24.

If the fibre is less water absorbed, high in stretching and melts on burning. What is it ?
A) Natural fibre
B) Artificial fibre
C) Synthetic fibre
D) B & C
Answer:
D) B & C

Question 25.
If you want to see handloom industry where should you visit ?
A) Gadwal
B) Siricilla
C) Venkatagiri
D) All these places
Answer:
D) All these places

Question 26.
……….. is a type of rough cotton fabric used in book binding.
A) Coconut fibre
B) Jute
C) Calico
D) Date palm
Answer:
C) Calico

Question 27.
After washing, cotton clothes get
A) expanded
B) wrinkled
C) stretched
D) burnt
Answer:
B) wrinkled

Question 28.
Suppose a student burnt a cloth of silk what type of smell he might have observed ?
A) burning of feather
B) burning of skin
C) burning of leaves
D) burning of cloth
Answer:
A) burning of feather

Question 29.
Suppose you washed cotton shirt and polyester shirt. You kept them in the sun. Which one becomes dry earlier?
A) polyester
B) cotton
C) both A & B
D) they won’t dry
Answer:
A) polyester

Question 30.
The thread like structures you observed in the fabric
A) retting
B) clown
C) roughage
D) yarn
Answer:
D) yarn

Question 31.
If you touch these clothes you feel soft sense.
A) cotton
B) silk
C) wool
D) jute
Answer:
B) silk

Question 32.
Jute Is grown in soil.
A) clay
B) loam
C) loose
D) alluvial
Answer:
D) alluvial

Question 33.
In Andhra Pradesh cotton is widely grown in district.
A) Ananthapur
B) Prakasam
C) East Godavari
D) Srikakulam
Answer:
B) Prakasam

Question 34.
Paddy, chilli and other commercial crops are usually packed in bags.
A) polythene
B) synthetic
C) gunny
D) fibre
Answer:
C) gunny

Question 35.
Generally weaving of clothe is done on
A) cart
B) takli
C) looms
D) charka
Answer:
C) looms

Question 36.
What will you do before Inserting the thread into the needle?
A) Twist the end
B) Wet the end
C) A or B
D) Stretch the end of the thread
Answer:
C) A or B

Question 37.
When you touch silky clothes how do you feel?
A) Slippery
B) Shiny
C) Coarse to touch
D) A and B
Answer:
D) A and B

Question 38.
Find the correct order for making cotton yam.
A) Cotton boils → Remove seeds → Separate cotton
B) Remove seeds → Cotton boils → Separate cotton
C) Separate cotton → Remove seeds → Cotton boils
D) Cotton seeds → Cotton plants → Yarn
Answer:
A) Cotton boils → Remove seeds → Separate cotton

Question 39.
What did you observe while burning the polyester cloth?
A) Gives ash
B) Gives water
C) Gives pungent smell
D) Gives different colours
Answer:
C) Gives pungent smell

Question 40.
What did you observe while burning the silk and cotton fabric?
A) Gives ash
B) Gives colours
C) Release water
D) No change
Answer:
D) No change

Question 41.
The fibre used for making Khaddar
A) Woollen
B) Cotton
C) Silk
D) Nylon
Answer:
B) Cotton

Question 42.
What can we do to make the cotton yarn strong enough?
A) dryed and coated with oils
B) dryed and coated with chemicals
C) dryed and coated with water
D) soaked in the petrol

Answer:
B) dryed and coated with chemicals

Question 43.
An example for natural fibre of plant origin.
A) Cotton
B) Silk
C) Rayon
D) Nylon
Answer:
A) Cotton

Question 44.
Do you find any relation between smoothness and time to dry?
A) They are inversly related
B) As smoothness increases, time to dry increases
C) No relation
D) Sometimes increases, sometimes decreases
Answer:
A) They are inversly related

Question 45.
Which fabrics give ash when they are burn?
A) cotton
B) rayon
C) nylon
D) polyster
Answer:
A) cotton

Question 46.
Read the lines and answer the question given below.
There are thread like structures in the fabric. These threads are called yarn.

Q. Fabric is made up of ………….
A) Cloth
B) Yarn
C) Seed
D) Plant
Answer:
B) Yarn

Question 47.
When we burn fabric made up of artificial fibre it gives a pungent smell.
Q. The fibre gives pungent smell in burning.
A) Synthetic fibre
B) Natural fibre
C) Coarse fibre
D) Silk fibre
Answer:
A) Synthetic fibre

Question 48.
Read the table :

The fabric used in book binding
A) Coir
B) Cotton
C) Calico
D) Jute
Answer:
C) Calico

Question 49.
Why do our farmers dry the stems of Red Sorrel (Gongura)?
A) To collect wool
B) To collect jute
C) To collect cotton
D) To collect silk
Answer:
B) To collect jute

Question 50.
Why should we wear woollen clothes in winter?
A) To retain our body heat
B) To keep our body cool
C) To stop air from our body
D) B and C
Answer:
A) To retain our body heat

Question 51.
If we wear woollen clothes in summer season. What will happen?
A) Our body becomes cool
B) Our body becomes ice
C) Our body feels much suffocate
D) Cool air enters into our organs
Answer:
C) Our body feels much suffocate

Question 52.
Find the wrong sentence.
A) Hemp and flax are animal fibres
B) Jute is a plant fibre
C) Cotton is taken from plant
D) Silk is obtained from silk moth
Answer:
A) Hemp and flax are animal fibres

Question 53.
Some sentences about artificial fibres.
i) Smooth to touch
ii) Less time to dry
iii) Absorbs less water
iv) More stretching capacity
A) i, ii, iii only
B) ii, iii, iv
C) iii, iv
D) i, iv only
Answer:
A) i, ii, iii only

Question 54.

A) Colouring
B) Dying
C) Spinning
D) Ginning
Answer:
C) Spinning

Question 55.
Find the mismatched pair.
1) Nylon – Parachute ropes
2) Cotton – Towels
3) Wool – Summer clothes
A) 1
B) 2
C) 3
D) 1&3
Answer:
C) 3

Question 56.
Find the given diagram related to spinning of thread.

A) Takli
B) Charka
C) Ratnam
D) Dredging
Answer:
A) Takli

Question 57.
The given picture shows

A) net of ball making
B) metallic wire making
C) mat making
D) all the above
Answer:
C) mat making

Question 58.
Now a days weaving is done on
A) power looms
B) wooden loom
C) stick looms
D) charkha
Answer:
A) power looms

Question 59.
Jute is collected from
A) plants
B) animals
C) A & B
D) chemicals
Answer:
A) plants

Question 60.
What is the change that we see in wearing garments from ancient period to modern age?
1) Ancient people used to wear animal skin as clothes.
2) Clothes were also made from metal.
3) Ancient people started wearing fibres.
4) Different types of clothes were worn by ancient people.
A) 1 & 3 sentences correct
B) 1 & 2 sentences correct
C) 2 & 3 sentences correct
D) 1 & 4 sentences correct
Answer:
B) 1 & 2 sentences correct

Question 61.
In order to decrease child labour In textile and handloom industry one of these activities is helpful.
A) Voluntary organisations uy to eradicate it.
B) Government should take remedial measures.
C) Government should encourage child labour.
D) A and B sentences are reliable.
Answer:
D) A and B sentences are reliable.

Question 62.
Why people use cotton clothes in summer season?
1) to keep body cool.
2) To keep body warmth and humid
3) To absorb sweat.
4) To leave more sweat out.
5) To absorb more heat.
Correct sentences are
A) 1, 3 sentences
B) 1, 2 only
C) 2, 3 only
D) 1, 2, 4 only
Answer:
A) 1, 3 sentences

Question 63.
To protect our environment we should do one of the following.
A) Using cloth bags instead of polythene bags.
B) Using plastic bags instead of cloth bags.
C) Leaving garbage everywhere in the surroundings.
D) Using synthetic clothes widely.
Answer:
A) Using cloth bags instead of polythene bags.

Question 64.
What is the advantage of natural fibre compared to artificial fibres?
A) They easily decomposed in the soil.
B) They are environmentally and eco-friendly factors.
C) Both A & B sentences.
D) They are hard and durable.
Answer:
C) Both A & B sentences.

Regular practice with TS 6th Class Science Bits with Answers 7th Lesson Separation of Substances improves students’ confidence and readiness for assessments and examinations.

TS 6th Class Science Bits 7th Lesson Separation of Substances

Question 1.
The components of Indian Ink can be identified using this technique
A) Filtration
B) Chromatography
C) Evaporation
D) Decantation
Answer:
B) Chromatography

Question 2.
Which of the following is not dissolved in water?
A) Sugar
B) Cooking oil
C) Salt
D) Lemon Juice
Answer:
B) Cooking oil

Question 3.
Concrete is a ……………..
A) mixture
B) man-made substance
C) natural product
D) A and B
Answer:
D) A and B

Question 4.
When the sugar falls in the red gram in your house, you separate the sugar by following
A) with magnet
B) sieving
C) sublimation
D) chromatography
Answer:
B) sieving

Question 5.
Which method helps to separate the husk from grain?
A) Grain and husk are equal in weight
B) Winnowing method
C) The weight of husk is less than the grain
D) None of the above
Answer:
C) The weight of husk is less than the grain

Question 6.
The impurities and bran present in flour can be removed by
A) Filtration
B) Evaporation
C) Churning
D) Sieving
Answer:
D) Sieving

Question 7.
Muddy water is taken in a beaker and allowed to stand. Then the mud settles down. The phenomenon is called (or) Mud and sand are separated from water by using this method.
A) Decantation
B) Sedimentation
C) Evaporation
D) Winnowing
Answer:
B) Sedimentation

Question 8.
Sand and salt are separated from its mixture using the principle
A) decantation and then evaporation
B) evaporation and then decantation
C) evaporation and condensation
D) sieving and winnowing
Answer:
A) decantation and then evaporation

Question 9.
Sieving is used when components of mixture have
A) same particle size
B) different particle sizes
C) same or different particle sizes
D) none
Answer:
B) different particle sizes

Question 10.
Your mother adds the following ingredients for smell while cooking biryani
A) Dal-Chilli powder
B) Onions – Dal
C) Cloves – Cardamom
D) Salt-Chilli powder
Answer:
C) Cloves – Cardamom

Question 11.
If crystallization process is not done in the nature, we can’t obtain…
A) Sea water
B) Sugar from sugarcane
C) Salt from sea water
D) Urea from crop
Answer:
C) Salt from sea water

Question 12.
The method of ……….. is used in the process of preparing cheese (paneer) in our houses.
A) decantation
B) filtration
C) sublimation
D) crystallisation
Answer:
B) filtration

Question 13.
Salt is separated from salt water by
A) crystallisation
B) filtration
C) sedimentation
D) sieving
Answer:
A) crystallisation

Question 14.
The reverse process of ‘evaporation’ is
A) filtration
B) decantation
C) boiling
D) condensation
Answer:
D) condensation

Question 15.
When the heavier component of a mixture settles down after water is added to it is called ……….
A) Sublimation
B) Filteration
C) Sedimentation
D) Crystallisation
Answer:
C) Sedimentation

Question 16.
Impurities settle at the bottom when muddy water was kept over night in a bucket. The clear water was then poured off from the top. The
process of separation used in this example is called
A) Filteration
B) Decantation
C) Winnowing
D) Sublimation
Answer:
B) Decantation

Question 17.
Separation of colours from a mixture of colours is called …….
A) Sublimation
B) Chromatography
C) Decantation
D) Crystallization
Answer:
B) Chromatography

Question 18.
Chromatography: colour: sedimentation ………
A) sand and mud
B) husk and paddy
C) flour and sugar
D) sugar and salt
Answer:
A) sand and mud

Question 19.
Find out the odd one regarding separation of mixture
A) Sublimation
B) Rectification
C) Crystallization
D) Distillation
Answer:
B) Rectification

Question 20.
If oil is mixed with water, how can you separate it?
A) by sublimation
B) by decantation
C) by sedimentation
D) by filtration
Answer:
D) by filtration

Question 21.
The result of conducting Chromatography is ……….
A) All colours are mixed
B) Colours are separated
C) New colours are formed without separation
D) No change observed
Answer:
B) Colours are separated

Question 22.
The following method is used to separate colour from the mixture
A) Sedimentation
B) Filtration
C) Chromatography
D) Winnowing
Answer:
C) Chromatography

Question 23.
Mud is separated by this process
A) Sedimentation
B) Winnowing
C) Crystallisation
D) Distillation
Answer:
A) Sedimentation

Question 24.
Identify the correct sentence.
A) Colours are separated by chlorography
B) Colours are separated by chromatography
C) Colours are separated by achlorography
D) Colours are separated by chromography
Answer:
B) Colours are separated by chromatography

Question 25.
Match the following.
a) Hand picking ( ) i) Soil and water separation
b) Sedimentation ( ) ii) Husk from grain
c) Winnowing ( ) iii) Stones from rice
A) a-i, b-ii, c-iii
B) a-iii, b-ii, c-i
C) a-ii, b-iii, c-i
D) a-iii, b-i, c-ii
Answer:
B) Colours are separated by chromatography

Question 26.
Mixture of substances present in the coffee.
A) Coffee powder, water, sugar, milk
B) Salt, water, coffee powder
C) Salt, water, coffee powder
D) Salt, sugar water, coffee powder
Answer:
A) Coffee powder, water, sugar, milk

Question 27.
Match the following.
a) Crystallisation ( ) i) Prepare pure water
b) Distillation ( ) ii) Camphor vapourisation
c) Sublimation ( ) iii) Salt from water
A) a – i,b – ii,c – iii
B) a – iii,b – i,c – ii
C) a – ii,b – i,c – iii
D) a – i,b – iii,c – ii
Answer:
B) a – iii,b – i,c – ii

Question 28.
Read the following sentences. Find the correct sentences.
i) Chromatography is done with chalk piece
ii) Sublimation is the technique for salt and water
iii) We can separate stones and paddy from rice
iv) Winnowing helps us to separate husk from grain
A) i, ii, iii
B) i, iii, iv
C) i, iii only
D) ii, iii, iv
Answer:
B) i, iii, iv

Question 29.
Substances that are mixed in lemon water.
A) lemon juice
B) salt or sugar
C) water
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 30.
One of the following is not a man-made substance
A) laddu
B) animal body
C) jam
D) curd
Answer:
B) animal body

Question 31.
Find out the wrong statement.
A) Husk is separated from grain by winnowing
B) Flour is separated from red gram by crystallisation
C) Stones are separated from rice by hand picking
D) Salt is obtained by evaporation of sea water.
Answer:
B) Flour is separated from red gram by crystallisation

Question 32.
Identify the correct statement of the following.
I) Salt is separated from salt solution by crystallization.
Il) Sugar is separated from tea by filtration.
A) I, Il are correct
B) I, II are not correct
C) I is correct, is not correct
D) I is not correct,is correct
Answer:
C) I is correct, is not correct

Question 33.
The correct question to clarify doubt on distillation.
A) How can we use drinking water?
B) What material is used for chromatography to get distilled water?
C) How can we get distilled water?
D) A or B
Answer:
C) How can we get distilled water?

Question 34.
What will be the consequence if there is no crystallisatlon in the nature?
A) We can’t find the colours
B) We can’t get distilled water
C) We can’t separate pure rice
D) We can’t get salt from sea water
Answer:
D) We can’t get salt from sea water

Question 35.
Find the odd one out regarding mixtures of substances.
A) Coffee
B) Tea
C) Lemon Juice
D) Water
Answer:
D) Water

Question 36.
Read the given sentences.
Lakshmi says that sedimentation and decantation are used at home while cleaning
rice and pulses for cooking.
A) Sentence is wrong based on the process
B) Sentence is correct based on the process
C) Sentence is incomplete based on the method
D) Sentence gave wrong information
Answer:
A) Sentence is wrong based on the process

Question 37.
Read the given sentences.
a) Chromatography is used to separate the colours
b) Camphor is vapourised by sublimation
A) Both the sentences are wrong
B) (a) is correct (b) is wrong
C) (b) is correct (a) is correct
D) Both the sentences are correct
Answer:
D) Both the sentences are correct

Question 38.
Filter paper for mud water. Then what is for chromatography?
A) Chalk powder
B) Funnel
C) Chalk piece
D) Sieve plate
Answer:
C) Chalk piece

Question 39.
When a few plants are Infested …………… is an excellent method of controlling pests.
A) hand picking
B) crystallization
C) chromatography
D) sedimentation
Answer:
A) hand picking

Question 40.
How can you separate stones, the mixture combining pebbles and other organic matter?
A) distillation
B) crystallization
C) decantation
D) hand picking
Answer:
D) hand picking

Read the given paragraph and answer the question:
On a windy day, a farmer stands on a high platform and allows the mixture of grain and husk to drop slowly from the flat pan. The wind carries the husk forward and the grain fall vertically downward. A separate heap of grain is formed.

Question 41.
Which method of separation is explained in the given paragraph?
A) sieving
B) flat falling
C) winnowing
D) hand moving
Answer:
C) winnowing

Question 42.
A filter paper can be used to separate
A) salt from salt solution
B) seeds and solid particles of pulp in the vegetable juice
C) muddy particles from muddy water
D) decoction from boiled tea leaves.
Answer:
B) seeds and solid particles of pulp in the vegetable juice

Question 43.
The method commonly employed by farmers to separate husk from grains is
A) sieving
B) threshing
C) winnowing
D) hand picking
Answer:
D) hand picking

Question 44.
Camphor and powdered salt mixture is separated by
A) sublimation
B) filtration
C) winnowing
D) chromatography
Answer:
A) sublimation

Question 45.
On large scale, milk or curd is to separate the butter.
A) hand picked
B) centrifuged
C) decanted
D) filtered
Answer:
B) centrifuged

Question 46.
The principle in the process of sedimentation is
A) Gravity
B) Attraction
C) Repulsion
D) Condensation
Answer:
A) Gravity

Question 47.
Find out the correct order of an experiment
a) Pour some water in a plate
b) Take a whole stick of white chalk
c) Observe the colour pattern formed on chalk
d) Put an ink mark on the curved surface of chalk
Chalk is placed in the water
A) b, d, a, e, c
B) a, e, c, d, b
C) d, c, e, b, a
D) c, e, b, a, d
Answer:
A) b, d, a, e, c

Question 48.
When you kept the camphor in open air, it disappears after some hours. Name the phenomenon.
A) Sublimation
B) Distillation
C) Crystallization
D) Evaporation
Answer:
A) Sublimation

Question 49.
Find the part in the given diagram of chromatography?

A) Chalk mark
B) Ink mark
C) Water mark
D) Oil mark
Answer:
B) Ink mark

Question 50.
What is the purpose of keeping cotton ply at the end of the funnel?

A) To prevent loss of vapourised camphor
B) To release loss of vapourised camphor
C) To stop solid camphor from escaping
D) To prevent loss of heat
Answer:
A) To prevent loss of vapourised camphor

Question 51.
The conical flask receiving water from heated conical flask in the distillation process is .
A) With full of impurities
B) With full of salt
C) With full of crystals
D) Without impurities
Answer:
D) Without impurities

Question 52.
The leaves are separated from the tea by the method of
A) Chromatography
B) Sieving
C) Hand picking
D) Filtration
Answer:
D) Filtration

Question 53.
What process is involved in the sublimation?
A) Changing from solid state to gaseous state
B) Changing from liquid state to solid state
C) Changing from gaseous state to liquid state
D) Changing from liquids to gaseous state
Answer:
A) Changing from solid state to gaseous state

Question 54.
Find out the correct order of an experiment
a) Stir the solution with a glass rod.
b) You will find salt crystals and powder in the dish
c) Heat some salt water in a beaker
d) Continue heating till all the water in the beacker has evaporated
A) c, a, d, b
B) d, a, b, c
C) a, c, d, b
D) d, c, b, a
Answer:
A) c, a, d, b

Question 55.
Which substance is used instead of water to do evaporation experiment?
A) Sand
B) Soda water
C) Rice
D) Piece of chalk
Answer:
B) Soda water

Question 56.
The process of separation of sugar and flour is
A) Filtration
B) Sieving
C) Winnowing
D) Chromatography
Answer:
B) Sieving

Question 57.
Which substance given below undergoes sublimation
A) camphor
B) water
C) kerosene
D) crystal violet
Answer:
A) camphor

Question 58.
Generally we see sublimation process here in our surroúndings
A) lighting camphor in the temples
B) incense sticks formers
C) salt crystallization
D) drinking water
Answer:
A) lighting camphor in the temples

Question 59.
People prefer ………… and methods at home to clean rice and pulses for cooking
A) sedimentation, sublimation
B) sublimation, distillation
C) distillation, crystallisation
D) sedimentation, decantation
Answer:
D) sedimentation, decantation

Read the given lines.
Before administering injections to patients, doctors mix injection powder with some liquid.

Question 60.
What is the liquid along with injections used by doctors?
A) Filtration
B) Distilled water
C) Boiled water
D) Mud water
Answer:
B) Distilled water

Question 61.
Sublimation — Camphor
Crystallisation — Sea water
Winnowing — Husk from gram
What do we get from salt water by the process of Crystallisation?
A) Salt
B) Soil
C) Water
D) Rocks
Answer:
A) Salt

Read the given lines.
Filter paper is a sieve made of paper which has very fine holes. We can filter very small particles using this type of sieve.

Question 62.
What method is done to separate flour from mustard seeds?
A) Sedimentation
B) Distillation
C) Sieving
D) Decantation
Answer:
C) Sieving

Question 63.
Given picture shows heating of camphor on ……….

A) sublimation
B) sedimentation
C) crystallization
D) distillation
Answer:
A) sublimation

Question 64.
The given picture explains the process of …………….

A) sublimation
B) filtration
C) chromatography
D) sublimation
Answer:
C) chromatography

Question 65.
What is done through the apparatus shown In the given picture?

A) decantation
B) decantation
C) sedimentation
D) crystallisation
Answer:
B) decantation

Question 66.
I Identify the figure.
A) Sedimentation
B) Decantation
C) Crystallization
D) Distillation
Answer:
B) Decantation

Question 67.
The process which is shown in the diagram is …………..

A) Chromatography
B) Hand picking
C) Sieving
D) Winnowing
Answer:
C) Sieving

Question 68.
The experiment indicated in the following diagram.

A) Preparation of distilled water
B) Sublimation
C) Condensation of sugar
D) Preparation of salt water
Answer:
A) Preparation of distilled water

Question 69.
What is the man doing in the picture?

A) Decantation
B) Distillation
C) Winnowing
D) Chromatography
Answer:
C) Winnowing

Question 70.
For administering injections doctors use
A) Salt water
B) Distilled water
C) Sea water
D) Sugar water
Answer:
B) Distilled water

Question 71.
One of the following is not a hand picking technique.
A) Stones from rice
B) Rotten fruits from fresh fruits
C) Separating oranges and apples
D) Separate husk from grains
Answer:
D) Separate husk from grains

Question 72.
Different types of separation techniques help us
A) to get desirable quantities of material
B) to remove good varieties
C) to get undesirable material
D) to follow various techniques
Answer:
A) to get desirable quantities of material

Regular practice with TS 6th Class Science Bits with Answers 6th Lesson Habitat improves students’ confidence and readiness for assessments and examinations.

TS 6th Class Science Bits 6th Lesson Habitat

Question 1.
Components of a habitat
A) temperature
B) moisture
C) shelter
D) above all
Answer:
D) above all

Question 2.
AIl habitats are grouped into
A) terrestrial
B) aquatic
C) A and B
D) air habitat
Answer:
C) A and B

Question 3
Habitats show the of nature.
A) environment
B) plants
C) animals
D) diversity
Answer:
D) diversity

Question 4.
Our intestine is a habit at for
A) several animals
B) several microbes
C) several plants
D) none of the above
Answer:
B) several microbes

Question 5.
One of the following is a reptile
A) Wolf
B) Parrot
C) Garden Lizard
D) House fly
Answer:
C) Garden Lizard

Question 6.
An example that belongs to aquatic habitat is
A) hydrill
B) vallisneria
C) lotus
D) all
Answer:
D) all

Question 7.
Organism that lives in the bottom of the pond is
A) fis
B) lotus
C) hydrilla
D) whirling beetle
Answer:
C) hydrilla

Question 8.
Desert animal
A) Rat
B) Camel
C) Horse
D) Cow
Answer:
B) Camel

Question 9.
Organism lives in underground
A) Cat
B) Earthworm
C) Hen
D) Dog
Answer:
B) Earthworm

Question 10
Identify the plant which float on the surface of the pond.
1) Hydrilla
2) Pistia
3) Lotus
4) Vallisneria
A) 1,2,3
B) 2,3
C) 3
D) 2
Answer:
D) 2

Question 11.
Identify the plant which is not a hydrophyte (water plant)
A) Hydrilla
B) Tulasi (Holy basil)
C) Lotus
D) Vallisneria
Answer:
B) Tulasi (Holy basil)

Question 12.
In the following which belongs to desert habitat?
A) elephant
B) horse
C) camel
D) lion
Answer:
C) camel

Question 13.
An example of terrestrial habitat
A) forest
B) pond
C) sea
D) river
Answer:
A) forest

Question 14.
……………. is the suitable place for cockroaches.
A) Wet and dark
B) Dry and dark
C) Wet and light
D) A and B
Answer:
B) Dry and dark

Question 15.
Which of the following is a desert plant?
A) Cactus
B) Acaria
C) Aloevera
D) All of these
Answer:
D) All of these

Question 16.
The birds and animals take temporary habitat in our school during midday meal
A) Crow
B) Dog
C) House-flies
D) All
Answer:
D) All

Question 17.
Identify desert plant
A) Cactus and Aloevera
B) Neem and Teakwood
C) Mango
D) Apple and Guava
Answer:
A) Cactus and Aloevera

Question 18.
Ozone day is celebrated on
A) September -16
B) October -16
C) November -16
D) December -16
Answer:
A) September -16

Question 19.
Birds from Siberia come to Kolleru lake. This is
A) Change of habitat for laying eggs
B) Distance from hunters
C) For maintaining ecological balance
D) To entertain visitors
Answer:
A) Change of habitat for laying eggs

Question 20.
All habitats on land collectively known as
A) Desert habitat
B) Terrestrial habitat
C) Aquatic habitat
D) Forest habitat
Answer:
B) Terrestrial habitat

Question 21.
Hydrilla plant grows
A) on water
B) on the land
C) in water
D) at any place
Answer:
C) in water

Question 22.
The plants that are grown in our house.
A) Peepal
B) Tamarind
C) Neem
D) Crotan
Answer:
A) Peepal

Question 23.
The following plants need less water.
A) Desert plants
B) Water plants
C) Terrestrial plants
D) Garden plants.
Answer:
A) Desert plants

Question 24.
Example of aquatic plant.
A) Hydrilla
B) Hydra
C) Rose
D) Hibiscus
Answer:
A) Hydrilla

Question 25.
Read the following sentences.
a) In orchards, farmers grow a single type of fruit plants.
b) In a mango orchards different types of trees can be grown.
A) both a and b are true
B) a is true, b is false
C) a is false, b is true
D) both a and b are false
Answer:
B) a is true, b is false

Question 26.
The animal that lives on both terrestrial and aquatic habitats
A) Bird
B) Frog
C) Leech
D) Fish
Answer:
B) Frog

Question 27.
This is not an aquatic habitat
A) lake
B) canal
C) river
D) desert
Answer:
D) desert

Question 28.
If pond habitat is destroyed
A) fish will die
B) birds will die
C) insects disappear
D) trees will die
Answer:
A) fish will die

Question 29.
This is not a pet animal
A) Cow
B) Dog
C) Tiger
D) Cat
Answer:
C) Tiger

Question 30.
Identify the odd one.
A) Hydrilla
B) Lotus
C) Vallisnaria
D) Tamarind
Answer:
D) Tamarind

Question 31.
Identify the plant which is different from other plants.
A) Aloevera
B) Opuntia
C) Vallisnaria
D) Cactus
Answer:
C) Vallisnaria

Question 32.
If we disturb the habitat of any organism what would happen?
A) Organism will die
B) It will impact other organisms in the habitat
C) No change will occur
D) All the organisms will be happy
Answer:
B) It will impact other organisms in the habitat

Question 33.
The components of a habitat are
A) air
B) water and food
C) shelter
D) all the above
Answer:
D) all the above

Question 34.
Hydrilla plants are formed in habitat.
A) sand
B) tree
C) aquatic
D) desert
Answer:
C) aquatic

Question 35.
If you want to create habitat for birds what would you do?
A) growing trees
B) cutting trees
C) sowing trees
D) killing trees
Answer:
A) growing trees

Read the paragraph and answer the questions (36- 38).
The plants that grow ¡n coastal regions differ from those of Telangana or Rayalaseema.

Question 36.
What will you understand from the above sentence?
A) Difference in states
B) Difference in plants
C) Diversity of habitat
D) Diversity of land
Answer:
C) Diversity of habitat

Question 37.
Battameka pitta is seen in district.
A) Krishna
B) Kurnool
C) Vizag
D) Hyderabad
Answer:
B) Kurnool

Question 38.
We can see mangroves only in districts
A) coastal
B) deccan
C) mountain
D) desert
Answer:
A) coastal

Question 39.
During the months of October to March birds like appear near Kolleru lake.
A) Pelican
B) Peacocks
C) Sparrows
D) Vultures
Answer:
A) Pelican

Question 40.
Identify the animal belongs to pond habitat.

A) Lion
B) Crow
C) Fish
D) Elephant
Answer:
C) Fish

Question 41.
Identify the given diagrams.
A) Cockroach; Dragonfly
B) Dragon fly; House fly
C) House fly; Cockroach
D) Pond skater; Dragonfly
Answer:
D) Pond skater; Dragonfly

Question 42.
Identify the given plant.
A) Pistia
B) Lotus
C) Ichornia
D) Hydrilla
Answer:
A) Pistia

Question 43.
Interdependency of organisms is disappearing due to
A) Industrialisation
B) Pollution
C) Man made activities
D) Any one of the above
Answer:
C) Man made activities

Question 44.
All the desert animals can adjust in any dry habitat. Can a human being adjust?

A) Yes
B) No
C) Can’t say
D) Yes / No
Answer:
B) No

Question 45.
A beautiful habit at

A) An orchand
B) Dry land
C) Dumping yard
D) B and C
Answer:
A) An orchand

Question 46.
The barks bear green velvety growth that are seen in
A) Summer season
B) Autumn season
C) Rainy season
D) Dry condition
Answer:
C) Rainy season

Question 47.
……………. is voluntary organisation to work for animal rights and protection
A) Red Cross
B) Green Cross
C) Blue Cross
D) All
Answer:
C) Blue Cross

Question 48.
Good example for diversity of habItat
A) Grapes grown in Telangana and Andhra
B) Apples grown in Kashmiî but not in A.P.
C) Lions are seen all over India.
D) Buttameka pitta is in all the states.
Answer:
B) Apples grown in Kashmiî but not in A.P.

Question 49.
Unharmed habit at leads to
A) better war
B) better food searching
C) unfavourable life
D) better life
Answer:
D) better life

Question 50.

A) Scaly
B) Large
C) Hard
D) Long
Answer:
A) Scaly